Tác động của các nhân tố kinh tế vĩ mô đến thị trường chứng khoán việt nam

TOM TAT Nghien cfru thvc nghi~m tren th~ gi6i v8 tac d9ng ctia cac nhan t6 kinh t~ vi mo d~n thj truemg chtrng khoan c6 nhi8u sv khac bi~t th~ chi trai chi8u nhau.. Bai nghien CUu nay nh

NGUYEN TRUNG IDEU

TAC DONG CUA CAC NHAN TO

LU~ VAN TH~C Sl KINH TE

.Thanh phA HB Chi Minh - Nam 2014

NGUYEN TRUNG mEU

TAC I>QNG CUA CAC NHAN TO

KINH TE VI MO DEN THI TRUONG

Chuyen nganh : Tai chinh - Ngan hang

Ma sa : 60340201

LU~ VAN ~C Si K1NH TE

NgtrOi htrO'ng din khoa hqc: TS NGUYEN ViNH HiJNG

Thanh phB Ha Chi Minh-Nam 2014

Toi xin cam doan lu~ van mly do chinh toi thgc hi~n Nhung thong tin va n()i dung neu trong dB tai d~u dga tren nghien ciru thgc t~, cac thong tin, s6 li~u trich dful co nguf>n g6c dang tin c~y

Nguy@n Trung Hi~u

LOi cam doan

Danh ffi\lC cac bang

Danh ID\}C cac bieu db

Tom tAt I Chtrong I: Gi6'i thi~u d~ tai

1.1 Ly do chQn d@ tai 2

1.2 Mvc dich nghien cfru 3

1.3 Vdn d@ nghien Clru 3

1.4 Phuong phap nghien cuu 4

1.5 y nghla cua d8 tai 4

I 6 Ke~t cau cua ~ d;_ e a1 t' 5 Chtrong ll: Cac nghien cuu trtr6'c day v~ tac dqng ciia cac nhan ta kinh t~ vi mo d~n thj trrr<mg chU11g khoan l1 mqt sa nrr6'c tren th~ gi6'i 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 L~ phat 1

- · :

La1 suat 8

Cung tiSn rna r()ng 11

T.Y gia h6i doai 13

G., ta r1 t · san xua · : t " cong · n ghie" P 16

Nghien Clru tf\C d()ng tbng hqp cua cac nhan t6 kinh t~ vi mo 17

Nghien c(ru tai VietNam 18

3 3 Phuong phap nghien c1ru 26

3.4 Cac bucrc thvc hi~n 29

Cbtrong IV: K~t qua ngbien cuu: 4 1 K • 1em ,t dinh va ' d1eu ';) c hinh hittU " , ung t h01 ' Vl) . 31 4.2 Ki~m dinh tinh dirng 31

4.3 Xac djnh dQ tr~ t6i uu cho mo hlnh 33

4.4 Ki8m diflh tinh b~n vfrng cua mo hinh ~ 35

4.5 Ki~m djnh hi~n tuQTig tg tucmg quan 36

4.6 Mo hinh V AR 37

4 7 Ki~m d!nh Granger 40

4.8 Phan tich ham phan ling dAy 44

4.9 Phan ra phuang sai 46

Chtrong V: K~t lu~n 5 1 K~t lu~ nghien cfru 50

5.2 MQt s6 ki~n ngllj 54

5.3 H~ ch~ cua d~ tai ~ 59 Danh ml)c tai li~u tham khfw

Ph\11\}C

B ang 3 1 : ac c, nhan " to : kinh : te v-1 mo , su d \lng ong tr n ghi" en cuu , . 22

Bang 3.2: D\I ki~n xu huang tac d¢ng cua cac bi~n d~n chi sB VN-Index 26

B ang 41 : Ket A que1 ).k1em '~ dinhhi ~u " , ung th'01 V\1 ' cua cac 1en , b'A 31

