Thực trạng công tác thẩm định dự án tại Sở giao dịch 3 ngân hàng đầu tư phát triển Việt Nam

Như vậy cán bộ thẩm định phải thu thập đầy đủ các thông tin về dự án, vềkhách hàng vay vốn, các văn bản pháp luật liên quan đến công tác thẩm định đểcông tác thẩm định đạt kết quả cao nh

Thực trạng công tác thẩm định dự án tại Sở giao dịch 3 ngân

hàng đầu tư phát triển Việt Nam

I Thực trạng công tác thẩm định dự án đầu tư tại Sở giao dịch 3

1 Công tác thẩm định tại Sở giao dịch 3

1.1 Mục đích và căn cứ thẩm định

1.1.1.Mục đích

Trong công tác thẩm định dự án đầu tư thì mục đích là nhằm giúp cho cáccấp lãnh đạo ra quyết định, cấp giấy phép đầu tư và chủ đầu tư của dự án cóđược sự lựa chọn phương án đầu tư tốt nhất Nhằm đưa ra quyết định đầu tư cóhiệu quả và đạt được những lợi ích kinh tế xã hội Còn đối với ngân hàng thìhoạt động thẩm định dự án đầu tư sẽ giúp cho ngân hàng đưa ra được nhữngquyết định chính xác nhất Ví dụ như :

o Đưa ra được những kết luận chính xác nhất về hiệu quả kinh tế về tínhkhả thi, về rủi ro mà dự án có thể gặp phải để từ đó ngân hàng sẽ đưa ra quyếtđịnh là có cho dự án đó được vay hay không

o Ngân hàng đưa ra các ý kiến để góp ý với chủ đầu tư nhằm đảm bảo hiệuquả cho vay, để hạn chế thấp nhất mức rủi ro có thể gặp phải, đảm báo dự ántrả nợ gốc và lãi đúng hạn

o Qua hoạt động thẩm định ngân hàng sẽ có đuợc căn cứ để kiểm tra xemviệc sử dụng vốn vay có đúng mục đích hay không Tránh tình trạng vốn vay

sử dụng sai mục đích sai đối tượng

o Công tác thẩm định sẽ gíup cho ngân hàng tích lũy được nhiều kinhnghiệm Từ đó sẽ thẩm định những dự án sau tốt hơn

o Thẩm dịnh sẽ giúp cho ngân hàng có cơ sở để xác định được số tiền chovay, mức thời gian được vay… để tạo điều kiện cho doanh nghiệp vay vốn hoạtđộng có hiệu quả nhất

Như vậy cán bộ thẩm định phải thu thập đầy đủ các thông tin về dự án, vềkhách hàng vay vốn, các văn bản pháp luật liên quan đến công tác thẩm định đểcông tác thẩm định đạt kết quả cao nhất

o Căn cứ vào hồ sơ dự án: Hồ sơ dự án là một tài liệu rất quan trọng, từ đó

cán bộ thẩm định có căn cứ để tiến hành thẩm định dự án.Trong một hồ sơ dự

án thường có hai phần là phần thiết kế cơ sở, và phần thuyết minh dự án.Trong

đó phần thuyết minh dự án gồm các nội dung như sự cần thiết đầu tư dự án ,nguồn vốn của dự án, các phương án trả vốn, các giải pháp về kĩ thuật, côngnghệ, môi trường … đưa ra các chỉ tiêu về tài chính quan trọng, các chỉ tiêu vềhiệu quả xã hội Đối với phần thiết kế cơ sở bao gồm các nội dung như bản vẽ

và thuyết minh để cán bộ thẩm định có thể dựa vào đó xác định được tổng mứcvốn đầu tư

o Căn cứa vào các định mức, tiêu chuẩn, quy phạm trong từng lĩnh vực cụ

thể: Cán bộ thẩm định khi tiến hành thẩm định phải căn cứ vào các quy định các

tiêu chuẩn đối với từng lĩnh vực công trình cụ thể, các quy phạm về vấn đề sửdụng đất, các tiêu chuẩn về kĩ thuật, công nghệ môi trường…cụ thể cho từngngành khi tiến hành thẩm định

o Căn cứ vào thông lệ và quy ước quốc tế: Các hiệp định, các điều ước

mang tính quốc tế giữa các nước hoặc giữa các tổ chức quốc tế về việc quy địnhcác vấn đề như thủ tục xuất nhập khẩu, hàng hải, hàng không, bảo hiểm, bảolãnh …sẽ là căn cứ để cán bộ thẩm định tiến hành thẩm định dự án đầu tư

1.2.Quy trình thẩm định dự án tại SGD 3

Công tác thẩm định của SGD 3 ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Namđược thực hiện theo quy trình sau

Bước1 :Tiếp nhận hồ sơ và thực hiện kiểm tra hồ sơ vay vốn của khách hàng

Đối với 2 diện khách hàng là khách hàng có quan hệ tín dụng lần đầu vàkhách hàng đã có quan hệ tín dụng thì sẽ có quá trình thẩm định khác nhau

