Chuẩn mực kiếm toán Việt Nam số 310_ Hiểu biết tình hình kinh doanh

• Cách thức thảo luận, tìm kiếm thông tin về khách hàng bằng những phương tiện khác nhau: hiểu biết có sẵn, internet, dữ liệu của các cơ quan có thẩm quyền, v.v… • Sử dụng những thông ti

HIỂU BIẾT TÌNH HÌNH KINH DOANH

CHUẨN MỰC KIỂM TOÁN VIỆT NAM

SỐ 310

Mục tiêu của phần trình bày

• Xác định loại thông tin về khách hàng cần thiết

để có được một sự hiểu biết về đơn vị và môi

trường kinh doanh của đơn vị

• Cách thức thảo luận, tìm kiếm thông tin về khách hàng bằng những phương tiện khác nhau: hiểu biết có sẵn, internet, dữ liệu của các cơ quan có thẩm quyền, v.v…

• Sử dụng những thông tin thu thập được để hổ trợ trong việc xác định các nghiệp vụ kế toán quan trọng, các loại nghiệp vụ kế toán, các thuyết minh

mà chúng ta cần biết trong báo cáo tài chính

• Ghi chú lại kết quả đã thu thập được thành hồ sơ làm việc

Ý nghĩa của việc tìm hiểu khách hàng

• Giúp kiểm toán viên tiếp cận doanh nghiệp theo chiều dọc, qua đó định hướng trong quá trình

thực hiện kiểm toán

• Hiểu được rủi ro kinh doanh (Business / Strategic Risks) là khả năng mục tiêu của khách hàng bị

đe dọa do các sức ép bên ngoài / bên trong Xác định phạm vi kiểm toán hiệu quả hơn

• Kiểm toán viên sử dụng sự hiểu biết về tình hình kinh doanh để xác định rủi ro tiềm tàng, rủi ro

kiểm soát và xác định nội dung, lịch trình, phạm

vi của các thủ tục kiểm toán (VSA 310 – 2)

Ý nghĩa của việc tìm hiểu khách hàng

• Lập kế hoạch và thực hiện công việc kiểm toán một cách hiệu quả nhằm giảm rủi ro kiểm toán xuống mức thấp nhất

• Nhận diện các bên hữu quan và nghiệp vụ phát sinh giữa các bên hữu quan

• Xác định các thông tin mâu thuẫn, các tình huống bất thường

• Đánh giá các ước tính kế toán và những giải

trình của đơn vị

• Xét đoán về tính phù hợp của chính sách kế toán khách hàng đang áp dụng

• Đánh giá sự đầy đủ và thích hợp của bằng

chứng kiểm toán

Tìm hiểu khách hàng

Nội dung tìm hiểu:

1 Tình hình kinh doanh

2 Hệ thống kiểm soát nội bộ

Phương pháp tìm hiểu:

1 Thu thập và nghiên cứu tài liệu

2 Phỏng vấn

3 Quan sát

4 Phân tích

Tình hình kinh doanh

• Thực trạng nền kinh tế

• Lãi suất và khả năng tài chính

• Mức lạm phát

• Tỷ giá ngoại tệ và kiểm soát nội bộ

• Các yêu cầu về môi trường

• Thị trường và cạnh tranh

• Đặc điểm hoạt động (chu kỳ, thời vụ …)

• Sự thay đổi công nghệ

• Rủi ro kinh doanh

• Những điều kiện bất lợi

• Các tỷ số quan trọng và số liệu thống kê

• Chuẩn mực, chế độ kế toán

• Quy định pháp luật

• Nguồn cung cấp và thị trường

• Đặc điểm về sở hữu và quản lý

• Cấu trúc tập đoàn

• Tình hình kinh doanh

• Khả năng tài chính

• Môi trường lập báo cáo

• Chính sách kế toán

• Sự kiểm tra của nhà quản lý

Hiểu biết chung về nền kinh tế

Môi trường

và lĩnh vực hoạt động

Các nhân tố nội tại

Môi trường và lĩnh vực hoạt động

Nguyên tắc tiếp cận BCTC theo hướng tìm hiểu rủi ro kinh doanh của khách hàng

• Rủi ro kinh doanh (Business / Strategic Risk) là khả năng mục tiêu của khách hàng bị đe dọa do các sức ép bên trong / bên ngoài

• RRKD sẽ gây ảnh hưởng đến các cơ sở dẫn liệu của BCTC

• Quá trình đánh giá RRKD sẽ được tích hợp vào quá trình đánh giá rủi ro tài chính (mô hình truyền thống)

Môi trường và lĩnh vực hoạt động

Đánh giá rủi ro kinh doanh của khách hàng

Đánh giá rủi ro có sai lệch trọng yếu do sai sót, gian lận hoặc hành vi không tuân thủ

Các nhân tố ảnh

hưởng rủi ro tiềm tàng

Các nhân tố ảnh hưởng rủi ro kiểm soát

Rủi ro tiềm tàng

Rủi ro kiểm soát

Rủi ro phát hiện

Môi trường và lĩnh vực hoạt động

Đặc điểm tiếp cận BCTC theo hướng tìm hiểu rủi

ro kinh doanh của khách hàng

• Nhấn mạnh vào sự hiểu biết khách hàng

• Tập trung vào các nghiệp vụ bất thường và các ước tính kế toán

• Kiểm tra theo hướng top – down thay vì bottom – up

• Áp dụng thủ tục phân tích theo hướng so sánh với chiến lược của đơn vị và tình hình của ngành nghề

