CHỦ ĐỀ: SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở THỰC VẬT

Bước 1: Xác định vấn đề giải quyết trong bài học Nghiên cứu chu trình sống của thực vật là một việc làm hết sức có ý nghĩa, bởi nếu chúng ta nắm được các đặc điểm, quy luật sinh trưởng và phát triển của nó thì sẽ mang lại lợi ích cho con người trong đời sống sản xuất. Song song với sự phát triển của khoa học kĩ thuật, con người ngày càng đi sâu khám phá về thế giới thực vật nói chung và đặc điểm, quy luật về sinh trưởng – phát triển nói riêng. Sinh vật muốn tồn tại và phát triển phải tiến hành trao đổi chất với môi trường và có khả năng phản ứng đối với các kích thích của môi trường để thích nghi. Điều này làm cho sinh vật lớn lên, phân hóa và phát sinh hình thái tạo nên các cơ quan của cơ thể. Đó chính là quá trình sinh trưởng và phát triển. Trong quá trình sinh trưởng và phát triển ở thực vật tiết ra các hoocmon có tác dụng điều tiết các hoạt động sống của cây. Dựa vào các hoocmon này con người đã ứng dụng trong đời sống để phục vụ nhu cầu của con người như trong giâm, chiết, ghép cành, trong công nghệ nuôi cấy mô và tế bào thực vật, .... Bước 2: Xác định nội dung bài học

Giáo án dạy học theo chủ đề

CHỦ ĐỀ: SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở THỰC VẬT

Bước 1: Xác định vấn đề giải quyết trong bài học

Nghiên cứu chu trình sống của thực vật là một việc làm hết sức có ý nghĩa, bởi nếuchúng ta nắm được các đặc điểm, quy luật sinh trưởng và phát triển của nó thì sẽ mang lại lợi ích cho con người trong đời sống sản xuất Song song với sự phát triểncủa khoa học kĩ thuật, con người ngày càng đi sâu khám phá về thế giới thực vật nói chung và đặc điểm, quy luật về sinh trưởng – phát triển nói riêng Sinh vật muốn tồn tại và phát triển phải tiến hành trao đổi chất với môi trường và có khả năng phản ứng đối với các kích thích của môi trường để thích nghi Điều này làm cho sinh vật lớn lên, phân hóa và phát sinh hình thái tạo nên các cơ quan của cơ thể Đó chính là quá trình sinh trưởng và phát triển

Trong quá trình sinh trưởng và phát triển ở thực vật tiết ra các hoocmon có tác dụng điều tiết các hoạt động sống của cây Dựa vào các hoocmon này con người đãứng dụng trong đời sống để phục vụ nhu cầu của con người như trong giâm, chiết, ghép cành, trong công nghệ nuôi cấy mô và tế bào thực vật,

Bước 2: Xác định nội dung bài học

PHÁT TRIỂN

AUXIN

CHẤT ĐIỀU HOÀSINH TRƯỞNG ỞTHỰC VÂT

HOOCMONKÍCH THÍCH

GIBERELINXITOKININ

ETILEN

AXIT ABXIXIC

NHỮNG NHÂN TỐCHI PHỐI SỰ RA

HOA

TUỔI CÂY

HOOCMON RAHOA

NHIỆT ĐỘ THẤP

VÀ QUANG CHU

KÌ

NHIỆT ĐỘTHẤP

QUANG CHU

KÌPHITOCROM

MỐI QUAN HỆ SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂNỨNG DỤNG KIẾN THỨC VỀ SINH TRƯỞNG VÀ

PHÁT TRIỂN

Bước 3: Xác định mục tiêu của chủ đề.

1 Kiến thức

- Nêu được các khái niệm có trong chủ đề sinh trưởng và phát triển như: sinhtrưởng, phát triển, mô phân sinh sinh trưởng sơ cấp, sinh trưởng thứ cấp,hoocmon thực vật, quang chu kì,…

- Trình bày được nội dung của các vấn đề: sinh trưởng, hoocmon ở thực vật,phát triển ở thực vật có hoa

- Nêu được mối liên hệ giữa các vấn đề trong chủ đề

- Khái quát được nội dung của chủ đề sinh trưởng và phát triển ở thực vật.(thiết lập được sơ đồ tư duy về st và pt ở tv)

- Liên hệ thực tế, giải quyết được các tình huống trong thực tiễn về sinhtrưởng và phát triển

2 Kĩ năng

- Kĩ năng thực hành sh thông qua thực hiện các tn sinh trưởng nhưhoocmone: etilen, auxin - giberelin

- Phát triển kĩ năng tư duy

o Phát triển nhóm kĩ năng phân tích, tư duy, tổng hợp kiến thức

o Kĩ năng tìm hiểu và xử lí thông tin về sinh trưởng và phát triển ở thựcvật

o Kĩ năng trình bày, giải quyết vấn đề bằng tích hợp, khái quát hóa kiếnthức

o

- Phát triển kĩ năng học tập

o Kĩ năng thể hiện sự tự tin khi trình bày ý kiến trước tổ, nhóm, lớp.

o Kĩ năng lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ/ ý tưởng, làm việc nhóm

o Biết vận dụng các kiến thức lý thuyết vào đời sống thực tiễn

4.1 Năng lực đặc thù (năng lực sinh học)

- Năng lực nhận thức sinh học (mục kiến thức)

- Năng lực tìm hiểu thế giới sống (đưa ra thí nghiệm, dự án, đặt vấn đề vàgiải quyết vấn đề)

- Vận dụng kiến thức và kĩ năng vào đời sống thực tiễn

4.2 Năng lực chung

- Năng lực tự học, năng lực giao tiếp và hợp tác, (làm việc nhóm)

- Năng lực giải quyết vấn đề

IV: Bảng mô tả mức độ yêu cầu của mỗi loại CHBT có thể sử dụng để kiểm tra, đánh giá năng lực HS.