Đối với khách hàng đã có quan hệ tín dụng từ trước thì lúc này cán bộ cần

tiến hành đối chiếu thông tin, hoàn thiện thêm các nội dung còn thiếu trong hồ

sơ vay vốn để có thể tiếp nhận hồ sơ của khách hàng

Còn đối với khách hàng có quan hệ tín dụng lần đầu với ngân hàng thì cán

bộ thẩm định lại phải làm nhiều việc hơn Phải hướng dẫn khách hàng cung cấpđầy đủ thông tin cần thiết đó là các thông tin về các nhân, các điều kiện để vayvốn.Tiếp đó là cán bộ thẩm định hướng dẫn khách hàng lập hồ sơ theo các bước

để có được một bộ hồ sơ hợp lệ

Sau khi cán bộ thẩm định hướng dẫn khách hàng lập bộ hồ sơ hợp lí thì cầnphải tiến hành kiểm tra các bộ hồ sơ đó xem đã hợp lí hay chưa, còn thiếu nộidung nào không, nếu thiếu cần yêu cầu khách hàng bổ sung thêm để có thể tiếptục tiến hành thẩm định

Bước 2: Thẩm định các điều kiện cần để vay vốn

Tại bước này cán bộ thẩm định cần xem xét tại các khía cạnh sau

o Cán bộ thẩm định cần tiến hành kiểm tra kĩ hồ sơ vay vốn và mụcđích mà khách hàng vay vốn, xem có hợp lí hay không

o Thẩm định về khách hàng vay vốn

o Xem xét phương án sản xuất kinh doanh của khách hàng

o Xác minh lại xem các nguồn thông tin đã chính xác chưa

o Đưa ra các dự kiến của ngân hàng trong trường hợp phê duyệt khoảnvay

o Thẩm định tài sản mà khách hàng dùng để đảm bảo tiền vay

Bước 3:Xác định phương thức và cách thức vay vốn

Tùy vào đặc điểm của khách hàng vay vốn về tình hình hoạt động sản xuấtkinh doanh, khả năng luân chuyển nguồn vốn mà cán bộ thẩm định lựa chọnphương thức cho vay phù hợp Bên cạnh đó cán bộ thẩm định cần thường xuyênkiểm tra tình hình sử dụng vốn của doanh nghiệp vay vốn

Bước 4: Tiến hành đánh giá khả năng về nguồn vốn, điều kiện thanh toán và mức lãi xuất cho vay

Tại bước này cán bộ thẩm định cần phải đánh giá về nguồn vốn nhằm mụcđích cân đối lại nguồn vốn đối với những khoản vay có quy mô lớn, còn đối vớinhững khoản vay thanh toán bằng tiền ngoại tệ cần phải đưa ra đựoc mức ướctính khả năng chuyển đổi ra ngoại tệ.Cán bộ thẩm định cũng cần phải xem xétcân nhắc một cách hợp lí để đưa ra mức lãi suất cho vay phù hợp Đối vớinhững khoản vay bằng ngoại tệ thì cán bộ thẩm định cần phải kết hợp với phòngthanh toán xuất nhập khẩu để xác định được hình thức thanh toán hợp lí

Bước 6:Tiến hành tái thẩm định khoản vay

Trong buớc này giám đốc sở sẽ cử một vài cán bộ thẩm định khác chưatham gia thẩm định lần một sẽ tiến hành tái thẩm định Cán bộ tái thẩm định sẽthực hiện kiểm tra lại hồ sơ vay vốn của khách hàng sau đó sẽ lập tờ trình nêu ýkiến của mình về quyết định cho vay để trình lên cấp trên

Tuy nhiên mọi vấn đề phát sinh trong quá trình tái thẩm định, dẫn đến việcđưa ra các quyết định khác nhau ảnh hưởng đến việc đưa ra quyết định cuốicùng là có cho vay hay không đều phải trình lên giám đốc sở hoặc những người

ủy quyền

Theo quy định của sở thì thời gian để thực hiện khâu tái thẩm định là trongkhoảng năm ngày đối với những dự án trung và dài hạn và không quá 3 ngàyđối với dự án vay ngắn hạn và không được tính vào thời gian thẩm định lần đầu

Bước 7: Tiến hành trình duyệt khoản vay

Khi tiến hành trình duyệt khoản vay sẽ có các trường hợp xảy ra như

Trường hợp 1:Khi không quy định khoản vay cần thông qua hội đồng thẩm

định cơ sở

Cán bộ thẩm định lúc này sau khi đã làm việc nghiêm túc, hoàn thành hếtcác khoản thẩm định và chịu trách nhiệm về độ chính xác và hợp pháp thì sẽtiến hành trình cho cán bộ cấp trên tờ trình thẩm định và tái thẩm định cũng nhưtoàn bộ hồ sơ về khách hàng vay vốn Lúc này cán bộ thẩm định cần nêu rõ ýkiến của mình về khoản vay, và nêu ra ý kiến có cho vay hay không sau khi đãtiến hành thẩm định theo quy định của SGD 3

