Xây dựng môi trường du lịch nhằm phát triển du lịch đà lạt theo hướng bền vững , luận văn thạc sĩ

Trước yêu cầu nói trên, nhằm đảm bảo phát triển du lịch Đà Lạt bền vững về các góc độ kinh tế - môi trường - xã hội, tác giả chọn đề tài “Xây dựng môi trường du lịch nhằm phát triển du

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH CHƯƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

Người hướng dẫn khoa học

Tiến sĩ Malcolm McPherson Chuyên gia kinh tế Phan Chánh Dưỡng

Tp Hồ Chí Minh, năm 2011

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn này hoàn toàn do tôi thực hiện Các đoạn trích dẫn và số liệu sử dụng trong luận văn đều được dẫn nguồn và có độ chính xác cao nhất trong phạm vi hiểu biết của tôi Luận văn này không nhất thiết phản ánh quan điểm của Trường Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh hay Chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright

Tp HCM, ngày 20 tháng 5 năm 2011

TÁC GIẢ

Nguyễn Lâm Vũ

LỜI CÁM ƠN

Để hoàn thành luận văn tốt nghiệp chương trình Thạc sĩ Chính sách công tại Chương trình giảng dạy Kinh tế Fulbright này, tôi đã nhận được nhiều sự động viên, khuyến khích, giúp đỡ từ phía các Thầy Cô trong chương trình, bạn bè đồng nghiệp, đồng môn và người thân trong gia đình

Xin gửi lời cám ơn đến thầy Nguyễn Xuân Thành đã tận tình hướng dẫn cho tôi hoàn thành luận văn này

Đặc biệt, xin gửi lời cám ơn sâu sắc đến Tiến sĩ Vũ Thành Tự Anh, Tiến sĩ Malcolm McPherson và Chuyên gia kinh tế Phan Chánh Dưỡng đã hướng dẫn, góp

ý chi tiết trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện luận văn

Cuối cùng, xin cám ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp, các anh chị công tác tại Sở Công thương Lâm Đồng, Sở Văn hoá Thể thao và Du lịch Lâm Đồng, Cục Thống kê Lâm Đồng đã phối hợp, hỗ trợ cho tôi hoàn thành luận văn

Nguyễn Lâm Vũ

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT VÀ TIẾNG ANH PHIÊN RA TIẾNG VIỆT

ASEAN (Association of Southeast Asia Nations) Hiệp hội các nước Đông

Nam Á

CANAVAN Tuyến du lịch đường bộ bằng phương tiện tự lái

FAM TRIP Familiarization Trip: du lịch tìm hiểu, làm quen, tiếp thị

GDP Gross Domestic Product: tổng sản phẩm quốc nội

MICE Meeting-Incentive-Conference-Event: Nghỉ dưỡng hội họp kết hợp

du lịch

SWOT Strengths-Weaknesses-Opportunities-Threats: Điểm mạnh, điểm

yếu, cơ hội, thách thức

UNESCO United Nations Educational Scientific and Cultural Organization:

Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hoá của Liên Hợp Quốc UNWTO United Nation World Tourism Organization: Tổ chức Du lịch Thế

giới thuộc Liên hiệp quốc

Thế giới về Môi trường và Phát triển

WTTC World Travel Tourism Council: Hội đồng Lữ hành Du lịch Thế

giới

MỤC LỤC

CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU 1

1.1 Lý do chọn đề tài 1

1.2 Mục tiêu đề tài 2

1.3 Phạm vi nghiên cứu và phương pháp tiếp cận 3

1.3.1 Phạm vi nghiên cứu của đề tài 3

1.3.2 Phương pháp tiếp cận 3

1.4 Những vấn đề lý luận về phát triển du lịch bền vững 4

1.4.1 Khái niệm về phát triển du lịch bền vững 4

1.4.2 Khái niệm về môi trường du lịch 5

CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH HIỆN TRẠNG VÀ PHÂN TÍCH SWOT CHO DU LỊCH ĐÀ LẠT TỪ GÓC ĐỘ PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG 7

2.1 Thực trạng cung cầu và những vấn đề đặt ra đối với sự phát triển bền vững của du lịch Đà Lạt 7

2.1.1 Góc độ bền vững về kinh tế 7

2.1.2 Góc độ bền vững về môi trường 9

2.1.3 Góc độ bền vững về xã hội 11

2.2 Môi trường du lịch Đà Lạt 12

2.3 Sự phát triển của ngành du lịch Đà Lạt 21

2.4 Những quan điểm về tác động của hệ thống thể chế, luật pháp lên phát triển du lịch bền vững ở Đà Lạt 23

2.5 Phân tích SWOT cho ngành du lịch Đà Lạt từ góc độ phát triển bền vững 25

2.6 Mục tiêu đề ra để Đà Lạt phát triển du lịch bền vững 27

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 29

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH ĐÀ LẠT THEO HƯỚNG BỀN VỮNG 30

3.1 Những trở ngại đối với các mục tiêu phát triển du lịch bền vững 30

3.2 Giải pháp phát triển du lịch Đà Lạt theo hướng bền vững 30

KẾT LUẬN 36

TÀI LIỆU THAM KHẢO 38

PHỤ LỤC 40

Phụ lục 2.2a Tài nguyên rừng Đà Lạt 40

Phụ lục 2.2b Cây xanh nội ô Đà Lạt 42

Phụ lục 2.3a Tóm lược một số kết quả hoạt động du lịch Đà Lạt thời gian qua 44 Phụ lục 2.3b Phân tích một số nét đặc thù của kiến trúc Đà Lạt 50

Phụ lục 3.2 Giải pháp chi tiết cho cây xanh Đà Lạt 54

Biểu 2.2c: Thu nhập bình quân hàng tháng theo giá thực tế của lao động trên địa bàn Tp Đà Lạt 59

Biểu 2.2d: Nhiệt độ của thành phố Đà Lạt các tháng từ năm 2000 đến năm 2008 60

Biểu 5a: Lượng khách du lịch đến Lâm Đồng từ năm 2000 đến nay 61

Biểu 5b: Danh sách khách sạn sao trên địa bàn thành phố Đà Lạt 62

MỘT SỐ HÌNH ẢNH MINH HOẠ 69

CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài

Trong những năm qua, kinh tế du lịch Đà Lạt - Lâm Đồng đã có nhiều chuyển biến tích cực, tăng cả về số lượng và chất lượng, tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm về khách du lịch đạt 17,2%; thời gian lưu trú bình quân tăng từ 2,1 ngày (năm 2001) lên 2,4 ngày (năm 2009); thu hút được hơn 8.000 lao động trực tiếp phục vụ trong ngành du lịch và 15.000 lao động gián tiếp ngoài xã hội Nhiều loại hình du lịch mới được hình thành để khai thác thế mạnh phát triển du lịch như:

du lịch sinh thái, du lịch nghỉ dưỡng, hội nghị - hội thảo, du lịch khám chữa bệnh; công tác quản lý Nhà nước trên lĩnh vực du lịch đã được tăng cường.1

Trong quyết định điều chỉnh quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Việt Nam

thời kỳ 2005-2015, Thủ tướng Chính phủ đã xác định “Đà Lạt là một trong những

trung tâm du lịch lớn của cả nước, một thành phố du lịch sinh thái, hội nghị - hội thảo và nghỉ dưỡng”

Với lợi thế so sánh về khí hậu, cảnh quan thiên nhiên, cảnh quan kiến trúc, con người… Đà Lạt có đầy đủ các đặc tính để hấp dẫn thu hút khách trong nước và

quốc tế Tuy nhiên, việc khai thác hoạt động phát triển du lịch trong thời gian qua

chủ yếu dựa vào việc khai thác tài nguyên du lịch sẵn có, chưa có chiến lược và các giải pháp tích cực để đảm bảo cho ngành du lịch phát triển bền vững; đạt nhịp độ tăng trưởng cao; đồng thời đảm bảo yêu cầu bảo tồn, nâng cấp và phát huy các giá trị tài nguyên để phục vụ yêu cầu phát triển du lịch trước mắt và khả năng cạnh tranh lâu dài

Vì vậy, kinh tế du lịch càng phát triển càng có nguy cơ dẫn đến việc xuống cấp, suy thoái cảnh quan thiên nhiên, cảnh quan đô thị và các giá trị tài nguyên nhân văn nên cần phải có giải pháp phát triển và bảo tồn, phát huy các giá trị của môi trường du lịch

1 Số liệu do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Đồng cung cấp

Trước yêu cầu nói trên, nhằm đảm bảo phát triển du lịch Đà Lạt bền vững về

các góc độ kinh tế - môi trường - xã hội, tác giả chọn đề tài “Xây dựng môi trường

du lịch nhằm phát triển du lịch Đà Lạt theo hướng bền vững” làm luận văn thạc sĩ

kinh tế chuyên ngành chính sách công của mình với mong muốn góp phần thúc đẩy

phát triển du lịch ở địa phương

1.2 Mục tiêu đề tài

Đề tài “Xây dựng môi trường du lịch nhằm phát triển du lịch Đà Lạt theo

hướng bền vững” là một hướng tiếp cận phát triển du lịch theo hướng bền vững trên

cơ sở đảm bảo các hoạt động du lịch đáp ứng nhu cầu hiện tại của khách du lịch, của ngành du lịch địa phương và lợi ích kinh tế của cộng đồng dân cư địa phương; song không ảnh hưởng đến khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ mai sau; đồng thời đề tài nghiên cứu cũng nhằm trả lời cho câu hỏi chính sách đó là (1) Du lịch Đà Lạt phát triển theo hướng bền vững hay chưa? và (2) Giải pháp nào cho du lịch Đà Lạt phát triển theo hướng bền vững? Để trả lời câu hỏi này đề tài sẽ phân tích các vấn đề sau:

- Đánh giá hiện trạng về khai thác, phát triển du lịch; hiện trạng về môi trường du lịch Đà Lạt dựa trên nhận định phát triển du lịch bền vững của các Tổ chức du lịch trên thế giới

- Phân tích các điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức của du lịch Đà Lạt trên cơ sở phát triển bền vững

- Phân tích các mục tiêu để du lịch Đà Lạt phát triển theo hướng bền vững

- Đề xuất, lựa chọn giải pháp để xây dựng môi trường du lịch nhằm đảm bảo phát triển du lịch Đà Lạt theo hướng bền vững; đảm bảo cho ngành du lịch tiếp tục phát huy sự đa dạng, tính đặc thù của các nguồn lực tài nguyên du lịch nhưng không làm ảnh hưởng, suy thoái đến môi trường

1.3 Phạm vi nghiên cứu và phương pháp tiếp cận

1.3.1 Phạm vi nghiên cứu của đề tài

Giới hạn về không gian nghiên cứu: đề tài giới hạn nghiên cứu trong phạm vi địa bàn thành phố Đà Lạt hiện nay

Giới hạn về nội dung nghiên cứu: môi trường du lịch có phạm trù nghiên cứu rộng, tổng hợp nhiều yếu tố và liên quan đến nhiều lĩnh vực Vì vậy, với giới hạn về thời gian nghiên cứu và phạm vi thực hiện nên đề tài chỉ tập trung nghiên cứu trên hai nội dung cơ bản, đó là: môi trường cảnh quan thiên nhiên và môi trường xã hội - nhân văn

Tuy nhiên, để đảm bảo cho kinh tế du lịch có điều kiện trở thành một ngành kinh tế quan trọng của địa phương, đặc biệt khi thành phố đã được mở rộng, nâng cấp thành đô thị loại 1, đề tài phân tích thêm và đề ra giải pháp của cảnh quan kiến trúc đô thị; vì đây là nội dung liên quan mật thiết góp phần tạo lập hình ảnh du lịch địa phương, tăng khả năng thu hút khách Từ đó góp phần cho du lịch phát triển ổn định và bền vững

1.3.2 Phương pháp tiếp cận

Phương pháp tiếp cận chủ yếu dùng phương pháp định tính như phân tích hệ thống, mô tả, so sánh, phân tích tổng hợp và phân tích mô hình SWOT trên cơ sở phát triển du lịch bền vững… theo hướng nghiên cứu tình huống những vấn đề lý luận và thực tiễn trong công tác quản lý Nhà nước về du lịch - dịch vụ, có minh hoạ,

bổ trợ bằng số liệu

Sử dụng phương pháp tham khảo các tài liệu đã được nghiên cứu có liên quan đến lĩnh vực này; đồng thời kế thừa các số liệu đã được điều tra, tổng hợp từ nhiều cuộc điều tra chuyên ngành

1.4 Những vấn đề lý luận về phát triển du lịch bền vững

1.4.1 Khái niệm về phát triển du lịch bền vững

Trong bối cảnh phát triển hội nhập của đất nước với khu vực và quốc tế, sự suy giảm về tài nguyên môi trường, mức sống của người dân còn thấp và nhiều khó

khăn, quan điểm về “phát triển bền vững” càng có ý nghĩa đặc biệt đối với hoạt

động du lịch trong điều kiện Việt Nam có nhiều tiềm năng thuận lợi để phát triển nhanh du lịch và đặc tính xã hội hóa cao Chính vì vậy, một trong những quan điểm

phát triển chiến lược của du lịch Việt Nam là: “phát triển du lịch bền vững, theo

định hướng Du lịch sinh thái và Du lịch Văn hóa - Lịch sử, đảm bảo sự tăng trưởng liên tục góp phần tích cực trong việc giữ gìn, bảo vệ môi trường tự nhiên và xã hội, bản sắc văn hóa dân tộc, xây dựng các sản phẩm du lịch đặc thù, chất lượng cao,

có khả năng cạnh tranh trong khu vực và thế giới” 2

Dựa trên những nguyên tắc phát triển bền vững, hội đồng Lữ hành Du lịch Thế giới (WTTC-World Travel Tourism Council), tổ chức Du lịch Thế giới thuộc Liên hiệp quốc (UNWTO-United Nation World Tourism Organization) và hội đồng Trái đất (EC-Earth Council) xây dựng chương trình Nghị sự 21 với 10 nguyên tắc hướng tới “phát triển du lịch bền vững” Khái niệm phát triển bền vững trong du

lịch được hiểu là: “hoạt động khai thác có quản lý các giá trị tự nhiên và nhân văn

nhằm thoả mãn các nhu cầu đa dạng của du khách, có quan tâm tới các lợi ích kinh

tế trong dài hạn trong khi vẫn đảm bảo sự đóng góp cho bảo tồn các nguồn tài nguyên du lịch, duy trì được sự toàn vẹn về văn hoá để phát triển du lịch trong tương lai; cho công tác bảo vệ môi trường và góp phần nâng cao mức sống của cộng đồng dân cư địa phương”

Du lịch là ngành kinh tế tổng hợp có định hướng tài nguyên rõ rệt và phát triển của du lịch luôn gắn liền với môi trường trong mối quan hệ tác động qua lại với nhau Bản thân sự phát triển của du lịch đòi hỏi phải có sự phát triển bền vững

và ngược lại

2 Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam 2001-2010 được Chính phủ phê duyệt tại Quyết định TTg ngày 22/7/2002

97/2002/QĐ-Quan điểm về phát triển du lịch bền vững là sự cụ thể hóa quan điểm về phát triển bền vững trong lĩnh vực phát triển du lịch Theo đó, muốn phát triển du lịch bền vững thì mọi hoạt động khai thác, quản lý các giá trị tự nhiên và nhân văn nhằm thỏa mãn các nhu cầu du lịch, cần quan tâm đến các lợi ích kinh tế dài hạn trong khi vẫn đảm bảo sự đóng góp cho bảo tồn, tôn tạo các nguồn tài nguyên du lịch và bảo

vệ môi trường, duy trì sự toàn vẹn về văn hóa để phát triển du lịch trong tương lai, góp phần nâng cao mức sống của cộng đồng dân cư địa phương

1.4.2 Khái niệm về môi trường du lịch

“Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định” (Điều 4-Luật Du lịch, 2005)

Các hoạt động du lịch liên quan một cách chặt chẽ tới môi trường (bao gồm

cả môi trường tự nhiên và môi trường nhân văn) như được nêu trong khái niệm:

“Môi trường bao gồm các yêu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng đến đời sống, sự tồn tại, phát triển của con người và thiên nhiên” (Điều 3-Luật Bảo vệ môi trường, 2005)

“Môi trường du lịch là môi trường tự nhiên và môi trường xã hội nhân văn

nơi diễn ra các hoạt động du lịch” (Điều 4-Luật Du lịch, 2005) Hoạt động du lịch

có mối quan hệ qua lại mật thiết với môi trường, khai thác đặc tính của môi trường

để phục vụ mục đích phát triển và tác động trở lại làm thay đổi các đặc tính của môi trường

Sự tồn tại và phát triển của môi trường du lịch với tư cách là một ngành kinh

tế gắn liền với khả năng liên kết tài nguyên, khai thác đặc tính của môi trường xung quanh Chính vì vậy, hoạt động du lịch liên quan chặt chẽ với môi trường theo nghĩa rộng: tài nguyên thiên nhiên và tài nguyên nhân văn Những đặc điểm và tình trạng của môi trường xung quanh là những tiềm năng và điều kiện cho phát triển du lịch và ngược lại ở chừng mực nhất định, hoạt động du lịch tạo nên môi trường mới tích cực hoặc tiêu cực Như vậy, hoạt động du lịch và môi trường có tác động qua lại, tương hỗ lẫn nhau và nếu khai thác phát triển hoạt động du lịch không hợp lý có

thể sẽ là nguyên nhân làm suy giảm giá trị của các nguồn tài nguyên, suy giảm chất lượng môi trường và cũng có nghĩa là làm suy giảm hiệu quả của chính hoạt động

du lịch

Môi trường du lịch: những thành phần môi trường chính cần được chú trọng

đề cập xem xét bao gồm môi trường tự nhiên và môi trường xã hội nhân văn Trong

đó, môi trường tự nhiên bao gồm các yếu tố địa chất, địa hình, khí hậu, thủy văn, hệ sinh thái, cảnh quan thiên nhiên có thể được sử dụng phục vụ mục đích du lịch; trong môi trường xã hội nhân văn thì các nhân tố chủ yếu cần được xem xét là hệ thống các thể chế chính sách có liên quan đến phát triển du lịch, tình trạng, mức độ bảo tồn phát triển các giá trị truyền thống - yếu tố được xem là quan trọng để thu hút khách du lịch; mức độ thân thiện của cộng đồng đối với sự hiện diện của khách

du lịch; môi trường kinh doanh và chất lượng cuộc sống của cộng đồng; tình trạng (số lượng và chất lượng) của đội ngũ nhân lực du lịch