Nội dung Nhận biết Thông hiểu Vận dụng thấp Vận dụng

cao

Bài 34: Sinh - Phát biểu được - Trình bày - Giải thích - Giải thích

- Trình bày được khái niệm và đặc điểm của mô phânsinh.

- Trình bày được khái niệm và các đặc điểm của sinhtrưởng sơ cấp và sinh trưởng thứ cấp

- Trình bày được các nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng

được mối quan hệ giữa sinh trưởng

và phát triển

Phân biệt được các quá trình sinh trưởng của một cây

- Phân biệt được sinh trưởng sơ cấp

và sinh trưởng thứ cấp

được sự lớn lên về chiều ngang và chiều dài của một cây

- Giải thích được các câu

ca dao tục ngữ

về các nhân tốảnh hưởng đến dinh trưởng

- Vận dụng kiến thức vào việc trồng và chăm sóc cây trồng

được sự lớn lên về bề ngang của cây mía, tre…

hoocmon thực vật

- Phát biểu được đặc điểm chung của hoocmon thực vật

- Phát biểu được nguồn gốc và tác động của auxin

- Phát biểu được nguồn gốc và tác động của

- Phân loại được hoocmon kíchthích và hoocmon ức chế

- Phân biệt được auxin tựnhiên và auxin nhân tạo

- Phân biệt được tác động

ở các mức độ

- Nêu được các ví dụ về ứng dụng thựctiễn của auxin

- Nêu được các ví dụ về ứng dụng thựctiễn của

giberelin

- Giải thích được vì sao trồng hoa gần tết người ta thường cắt rễ

- Giải thích được tại sao người ta không phun Auxin trực tiếp lên rau cải làm lá to

và tăng năng suất rau

- Giải thích được trong bảo quản rau người ta phun dung

- Phát biểu được nguồn gốc và tác động của

xitokinin

- Phát biểu được nguồn gốc và tác động của etilen

- Phát biểu được nguồn gốc và tác dụng của axit abxixic

- Phát biểu được các loại tương quan ở hoocmon thực vật

tế bào và mức

độ cơ thể của giberelin

- Phân biệt được nhóm chất tự nhiên

và nhóm chất nhân tạo của xitokinin

- Hiểu được tác dụng hoạt hoá của etilen

- Hiểu được tại sao axit abxixic còn được gọi là hoocmon stress

- Xác định được các loại tương quan ở hoocmon thựcvật

(cắt trước 2 tuần)?

- Giải thích được vì sao người ta hay xếp trái cây chin và chưa chín chung với nhau

- Nêu được ví

dụ về ứng dụng thực tiễncủa axit abxixic

- Nêu được một số ví dụ thực tiễn về tương quan hoocmon thựcvật

dịch BA (mộtloại

xitokinin) nồng độ 2,5-10ppm giữ rau tươi 2-3 ngày

- Giải thích

vì sao khi ủ trái cây người ta cho đất đèn vào

và công dụngcủa đất đèn

- Lấy được ví dụ

về mối quan hệ sinh trưởng và phát triển

- Phân biệt được quá trình sinh trưởng và phát triển ở thực vật có hoa

- Giải thích một số hiện tượng cây ra hoa, sự ra hoa của cây ngắn ngày, cây dài ngày

- Giải thích hiện tượng tăng , giảm thời lượng chiếu sáng đến sự ra hoađược ứng

sự ra hoa.

- Nêu được một

số ứng dụng về sinh trưởng và phát triển trong trồng trọt, sản xuất,…để kích thích cây sinh trưởng mạnh hoặc

ra hoa

- Phân tích được mối quan hệ qua lại giữa sinh trưởng và phát triển

- Giải thích được sự tác dụng của tuổi cây, nhiệt độ thấp, quang chu kì, hoocmon, phitocrom ảnh hưởng đến sự ra hoa

dụng trong sản xuất và đời sống,

Bước 5: Biên soạn các CHBT có thể theo các mức độ yêu cầu đã mô tả để sử dụng trong quá trình tổ chức hoạt động DH và kiểm tra đánh giá luyện tập.