Sau khi nhận đựoc những giấy tờ do cán bộ thẩm định gửi, thì cán bộ cấptrên sẽ tiến hành kiểm tra tất cả các nội dung trên theo quy định trên, rồi nghi rõ

ý kiến của mình là có quyết dịnh cho vay hay không trên tờ trình thẩm định.Trong đó cán bộ thẩm định sẽ tập trung đưa ý kiến về tính hợp lệ, khả năng đápứng yêu cầu đặt ra của sở đối với khoản vay, nêu rõ ý kiến là có cho dự án vayvốn nữa hay không Bứơc tiếp theo là sẽ trình lên giám đốc sở phê duyệt lạitoàn bộ hồ sơ lần cuối và cam kết chịu trách nhiệm về hiệu quả cũng như tínhtrung thực của công việc

Bước cuối là giám đốc sở sẽ dựa vào những hồ sơ trên để tiến hành phêduyệt khoản vay Giám đốc sở sẽ đựoc quyền quyết định cho vay và chi khoảnvay trong thẩm quyền nếu như toàn bộ hồ sơ khách hàng là hợp lệ và có đầyđủ,hợp pháp Nếu từ chối không cho dự án vay thì giám đốc sở phải nêu rõ lí dotrong tờ trình thẩm định, và chuyển đến phòng quản lí rủi ro để tiến hành thôngbáo lại cho khách hàng

Trường hợp 2:Khi quy định khoản vay không cần thông qua hội đồng

thẩm định cơ sở xem xét

Đối với trường hợp này cán bộ thẩm định sẽ có nhiệm vụ không thay đổi,vẫn thực hiện như trừơng hợp trên.Tuy nhiên nhiệm vụ của trửơng phòng rủi ro

có chút thay đổi, thay vì phải trình tờ trình lên giám đốc thì sẽ đề nghị chủ tịchhội đồng thẩm định cơ sở mở cuộc họp hội đồng thẩm định cơ sở.Trong đó,phòng quản lí rủi ro sẽ có trách nhiệm chỉ đạo việc chuẩn bị hồ sơ khoản vaycho cuộc họp và đồng thời cũng giữ vai trò là báo cáo viên thẩm định trong quátrình diễn ra cuộc họp

Chủ tịch hội đồng thẩm định sẽ có trách nhiệm triệu tập và điều hành cuộchọp theo quy định Chủ tịch hội đồng thẩm định cơ sở sẽ là nguời kí quyết địnhphê duyệt hay không phê duyệt, còn nếu khoản vay vượt quá thẩm quyền của sởthì sẽ tiến hành trình lên trụ sở chính của ngân hàng đầu tư và phát triển ViệtNam

1.3.Nội dung thẩm định dự án vay vốn của doanh nghiệp

1.3.1 Đánh giá sơ bộ nội dung của dự án

Đánh giá sơ bộ nội dung của dự án là việc cán bộ thẩm định kiểm tra lại sơ

bộ các nội dung của dự án như

o Mục tiêu đầu tư của dự án

o Sự cần thiết phải đầu tư dự án

o Quy mô của dự án như công suất thiết kế, giải pháp công nghệ Cơ cấusản phẩm, các phương án tiêu thụ sản phẩm

o Quy mô về nguồn vốn đầu tư : Tổng vốn đầu tư, cơ cấu nguồn vốn đốivới từng tiêu chí như xây lắp thiết bị …

o Kế hoạch về tiến độ triển khai dựa án

Nội dung này được cán bộ thẩm định bằng phương pháp thẩm địnhtheo trình tự Bước đầu tiên, là kiểm tra về tính đầy đủ và chính xác của hồ sơ

dự án vay vốn Sau khi nhận đủ hồ sơ, cán bộ thẩm định sẽ xem xét toàn bộ cácnội dung và khía cạnh của dự án

1.3.2.Thẩm định thị trường tiêu thụ sản phẩm của dự án

Đối với dự án thì thị trường tiêu thị sản phẩm đóng vai trò rât quan trọng,quyết định đến sự thành công hay thất bại của dự án.Các cán bộ thẩm định sẽxem xét thu thập các dữ liệu số liệu liên quan đến thị trường đầu vào và đầu racủa dự án Thông qua các phương pháp được sử dụng khi thẩm định như trình

tự, so sánh đối chiếu, và dự báo

Các nội dung chính cần xem xét đánh giá

a: Nhu cầu sản phẩm dịch vụ của dự án

Trong nội dung này cán bộ thẩm định sẽ đánh giá các vấn đề như

o Mô tả sản phẩm của dự án và xác định đặc tính của nhu cầu đối vớidịch vụ hay sản phẩm của dự án

o Dự tính nhu cầu về sản phẩm ở hiện tại và lên kế hoạch dự tính trongtương lai, ước tính được mức tiêu thụ sản phẩm đó gia tăng hàng năm ở thịtrường nội địa là bao nhiêu, khả năng xuất khẩu sản phẩm dó Ngoài ra còn lưu