Như vậy, có thể thấy môi trường du lịch là khái niệm tổng hợp bao gồm yếu

tố tự nhiên và văn hoá - xã hội có ảnh hưởng đến phát triển du lịch

CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH HIỆN TRẠNG VÀ PHÂN TÍCH SWOT CHO DU LỊCH ĐÀ LẠT TỪ GÓC ĐỘ PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG 2.1 Thực trạng cung cầu và những vấn đề đặt ra đối với sự phát triển bền vững của du lịch Đà Lạt

Trong thời gian qua, ngành du lịch Đà Lạt đã đạt được một số thành tựu thể hiện qua tốc độ tăng trưởng, cơ sở vật chất kỹ thuật, đóng góp ngân sách, giải quyết việc làm cho người lao động; đồng thời góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân hàng năm khoảng 13-14%; trong đó, ngành du lịch - dịch vụ chiếm trên 73% trong tổng GDP của thành phố Đà Lạt.3

Tuy nhiên, qua phân tích thực trạng hoạt động phát triển du lịch từ năm 1995 trở lại đây có thể nhận thấy một số vấn đề cơ bản đặt ra đối với phát triển du lịch bền vững Đà Lạt - Lâm Đồng như sau

3 Số liệu do Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Lâm Đồng cung cấp

Khách quốc tế Khách nội địa

Nguồn: Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Lâm Đồng

Tuy nhiên, một vấn đề cần đặt ra đối với phát triển du lịch bền vững ở góc độ kinh tế là “chất lượng” nguồn khách Thực tế diễn biến thị phần khách du lịch quốc

tế đến Đà Lạt - Lâm Đồng trong nhiều năm qua, đặc biệt từ năm 1995 trở lại đây cho thấy ngành du lịch chỉ mới thu hút được nguồn khách quốc tế dao động từ 65 ngàn đến 75 ngàn và đến 2009 đạt hơn 100 ngàn lượt khách Phần lớn đối tượng khách quốc tế đến từ các thị trường khác nhau: Bắc Mỹ (Hoa Kỳ, Canada), Châu

Âu (Anh, Pháp, Bỉ, Hà Lan, Đức…), Châu Á (ASEAN, Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc…), khả năng chi trả của đối tượng này còn thấp, thời gian lưu trú bình quân ngắn; tỷ lệ khách quốc tế đến địa phương chỉ bằng 1/34 tổng số khách quốc tế đến Việt Nam Điều này dẫn đến doanh thu của ngành hạn chế Đối với khách nội địa mặc dù số lượng tuyệt đối tăng (năm 2009 đạt hơn 2,5 triệu lượt) Nhưng thực

tế, các đối tượng khách chủ yếu là học sinh, sinh viên, cán bộ công nhân viên và người dân đi du lịch, nghỉ mát vào các dịp lễ, tết hàng năm, có khả năng chi tiêu ở mức trung bình hoặc thấp, thời gian lưu trú ngắn (2,4 ngày) Điều này phản ánh rõ tính “bình dân” của du lịch Đà Lạt - Lâm Đồng hiện nay.4

4 Số liệu do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Đồng cung cấp

Số ngày lưu trú của khách du lịch tại một số địa phương

Sapa Hội An Đà Nẵng Huế Mũi Né Đà Lạt

Ngày

2000 2009

Nguồn: Tính toán của tác giả từ số liệu của Tổng cục Du lịch Việt Nam.

Với tư cách là một ngành kinh tế, sản phẩm du lịch là yếu tố rất quan trọng quyết định hiệu quả kinh doanh du lịch Một sản phẩm du lịch tốt, có chất lượng và phù hợp với nhu cầu của du khách sẽ có khả năng bán với giá cao, mang lại hiệu quả kinh tế Như vậy, Đà Lạt vẫn hướng đến phục vụ du khách “bình dân” nhưng khi nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch sẽ gia tăng thời gian lưu trú cũng như sự quay lại thường xuyên của du khách Chính điều này sẽ giúp cho việc tăng thu nhập

mà không cần tính đến việc phát triển sản phẩm để chỉ thu hút du khách “cao cấp”

2.1.2 Góc độ bền vững về môi trường

Đứng từ góc độ môi trường, hoạt động du lịch Đà Lạt đang phải đối mặt với những thách thức không nhỏ, bởi sự suy thoái của môi trường, xuống cấp của tài nguyên thiên nhiên, khí hậu Trong khi đó, những tài nguyên này là lợi thế cạnh tranh của du lịch địa phương Kinh tế nói chung, trong đó có kinh tế du lịch phát triển tất yếu sẽ dẫn đến tác động tiêu cực về môi trường, tài nguyên thiên nhiên Môi trường suy thoái, tài nguyên thiên nhiên cạn kiệt, mất đi bản chất gốc Các dự

án đầu tư về du lịch và công nghiệp đã khai phá đi nhiều rừng thông, cảnh quan thiên nhiên như dự án Khu du lịch Hồ Tuyền Lâm, các dự án sản xuất - chế biến

nông sản tại Đà Lạt, Lạc Dương Khi đầu tư đã tàn phá hơn 70% lượng cây thông tại khu vực xây dựng dự án.5

Theo báo cáo hiện trạng môi trường tỉnh Lâm Đồng, giai đoạn 2005-2009 trung bình rác thải tăng hàng năm là khoảng 6,51%/năm So với năm trước, năm

2006 tăng 5,42%, năm 2007 tăng 9,99%, năm 2008 tăng 7,93% và năm 2009 tăng 2,7% Một số loại chất thải rắn như chất thải công nghiệp, y tế chưa được điều tra hoàn chỉnh về số lượng và thành phần Vấn đề này cũng đang gây sức ép đến môi trường du lịch Đà Lạt do đó công ty Công trình đô thị Đà Lạt đã đầu tư hệ thống đốt rác với công suất 120kg rác/giờ, hệ thống này chủ yếu xử lý rác thải y tế và một số rác thải nguy hại khác.6

Ô nhiễm không khí là mối đe doạ nghiêm trọng tới thiên nhiên, môi trường cũng như các hệ sinh thái, đã có nhiều bằng chứng cho thấy vấn đề biến đổi khí hậu đang diễn ra trên toàn cầu và trái đất đang nóng lên là do các hoạt động của con người chứ không phải thuần tuý là do dao động khí hậu của tự nhiên Ô nhiễm

không khí có ảnh hưởng lớn đến con người Theo dự án “Điều tra, thống kê, đánh

giá ảnh hưởng ô nhiễm môi trường tới sức khoẻ cộng đồng” của Cục Bảo vệ Môi

trường (năm 2007), kết quả ước tính thiệt hại do ô nhiễm môi trường không khí tác động đến sức khỏe con người trung bình là 295.000 đồng/người/năm Nếu tính cho

Đà Lạt năm 2009 với 201.300 người dân thì thiệt hại về kinh tế do ô nhiễm không khí mỗi năm là 59,38 tỷ đồng Bụi trong không khí hấp thụ nhưng tia sóng cực ngắn của mặt trời làm cho cây không lớn và khó nẩy mầm, những khu vực bị ô nhiễm bụi cây cối xơ xác, còi cọc không phát triển và có thể chết Một trong những nguyên nhân mai anh đào tại Đà Lạt chết hàng loạt trong thời gian qua là do ô nhiễm của bụi phát sinh từ công việc nạo vét hồ Xuân Hương, xây dựng nhiều công trình công cộng trong trung tâm thành phố Đà Lạt

Để tận dụng điều kiện khí hậu của Đà Lạt cho ngành nông nghiệp phát triển song song với du lịch nhằm tối đa nguồn thu của tỉnh cần có sự quy hoạch khu vực

5 Số liệu do Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Lâm Đồng cung cấp

6 Số liệu do Sở Tài nguyên và Môi trường Lâm Đồng cung cấp

chế biến sau thu hoạch và giao dịch sản phẩm nông sản Khu vực này cách trung tâm Đà Lạt để không ảnh hưởng đến môi trường chung của thành phố

2.1.3 Góc độ bền vững về xã hội

Mọi hoạt động phát triển chỉ bền vững nếu được sự ủng hộ của xã hội nói chung, của cộng đồng nơi diễn ra hoạt động đó nói riêng, hoạt động phát triển du lịch sẽ không nằm ngoài quy luật này Đến nay, toàn thành phố Đà Lạt đã có 750 cơ

sở lưu trú du lịch với tổng số trên 11.000 phòng, sức chứa tối đa trên 35.000

khách/ngày-đêm Trong đó có 68 khách sạn đạt tiêu chuẩn từ 1-5 sao, với 01 khách sạn 5 sao (Sofitel Dalat Palace: 43 phòng), 06 khách sạn 4 sao (Novotel Dalat, Golf3, Resort Hoàng Anh-Đà Lạt, Samy, Resort Ana Mandara Villas Dalat, Sài Gòn-Đà Lạt: 640 phòng), 03 khách sạn 3 sao (Cẩm Đô, Ngọc Lan, Vietsovpetro:

226 phòng) và 58 khách sạn tiêu chuẩn từ 1-2 sao (1.300 phòng) Trong đó, có hơn 90% cơ sở lưu trú thuộc quyền sở hữu và quản lý của tư nhân.7