Tiếp cận BCTC theo hướng tìm hiểu

rủi ro kinh doanh của khách hàng

• RRKD là sự kết hợp giữa rủi ro tiềm tàng và rủi ro kiểm soát (Combined risk assessment)

Ma trận về rủi ro

phát hiện để giữ

cho rủi ro kiểm

toán thấp

Đánh giá của KTV về rủi ro

kiểm soát

Cao Trung

bình Thấp

Đánh

giá của

KTV về

rủi ro

tiềm tàng

Cao Tối

thiểu Thấp Trung bình

Trung bình

bình

Cao

bình

Các nhân tố nội tại

1 Tìm hiểu cấu trúc tập đoàn

VD về thông tin cần thu thập để tìm hiểu cấu

trúc tập đoàn:

• Các công ty không thuộc 100% sở hữu của tập

đoàn

• Cấu trúc tập đoàn phức tạp có thể gia tăng rủi

ro kiểm toán

• Cổ đông ở công ty mẹ và các bên hữu quan

(VD: trường hợp dầu Tường An)

• Hoạt động ở nước ngoài cũng làm gia tăng rủi

ro kiểm toán (kiểm toán viên sẽ khó kiểm soát

Các nhân tố nội tại

2 Tìm hiểu hoạt động kinh doanh của khách

hàng

Thu thập thông tin dựa vào lĩnh vực hoạt động

của khách hàng

• Thông tin về thị phần.

• Tham khảo website của khách hàng

• Thảo luận với các nhà quản lý có ảnh hưởng

lớn đến các chính sách điều hành hoạt động của khách hàng

Các nhân tố nội tại

3 Tìm hiểu chính sách kế toán của khách hàng

• Khách hàng có thường xuyên cập nhật những

thay đổi của chuẩn mực kế toán không?

• Ai là người tìm hiểu và đưa ra các chính sách

kế toán tại đơn vị?

• Quá trình thảo luận và phê chuẩn các chính

sách kế toán ra sao?

• Đơn vị có áp dụng chính sách kế toán tương

đồng với các đơn vị cùng ngành không?

• Có sự thay đổi các chính sách kế toán trọng

yếu nào gần đây không?

• Hoạt động kinh doanh có mở rộng dẫn đến việc

Các nhân tố nội tại

4 Tìm hiểu quá trình mua, bán, hợp nhất kinh

doanh

• Ảnh hưởng đến cấu trúc tập đoàn

• Có thể làm thay đổi rủi ro ban đầu đã tìm hiểu

• Môi trường của nhân viên, các thông tin về dư

thừa hoặc thiếu hụt nhân lực

• Thay đổi phạm vi kiểm toán

• Cần có sự hỗ trợ của các chuyên gia trong vấn

đề định giá

Các nhân tố nội tại

5 Sơ đồ tổ chức

• Cách thức tổ chức hệ thống thông tin, luân

chuyển hàng hóa giữa các phòng ban

• Có hiện tượng nghẽn cổ chai (bottle necks)

trong quá trình xử lý công việc giữa các phòng ban không? (các mâu thuẫn về khối lượng công việc, thu nhập mà kiểm toán viên có khả năng khai thác từ các nhân viên này)

• Làm thế nào nhà quản lý chắc chắn, đảm bảo

cho sự mạch lạc về thông tin giữa các phòng

Các nhân tố nội tại

6 Việc kiểm tra quá trình hoạt động của nhà

quản lý

• Sự phối hợp hoạt động giữa các phòng ban

• Quá trình hậu kiểm có thực hiện không

• Mục tiêu chính của mỗi phòng ban

• Thông tin đầu vào, quá trình xử lý và kết quả xử

lý ở các phòng ban

• Các hoạt động chính đã đảm nhận

• Sự ảnh hưởng của hệ thống I.T

Các nhân tố nội tại

Nhân tố chung:

• Xu hướng chung của

nền kinh tế

• Xu hướng của ngành

nghề, lĩnh vực khách

hàng đang hoạt động

• Các nhân tố xã hội,

chính trị

• Hành lang pháp lý

Nhân tố đặc thù:

• Nhà cung cấp

• Môi trường cạnh tranh

• Khách hàng

• Phát triển công nghệ

• Tình hình tài chính

• Cấp độ của sản phẩm

Các nhân tố về thị trường

Phương pháp tìm hiểu

• Kinh nghiệm trước

đây về khách hàng và

ngành nghề, lĩnh vực

kinh doanh của khách

hàng

• Thảo luận với người

lao động và lãnh đạo

• Các thống kê có sẵn

của công ty

• Thảo luận với kiểm

toán nội bộ và soát

xét lại các báo cáo

kiểm toán nội bộ

• Tổ chức, hiệp hội liên quan đến ngành

nghề, lĩnh vực kinh doanh

• Các án lệ và thông lệ quan trọng có liên

quan đến lĩnh vực kinh doanh của khách hàng

• Tìm hiểu website của khách hàng

• Những tài liệu nội bộ của khách hàng

Tham khảo

Tham khảo