ý đến khả năng sản phẩm bị thay thế bới những sản phẩm có cùng công dụngkhác

Như vậy trên cơ sở phân tích mối quan hệ cung cầu về sản phẩm của dự

án, để cán bộ thẩm định có thể đưa ra các nhận xét về thị trường tiêu thụ sảnphẩm như: Sự cần thiết phải đầu tư dự án trong giai đoạn hiện nay, sự hợp lí của

cơ cấu đầu tư, quy mô sản phẩm và sự hợp lí trong việc triển khai thực hiện đầu

tư

b: Cung sản phẩm của dự án

Cán bộ thẩm định cần xác định rõ về thị trường trong nước của sảnphẩm Xác định được năng lực sản xuất và khả năng đáp ứng nhu cầu của sảnphẩm đối với thị trường trong nước Cần xác định rõ sản phẩm đó đã đáp ứngđược bao nhiêu phần trăm nhu cầu trong nước và cần nhập khẩu bao nhiêu.Xem xét sản phẩm nhập khẩu là do chất lượng hơn hay do nhu cầu sản xuấttrong nước không đáp ứng được yêu cầu

Cần dự đoán được những biến động của thị trường trong tương lai khi trênthị trường xuất hiện những sản phẩm mới cùng tham gia vào thị trường đầu rasản phẩm, dịch vụ của dự án

Xác định sản lượng sản phẩm đã được nhập khẩu trong những năm qua và

dự kiến khối lượng đựoc nhập trong thời gian tới Xem xét sự ảnh hưởng củacác chính sách xuất nhập khẩu sẽ tác động vào thị trường sản phẩm như thế nàokhi nước ta tham gia vào các tổ chức quốc tế Đưa ra con số dự kiến về sảnlượng nhập khẩu thời gian tới, tổng cung và tốc độ tăng trưởng về cung của sảnphẩm trong thời gian tới

c:Thị trường mục tiêu và khả năng cạnh tranh của sản phẩm và dịch vụ đầu ra của dự án

Cán bộ thẩm định khi thẩm định dự án cần phải đưa ra các phương hướng

để xác định thị trường mục tiêu của dự án Xác định xem đó là thị trường trongnước hay thị trừong nước ngoài

Nếu mục tiêu của dự án là thị trường trong nứơc.Thì khi đó cán bộ thẩmđịnh cần phải xem xét các vấn đề như

o Xem xét về mẫu mã và chất lựơng của sản phẩm so với các sản phẩmkhác đang có trên thị trường Xem sản phẩm có những ưu điểm và nhược điểmnào

o Xem sản phẩm đưa ra thị trường có phù hợp với thị hiếu của ngườitiêu dùng hay không, có phù hợp với xu hướng tiêu dùng trong tương lai haykhông

o So sánh giá cả của sản phẩm với các sản phẩm khác cùng loại trên thịtrường Giá cả như thế là đã hợp lí chưa, có phù hợp với khả năng tiêu thụ vàthu nhập của người dân trong nước hay không

Nếu mục tiêu của thị trừơng sản phẩm là ngoài nước.Thì khi đó cán bộthẩm định cần phải xem xét các khía cạnh sau

o Xem xét các tiêu chuẩn của sản phẩm như chất lượng, mẫu mã, giá cả

…có đạt đựoc các yêu cầu để xuất khẩu hay không

o So sánh về mẫu mã, giá cả chất lượng của sản phẩm so với các sảnphẩm khác cùng loại trên thị trường dự kiến sẽ xuất khẩu

o Xem thị trừơng mà sản phẩm dự kiến sẽ xuất khẩu có bị hạn chế bởihạn nghạch hay không

o Xem xét xem trên thị trường dự kiến xuất khẩu đã có sản phẩm nàocủa Việt Nam hay chưa và kết quả đạt đựơc của sản phẩm đó ra sao

d:Cách thức tiêu thụ và mạng lưới để phân phối đầu ra sản phẩm của dự

án

Cán bộ thẩm định cần phải xác định rõ sản phẩm sẽ được tiêu thụ theo cáchthức nào, có cần đến hệ thống phân phối hay không và nếu có thì cách thứcphân phối đó có phù hợp với thị trường mục tiêu hay không