Để làm đa dạng, phong phú các sản phẩm du lịch vấn đề đặt ra là cần phát triển các khu du lịch vệ tinh Đây là các làng nghề truyền thống, các khu trung tâm mua sắm cũng như các làng du lịch sinh thái được tổ chức bài bản và chuyên nghiệp Đà Lạt triển khai tổ chức kết nối các tour nội tỉnh, tập trung khai thác tiềm năng lợi thế và đặc thù như: du lịch tham quan di tích lịch sử, văn hóa, công trình kiến trúc; du lịch lễ hội; tour tham quan các danh lam thắng cảnh; du lịch thể thao,

dã ngoại, leo núi, săn bắn; tour du lịch sinh thái, tìm hiểu, khám phá thiên nhiên; tour du lịch trở về chiến trường xưa, tham quan các di tích lịch sử-cách mạng; tour tham quan, mua sắm tại các vườn hoa, rau, làng nghề tiểu thủ công nghiệp, mỹ nghệ; tour du lịch tham quan tìm hiểu phong tục tập quán, văn hóa, ẩm thực của đồng bào bản địa hầu hết các tour du lịch hiện nay đều mang tính chất đặc thù có lợi thế so sánh đối với các địa phương lân cận trong vùng do đó có thể thu hút, liên kết khai thác khách một cách hiệu quả

Một thực tế đang diễn ra trong hoạt động du lịch ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển bền vững từ góc độ xã hội là đã xuất hiện những biến đổi trong sinh hoạt

7 Số liệu do Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Lâm Đồng cung cấp

cộng đồng nơi diễn ra hoạt động du lịch Điều này dễ dàng nhận thấy ở nhiều điểm

du lịch như: Sapa (Lào Cai), Mai Châu (Hòa Bình), Xã Lát (Lạc Dương-Lâm Đồng)… dân địa phương thấy khách du lịch chụp hình là xin tiền, đòi tiền làm mẫu, trẻ em buôn bán nhỏ theo du khách; các lễ hội chỉ diễn ra khi du khách cho tiền hoặc xin tiền mới hoạt động như chợ tình, lễ hội cúng xin thần lửa; bán hàng rong, hàng lưu niệm, treo bán quần áo trước các khu điểm du lịch… đây thực sự là một vấn đề bức xúc đặt ra cho phát triển du lịch bền vững ở Việt Nam nói chung, ở Đà Lạt-Lâm Đồng hiện nay

Trong thời gian qua, nhận thức xã hội về du lịch còn chưa đầy đủ và chưa nhất quán, ảnh hưởng đến sự phối hợp giữa ngành du lịch với các ngành, địa phương có liên quan trong hoạt động phát triển du lịch Vẫn còn tồn tại những vấn

đề tiêu cực nổi cộm trong hoạt động kinh doanh du lịch: ép giá, chào kéo, đeo bám khách du lịch, các loại “cò” trong kinh doanh du lịch… từ đó ảnh hưởng đến hình

ảnh du lịch địa phương Tại một bài báo viết về Đà Lạt

(http://vietbao.vn/Xa-hoi/Co-mut-long-hanh-o-Da-Lat/45197590/157/) đã nêu lên hình ảnh cò tại các lò

mứt đặc sản giành giựt khách, gây mất trật tự và an ninh Một hệ quả kéo theo của các hoạt động ép giá, chào kéo là mất trật tự an ninh, tạo hình ảnh không tốt cho du lịch Đà Lạt Mặc dù UBND tỉnh đã chỉ đạo các ban ngành khắc phục tình trạng này bằng hình thức phạt trực tiếp người chào kéo, đồng thời thu hồi giấy chứng nhận kinh doanh của cơ sở kinh doanh có hiện tượng ép giá, chào kéo, đeo bám Tuy nhiên, đây là giải pháp tình thế mà không mang tính căn cơ

2.2 Môi trường du lịch Đà Lạt

Sự phát triển của bất kỳ ngành kinh tế nào cũng gắn liền với vấn đề môi trường Điều này càng đặc biệt có ý nghĩa đối với sự phát triển của ngành kinh tế tổng hợp có tính liên ngành, liên vùng và xã hội hoá cao như du lịch Môi trường được xem là yếu tố quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng, tính hấp dẫn của các sản phẩm du lịch, qua đó ảnh hưởng đến khả năng thu hút khách, đến sự tồn tại của hoạt động du lịch

Hoạt động phát triển du lịch đồng nghĩa với sự gia tăng lượng khách du lịch, tăng cường phát triển hạ tầng, dịch vụ và gia tăng nhu cầu sử dụng tài nguyên… từ

đó dẫn đến sự gia tăng áp lực của du lịch đến môi trường Trong nhiều trường hợp

do tốc độ phát triển quá nhanh của hoạt động du lịch vượt ngoài nhận thức và năng lực quản lý nên đã tạo sức ép rất lớn đến khả năng đáp ứng của tài nguyên và môi trường Chính điều này làm cho du lịch phát triển thiếu tính bền vững Những tác động tích cực và tiêu cực của việc phát triển du lịch lên môi trường tự nhiên và môi truờng xã hội nhân văn được thể hiện qua phần phân tích sau

Tác động tích cực

Môi trường tự nhiên

Tăng cường hiệu quả sử dụng tài nguyên đất nhờ khai thác những dự án phát triển du lịch cần đến các quỹ đất còn bỏ trống hoặc sử dụng không đạt hiệu quả Phát triển các dự án du lịch sinh thái, dưới tán rừng dưới hình thức bảo vệ, tôn tạo cảnh quan thiên nhiên như các dự án khu du lịch Phương Nam, Trúc Lâm Viên, Thung lũng Vàng…

Giảm sức ép do khai thác tài nguyên quá mức từ các hoạt động dân sinh, kinh tế trong những dự án phát triển du lịch tại các khu vực nhạy cảm (Vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên…) với các ranh giới được xác định cụ thể và quy mô khai thác hợp lý; Đà Lạt có những giải pháp cụ thể để bảo vệ vườn quốc gia Bidoup Núi Bà, tránh tình trạng khai thác gỗ, thiếc, mật ong rừng, động vật rừng của cư dân như trước đây Nói đến Đà Lạt, trước hết phải nói đến tài nguyên rừng Rừng của

Đà Lạt có một ý nghĩa hết sức quan trọng, chính rừng quyết định sự sống còn của

đô thị du lịch Đà Lạt Ngoài ra, rừng còn là nhân tố quyết định đến môi trường sinh thái và nguồn nước dự trữ cho địa phương và cả khu vực Với tầm quan trọng như vậy, nên Chính phủ đã xác định rừng ở Đà Lạt là rừng phòng hộ, cảnh quan Yếu tố này đã làm cho thành phố Đà Lạt có tính hấp dẫn, lãng mạn, tạo nên tính đặc trưng riêng của một thành phố “hòa lẫn trong đồi núi và rừng thông”, tạo nên những cảnh

quan đẹp và kỳ thú (Xem thêm Phụ lục 2.2a Tài nguyên rừng Đà Lạt và Phụ lục

2.2b Cây xanh nội ô Đà Lạt)

Góp phần đảm bảo chất lượng nước trong và ngoài khu vực phát triển du lịch nếu như các giải pháp kỹ thuật trong cấp thoát nước được áp dụng Việc thiết kế hợp lý hệ thống cấp thoát nước của các khu du lịch sẽ làm giảm sức ép gây ô nhiễm nguồn nước nhờ việc củng cố về mặt hạ tầng Đặc biệt, trong những trường hợp các khu vực phát triển du lịch nằm ở thượng nguồn các lưu vực sông, vấn đề gìn giữ nguồn nước sẽ đạt hiệu quả tốt hơn nếu các hoạt động phát triển tại đây được quy hoạch và xử lý kỹ thuật hợp lý;

Góp phần cải thiện các điều kiện về khí hậu nhờ các dự án thường có yêu cầu tạo thêm các vườn cây, công viên cảnh quan, khu nuôi chim thú… hoặc bảo tồn đa dạng sinh học thông qua các hoạt động nuôi trồng nhân tạo phục vụ du lịch; Viện sinh học Đà Lạt, công viên hoa Đà Lạt đã đầu tư phát triển nhiều giống hoa đặc trưng

Bổ sung vẻ đẹp cảnh quan cho khu vực phát triển du lịch nếu như các công trình được phối hợp hài hòa Đà Lạt có điều kiện tự nhiên ưu đãi với khí hậu ôn hòa, địa hình miền núi đa dạng, phong phú tạo nên cảnh quan hài hòa, hùng vĩ với núi non, bát ngát với những đồi cỏ và hoa, mỗi nơi một vẻ; với những ưu thế đó, Đà Lạt

đã và đang trở thành một trung tâm du lịch lớn của cả nước về tham quan, nghỉ dưỡng, hội nghị - hội thảo và sinh thái

Môi trường xã hội nhân văn

Góp phần tăng trưởng kinh tế khu vực; trong thời gian qua, Đà Lạt đã tổ chức ký kết chương trình hợp tác kinh tế xã hội trong đó có du lịch với các thành phố lân cận như Nha Trang, Mũi Né, Phan Rang, Buôn Ma Thuột, Hồ Chí Minh… Chương trình hợp tác đã mang lại nhiều thành công cho phát triển du lịch như kết

nối tour, tuyến du lịch, đầu tư các dự án cũng như phát triển giao thông; (Bản đồ

giao thông kết nối Đà Lạt đến các thành phố trong khu vực-phần Phụ lục)