Bang 4.2: D~g d6 thi theo thai gian cua cac bi~n 32

Bang 4.3: K~t qua ki~m dinh tinh dirng cua cac bi~n 33

Bang 4.4: K~t qua ki~m dinh d¢ trS 33

Bang 4.5: K~t qua ki~m dinh tinh b~n vfmg 35

Bang 4.6: K~t qua kiSm dinh hi~n tugng tv tuang quan 37

Bang 4.7: K~t qua h6i quy mo hinh VAR 38

Bang 4.8 K~t qua ki~m dinh Granger trong VAR 41

Bang 4.9: K~t qua phan tich phan ra phuang sai 47

Bieu do 3.1: Dien bien chi so VN-Index qua cac nam 25 Bi8u d6 4.1: KSt qua ki8m dinh tinh b~n vilng 36 Bi€u d6 4.2: Phan tmg cua VN-Index d6i v6i cu s6c cua cac biSn s6 kinh tS 45

- ADF: Augmented Dickey-Fuller- Phuong phap Dickey-Fuller bd sung

- CPI: Consumer Price Index - chi s6 gia tieu dt.mg

- EX: Exchange Rate - Ty gia h6i doai

- GSO: General Statistics Office - TBng C\lC thfing ke Vi~t Nam

- IFS: International Financial Statistics -Thfing ke tai chinh Qufic tS

- IMF: International Monetary -Quy tiSn t~ qufic tS

- liP: Index of Industrial Production- Gia tti san xuftt cong nghi~p

- II IR: Interest rate -Lai suftt

TOM TAT

Nghien cfru thvc nghi~m tren th~ gi6i v8 tac d9ng ctia cac nhan t6 kinh t~ vi

mo d~n thj truemg chtrng khoan c6 nhi8u sv khac bi~t th~ chi trai chi8u

nhau Bai nghien CUu nay nh~m ffi\lC dich chinh la phan tich anh hu6ng ctia cac nhan t6 kinh t~ vi mo d~n chi s6 gia chtrng khoan Vi~t Nam thong qua

mo hinh tv hfii quy vee-to (V AR) Cac nhan t6 kinh t~ vi mo duqc nghien CUu trong bai bao gfim: lai SU~t, cy ~~ l~m phat, cung ti8n rna fQng, gia trj san xu~t cong nghi~p, cy gia h6i doai Chi s6 VN-Index duqc sfr d\lflg lam d~i di~n cho chi s6 gia chtrng khoan ctia thi truemg chtmg khoan Vi~t Nam Dft li~u phan tich ctia cac bi~n duqc l~y theo thang, trong khoang thOi gian tir

thang 0112oos d~n thang 1212o13 (bao g&m 12 quan sat)

KiSm djnh nhan qua Granger va mo hinh tv h&i quy vee-tO' cho thay chi c6 nhan t6 gia trj san x~t cong nghi~p va tY gia h6i doai c6 tac dQng d~n chi s6 VN-Index Ben c~nh d6, kiSm dinh nhan qua cling cho thay chi s6 VN-Index khong phai la chi bao hang dfiu cho cac nhan t6 kinh t~ vi mo va n8n kinh t~

vi ~hi s6 VN-Index chi c6 tac d9ng nhan qua hai chi8u d~n bi~n ty gia h6i

doai Tir d6 cho th~y thi tru<mg Vi~t Nam la khong hi~u qua dfin d~n vi~c

hftp th\1 thong tin khong t6t va chua thS truy8n tai tfit ca thong qua chi s6 gia

chtrng khoan

1.1 Ly do chqn d~ tai:

CHUONGI GIOI Tmt:u I>E TAl

Tir khi hinh thrum va di vao ho~t d()ng, trong hem muoi nam qua thi truang chrmg khoan Vi~t Nam da co nhfrng dong gop nh~t djnh cho n~n kinh t~ nhtrng vfut con nhi~u y~u kern va tbn ~i khong it b~t c~p Sau giai do~ tang truemg nong, thi tru<mg chtmg khoan rai vao tr~g thai mAt can b~g, chi s6

gia ch(mg khoan lien t\IC S\}t giam Ben c~ do khung hoang kinh t€ toan cAu nam 2008 da khi~n kinh t€ nuoc ta phai duemg dAu voi nhi~u thach thuc,