Cần lưu ý nếu sản phẩm là hàng tiêu dùng thì lúc này mạng lưới phân phốisản phẩm khá quan trọng nên cán bộ thẩm định cần xem xét kĩ.Cần phải ướctính chi phí thiết lập mạng lưới phân phối khi tính toán hiệu quả của dự án

e: Dự kiến mức tiêu thụ sản phẩm dự kiến đầu ra của sản phẩm

Các yếu tố như thị trường mục tiêu, khả năng cạnh tranh của sản phẩm trênthị trường, công suất thiết kế là những yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến khả năngtiêu thụ sản phẩm của dự án.Mặt khác các yếu tố khác như mức sản xuất, tiêuthụ của sản phẩm hàng năm, giá bán sản phẩm trên thị trường cũng ảnh hưởngđến sự tiêu thụ sản phẩm Xem xét sự thay đổi cơ cấu sản phẩm nếu dự án cónhiều loại sản phẩm, xem liệu người tiêu dùng có thích nghi với sự thay đổi đóhay không

1.3.3.Thẩm định khả năng cung ứng nguyên vật liệu và yếu tố đầu vào

Trên các cơ sở về hồ sơ dự án cán bộ thẩm định sẽ xem dự án sẽ gặp nhữngkhó khăn và thuận lợi như thế nào khi chủ động đựơc nguyên liệu đầuvào.Thông qua việc đánh giá các chỉ tiêu cơ bản của dự án

o Xem xét về nhu cầu nguyên vật liệu hàng năm của dự án phục vụ chohoạt động sản xuất

o Xem có một hay nhiều nhà cung cấp nguyên vật liệu cho dự án Xemxét mối quan hệ của nhà cung cấp với dự án là từ trước hay mới thiết lập vàmức độ tín nhiệm như thế nào

o Nếu nguyên vật liệu phải nhập khẩu thì xem xét chính sách nhập khẩuđối với nguyên liệu đầu vào, các biến động về giá, tỉ giá nhập khẩu

o Trong một số trường hợp đặc biệt dự án cần phải xây dựng vùngnguyên liệu thì khả năng này được cán bộ thẩm định đánh giá như thế nào

1.3.4.Thẩm định kĩ thuật

Khi xem xét khía cạnh kĩ thuật thì cán bộ thẩm định cần phải nghiên cứucác dữ liệu các thông số kĩ thuật từ đó rút ra các kết luận về sự hợp lí về kĩ thuậtcủa dự án

1.3.4.1 Địa điểm xây dựng

Trong một dự án thì địa điểm xây dựng đóng một vai trò rất quan trọng,ảnh hưởng đến hiệu quả của dự án Do vậy cán bộ thẩm định phải xem xét rất

kĩ, thông qua việc đánh giá các chỉ tiêu sau

o Đánh giá về vị trí của địa điểm, xem địa điểm như thế có thuận lợi vềmặt giao thông hay không? Thuận tiện trong việc vận chuyển nguyên vật liệuhay đưa sản phẩm đi tiêu thụ hay không? Xem địa điểm đó có nằm trong quyhoạch hay không

o Xem xét cơ sở vật chất hạ tầng của địa điểm đầu tư như thế nào

1.3.4.2 Quy mô sản xuất của dự án và sản phẩm của dự án

Khi cán bộ thẩm định đánh giá về sản phẩm của dự án thì cần phải xem xétcác khía cạnh như

o Xem xét về công xuất thiết kế của dự án, xem công suất đó có phù hợpvới nguồn vốn, trình độ quản lí và thị trường tiêu thụ sản phẩm hay không?Xem xét sự cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường

o Xem sản phẩm đó là sản phẩm mới trên thị trường hay là đã có sẵntrên thị trường

o Quy cách, phẩm chất, mẫu mã của sản phẩm như thế nào và yêu cầutay nghề công nhân sản xuất sản phẩm có cao không

1.3.4.3.Quy mô và giải pháp xây dựng của dự án

Cán bộ thẩm định xem xét xem quy mô dự án, giải pháp kiến trúc có phùhợp với dự án hay không.Xem hạ tầng cơ sở vật chất như điện, nước, giaothông… có phù hợp và có tận dụng được các ưu thế của dự án hay không.Xemxét các hạng mục đầu tư của dự án, xem có hạng mục nào của dự án cần đầu tư

mà chưa được dự tính hay không

o Quy trình công nghệ có hiện đại hay không và nằm ởmức độ nào của thế giới

o Cán bộ thẩm định tiến hành xem xét công suất, chủngloại, quy cách, số lượng, cũng như giá cả của thiết bị cùng phương thức thanhtoán

o Xem xét thời gian giao hàng có phù hợp với tiến độthực hiện dự án hay không Uy tín của nhà cung cấp thiết bị như thế nào

Như vậy khi đánh giá về mặt công nghệ của dự án thì cán bộ thẩm địnhngoài dựa vào kinh nghiệm và kiến thức chuyên môn của mình cần phải tham

khảo ý kiến của các chuyên gia để đánh giá các yếu tố công nghệ tiết bị mộtcách kĩ lưỡng nhất