Xây dựng, nâng cao hoàn thiện dần hạ tầng xã hội; nhiều biệt thự có kiến trúc độc đáo đã bị xuống cấp trầm trọng do trong một thời gian dài không được đầu

tư cải tạo và sửa chữa (cụm biệt thự các đường: Trần Hưng Đạo, Quang Trung, Hùng Vương, Cô Giang, Phó Đức Chính, Lê Lai…) Hiện nay, một số khu biệt thự

đã được giao cho các nhà đầu tư quản lý, nâng cấp để khai thác phục vụ du lịch: Khu biệt thự Nguyễn Du-Phó Đức Chính (Resort Hoàng Anh-Đà Lạt), Khu biệt thự

Lê Lai-Nguyễn Khuyến (Resort Anna Mandara Villas Dalat), Khu biệt thự Trần

Hưng Đạo (CADASA); (Bản đồ du lịch Đà Lạt-phần Phụ lục)

Tạo thêm công ăn việc làm, tăng thu nhập cho một bộ phận cộng đồng dân

cư địa phương, kèm theo các hoạt động phát triển du lịch; thu hút được hơn 8.000 lao động trực tiếp phục vụ trong ngành du lịch và 15.000 lao động gián tiếp ngoài

xã hội

(Xem thêm Biểu 2.2c: Thu nhập bình quân hàng tháng theo giá thực tế của

lao động trên địa bàn Tp Đà Lạt)

Góp phần thúc đẩy phát triển làng nghề truyền thống; hình thành các làng nghề truyền thống phục vụ du lịch như làng nghề dệt thổ cẩm K’long, tranh thêu lụa, làng hoa Đa Thành, Nam Hồ, Thái Phiên;

Bảo tồn và phát triển văn hóa truyền thống (dân ca, nhạc cụ dân tộc, truyền

thống, phong tục, tập quán…); Tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình giao lưu văn hóa giữa các dân tộc và cộng đồng

Tác động tiêu cực

Môi trường tự nhiên

Tăng áp lực về không gian, môi trường xung quanh, trước hết là tài nguyên rừng, cảnh quan, khí hậu (phát triển hạ tầng giao thông, các khu du lịch và các dự

án du lịch…); môi trường cảnh quan ở Đà Lạt còn có nhiều tồn tại, việc đầu tư nâng cấp môi trường cảnh quan chưa được quan tâm thực hiện rõ ràng Công tác gìn giữ, tôn tạo và phát triển môi trường cảnh quan chưa được quan tâm, chưa theo kịp với tốc độ đô thị hóa Thực tế cho thấy, tốc độ đô thị hóa ngày càng cao, dân số gia tăng, du lịch phát triển cùng với sự bất cập, yếu kém trong quản lý nhà nước của các cấp, các ngành đã và đang làm cho môi trường cảnh quan, tài nguyên thiên nhiên ở

đô thị xuống cấp;

Dân số Đà Lạt tăng qua các năm như sau: ĐVT: Người.

Nguồn: Cục Thống kê Lâm Đồng.

Tốc độ tăng dân số cơ học bình quân của Đà Lạt giai đoạn 2000-2009 là 2,6%/năm cao hơn mức tăng bình quân giai đoạn 1999-2009 của Tây Nguyên (2,3%/năm) và chỉ đứng sau khu vực Đông Nam Bộ (3,2%/năm) so với cả nước

Theo Ban chỉ đạo tổng điều tra dân số và nhà ở Trung ương, tốc độ tăng dân số cơ

học ở Việt Nam trong thời gian qua đáng báo động và gây sức ép cho xã hội.8 Do

đó, khi tăng dân số sẽ là hệ luỵ của tăng lượng khí thải làm tăng nguy cơ ô nhiễm không khí, đặc biệt ở các đô thị Tăng áp lực về chất thải sinh hoạt, đã làm tăng nguy cơ ô nhiễm môi trường đất, môi trường nước Tăng áp lực về khả năng cung cấp nước sạch cho sinh hoạt, xử lý nước thải không tương xứng với khả năng đồng hóa ô nhiễm của môi trường nước tại chỗ, các vấn đề nảy sinh trong việc giải quyết loại trừ chất thải rắn Đây là một trong những nguyên nhân chính có nguy cơ ô nhiễm môi trường từ hoạt động du lịch;

Tăng mức độ suy thoái và ô nhiễm nguồn nước ngầm Làm tăng khả năng ô nhiễm các vùng nước sông, hồ; Hầu hết các khu, điểm tham quan du lịch trên địa bàn Đà Lạt đều có chung đặc điểm là đầu tư khai thác chủ yếu dựa trên cảnh quan thiên nhiên (hồ, thác, rừng thông…) việc đầu tư khai thác kinh doanh du lịch đã mang lại một số hiệu quả nhất định nhưng vẫn còn nặng về khai thác tài nguyên thiên nhiên, khai thác sức hấp dẫn của các cảnh quan thiên tạo mà chưa tập trung đầu tư các sản phẩm mới lạ, hấp dẫn Đặc biệt, qua quá trình khai thác du lịch, môi trường cảnh quan các khu, điểm du lịch đã và đang có dấu hiệu xuống cấp, điển hình như: hồ Xuân Hương đã phải nạo vét lại sau 15 năm kể từ lần nạo vét trước, diện tích hồ Than Thở chỉ còn lại 5 ha so với 12 ha trước đây,9 thác Camly nguồn

8 Nguồn: Ban Chỉ đạo tổng điều tra dân số và nhà ở Trung ương, Tổng điều tra dân số và nhà ở Việt Nam

2009-Các kết quả chủ yếu, Hà Nội tháng 6/2010

9 Nguồn: Tổng hợp từ Địa chí Đà Lạt Trang web: www.dalat.gov.vn

nước bị ô nhiễm phải đóng cửa ngừng đón khách, cảnh quan bị tàn phá mất đi sức hấp dẫn của một thương hiệu thác nước đẹp nằm trong thành phố, Dinh 1, Dinh 3 rừng thông mai một dần; đất đai cảnh quan bị lấn chiếm, môi trường bị ô nhiễm, rác thải không được kiểm soát, xử lý tốt…, Thung lũng tình yêu rừng thông bị chặt phá, đất rừng, cảnh quan bị đào bới nhằm mục đích khai thác khoáng sản trái phép, nhiều danh lam thắng cảnh trong khu vực Đà Lạt và vùng phụ cận cũng đang đứng trước thực trạng cảnh quan bị xuống cấp, rừng bị tàn phá, đất đai bị lấn chiếm để canh tác nông nghiệp và xây dựng nhà cửa làm mất đi sức hấp dẫn vốn có của các danh lam, thậm chí nhiều danh lam đã được công nhận là di tích quốc gia như: thác Liên Khương, Pongour, thác Prenn…10

Làm thay đổi cơ cấu diện tích sử dụng đất, làm tăng nguy cơ suy thoái đất; tác động làm suy thoái các hệ sinh thái, làm suy giảm sự đa dạng sinh học Các hệ sinh thái và môi trường rất nhạy cảm và dễ bị thương tổn do sức ép của phát triển

du lịch quá mức Các hệ động-thực vật đặc sắc có thể bị thay thế bởi các loài mới từ nơi khác đến trong quá trình phát triển Cuộc sống và các tập quán quần cư của các động vật hoang dã có thể bị ảnh hưởng do lượng lớn khách du lịch đến vào các thời điểm quan trọng trong chu trình sống (di trú, kiếm ăn, sinh sản, làm tổ…) Tài nguyên, môi trường thiên nhiên và đời sống cộng đồng dân cư địa phương có thể bị biến đổi theo chiều hướng xấu đi do phát triển du lịch không hợp lý;11

Thành phố Đà Lạt có tổng diện tích 39.105 ha, trong đó diện tích rừng qua các năm như sau:

Nguồn: Tác giả tổng hợp từ Địa chí Đà Lạt qua trang web: www.dalat.gov.vn

10 Nguồn: Tổng hợp từ báo cáo hiện trạng du lịch của Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Lâm Đồng

11 Nguồn: GS.TS Võ Quý, Biến đổi khí hậu và đa dạng sinh học ở Việt Nam, Bản tin ĐHQG Hà Nội - số

219, 2009

DIỆN TÍCH RỪNG CỦA LÂM ĐỒNG 2000-2008

Nguồn: Tính toán của tác giả từ số liệu của Cục Thống kê Lâm Đồng

Do tác động của nhiều yếu tố, trong đó có yếu tố sử dụng khai thác nguồn tài nguyên thiên nhiên và diện tích rừng giảm qua các năm12 đã ảnh hưởng đến nhiệt độ

trung bình năm của thành phố Đà Lạt Theo Địa chí Đà Lạt, nhiệt độ trung bình

hàng năm của Đà Lạt giai đoạn 1898-1911 là 17,32 0 C, đến năm 2008 nhiệt độ

trung bình năm là 18,70C Nhiệt độ tăng thêm 1,380C trong vòng 100 năm và biên

độ dao động của nhiệt độ của Đà Lạt hiện nay trong các tháng nóng nhất và các tháng lạnh nhất là rất lớn, thể hiện qua biểu đồ sau

12 Nguồn: GS.TS Võ Quý, Biến đổi khí hậu và đa dạng sinh học ở Việt Nam, Bản tin ĐHQG Hà Nội - số

219, 2009

Nhiệt độ Tp Đà Lạt các tháng trong năm 2000 và năm 2008

Nguồn: Tính toán của tác giả từ số liệu của Cục Thống kê Lâm Đồng.