1 Khái niệm sinh trưởng (MĐ1)

2 Mô phân sinh là gì? Có mấy loại mô phân sinh và đặc điểm của từng loại làgì? (MĐ1)

3 phân biệt sinh trưởng sơ cấp và sinh trưởng thứ cấp (MĐ2)

4 cây lớn lên về bề ngang và chiều dài ? (MĐ3)

5 Các nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng như thế nào? (MĐ2)

6 Câu “Nhất nước nhì phân tam cần tứ giống” hiện nay vẫn được áp dụngnhiều không? Vì sao? (MĐ4)

7 Cây dừa, cây tre là cây một lá mầm, vẫn lớn lên về chiều ngang có phải dosinh trưởng thứ cấp không? Vì sao? (MĐ4)

8 Hoocmon thực vật là gì? (MĐ1)

9 Hoomon thực vật có đặc điểm gì? (MĐ1)

10.Có bao nhiêu loại hoocmon thực vậ và dựa vào đâu để phân loại? (MĐ2)11.Auxin được tạo ra từ bộ quận hay cơ quan nào của cây? (MĐ1)

12.Auxin có tác động như thế nào đến cây? (MĐ1)

13.Auxin được ứng dụng như thế nào trong trồng trọt, cho ví dụ thực tiễn cụthể (MĐ3)

14.Tại sao người ta không phun Auxin trực tiếp lên rau cải làm lá to và tăngnăng suất rau? (MĐ4)

15.Nguồn gốc của giberelin? Tác động của giberelin như thế nào lên cây?(MĐ1)

16.Nêu ví dụ thực tiễn của giberelin trong trồng trọt? (MĐ3)

17.Nguồn gốc và tác động của xitokinin? (MĐ1)

18.Vì sao trồng hoa gần tết người ta thường cắt rễ (cắt trước 2 tuần)? Giảithích? (MĐ3)

19.Trong bảo quản rau người ta phun dung dịch BA (một loại xitokinin) nồng

độ 2,5-10ppm giữ rau tươi 2-3 ngày Hãy giải thích vì sao? (MĐ4)

20.Cho biết tại sao người ta xếp quả chín cùng với quả xanh để làm gì? (MĐ3)21.Vì sao khi ủ trái cây người ta cho đất đèn vào? Tác động của đất đèn là gì?(MĐ4)

22.Sự rụng lá có sự tham gia của 2 loại hoocmôn là etilen và auxin, nếu hàmlượng auxin lớn sẽ ngăn chặn sự xuất hiện tầng rời thì lá không bị rụng,ngược lại, nếu hàm lượng etilen lớn hơn thì kích thích sự xuất hiện tàng rờidẫn đến rụng lá Đây gọi là sự tương quan nào? (MĐ2)

23.Trong nuôi cây mô, người ta sử dụng 2 loại hoocmôn là auxin và xitôkinin,nếu sử dụng auxin với hàm lượng lớn hơn thì rễ được hình thành trước,ngược lại, nếu hàm lượng xitôkinin lớn hơn thì chồi được hình thành trước.Đây gọi là sự tương quan gì? (MĐ2)

24.Thế nào là sự phát triển ở thực vật? (MĐ1)

25.Quang chu kỳ là gì? (MĐ1)

26.Hãy kể tên các nhân tố chi phối sự ra hoa? (MĐ1)

27.Tác động của tuổi cây, vai trò của ngoại cảnh đến sự ra hoa như thế nào?(MĐ1)

28.Cơ chế nào chuyển cây từ trạng thái sinh dưỡng sang trạng thái ra hoa khicây ở điều kiện quang chu kì thích hợp? (MĐ2)

29.Trình bày được tác động của quang chu kì đến sự ra hoa của cây ngày ngắn,cây ngày dài và cây trung tính (MĐ2)

30.Phát triển và ra hoa giống và khác nhau như thế nào? (MĐ2)

31.Tại sao cây ra hoa vào mùa hè, chỉ có cây ra hoa vào mùa đông? (MĐ3)32.Tại sao một số loài khi mang từ Đà Lạt hay từ miền Bắc về trồng ở địaphương mình thì cây vẫn sống nhưng không ra hoa hoặc ra hoa nhưng khôngđẹp? (MĐ3)

33.Vì sao lại nói phát triển bao gồm: sinh trưởng, phân hóa và phát sinh hìnhthái? (MĐ4)

34.Giải thích được hiện tượng xuân hóa? (MĐ4)

35.Giải thích được cơ sở khoa học của một số cách người dân thường làm trongnông nghiệp, trồng cây như: chong đèn vào ban đêm cho hoa cúc, thanhlong (MĐ4)

Bước 6: Thiết kế tiến trình dạy học

Hđkđ của chương

Giáo viên chia học sinh thành các nhóm: yêu cầu học sinh quan sát video (quátrình lớn lên của cây đậu) rồi điền từ vào các ô trống sao cho thích hợp và trả lờicác câu hỏi sau:

- Nhận xét về hình dạng và kích thước của cây

- Từ một hạt đậu gieo trồng đến khi thu hoạch các hạt mới, cây đậu đã trải quanhững giai đoạn nào? Đặc điểm của từng giai đoạn

GĐ

Giáo viên đưa ra đáp án.

Giáo viên trình bày: trên đây là chu kì sinh trưởng và phát triển của một cây.Sinh trưởng gồm từ giai đoạn hạt nảy mầm đến ra hoa, còn phát triển gồm giaođoạn ra hoa đến khi hạt chín Để hiểu rõ thêm về vấn đề này chúng ta cùng đivào tìm hiểu chủ đề:

SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở THỰC VẬT

Tiết 1: BÀI 34: SINH TRƯỞNG Ở THỰC VẬT

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- Phát biểu được khái niệm sinh trưởng và phát triển

- Hiểu và chỉ rõ được các giai đoạn của 2 pha sinh dưỡng và phát triển ở thực vật có tính chu kì

- Phân biệt được sinh trưởng sơ cấp và sinh trưởng thứ cấp

- Trình bày được các nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng ở thực vật