1.3.4.5: Yếu tố môi trường và phòng cháy chữa cháy

Cán bộ thẩm định cần xem xét xem dự án có các giải pháp về môi trường

và phòng cháy chữa cháy hay không Các giải pháp này có hợp lệ và an toànhay không.Đã đựoc cơ quan có thẩm quyền xem xét haychưa Trong quá trìnhthẩm định thì cán bộ thẩm định phải đối chiếu với các quy định hiện hành đểquyết dịnh dự án có cần phải trình báo cáo đánh gía các tác động môi trườnghay không

1.3.5 Thẩm định khía cạnh quản lí và tổ chức thực hiện

Khi xem xét khía cạnh quản lí và tổ chức thực hiện dự án thì cán bộ thâm

định cần phải xem xét đánh giá về trình độ kinh nghiệm quản lí dự án của chủđầu tư Cán bộ thẩm định đánh giá về các nhà thầu tham gia dự án, xem xét quycách pháp lí của nhà thầu về uy tín và công nghệ thiết bị Xem xét về nguồnnhân lực tham gia lao động của dự án về trình độ tay nghề, số lượng, kế hoạchđào tạo nguồn lao động cho dự án

1.3.6.Thẩm định tổng nguồn vốn đầu tư và đánh giá tính khả thi của phương án

1.3.6.1 Tổng vốn đầu tư của dự án

Khi tiến hành thẩm định dự án thì cán bộ thẩm định phải đánh giá để cóthể đưa ra được tổng mức vốn đầu tư hợp lí.Tránh việc khi dự án đi vào hoạtđộng có thể dẫn đến việc vốn của dự án tăng lên hoặcgiảm đi quá mạnh so với

dự kiến ban đầu, ảnh hưởng không chỉ đến hiệu quả của dự án mà còn đến khảnăng trả nợ của dự án

Cán bộ thẩm định phải đánh giá xem tổng vốn đầu tư của dự án đã hợp líchưa Đã tính đến các yếu tố ảnh hưởng khác chưa như những yếu tố làm tăngchi phí của dự án, các yếu tố trượt giá, lạm phát, tỉ giá ngoại tệ thay đổi …Cán

bộ thẩm định sẽ dựa trên những dự án tương tự đã thực hiện trước đó so sánh

để làm rõ tính hợp lí của các giải pháp, nếu thấy có sự bất hợp lí ở nội dung nào

thì phải tập trung phân tích làm rõ, từ đó đưa ra được cơ cấu vốn đầu tư hợp lí,xác định được mức cung vốn tối đa của ngân hàng

Trong trường hợp dự án đang ở giai đoạn duyệt chủ trương hay tổng mứcđầu tư mới ở dạng khái toán Khi đó cán bộ thẩm định phải đựa vào các số liệu

đã thống kê đúc rút ở giai đoạn thẩm định sau đầu tư để nhận định, đánh giá vàtính toán Để thẩm định các giải pháp về nguồn vốn và xác định được hiệu quảtài chính của dự án Để có cơ sở thẩm định các giải pháp về nguồn vốn và xácđịnh đuợc sự hiệu quả tài chính của dự án thì cán bộ thẩm định cũng cần phảixem xét đến nguồn vốn lưu động nhằm đảm bảo tốt cho hoạt động của dự án

1.3.6.2 Dựa vào tiến độ thực hiện dự án xác định nhu cầu vốn đầu tư

Trong quá trình thẩm định, cán bộ thẩm định cần phải xem xét về tiến độthực hiện dự án và nhu cầu vốn cho từng giai đoạn của dự án Xem trong mỗigiai đoạn của dự án cần bao nhiêu vốn đầu tư là hợp lí nhất để đảm bảo tiến độthực hiện dự án , mặt khác có thể dựa vào đó để làm cơ sở tính lãi vay và tiến độgiải ngân vốn vay Ngoài ra cán bộ thẩm định phải xem xét tỉ lệ từng loại nguồnvốn tham gia trong từng giai đoạn có hợp lí hay không Thông thường thì nguồnvốn tự có thường được tham gia đầu tư trước

1.3.6.3.Nguồn vốn đầu tư

Có rất nhiều loại nguồn vốn cùng tham gia một dự án như nguồn vốn tự có,vốn vay, vốn được trợ cấp … Cán bộ thẩm định cần phải phân tích về cơ cấuvốn, điều kiện đi kèm và chi phí sử dụng từng loại nguồn vốn để từ đó có thểđánh gía hiệu quả tài chính của dự án Phải cân đối giữa nhu cầu vốn đầu tư vớivới khả năng tham gia tài trợ của các nguồn vốn dự kiến để có thể đánh giá tínhkhả thi của dự án

