33 CTSD sau de

Tụ máu âm hộ - Nguyên nhân: Các tĩnh mạch âm đạo bị vỡ sau cuộc đẻ kéo dài hoặc can thiệp bằng thủ thuật có thể làm cho máu thoát ra... Các vết rách ở tiền đình:• Nguyên nhân: Ít gặp

CÁC CHẤN THƯƠNG

ĐƯỜNG SINH DỤC DO ĐẺ

1 ĐẠI CƯƠNG

Các chấn thương này chiếm tỷ lệ

40-50% trong các tai biến sản

khoa

2 CÁC TỔN THƯƠNG:

2.1 Tổn thương âm hộ

2.1.1 Tụ máu âm hộ

- Nguyên nhân:

Các tĩnh mạch âm đạo bị vỡ sau cuộc

đẻ kéo dài hoặc can thiệp bằng thủ

thuật có thể làm cho máu thoát ra

- Điều trị:

+ Nếu khối máu tụ khu trú, tiếp tục theo dõi, có thể cho giảm

đau

+ Nếu khối máu tụ tiếp tục tăng lên:

– Gây tê tại chỗ

– Xẻ tháo ổ máu tụ

– Khâu lại hoặc chèn gạc

– Dùng kháng sinh

+ Có thể truyền máu nếu mất máu nhiều

2.1.2 Các vết rách ở tiền đình:

• Nguyên nhân:

Ít gặp, xảy ra do bị căng giãn quá mức trong cuộc đẻ.

• Triệu chứng:

Chảy máu rỉ rả, có thể chảy nhiều nếu vết rách lan đến động mạch

âm vật.

• Xử trí:

+ Khâu lại vết rách

+ Nếu vết rách sát gần lỗ niệu đạo

phải đặt sonde tiểu liên tục 48 giờ

+ Dùng kháng sinh.

2.2 Rách âm hộ - tầng sinh môn Hay gặp nhất trong các chấn

thương sau đẻ, chiếm 70-80%.

• Nguyên nhân:

+ Do kỹ thuật của thầy thuốc: Các thủ thuật sản khoa

Đỡ đẻ không đúng kỹ thuật

+ Do người mẹ:

• Mẹ đẻ con so, tầng sinh môn rắn.

• Tầng sinh môn bất thường: quá

dài, ngắn, lệch, teo đét, phù nề

+ Do thai:

• Thai to toàn phần hay từng phần

(đầu to, vai to).

• Ngôi thai bất thường: ngôi ngược,

đầu cúi không tốt…

–Triệu chứng:

+ Cơ năng:

Chảy máu ít hoặc nhiều

+ Thực thể:

Trên lâm sàng chia làm 3 độ:

• Độ I: Rách da và niêm mạc âm đạo.

• Độ II: Rách sâu hơn lan đến nút xơ trung

tâm, đôi khi rách một phần cơ vòng hậu

môn.

• Độ III: Toàn bộ cơ vòng hậu môn bị đứt đôi,

có thể cả thánh trực tràng.

• Xử trí:

+ Cần khâu lại các vết rách TSM ngay sau khi đẻ càng sớm càng

tốt để tránh mất máu và giảm nguy

cơ nhiễm khuẩn

+ Điều trị nội khoa:

• Đảm bảo vệ sinh, giữ vết thương

khô ráo.

• Đặt sonde tiểu khi cần thiết.

• Sát khuẩn vết thương 2-3 lần/ngày.

• Kháng sinh toàn thân.

• Kháng sinh toàn thân.

• Thuốc chống táo bón (nếu cần

thiết).

• Chế độ ăn nhẹ, ít chất bã

• Lưu ý:

Nếu khâu phục hồi thất bại, chờ

3-4 tháng sau mới khâu lại lần 2.

2.3 Rách âm đạo

Vị trí thường gặp nhất là cùng đồ sau và cùng đồ bên.

• Triệu chứng:

+ Rách thấp : rách ở 1/3 dưới ÂĐ

+ Rách giữa:

– Ít đau, ít chảy máu.

– Đặt van âm đạo: chỗ rách nham nhở

+ Rách cao: rách phần trên ÂĐ và các cùng đồ.

– Chảy máu nhiều.

– Đặt van âm đạo để phát hiện thương tổn

2.5 Rò bàng quang – âm đạo,

rò trực tràng – âm đạo

– Nguyên nhân:

+ Thường do đẻ khó vì khung chậu

hẹp, bất tương xứng đầu - chậu, ngôi bất thường

+ Tổn thương phối hợp với vỡ tử

- Triệu chứng

+ Rò bàng quang – âm đạo:

–Sau sinh vài ngày, nước tiểu ra

thường xuyên, không có cầu bàng quang.

–Đặt mỏ vịt: Bơm dung dịch xanh

Méthylene sẽ phát hiện lỗ rò.

+ Rò trực tràng – âm đạo:

–Phân và hơi qua âm đạo.

–Đặt van âm đạo thấy lỗ rò.

–Thăm trực tràng xác định vị trí và

kích thước lỗ rò.

- Xử trí:

+ Dò bàng quang – âm đạo:

• Nếu phát hiện trong cuộc đẻ thì tiến

hành đóng lại ngay

• Dẫn lưu bàng quang một tuần.

• Nếu phát hiện muộn, đợi 3-6 tháng sau

mới đóng lỗ rò theo đường bụng hoặc đường âm đạo

Chăm sóc, theo dõi:

3.1.Ngay sau khi sổ thai

• Phải lập bảng theo dõi: Toàn trạng,

mạch, huyết áp

• Đánh giá mức độ mất máu: Đổ khay,

cân săng vải

• Sau khi sổ rau: Đánh giá co hồi TC

• Báo BS nếu phát hiện thấy bất kỳ dấu

hiệu bất thường nào

• Khẩn trương thực hiện y lệnh: Lập

đường truyền TM, tiêm thuốc, làm XN

• .Vệ sinh vùng TSM, chuẩn bị phương

tiện, dụng cụ để khâu vết rách

• Nếu phải mổ: nhanh chóng làm các thủ

tục, chuyển bệnh nhân sang phòng mổ

• Thực hiện chế độ thuốc theo y lệnh

• Báo BS nếu phát hiện các dấu hiệu bất

thường