2 Kỹ năng

- Rèn luyện kỹ năng quan sát, phân tích phim, tranh ảnh

- Rèn luyện kỹ năng tư duy, so sánh, tổng hợp vấn đề

- Rèn luyện kỹ năng làm việc độc lập với sách giáo khoa

4 Năng lực

- Năng lực tự học (tự học có hướng dẫn)

- Năng lực giải quyết vấn đề

- Năng lực giao tiếp, hợp tác

- Năng lực sử dụng ngôn ngữ

II Kiến thức trọng tâm

- Khái niệm sinh trưởng, phát triển

- Sinh trưởng sơ cấp và sinh trưởng thứ cấp ở thực vật

III Phương pháp dạy học

- Phương pháp hỏi đáp – tìm tòi bộ phận

- Phương pháp quan sát phim, tranh ảnh – tìm tòi bộ phận

- Phương pháp làm việc độc lập với sách giáo khoa

IV Phương tiện dạy học

- Sách giáo khoa Sinh học 11 NC, hình 34.1; 34.2; 34.3

- Một số hình ảnh về sinh trưởng, phát triển ở thực vật; hình ảnh sự ảnh hưởngcủa các nhân tố đến sinh trưởng của thực vật.

+ Phiếu học tập 2: Ảnh hưởng của các nhân tố đến sinh trưởng ở thực vật

Các nhân tố Ảnh hưởng của các nhân tố đến sự ảnh hưởng

- Trình bày được mối quan

hệ giữa sinh trưởng và pháttriển Phân biệt được các quá trình sinh trưởng của một cây

Sinh trưởng sơ

cấp và sinh

trưởng thứ cấp

- Trình bày được khái niệm và đặc điểm của mô phân sinh

- Trình bày được khái niệm và các đặc điểm của sinh trưởng sơ

- Phân biệt được sinh trưởng sơ cấp

và sinh trưởng thứ cấp

- Giải thích được sự lớn lên về chiều ngang và chiều dài của một cây

- Giải thích được sự lớn lên về bề ngang của cây mía, tre…

cấp và sinh trưởng thứ cấp.

Các nhân tố

ảnh hưởng đến

sinh trưởng

- Trình bày được các nhân

tố ảnh hưởng đến sinh trưởng

- Giải thích được các câu

ca dao tục ngữ

về các nhân tố ảnh hưởng đếndinh trưởng

- Vận dụng kiến thức vào việc trồng và chăm sóc cây trồng

- Hệ thống câu hỏi:

+ Sinh trưởng là gì?

+ Mô phân sinh là gì? Có mấy loại mô phân sinh và đặc điểm của từng loại làgì?

+ Hãy phân biệt sinh trưởng sơ cấp và sinh trưởng thứ

+ Do đâu mà cây lớn lên về bề ngang và chiều dài?

+ Các nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng như thế nào?

+ Câu “Nhất nước nhì phân tam cần tứ giống” hiện nay vẫn được áp dụng nhiềukhông? Vì sao?

+ Cây dừa, cây tre là cây một lá mầm, vẫn lớn lên về chiều ngang có phải dosinh trưởng thứ cấp không? Vì sao?

VI Cách thức tổ chức:

A Hoạt động khởi động

- Mục tiêu: Dẫn dắt, tạo tâm thế cho học sinh tìm hiểu bài sinh trưởng ở thực vật

- Phương pháp: Nêu vấn đề, gợi mở

Tổ chức trò chơi “ LẬT MẢNH GHÉP ”

Luật chơi: Sẽ có 4 miếng ghép, ẩn sau đó là 1 bức tranh có liên quan tới chủ đề bài học hôm nay.

Nhiệm vụ của các em là sẽ lật 4 miếng ghép và tìm ra từ khóa của bức tranh đượcgiấu

Mỗi một miếng ghép sẽ mở ra 1 góc của bức tranh và sẽ có gợi ý cho từng miếngghép một

Bạn nào trả lời chính xác đáp án của 4 mảnh ghép và đoán được bức tranh bí ẩn đằng sau những mảnh ghép sẽ có phần thưởng

Các em đã sẵn sàng chưa ? Chúng ta cùng chơi nào

+ Đối với thực vật, việc nghiên cứu chu trình sống là một việc làm hết sức ýnghĩa, bởi khi chúng ta biết được đặc điểm, quy luật sinh trưởng và phát triển của

nó thì sẽ mang lại lợi ích rất lớn cho con người trong đời sống sản xuất Song songvới sự phát triển của khoa học kỷ thuật, con người nghiên cứu sâu hơn về thế giớithực vật nói chung và đặc điểm, quy luật sinh trưởng, phát triển nói riêng Vậy sinhtrưởng ở thực vật là gì? Chúng có những đặc điểm gì? Chúng ta đi bào bài mớiBÀI 34: SINH TRƯỞNG Ở THỰC VẬT

B Hoạt động hình thành kiến thức

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung ghi bảng

Hoạt động 1: Tìm hiểu về khái niệm sinh trưởng (12 phút)

+ GV chuyển giao nhiệm vụ

Cho học sinh quan sát đoạn

phim Giới thiệu đây là đoạn

phim nói về quá trình từ khi cây

nảy mầm đến khi cây trưởng

thành của cây hoa Hướng dương

Yêu cầu học sinh theo dõi đoạn

phim tiến hành hoạt động nhóm

để trả lời câu hỏi: + Quan sát và

cho biết sư thay đổi về kích

thước, khối lượng của cây từ khi

nảy mầm đến lúc trưởng thành?