1.3.7.Đánh giá hiệu quả tài chính của dự án

1.3.7.1 Cơ sở để tính toán

Khi thẩm định dự án đầu tư thì cán bộ thẩm định thừơng sử dụng chủ yếuphương pháp phân tích độ nhạy để kiểm tra đựơc tính vững chắc của dự án đầu

tư khi có một số các yếu tố trong dự án thay đổi

Những chỉ tiêu như chi phí vốn, chi phí bỏ ra đầu tư ban đầu, chi phí sữachữa tài sản cố định, nợ phải trả, khấu hao tài sản cố định sẽ đựoc tính dựa vàonhững đánh giá về độ khả thi của cơ cấu nguồn vốn và nguồn vốn nói chungCòn đối với các chỉ tiêu như doanh thu dự kiến hằng năm, mức huy độngcông suất so với công suất thiết kế sẽ đựoc các cán bộ thẩm dịnh đánh giá dựavào khía cạnh thị trường, phưong án và khả năng tiêu thụ sản phẩm dịch vụ của

dự án

Với các chỉ tiêu như tổng chi phí trực tiếp của dự án, giá thành của sảnphẩm sẽ đựơc cán bộ thẩm định tính toán dựa vào những đánh giá phân tích vềnhững đặc điểm của dây chuyền công nghệ, khả năng cung ứng nguyên liệu đầuvào để sản xuất sản phẩm dự án

Với chỉ tiêu như nhu cầu và chi phí vốn lưu động trong từng năm sẽ đựocxác định dựa vào mức vốn tự có của chủ đầu tư và tốc độ luân chuyển vốn lưuđộng hàng năm của dự án

1.3.7.2.Phương pháp tính toán

Để xác định đựoc hiệu quả của dự án cũng như khả năng trả nợ của dự ánthì việc đánh giá hiệu quả về mặt tài chính của dự án là rất cần thiết, việc đánhgiá này đựoc chia làm 2 nhóm gồm các chỉ tiêu cần tính toán

Nhóm 1 gồm các chỉ tiêu về tỉ suất sinh lời của dự án, trong những chỉ tiêucần xác định cụ thể gồm có NPV, ROE, IRR

Nhóm thứ hai gồm có các chỉ tiêu về khả năng trả nợ của dự án, các chỉtiêu cần xác định cụ thể gồm có : chỉ tiêu về đánh gí khả năng trả nợ của dự ánDSCR, nguồn dùng để trả nợ hàng năm và thời gian cần thiết để trả nợ vốn vay Tuy nhiên cán bộ thẩm định cần xem xét từng từng dự án cụ thể trong mỗihoàn cảnh riêng biệt để tiến hành tính toán cụ thể một số các chỉ tiêu khác

như :khả năng đổi mới công nghệ, khả năng tạo công ăn việc làm, khả năng đàotạo nguồn nhân lực, và khả năng tái tạo đồng ngoại tệ…

1.3.8 Thẩm định khía cạnh rủi ro của dự án

Do nhiều nguyên nhân từ khách quan đến chủ quan mà một dự án đầu tư từkhi bắt đầu thực hiện đến khi vận hành luôn chứa nhiều các yếu tố rủi ro như

o Rủi ro xảy ra do sự thay đổi cơ chế chính sách luật pháp

o Rủi ro do sự sai lệch trong thanh toán, thu thập số liệu

o Rủi ro xảy ra trong khâu vận hành, sản xuất

o Rủi ro trong quá trình cung cấp

o Rủi ro trong giai đoạn xây dựng, và đưa dự án vào hoạt động

o Các vấn đề rủi ro thuộc về phạm trù vĩ mô

o Rủi ro do các yếu tố xã hội, môi trường tác động đến dự án

Do vậy khi thẩm dịnh các yếu tố rủi ro cán bộ thẩm định thường sử dụngcác biện pháp triệt tiêu rủi ro để giúp dự án đạt hiệu quả cao nhất Các hiệu quảtài chính dự kiến đựoc đều không chịu ảnh hưởng của các yếu tố rủi ro do vậycần phải có biện pháp cắt giảm rủi ro tốt nhất

Rủi ro xảy ra do cơ chế chính sách: những bất ổn tài chính như những hạnchế trong luật, các nghị quyết, nghị định, những sắc thuế mới do vậy cần cóbiện pháp giảm thiểu như chấp hành nghiêm chỉnh luật và các quy định hiệnhành dựa trên mức tuân thủ của dự án, bảo lãnh cụ thể về việc cung cấp ngoạihối, hỗ trợ bảo hiểm tín dụng xuất khẩu…

1.4.Các phương pháp thẩm định vay vốn của Sở giao dịch 3

1.4.1.Phương pháp thẩm định theo trình tự

Phương pháp thẩm định theo trình tự được sử dụng trong công tác thẩmđịnh tại SGD 3 đây là phuơng pháp đánh giá từ tổng quát đến chi tiết Đưa racác kết luận mà kết luận sau phải dựa trên kết luận trước