(Xem thêm Biểu 2.2d Nhiệt độ Đà Lạt các tháng từ năm 2000-2008)

Môi trường xã hội nhân văn

Các giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của nhiều cộng đồng dân cư thường rất dễ bị biến đổi do tiếp xúc với các nền văn hóa xa lạ, do xu hướng thị trường hóa các hoạt động văn hóa, mâu thuẫn nảy sinh khi phát triển du lịch hoặc tương phản

về lối sống; Đến nay, trên địa bàn Đà Lạt có trên 90 điểm có khả năng khai thác du lịch Bên cạnh hơn 60 điểm tham quan miễn phí phục vụ du khách (chủ yếu là các khu vực cảnh quan công cộng như đồi thông, hồ nước, công viên… và các đền, chùa, nhà thờ tôn giáo, các công trình kiến trúc Phương Tây còn tồn tại), có 26 khu điểm tham quan du lịch được đầu tư và đưa vào khai thác kinh doanh Trong đó, có

9 điểm được Bộ Văn hoá Thể thao và Du lịch công nhận là di tích cấp quốc gia.13

Các di sản văn hóa, lịch sử, khảo cổ thường được xây dựng bằng các vật liệu

dễ bị hủy hoại do tác động của khí hậu nhiệt đới gió mùa ở Việt Nam Các di sản này thường phân bố trên diện tích hẹp, rất dễ bị xuống cấp khi chịu tác động thêm của việc khai thác du lịch nếu không có biện pháp bảo vệ;

Do tính chất mùa vụ của hoạt động du lịch, các nhu cầu tại các thời kỳ cao điểm có thể vượt quá khả năng đáp ứng về dịch vụ công cộng và cơ sở hạ tầng của

13 Số liệu do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Đồng cung cấp

địa phương, điển hình là sự ách tắc giao thông, các nhu cầu về nguồn nước sạch, năng lượng và điều kiện về hệ thống xử lý nước thải, xử lý chất rắn vượt quá khả năng của địa phương;

Các tác động từ việc thiết kế, xây dựng các cơ sở phục vụ du lịch có thể dẫn đến sự thiếu hài hòa giữa các công trình kiến trúc với yếu tố thẩm mỹ, vẻ đẹp của cảnh quan; Với sự gia tăng dân số cơ học nhanh đã tăng áp lực nhu cầu về nhà ở, đất sản xuất dẫn đến tình trạng người dân lấn chiếm đất đai, phá rừng bất hợp pháp làm nhà, làm vườn, làm rẫy ngày càng nhiều Từ đó, đã tự phát hình thành các khu nhà “ổ chuột”, xây dựng tạm bợ với mái tôn, vách ván làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến mỹ quan của thành phố

Bên cạnh đó, công tác quản lý kiến trúc cảnh quan đô thị còn bộc lộ nhiều hạn chế và còn thiếu những quy định cụ thể trong việc xây dựng các công trình ở đô thị nên đã dẫn đến tình trạng việc thiết kế những công trình riêng lẻ thì có vẻ hoàn chỉnh nhưng xét về mặt tổng thể kiến trúc ở từng đoạn đường, khu phố thì thiếu sự hài hòa thống nhất và phá vỡ cảnh quan kiến trúc đặc thù Đà Lạt

Tình trạng người dân tự ý làm thay đổi địa hình, địa vật (san ủi, làm taluy, tường chắn đất, đổ đất) có xu hướng gia tăng đã làm biến đổi nghiêm trọng kiến trúc cảnh quan đô thị Việc tự ý chuyển đổi công năng sử dụng đất còn rất phổ biến gây ra những trở ngại lớn trong việc quản lý đô thị (nhà ở chuyển thành khách sạn, cửa hàng, nơi giao dịch thương mại… thiếu chỗ để xe gây nên hiện tượng lấn chiếm lòng lề đường)

Việc xây dựng các công trình dân dụng một cách tùy tiện là một vấn đề đáng

lo ngại hiện nay Trong khi đó, việc quản lý mua bán đất xây dựng ở thành phố chưa được chặt chẽ nhằm khắc phục hiện tượng người dân sang nhượng, bán đất rồi xây dựng những công trình không đảm bảo những quy định, tiêu chuẩn về kiến trúc của đô thị

Trong khoảng 20 năm trở lại đây, kinh doanh du lịch đã trở thành một lĩnh vực hoạt động mang lại hiệu quả kinh tế đối với người dân Đà Lạt Chính những hiệu quả mang tính vật chất này đã kích thích ý thức của người dân trong việc tham

gia vào các hoạt động của thị trường du lịch địa phương Số lượng cơ sở lưu trú du lịch, dịch vụ du lịch của người dân Đà Lạt đóng góp một phần đáng kể vào tốc độ tăng trưởng của du lịch Đà Lạt Thế nhưng, mặt trái của vấn đề cũng từ đó dần bộc

lộ, đó là ứng xử văn hóa trong hoạt động, kinh doanh du lịch

Du khách đến Đà Lạt luôn tiếp xúc với đội ngũ những người làm du lịch (cả trực tiếp và gián tiếp trong ngành du lịch và cộng đồng địa phương có tham gia hoạt động du lịch-dịch vụ) Họ tìm hiểu, khám phá, thư giãn, giải trí và nghỉ dưỡng trong chính môi trường dân cư đó Vì vậy, văn hóa ứng xử trong hoạt động kinh doanh du lịch và cả văn hóa ứng xử của cộng đồng dân cư đều mang ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc tạo ấn tượng tốt đẹp đối với du khách

Trong nhiều năm qua, hình ảnh người Đà Lạt “hiền hoà, thanh lịch, mến khách” vốn được vốn được tôn vinh từ lâu đã bị giảm sút qua nhiều vụ việc như du khách bị “chặt, chém” khi sử dụng một số dịch vụ du lịch, đặc biệt là vào mùa du lịch cao điểm Mức độ thân thiện của người dân Đà Lạt luôn được du khách đánh giá cao thông qua tiếp xúc, giao lưu văn hóa trong môi trường du lịch Đó vẫn là nét quán xuyến chủ đạo làm nên sự thuận lợi cơ bản của môi trường xã hội nhân văn đối với việc phát triển du lịch của địa phương Tất cả những vấn đề trên cho thấy ứng xử văn hóa phải được củng cố ngay từ gia đình và nâng lên một bước nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của du lịch bền vững

Công tác quản lý an ninh trật tự đối với hoạt động du lịch trong thời gian qua

có nhiều tiến bộ, góp phần đảm bảo an ninh trật tự trên địa bàn và an toàn cho khách; công tác quản lý, đăng ký khách du lịch đã được cải tiến về thủ tục, tạo thuận lợi cho các cơ sở lưu trú: áp dụng đăng ký khách qua mạng, phân cấp quản lý, đăng ký khách đến địa bàn phường, xã Tuy nhiên, sự phối hợp giữa các ngành, các cấp trong công tác hậu kiểm, thanh kiểm tra các hoạt động kinh doanh du lịch, dịch

vụ còn chồng chéo, kém hiệu quả và còn nhiều kẽ hở

2.3 Sự phát triển của ngành du lịch Đà Lạt

Trong thời gian qua, cùng với sự phát triển kinh tế-xã hội của địa phương, kinh tế du lịch đã có những bước chuyển biến tích cực, có nhiều khởi sắc, thu hút

các thành phần kinh tế trong và ngoài nước tham gia đầu tư phát triển du lịch Cơ sở vật chất kỹ thuật chuyên ngành ngày càng được tăng cường, sản phẩm dịch vụ, du lịch ngày càng đa dạng, phong phú Góp phần giải quyết việc làm, lượng khách, doanh thu, nộp ngân sách và đóng góp vào GDP hàng năm của ngành du lịch-dịch

vụ ngày càng tăng Doanh thu từ du lịch Đà Lạt giai đoạn 2000-2009 tăng bình quân 30,5%/năm và chiếm 25,1% tổng mức bán lẻ hàng hoá và doanh thu dịch vụ xã hội của cả tỉnh Lâm Đồng

Doanh thu từ Du lịch Đà Lạt so với Tổng mức bán lẻ hàng

hoá và doanh thu dịch vụ xã hội toàn tỉnh

Một số chỉ tiêu đạt được của Đà Lạt giai đoạn 2006-2009

Nguồn: Số liệu do phòng Kinh tế thành phố Đà Lạt cung cấp.