+ Nhận xét câu trả lời và hỏi

theo các em, nguyên nhân của sự

tăng lên về kích thước của cây là

gì?

+ Cây tăng lên về kích thước và

khối lượng như vậy chính lá cây

đang sinh trưởng Vậy sinh

trưởng là gì?

-GV quan sát điều chỉnh giúp đỡ

học sinh trong quá trình hoạt

động nhóm

- GV tổ chức báo cáo, thảo luận

GV đánh giá và chính xác hóa

+ HS thực hiện nhiệm vụhọc tập

+ Đại diện báo cáo thảoluận trước lớp

+ Dự kiến HS xem phim vàtrả lời: cây lớn lên = kíchthước, khối lượng tăng lên

+ Dự kiến HS trả lời: do sựnhân lên của các loại tế bào

+ Dự kiến HS trả lời: Sinhtrưởng là sự tăng lên vềkích thước, số lượng của tếbào làm cây lớn lên trongtừng giai đoạn

I Khái niệm

* Sinh trưởng:

- Sinh trưởng là quá trình tăng lên về kích

kiến thức

+ Nhận xét và bổ sung, ghi bảng:

Sinh trưởng là quá trình tăng lên

về kích thước, số lượng tế bào

làm cho cây lớn lên trong từng

giai đoạn, tạo cơ quan sinh

dưỡng như rễ thân lá và quá trình

này diễn ra không thuận nghịch

- Hạt đậu khi đang khô, chúng ta

ngâm chúng vào nước thì thấy

chúng có lớn hơn, có phải hạt

đậu đang sinh trưởng không?

+ Nhận xét và bổ sung: Quá

trình đó không phải là sinh

trưởng Hạt đậu lớn lên là do hạt

đậu hút nước, nước đầy trong hạt

chứ thực chất số lượng tế bào

không tăng lên Khi chúng ta

đem hạt chứa đầy nước phơi khô

thì chúng lại trở về với kích

thước ban đầu khi chưa ngâm

nước Thấy rõ được đây là quá

trình thuận nghịch nên không

phải là sinh trưởng

- Dự kiến HS trả lời:

Không phải là sinh trưởng

thước và số lượng tế bào làm cho cây lớn lên trong từng giai đoạn, tạo cơ quan sinh dưỡng như rễ, thân, lá

* Hoạt động 2: Tìm hiểu về sinh trưởng sơ cấp và sinh trưởng thứ cấp ở thực vật.

(18 phút)

- Mục tiêu:

+ Trình bày được khái niệm và đặc điểm của mô phân sinh

+ Phân biệt được sinh trưởng sơ cấp và sinh trưởng thứ cấp ở thực vật về: Nguyênnhân, đối tượng, kết quả

- Năng lực:

+ Năng lực quan sát hình ảnh

+ Năng lực giao tiếp, hợp tác trong hoạt động nhóm

+ Năng lực tự đọc, nghiên cứu tài liệu

- Nội dung:

II Sinh trưởng sơ cấp và sinh trưởng thức cấp ở thực vật.

1 Mô phân sinh (MPS)

a Khái niệm

b Các loại MPS

2 Sinh trưởng sơ cấp

3 Sinh trưởng sơ cấp

- Sản phẩm: câu trả lời cho câu hỏi BT nhiệm vụ PHT

- Cách thức tổ chức

- Dựa vào kiến thức đã học em

hãy phát biểu mô phân sinh là

gì? Có mấy loại mô phân sinh?

+ Nhận xét, bổ sung

- Yêu cầu HS nghiên cứu sách

giáo khoa với việc quan sát hình

Làm việc theo nhóm: Mỗi nhóm

4 HS, lớp gồm 2 dãy, mỗi bên

phải làm về sinh trưởng sơ cấp

và bên trái làm về sinh trưởng

Mô phân sinh là nhóm các

tế bào chưa phân hóa duy trìkhả năng nguyên phân trongsuốt đời sông của cây Gồm

mô phân sinh đỉnh, mô phânsinh bên, mô phân sinhlóng

- Dự kiến HS thảo luận theonhóm

- Dự kiến HS hoàn thànhphiếu học tập, một số nhómtrình bày đáp án của nhóm,một số nhóm còn lại nhậnxét, bổ sung

II Sinh trưởng sơ cấp và sinh trưởng thức cấp ở thực vật.

1 Mô phân sinh (MPS)

a Khái niệm

Mô phân sinh lànhóm các tế bàochưa phân hóa duytrì khả năng nguyênphân trong suốt đờisông của cây Gồm

mô phân sinh đỉnh,

mô phân sinh bên,

mô phân sinh lóng

b Các loại MPS

Mô phân sinh đỉnh

Mô phân sinh bên

Mô phân sinh lóng

mô phân sinh bên.