Đối với thẩm định tổng quát thì đánh giá dự án một cách chung nhất, kháiquát nhất để thấy đựợc cái nhìn tổng quát của dự án Thấy đựoc sự cần thiếtphải thực hiện dự án.Tuy nhiên khi thẩm định tổng quát còn vấp phải nhượcđiểm là khó có thể tìm ra được các sai sót do nhìn nhận dự án ở tổng quát dovậy bước tiếp theo là xem xét dự án ở góc độ chi tiết Thẩm dịnh dự án chi tiết

là đánh giá dự án trên từng phương diện, từng nội dung cụ thể về vốn, kĩ thuật,tài chính, pháp lí, môi trường…Cán bộ thẩm định khi thẩm định ở bước nàycũng cần phải xem xét một cách tỉ mỉ cẩn thận từng chi tiết nhỏ trong dự án ,nếu như bác bỏ một số nội dung cơ bản của dự án thì có thể ngay sau đó bác bỏ

và dừng thẩm định cả dự án

Tại SGD 3 – ngân hàng đầu tư phát triển Việt Nam thì các bước thẩm địnhtổng quát và chi tiết đều thực hiện tại phòng quan hệ khách hàng Tại đây cáccán bộ thẩm định sau khi tiếp nhận hồ sơ của khách hàng bao gồm hồ sơ về tưcách khách hàng vay vốn và hồ sơ của dự án vay vốn sẽ tiến hành thẩm địnhtheo sự phân công của trưởng phòng khách hàng , các cán bộ thẩm định sẽ thẩmđịnh độc lập và theo đúng quy trình thẩm định là đi từ tổng quát đến chi tiết của

hồ sơ dự án

1.4.2.Phương pháp so sánh đối chiếu

Phương pháp so sánh đối chiếu được hiểu là là việc so sánh đối chiếu giữacác tiêu chuẩn, định mức, các thông lệ cũng như các kinh nghiệm thực tế vớicác chỉ tiêu của dự án để từ đó tiến hành phân tích lựa chọn phương án tốtnhất Đây cũng là một trong những phương pháp thường xuyên được sử dụngthẩm định tại SGD 3 Một số những chỉ tiêu, mà cán bộ thẩm định tại sở thường

áp dụng là

o Phân tích đánh giá các chỉ tiêu về hiệu quả đầu tư, từ đó lựa chọn cácphương án đầu tư hợp lí về tất cả các phương diện sau khi đã xem xét kĩ lưỡng

o Đánh giá các tiêu chuẩn về trang thiết bị công nghệ, về sản phẩm của dự

án

o Đánh giá các tiêu chuẩn về thiết kế xây dựng … do nhà nước quy định,

về các chuẩn mực tài chính dự án có thể thông qua

o Đánh giá các chỉ tiêu về mức vốn đầu tư, suất đầu tư sao cho hợp lí nhất,hay các tiêu chuẩn định mức về nguyên vật liệu, năng lượng, các khoản chi phínhư tiền lương, chi phí khác

Tùy theo từng phương án cụ thể mà trong quá trình thẩm định cán bộ sẽtiến hành so sánh và sẽ linh hoạt trong việc vận dụng các kinh nghiệm của mình

từ các dự án trước để so sánh tính hợp lí các phưong án đã lựa chọn

Phương pháp này luôn được dùng để thẩm định các dự án vay vốn tại SGD

3 Do là một trong 3 sở của ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam nên khốilượng hồ sơ đến xin vay vốn tại SGD 3 là rất lớn do vậy khi thẩm định bằngphương pháp này cán bộ thẩm định ngoài việc nghiên cứu thực tế các số liệu thìcòn phải dựa vào các số liệu điện tử có sẵn tại sở để làm căn cứ đối chiếu

1.4.3.Phương pháp phân tích độ nhạy

Khi thẩm định khía cạnh tài chính của dự án tại SGD3 thì cán bộ thẩm địnhthường sử dụng phương pháp phân tích độ nhạy để có thể đánh giá được tínhhiệu quả về mặt tài chính của dự án Các chỉ tiêu như NPV, IRR, T,…thườngđược sử dụng để tính toán sự hiệu quả về mặt tài chính của dự án, xem xét cácyếu tố này thay đổi như thế nào khi các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chúngthay đổi

Qua việc phân tích các chỉ tiêu trên thì cán bộ thẩm định sẽ biết đượcnhững dự án nào có độ rủi ro cao, dự án nào có độ an toàn là cao nhất, ít gặp rủi

ro nhất tạo thuận lợi cho việc ra quyết định đầu tư.Cán bộ thẩm định khi sửdụng phương pháp này phải đưa ra tất cả các khả năng của các yếu tố và sự biếnđộng của chúng, sau đó thực hiện việc thay đổi lần lượt giá trị của các yếu tố đểđánh giá sự biến động tầm ảnh hưởng của các biến cố đó đối với chỉ tiêu hiệuquả tài chính