kinh te trong nu6c den nay van ch~ phl)c hoi

Hi~n nay, 6 nu6c ta tbn ~i da sd Ia cac nha dfiu tu ca nhan va kinh doanh chu y€u dva vao nhfrng dinh gia b~ng phuemg phap chi€t kh~u dong ti8n Tuy nhien, voi tinh hlnh bi€n d()ng ctia thi tru<mg hi~n nay thi phuemg phap nay to ra kern hi~u qua va khong th~ d\1' bao truoc duqc nhfing chuy~n biSn

cua thi truang d~ nha dfiu tu co th~ thvc hi~n quySt dinh kinh doanh m()t each linh d()ng hem Vi~c nghien Ctru trng d\lflg cac ly thuySt dfiu tu tai chinh

hi~n d~i vao thi truoog chtrng khoan Vi~t Nam trong giai do~ hi~n nay la

m()t vi~c het sue quan tn;mg va cap thiet

0 thi truong Vi~t Nam, vi~c thay dbi trong cac chinh sach cling nhu cac ' ,

bien so vi mo thu<mg xay ra k.ha d()t ng()t nen thu<mg co tac d()ng k.ha m~nh (tich C\fC va tieu C\fC) len tam ly cua cua cac nha dAu tu B~ng vi~c ki~m dinh trong th\fc tS qua cac mo hinh kinh t€ lm;mg cac mdi quan h~ giua cac ySu t6 kinh tS vi mo nhu san I ugng cong nghi~p, cung ti~n, l~m phat, ty gia,

lai s~At len gia chtrng khoan giup cho ta co cai nhin t6ng quat hem v~ nii ro

va biSn d9ng cua VN-Index d€ l~p ra cac dv bao ciing nhu phong ngua cho

nhiing ho~t d9ng d~u tu

v 6i ffi\lC dich d6 tac gia ti~n hanh thgc hi~n d~ tai nghien c(ru Tac c1Qng cua cac nhan t6 kinh t~ vi mo len th! tnrimg chung khoan Vi~t Nam d€ tu d6 giup nha d~u tu gia tang them lqi nhu~ va dua thi truOn.g chtmg khoan tr6 nen phat tri€n hon

1.2 Mt]c tieu nghien cuu:

Bai nghien c(ru nay d~ c~p d~n cac nhan t6 kinh tS vi mo tac d9ng len thi

truOn.g chting khoan Vi~t Nam trong giai do~ hi~n nay bao gom lai suat, ty gia hfii doai, cung ti€n mo r9ng, chi s6 san xuAt cong nghi~p va tY 1~ 1~

ph at

D6ng thai, thong qua mo hinh t\1' h6i quy Vee-to, tac gift mong mu6n xac

dinh muc d9 anb huang cua cac nhan t6 kinh t8 vi mo tren tm chi s6 gia

chfrng khoan cua thi truOn.g cht!ng khoan Vi~t Nam

1.3 Vin ct~ nghien ct1u:

Tu cac ffi\lC tieu nghien c(ru tren, trong bai nghien c(ru nay toi se t~p trung giai quy~t cac vAn d~ sau:

Xac djnh xem li~u c6 t6n t?i m6i quan h~ gifra cac nhan t6 kinh t~ vi mo va chi s6 gia chtmg khoan cua thi truang cht!ng khoan Vi~t Nam hay khong?

.Trong truang hqp c6 tfm ~i m6i quan h~ thl muc dQ anh hu6ng cua chung

ra sao? Thi tru(mg cht!ng khoan V i ~t Nam da phan anh chinh xac buc tranh

kinh t~ vi mo trong nu6c hay chua?

1.4 PhtrO'ng phap n ghien cu·u:

£)~ tai duqc thgc hi~n tren phiitm vi nghien CUu gBm cac cong ty niem ySt ~i

So Giao dich Chtmg khoan Thanh phB H6 Chi Minh tu thang 01/2008 dSn thang 12/2013 Cac dfr li~u cua cac nhan tB vT mo duqc l~y ti:r cac ngu6n dang tin c~y nhu Quy Ti~n t~ Qu6c tS, Ngan hang Nha Nu6c Vi~t Nam,

T : ong C\lC Th" ong e k" .