+ Yêu cầu HS giữ phiếu học tập

trưởng thứ cấp làm cho thân cây

to ra theo chiều ngang do hoạt

động của mô phân sinh bên

Ở thực vật hai lá mầm thì sinh

trưởng sơ cấp có ở phần thân

non và rễ còn sinh trưởng thứ

- Dự kiến HS trả lời: Làhình thức sinh trưởng làmcho cây lớn và cao lên do sựphân chia tế bào mô phânsinh đỉnh

- Dự kiến HS trả lời: Làhình thức sinh trưởng làmcho thân cây to ra do sựphân chia tế bào của môphân sinh bên

2 Sinh trưởng sơ cấp-Sinh trưởng củathân và rễ cây theochiều dài do hoạtđộng của mô phânsinh đỉnh

-Sinh trưởng sơ cấp

có ở phần thân noncủa cây hai lá mầm

và đa số cây một lámầm

3.Sinh trưởng thứcấp

-Sinh trưởng theochiều ngang ( chu vi)của thân và rễ do

cấp ở thân trưởng thành.

- Như vậy thì đặc điểm của mỗi

dạng cây như thế nào để phù

hợp với các hình thức sinh

trưởng trên Để tìm hiểu vấn đề

trên chúng ta cùng nhau quan sát

hình vẽ sau ( hình 34.2 SGK)

Đây là một số đặc điểm cơ bản

của cây như hạt, lá, bó mạch, rễ

và hoa Quan sát hình kết hợp

với hiểu biết cho biết các đặc

điểm khác nhau của cây 1 lá

mầm và 2 lá mầm

+ Nhận xét, bổ sung, như vậy thì

mỗi loại cây có những đặc điểm

để phù hợp với các hình thức

sinh trưởng

- Ở các cây thân gỗ lâu năm, khi

cắt ngang thân cây, chúng ta sẽ

thấy các vòng Các vòng đó cho

chúng ta biết thông tin gì về cây?

+ Nhận xét, bổ sung:

Trên các mặt thân gỗ cắt ngang

có các vòng đồng tâm với màu

sắc sang tối khác nhau Từ mùa

xuân đến mùa hè, cây sinh

trưởng thuận lợi tạo các vòng

ống rộng hơn màu sang, đến mùa

thu đông, cây sinh trưởng chậm

hơn tạo vòng ống nhỏ hơn

- Quan sát hình cấu tạo thân cây

gỗ, cho biết: Vì sao thân cây gỗ

- Dự đoán HS trả lời:

Cây 1 lá mầm: hạt chứa 1lá; lá có gân vòng cung,song song; thân có cácmạch xếp lộn xộn khắptrong thân; rễ chùm; hoa có

6 cánh

Cây 2 lá mầm: hạt chứa 2lá; lá có gân xếp theo hìnhmạng; thân có các mạch xếptheo hàng ở phía ngoài; rễcọc; hoa 5 cánh

- Dự kiến HS trả lời: Biếtđược tuổi của cây

+ Dự kiến HS trả lời: Vì cácmạch rây, tầng phân sinhbên đều nằm phía ngoài gần

vỏ nên khi rỗng ruột câyvẫn đủ chất dinh dinh vàsinh trưởng tốt

hoạt động của môphân sinh bên

rỗng ruột vẫn sống?

+ Nhận xét, bổ sung

- Từ xưa ông cha ta đã có câu:

Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ

giống Nói lên được sự quan

trọng của các nhân tố đến sự sinh

trưởng của cây, để tìm hiểu kĩ

hơn, chúng ta vào phần tiếp theo

* Hoạt động 3: Tìm hiểu về nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng (8 phút)

- Mục tiêu:

+ Trình bày được các nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng ở thực vật

+ Giải thích được một số câu ca dao, tục ngữ

- Năng lực:

+ Năng lực quan sát hình ảnh

+ Năng lực giao tiếp, hợp tác trong hoạt động nhóm

+ Năng lực tự đọc, nghiên cứu tài liệu

+ Năng lực vận dụng những kiến thức đã học vào thực tế

- Nội dung:

III Các nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng

1 Nhân tố bên trong

2 Nhân tố bên ngoài

- Sản phẩm: câu trả lời cho câu hỏi BT nhiệm vụ PHT

- Cách thức tổ chức

-Dựa vào kiến thức đã học cùng

với kiến thức thực tiễn, em hãy

nêu một vài nhân tố ảnh hưởng

đến sinh trưởng của thực vật?

+ Nhận xét, bổ sung, có rất nhiều

yếu tố ảnh hưởng đến sinh

trưởng, toàn bộ các nhân tố đó

được chia làm hai nhóm: Nhân

tố bên trong và nhân tố bên

ngoài

- Nghiên cứu sách giáo khoa cho

biết, nhân tố bên trong ảnh

hưởng đến sinh trưởng của thực

vật là những nhân tố nào?

+ Nhận xét, bổ sung, ghi bảng:

- Dự kiến HS trả lời: Ánhsáng, nhiệt độ, nước, phânbón…

- Dự kiến HS trả lời: Các hoocmon thực vật bên trong

cơ thể như auxin, giberelin, xitokinin, axit abxixic, chất phenol

III Các nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng

1 Nhân tố bên trong

- Yếu tố di truyền

Các yếu tố di truyền: tùy từng

loài cây mà có cây sinh trưởng

nhanh, có cây sinh trưởng chậm

và tùy từng giai đoạn cây cũng

có sự sinh trưởng khác nhau

Như câu: ‘Trẻ trồng đa già trồng

thông’ thể hiện được nhân tố di

truyền ảnh hưởng đến sinh

abxixic, etylen → ức chế sinh

trưởng của cây

+ Ảnh hưởng, vai trò của các

hoocmon đến sinh trưởng của

thực vật chúng ta sẽ được tìm

hiểu kĩ hơn ở tiết sau

Tiếp theo tìm hiểu về nhân tố

bên ngoài

- Nghiên cứu sách giáo khoa,

cùng xem hình, hoàn thành phiếu

học tập 2 theo nhóm cũ Dãy bên

phải làm về nước, nhiệt độ, dãy

trái làm về ánh sang, phân bón,

độ pH

Các

nhân tố

Ảnh hưởng của cácnhân tố đến sự ảnh

hưởngNước

- Hoocmon thực vậtảnh hưởng đến sinhtrưởng của thực vậtgồm:

+Hoocmon kíchthích sinh trưởng:auxin, Giberelin,Xitokinin → kíchthích sinh trưởng củacây

+Nhóm hoocmon ứcchế: acid abxixic,etylen → ức chế sinhtrưởng của cây

2 Nhân tố bên ngoài(Kết quả phiếu họctập 2)

+ Yêu cầu mỗi dãy một nhóm

trình bày kết quả phiếu học tập,

hưởngNước Nhân tố tác động

lên hầu hết các giai

đoạn: nảy mầm, ra

hoa, tạo quả, hoạt

động hướng nước

của cây, là nguyên

liệu của quá trình

bổ sung

sinh trưởng và nếu nhiệt độ lên

cao cây lại tiếp tục sinh trưởng

bình thường

→Vì vậy cần chọn thời điểm

gieo trồng, chuyển vùng, nhập

nội giống thích nghi với môi

trường để đạt năng suất cao hơn

+ Phân bón là nguồn cung cấp

nguyên liệu cấu trúc nên tế bào

và các quá trình sinh lý diễn ra

trong cây

Trong quá trình sinh trưởng của

cây, nếu thiếu các nguyên tố dinh

dưỡng thiết yếu như nito → cây

sinh trưởng bị ức chế, thậm chí

bị chết, cần phải bổ sung bằng

phân bón

- Đưa ra câu hỏi: Sau khi đã học

và biết được sự ảnh hưởng của

các nhân tố ảnh hưởng đến sinh

trưởng, liệu câu nói từ xưa đã

nhắc trên: Nhất nước nhì phân

tam cần tứ giống có đúng

không?

+ Nhận xét, bổ sung: Hiện nay,

nước, phân bón, kĩ thuật canh tác

chúng ta có thể chủ động được,

do đó, nhân tố giống đang được

đặt lên hàng đầu

- Như vậy hiểu, biết được quá

trình sinh trưởng và phát triển

của cây chúng ta có thể vận dụng

vào trồng trọt nhằm tăng hiệu

quả cũng như năng suất cây

trồng bằng các biện pháp kĩ thuật

- Dự kiến HS trả lời:

Nhiều ý kiến đúng sai khác nhau

phù hợp Như trồng cây đúng

thời vụ, nhập nội các giống phát

triển tốt phù hợp với điều kiện

khí hậu Việt Nam Đồng thời sử

dụng các biện pháp luân canh,

xen canh các loại cây trồng và

tưới nước, bón phân thích hợp,

đúng thời điểm giúp cấy sinh

trưởng phát triển tốt

3 Củng cố:

+ Trả lời một số câu hỏi trắc nghiệm:

Câu 1:Sự sinh trưởng làm tăng bề ngang của thân do hoạt động của mô phânsinh nào?

A Mô phân sinh đỉnh rễ

B Mô phân sinh đỉnh thân

C Mô phân sinh bên

D Mô phân sinh lóng

Câu 2: Mô phân sinh nào sau đây của cây 2 lá mầm không có sinh trưởng sơcấp?

A Mô phân sinh chồi đỉnh

B Mô phân sinh chồi nách

C Mô phân sinh đỉnh rễ

D Mô phân sinh bên

Câu 3 Cho các chất gồm auxin, giberelin, xitokinin, etylen Các chất có vai tròkích thích sinh trưởng là:

A Auxin, giberelin, xitokinin

B Auxin, giberelin, etylen

C Giberelin, xitokinin, etylen

D Auxin, giberelin, xitokinin, etylen

+ Trong thực tế ta thấy thân cây lúa, ngô vẫn tăng về đường kính( bề ngang).

Đó có phải do sinh trưởng thứ cấp hay không? Vì sao?

Thân cây lúa, ngô to ra bề ngang là do tăng kích thước tế bào chứ không phảităng số lượng tế bào nên sự tăng đường kính của thân cây lúa, ngô không phải dosinh trưởng thứ cấp.

4 Hướng dẫn tự học

- Về nhà xem lại bài vừa học, đọc phần em có biết, trả lời các câu hỏi cuối bài

- Chuần bị bài mới

Tiết 2: BÀI 35 HOOCMON THỰC VẬT

I Mục tiêu bài học

Sau khi học xong bài này, HS phải:

1 Kiến thức

- Nêu được khái niệm hoocmon thực vật

- Trình bày được đặc điểm của hoocmon thực vật

- Kể tên các loại hoocmon và phân tích được tác động đặc trưng của mỗihoocmon

- Phân tích được sự tương quan hoocmon thực vật

- Giải thích được cơ chế của tính hướng sáng, quả chín và hiện tượng cảmứng

2 Kĩ năng

- Kĩ năng tư duy: phân tích, tổng hợp, khái quát hóa

- Kĩ năng học tập: tự học, hợp tác, đọc sách, thu thập thông tin

- Kĩ năng sinh học: quan sát, định nghĩa, trình bày

3 Thái độ

- Bảo quản nông sản

- Sử dụng hiệu quả các hoocmon trong trồng trọt

- Hạn chế các tác động xấu ảnh hưởng đến sức khỏe của hoocmon thực vậttrong bảo quản thực phẩm

II Phương pháp dạy học

- Phương pháp thuyết trình

- Phương pháp vấn đáp

- Phương pháp giảng giải

- Phương pháp hợp tác

III Phương tiện dạy học

- Hình ảnh liên quan đến bài học

- Tranh, hình ảnh trong SGK phóng to

- Phiếu học tập

IV Bảng mô tả các mức độ về mục tiêu học tập và hệ thống câu hỏi-bài tập tự đánh giá.