2.4 Những quan điểm về tác động của hệ thống thể chế, luật pháp lên phát triển du lịch bền vững ở Đà Lạt

Ngành du lịch Đà Lạt trong những năm qua đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giải thích, vận động các tổ chức, cá nhân và cộng đồng dân cư thấy được lợi ích của công tác bảo vệ, khai thác tài nguyên thiên nhiên một cách có khoa học để giữ gìn môi trường cảnh quan nói chung và phát triển du lịch một cách bền vững nói riêng Đồng thời có kế hoạch đẩy mạnh công tác xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật, trong đó tập trung vào các khu điểm kinh doanh du lịch và đã đạt được một số kết quả đáng khích lệ: đối với các khu điểm du lịch đã tập trung đầu tư tôn tạo, bảo vệ môi trường cảnh quan, do đó mà hầu hết các danh lam thắng cảnh đã giữ được vẻ đẹp tự nhiên vốn có mà không bị xuống cấp như thời gian trước đây; khai thác một

số tài nguyên thiên nhiên, tài nguyên nhân văn, tạo thêm nhiều sản phẩm phục vụ cho nhu cầu của du khách trong và ngoài nước; tăng được nguồn thu cho ngân sách, tạo công ăn việc làm cho một bộ phận lao động của địa phương

Tuy nhiên, giống như một con dao hai lưỡi, bên cạnh những lợi ích mà du lịch đem lại cho kinh tế - xã hội, du lịch cũng đem lại những tác động tiêu cực cho môi trường Khách du lịch muốn có những cảm nhận với chất lượng cao về môi trường thiên nhiên, văn hóa - xã hội, trong quá trình đi du lịch họ sẵn sàng chi tiêu cho các dịch vụ, hàng hóa để thỏa mãn nhu cầu của họ Mặc dù không cố ý nhưng hành vi của họ có thể ảnh hưởng không nhỏ đến môi trường tự nhiên cũng như các giá trị văn hóa bản địa (nhu cầu ẩm thực thịt rừng, quà lưu niệm khai thác từ động -

thực vật quý hiếm… góp phần làm cạn kiệt tài nguyên, hệ sinh thái) Nếu không có các biện pháp kiểm soát có thể gây ra những tác động tiêu cực rất lớn

Cư dân địa phương tham gia kinh doanh du lịch vì lợi ích kinh tế mà du lịch đem lại Điều quan trọng là du lịch sẽ tạo ra bao nhiêu công ăn việc làm, tiêu thụ bao nhiêu hàng hóa, có tăng thêm thu nhập hay không, thu nhập từ du lịch được phân bố như thế nào… Họ thường không quan tâm đến việc phát triển du lịch có thể đồng hành với những vấn đề về môi trường tự nhiên cũng như sự suy giảm đa dạng sinh học, ô nhiễm nguồn nước, không khí; cùng với các vấn đề về văn hóa xã hội như giá trị đạo đức bị suy giảm, cơ cấu cộng đồng biến đổi, tệ nạn xã hội phát triển mạnh… Tương tự đối với các doanh nghiệp kinh doanh du lịch, lợi nhuận là yếu tố thu hút sự quan tâm hàng đầu của họ Họ khai thác các giá trị của môi trường tự nhiên và văn hóa để tạo ra các sản phẩm du lịch cung cấp cho du khách vì mục tiêu lợi nhuận Mặc dù có tác động mạnh đến môi trường nhưng họ không muốn đóng góp chi phí cho hoạt động bảo vệ môi trường và các chương trình giáo dục vì họ cho rằng chúng không đem lại lợi ích kinh tế nhanh chóng như việc đầu tư xây dựng khách sạn, khu du lịch, khu vui chơi giải trí… phục vụ du khách

Đối với các cơ quan quản lý Nhà nước, sự phát triển du lịch có vai trò quan trọng trong chiến lược kinh tế địa phương thông qua các đề án, quy hoạch phát triển Tuy nhiên, họ còn có trách nhiệm hạn chế các tác động của du lịch để bảo vệ môi trường tự nhiên và các giá trị văn hóa bản địa Do vậy, trong quá trình hoạt động, các cơ quan quản lý Nhà nước phải có biện pháp hạn chế sự tác động của các hoạt động kinh doanh du lịch đến môi trường

Trong quá trình phát triển của du lịch, những mâu thuẫn này phát sinh do các chủ thể tham gia hoạt động du lịch luôn hướng tới những lợi ích và mục tiêu khác nhau Các mâu thuẫn này là nguyên nhân gây ra những tác động tiêu cực ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của du lịch

2.5 Phân tích SWOT cho ngành du lịch Đà Lạt từ góc độ phát triển bền vững

Qua phân tích thực trạng hiện tại cũng như mục tiêu phát triển trong tương lai của du lịch Đà Lạt, tác giả xây dựng bản phân tích về những điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức (SWOT) như sau:

Điểm mạnh (Strengths):

- Vị trí địa lý, khí hậu là một lợi thế hấp

dẫn, thuận lợi cho hoạt động du lịch,

nghỉ dưỡng

- Nhiều cảnh quan thiên nhiên nổi tiếng,

kiến trúc xây dựng (biệt thự) độc đáo, đa

dạng

- Nằm gần khu kinh tế trọng điểm phía

Nam, kết nối dễ dàng với Tp Hồ Chí

Minh, Nha Trang, Mũi Né, Buôn Ma

Thuột Nối liền tuyến đường du lịch Di

sản miền Trung

- Văn hoá người địa phương hiền hoà,

mến khách, tình hình an ninh trật tự

tương đối tốt, an toàn

- Đà Lạt được xác định là trung tâm du

lịch trong chiến lược phát triển du lịch

toàn quốc và được hỗ trợ từ Trung ương

để phát triển ngành du lịch

Điểm yếu (Weaknesses):

- Điều kiện thời tiết không thuận lợi cho

du lịch: mùa mưa kéo dài từ 7 đến tháng

10 và trùng với mùa du lịch của các thị trường du lịch xung quanh Bên cạnh đó, môi trường khí hậu có xu hướng nóng lên, ngoài các cảnh quan nổi tiếng, rừng thông, đồi hoa cũng là nơi du khách thích tham quan Hiện nay môi trường cảnh quan, cây xanh đang bị thu hẹp bởi các dự án công nghiệp chế biến và hạ tầng cơ sở

- Xây dựng các khu du lịch, các công trình thiếu sự gắn kết thẩm mỹ, kiến trúc chưa được tôn tạo và bồi bổ Công trình mới không phù hợp với môi trường tự nhiên

- Địa hình phức tạp, giao thông đi lại khó khăn, chi phí vận chuyển lớn

- Cơ sở hạ tầng hiện tại còn nhiều yếu kém, các dịch vụ văn hóa, du lịch còn nghèo nàn, chưa thu hút du khách ở lại dài ngày Người làm du lịch mong muốn lượng du khách cao cấp và trung bình sẽ

tăng cũng như số lượng phòng khách sạn 4-5 sao phục vụ các đối tượng du khách

sẽ tăng lên Tuy nhiên sản phẩm du lịch

để thu hút đối tượng này vẫn còn thiếu

- Trong cộng đồng đang phát triển các nhóm kinh doanh hàng lưu niệm tự phát,

cò mồi khách… chạy theo lợi ích của doanh thu ảnh hưởng đến hình ảnh du lịch, con nguời Đà Lạt

- Thiếu năng lực quản lý môi trường thiên nhiên và thiếu đội ngũ làm du lịch chuyên nghiệp ngang tầm với vị trí được đánh giá

Cơ hội (Opportunities):

- Khi tài nguyên du lịch được giữ gìn và

quản lý tốt, sẽ tăng cường hiệu quả cho

du lịch Đà Lạt Đồng thời các khu vực

du lịch khác, lân cận cũng được hưởng

lợi từ việc kết nối tour du lịch

- Nếu cảnh quan kiến trúc được khôi

phục và quản lý, Đà Lạt có thể trở thành

điểm đến du lịch đặc biệt, hấp dẫn bởi sự

kết hợp tuyệt vời giữa du lịch thiên

nhiên với du lịch nghỉ dưỡng, hội họp

đảm bảo tăng lợi ích kinh tế và du khách

đến thường xuyên

- Thành phố Đà Lạt vừa được công nhận

là đô thị loại I trực thuộc tỉnh Lâm Đồng

Thách thức (Threats):

- Phát triển dự án du lịch, dự án công nghiệp chế biến sẽ ảnh hưởng đến chất lượng môi trường và nguồn tài nguyên

du lịch

- Kiến trúc của các khu nghỉ dưỡng cần phải xây dựng theo tiêu chí, tiêu chuẩn phù hợp để tạo tính đặc trưng của Đà Lạt

- Có nhiều dự án du lịch nghỉ dưỡng, sân golf đang được triển khai tại các vùng du lịch lân cận (dọc miền Trung) với bãi biển dài và đẹp (không thu hút khách Châu Âu)

- Các yếu tố khách quan như khủng

(04/2009) và được quy hoạch là thành

phố trực thuộc trung ương trong tương

lai gần với diện tích mở rộng thêm Dự

án đường cao tốc Tp Hồ Chí Minh - Dầu

Giây chuẩn bị thực hiện, dự án đường

cao tốc Dầu Giây-Đà Lạt đang kêu gọi

đầu tư và kế hoạch nâng cấp sân bay

Liên Khương thành sân bay quốc tế cùng

với tuyến đường 722 nối liền Đông

Trường Sơn sẽ tạo sự thuận tiện trong

giao thông, là động lực phát triển du lịch

cho Đà Lạt

- Phát triển văn hoá làng nghề, các trung

tâm mua bán và khu du lịch vệ tinh sẽ

đáp ứng được nhu cầu nghỉ dưỡng, du

lệ tội phạm Nếu chất lượng dịch vụ du lịch không tốt, hình ảnh du lịch Đà Lạt

sẽ bị sụt giảm trong du khách

- Sự năng động, sáng tạo của cấp quản lý

có tác động rất lớn đến phát triển du lịch bền vững

2.6 Mục tiêu đề ra để Đà Lạt phát triển du lịch bền vững

Trên cơ sở các quan điểm về phát triển du lịch, căn cứ vào tiềm năng về tài nguyên du lịch, đặc biệt ở Đà Lạt là du lịch nghỉ dưỡng sinh thái (khí hậu, cảnh quan, con người…); áp dụng các nguyên tắc về lý thuyết phát triển bền vững do UNWTO nghiên cứu đề xuất; qua phân tích SWOT như trên, có thể xác định các vấn đề phát triển bền vững của du lịch Đà Lạt mà chính quyền địa phương phải có biện pháp thực hiện, đó là:

Bảo tồn các nguồn tài nguyên du lịch, các giá trị truyền thống, tài nguyên du lịch của Đà Lạt là cảnh quan, rừng thông, kiến trúc, khí hậu… Các tài nguyên du lịch này rất dễ bị tác động bởi sự biến đổi môi trường

Chính quyền thành phố cần phải ban hành các hướng dẫn, quy định, quy hoạch về phát triển Đà Lạt, các quy định, hướng dẫn về phát triển du lịch để tránh tình trạng phát triển du lịch tràn lan, tự phát, tránh gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường, đặc biệt là khi xây dựng các khu nghỉ dưỡng trong một cảnh quan thiên nhiên

Kéo dài thời gian lưu trú của du khách, hiệu quả kinh tế nhờ phát triển du lịch sẽ không đảm bảo nếu chỉ gia tăng số lượng du khách mà còn phải gia tăng thời gian lưu trú của du khách Một trong những hiệu quả tối ưu có được khi phát triển

du lịch là kéo dài thời gian lưu trú của du khách Sự gia tăng đột biến số lượng du khách có thể tác động bất lợi đến môi trường tự nhiên và gây xáo trộn về mặt xã hội

Kêu gọi các nhà đầu tư phát triển đa dạng sản phẩm du lịch, để có thể kéo dài thời gian lưu trú của du khách trong vùng, đa dạng hóa các sản phẩm du lịch đặc trưng Sản phẩm du lịch của Đà Lạt cần phải thể hiện được nét đặc trưng của Đà Lạt

để hấp dẫn du khách

Phát triển nguồn nhân lực du lịch, một trong những yếu tố quan trọng và cần thiết nhất để du khách quay lại với vùng du lịch đó là chất lượng dịch vụ du lịch tốt Chất lượng các dịch vụ du lịch chỉ có thể được đảm bảo và duy trì thông qua nguồn nhân lực trong toàn ngành

Phát triển giao thông tạo điều kiện về thời gian cho du khách đến với Đà Lạt trong thời gian ngắn hơn bằng đường cao tốc, hàng không

Liên kết tour, liên kết đầu tư phát triển du lịch với các địa phương khác

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2

Mặc dù, Đà Lạt có nhiều cảnh quan thiên nhiên, tài nguyên nhân văn phục vụ

du lịch phong phú và đa dạng cũng như lợi thế đặc thù về khí hậu, nhưng việc bảo tồn, nâng cấp những giá trị tài nguyên đi đôi với việc hình thành các sản phẩm du lịch đặc thù có lợi thế cạnh tranh, phù hợp với nhu cầu của thị trường khách quốc tế

và nội địa, chưa được nghiên cứu, đầu tư phát triển tương xứng Đây được xem là một trong những nguyên nhân quan trọng nhất hạn chế sự phát triển du lịch Đà Lạt trong thời gian qua Điều này cũng gây ra sự nhàm chán của khách, ảnh hưởng lớn đến khả năng thu hút khách, sự phát triển du lịch bền vững Do đó, các giải pháp để phát triển du lịch Đà Lạt bền vững phải đạt được các mục tiêu nhằm tối ưu hóa các lợi ích kinh tế - xã hội; bảo tồn môi trường, tài nguyên thiên nhiên, văn hóa, xã hội

và khai thác có hiệu quả các tài nguyên; bảo vệ các giá trị văn hóa bản địa truyền thống và từ đó khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên này; đảm bảo chia sẻ lợi ích kinh tế một cách công bằng cho cộng đồng dân cư và sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương trong hoạt động du lịch

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH ĐÀ LẠT THEO HƯỚNG

BỀN VỮNG 3.1 Những trở ngại đối với các mục tiêu phát triển du lịch bền vững

Nhằm đạt được mục tiêu phát triển du lịch bền vững, chắc chắn trong quá trình thực hiện sẽ gặp phải nhiều trở ngại cả khách quan và chủ quan Đối với du lịch Đà Lạt, những trở ngại khách quan đó là: tác động của nền kinh tế bên ngoài ảnh hưởng đến lượng du khách, nguồn vốn đầu tư vào các dự án du lịch, nhu cầu về chất lượng du lịch của du khách ngày càng tăng đồng thời biến đổi theo thị hiếu, sự

du nhập của các nền văn hoá khác nhau của nhiều thành phần du khách; những trở ngại chủ quan có thể là: quan điểm điều hành du lịch của địa phương chưa phù hợp, khả năng kiểm soát, quản lý của cơ quan chức năng về du lịch gây nhiều phiền hà cho du khách lẫn doanh nghiệp, sử dụng nguồn lực tài nguyên thiên nhiên, tài nguyên nhân văn chưa hiệu quả Một thực tế về năng lực quản lý của các cơ quan chức năng đang xảy ra tại Đà Lạt đó là lựa chọn các nhà đầu tư không phù hợp, thực hiện các dự án dở dang kéo dài, cuối cùng không thực hiện, gây tranh cãi, kiện tụng khi có quyết định rút Giấy phép đầu tư (dự án các biệt thự khu Nguyễn Du do đơn

vị Hoàng Anh Gia Lai đầu tư, dự án công viên bảo tàng Hồ Xuân Hương do Công

ty Thái Thịnh đầu tư) Mặt khác, khi giao đất cho chủ đầu tư, khu vực dự án được nhà đầu tư rào chắn xung quanh, du khách sẽ mất đi một góc nhìn cảnh quan Đà Lạt Những quy định về kiểm tra lượng khách tại các khách sạn, nhà nghỉ vào ban đêm thực sự gây phiền hà cho khách du lịch bị quấy rối khi đang ngủ… Do đó, các giải pháp được xây dựng trên cơ sở làm giảm thiểu các tác động tiêu cực, hỗ trợ các tác động tích cực hoặc có thể đánh đổi các lợi ích trước mắt để đạt được lợi ích lâu dài, bền vững

3.2 Giải pháp phát triển du lịch Đà Lạt theo hướng bền vững

Để thực hiện phát triển du lịch bền vững theo các hướng trên, tác giả mạnh dạn đề ra một số giải pháp chính sách chủ yếu như sau

Khai thác sử dụng hợp lý và bảo vệ tài nguyên môi trường du lịch, tạo các sản phẩm du lịch có sức cạnh tranh cao, tập trung khai thác thế mạnh tài nguyên

đặc thù của địa phương (khí hậu, rừng, hồ, thác, cảnh quan…) để tạo sản phẩm du lịch đủ sức cạnh tranh với các trung tâm du lịch lớn của cả nước; Trước mắt, cần tập trung đầu tư phát triển các trọng điểm ưu tiên đã xác định (khu du lịch hồ Tuyền Lâm, khu du lịch Đankia-Suối Vàng), chú trọng khai thác có hiệu quả các giá trị tự nhiên, văn hóa đặc trưng để tăng khả năng thu hút khách;

Đối với những tài nguyên còn ở dạng tiềm năng cần có các giải pháp hữu hiệu để bảo vệ cho mục tiêu khai thác lâu dài trong tương lai; nếu hiện tại không có nhu cầu thì không khai thác, để thế hệ mai sau phát hiện tiềm năng và khai thác hợp

lý

Đối với những tài nguyên đã và đang khai thác sử dụng không cho phép mở rộng, có chính sách tôn tạo và bảo vệ theo quan điểm bền vững, xây dựng cơ chế xã hội hóa trong vấn đề bảo vệ, tôn tạo tài nguyên du lịch và môi trường

Ban hành chính sách cấm các nhà đầu tư chặt hạ cây xanh để triển khai dự

án, ưu tiên các dự án sử dụng cây xanh làm khuôn viên, tiểu cảnh

(Phụ lục 3.2 Giải pháp chi tiết cho cây xanh Đà Lạt)

Đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng du lịch đặc biệt là hệ thống giao thông để tăng khả năng tiếp nhận khách tới các khu, điểm du lịch, các tuyến đường giao

thông nối các tỉnh đến Đà Lạt phải đảm bảo thông suốt, kêu gọi đầu tư hoặc nhà nước hỗ trợ để triển khai dự án đường cao tốc Đà Lạt - Dầu Giây Chỉ đạo ngành cảnh sát giao thông hạn chế việc bắn tốc độ để rút ngắn thời gian đi đường đến Đà Lạt

Có quy định đối với ngành giao thông, bưu điện, điện, nước khi xây dựng các tuyến đường giao thông phải có quy hoạch và phối hợp cùng xây dựng hệ thống đường điện, cáp quang điện thoại, hệ thống nước ngầm Đảm bảo không có “mạng nhện” đường dây như các thành phố lớn đang mắc phải

Xây dựng trung tâm mua bán hàng đặc sản phục vụ du khách và có quy định cấm tập trung buôn bán hàng hoá tại các danh lam, thắng cảnh Đưa trung tâm mua bán hàng đặc sản vào danh mục điểm đến của du khách