Nội dung Nhận biết Thông

hiểu

Vận dụng thấp

Vận dụng cao

I Khái niệm Phát biểu

được kháiniệm

hoocmonthực vật

Phát biểuđược đặcđiểm chungcủa

hoocmonthực vật

Phân loạiđược

hoocmonkích thíchvà

và tác độngcủa auxin

Phân biệtđược

auxin tựnhiên vàauxin nhântạo

Nêu đượccác ví dụ

về ứngdụng thựctiễn củaauxin

Giải thíchđược tạisao người

ta khôngphun

Auxin trựctiếp lên raucải làm lá

to và tăngnăng suấtrau

2

Giberelin

Phát biểuđược

nguồn gốc

và tác độngcủa

giberelin

Phân biệtđược tácđộng ở cácmức độ tếbào vàmức độ cơthể củagiberelin

Nêu đượccác ví dụ

về ứngdụng thựctiễn củagiberelin

3

Xitokini

n

Phát biểuđược

nguồn gốc

và tác độngcủa

xitokinin

Phân biệtđược

nhóm chất

tự nhiên vànhóm chấtnhân tạocủa

xitokinin

Giải thíchđược vìsao trồnghoa gầntết người

ta thườngcắt rễ (cắttrước 2

Giải thíchđược trongbảo quảnrau người

ta phundung dịch

BA (mộtloại

tuần)? xitokinin)

nồng độ2,5-10ppmgiữ rautươi 2-3ngày III

Hoocmo

n ức chế

1 Etilen Phát biểu

đượcnguồn gốc

và tác độngcủa etilen

Hiểu đượctác dụnghoạt hoácủa etilen

Giải thíchđược vìsao người

ta hay xếptrái câychin vàchưa chínchung vớinhau

Giải thích

vì sao khi ủtrái câyngười tacho đất đènvào vàcông dụngcủa đấtđèn

2 Axitabxixic

Phát biểuđược

nguồn gốc

và tác dụngcủa axitabxixic

Hiểu đượctại sao axitabxixiccòn được

hoocmonstress

Nêu được

ví dụ vềứng dụngthực tiễncủa axitabxixic

IV Tương quan

hoocmon thực vật

Phát biểuđược cácloại tươngquan ởhoocmonthực vật

Xác địnhđược cácloại tươngquan ởhoocmonthực vật

Nêu đượcmột số ví

dụ thựctiễn vềtươngquanhoocmonthực vật

V Tiến trình tổ chức tiết học

1 Ổn định lớp (2 phút)

2 Kiểm tra bài cũ(3 phút)

Tổ chức trò chơi ô chữ để ôn bài cũ và dẫn dắt bài mới

Trò chơi ô chữ:

- Luật chơi: Mỗi học sinh sẽ chọn một số tương ứng với hàng ngang Trả lời câu hỏi để tìm ra đáp án ở hàng ngang

Khi trả lời hết câu hỏi sẽ hiện từ khoá, có thể đoán từ khoá trước khi trả lời hết 5 câu hỏi.

- Hệ thống câu hỏi:

1 Mô phân sinh là nhóm tế bào thực vật như thế nào?

2 Sinh trưởng tế bào là quá trình gia tăng gì của cơ thể?

3 Nhân tố bên ngoài ảnh hưởng đến sinh trưởng?

4 Ngoài vị trí rễ, mô phân sinh đỉnh còn ở vị trí nào của cây?

5 Hình thức phản ứng của cơ quan thực vật đối với tác nhân kích thích từmột hướng xác định

Hoạt động 1: Tìm hiểu về khái niệm hoocmon thực vật.

Hoạt động của GV Hoạt động

- Đặt các cây trên trong

tối, sau một thời gian

thì cây 1, 2 không có

hiện tượng gì, cây 3 cao

lên một đoạn, cây 4, 5

thân cây lệch về phía

giãn dài ra, còn phía đối

diện tế bào sinh trưởng

HS quan sát

nghe

ở đỉnh bao lá mầm đã di

chuyển xuống miếng

thạch rồi xuống thân

làm cho thân cong về

một phía  gây ra hiện

tượng cong bao lá mầm

của cây trong tối, đó là

nhờ Auxin – hoocmon

thực vật

GV giới thiệu về nho

không hạt liên quan đến

lúa mì thu được 1mg

auxin, 1kg dứa tươi tách

được 6mg auxin Như

vậy lượng auxin rất ít

HS trả lời

I KHÁI NIỆM

- Hoocmôn thực vật(phitôhoocmôn) là các chấthữu cơ do cơ thể thực vật tiết

ra có tác dụng điều tiết hoạtđộng sống của cây