Bai nghien CUu sir dl)ng mo hinh v AR dS xem xet mBi lien h~ giua cac nhan

tB kinh tS vT mo va thi tru<mg chtmg khoan Vi~t Nam

Tac gia sir dl)ng Microsoft Excel 2007 dS tinh toan va lQc cac du li~u c~n

thiSt Sau d6, tac gia sir dl)ng ph~n m~m Eviews 6.0 dS phan tich du li~u va ChiitY mo hinh v AR

1.5 Y nghia cita d~ tai:

Trong nhfrng nam qua, n~n kinh tS Vi~t Nam da trai qua nhi~u biSn d9ng, tiilo di~u ki~n thu~ lqi song ci1ng gay ra nhiing kh6 khan cho doanh nghi~p

trong hoiiit d9ng san xu~t kinh doanh va anh huang dSn cac quySt dinh cua nha d~u tu tren thi tru<mg chtmg khoan

1 6 Ket cau cua ue at: ~ ~ <> A) t' •

Ngoai phful tom t~t, danh m\lc bang, danh m\}c bi~u d6, ph\1 1\lc, ta.i li~u tham khlw, d8 tai g6m 5 chuang, bao g6m:

Chtrong 1: GiOi thifu vi iii tai

Chtrong 2: Ctic nghien cuu truuc ilay vi ttic ilvng cua ctic nhan t6 kinh ti

vi m0 ilin thj truiing chtmg khotin iY mpt sJ nuuc tren thi giui Trong chuang nay, tac gia tom t~t cac nghien Ctru tru6c do vS tac d(>ng cua cac nhan tb kinh t~ vi mo d~n thi tru<mg chrmg khoan cac nu6c tren th~ gi6i ChtrO'ng 3: Phll'ung phtip nghien cuu 0 chuang nay, tac gia trinh bay phuang phap Va ngubn dfr }i~u d~ th\IC hi~n nghien Ctru cling nhu mo ta cac biSn sir d\lfig trong bai nghien c1ru Cac n(>i dung duqc trinh bay a chuang nay lam CO' sa cho cac phan tich tiSp theo 6 Chuang 4

Chtrong 4: Kit qua nghien cuu ttic il9ng cua nhan tJ kinh ti vi mo len thj trll'itng chtmg khotin Vift Nam Trong chuang nay, tac gia neu len k~t qua mbi quan h~ giua cac nhan tb kinh tS vi mo (bao gbm: Hii suftt, ty 1~ l~m phat, cung tiSn rna r<?ng, chi sb san xuftt cong nghi~p va tY gia hbi doai) tac d(>ng dSn chi sb gia ch(mg khoan tren thi tru<mg chrmg khoan Vi~t Nam Chtrong 5: Kit lulj.n 0 chuang nay, tac gia t6ng kSt l~i vftn dS nghien Ctru

va cac h~ chS cua bai nghien c(ru Dbng thm neu len cac kiSn nghi va giai phap phat tri~n thi tru<mg chfrng khoan Vi~t Nam ngay m(>t hoan thi~n han tr& thanh kenh d.iu tu hi~u qua cho nha dAu tu tren thi tru<mg tai chinh

CHt10NG ll

C6 r~t nhi~u nghien c(ru da duqc tiSn hanh d~ xac dinh cac ySu t6 fmh hu6ng dSn lqi nhu~n cA phiSu Ova tren cap khai ni~m v~ da d~g h6a danh mvc d~u tu duqc gi6i thi~u bcri Markowitz (1952) Cac nghien c(ru ctia Sharpe ( 1964), Lintner ( 1965), Moss in ( 1966) da xay d\ffig va ph at tri~n mo hinh m9t nhan t6 dinh gia tai san v6n - CAPM Theo d6 cac nha d~u tu da d~g

h6a t6t danh mvc tai san chic~ quan tam dSn rtii ro h~ th6ng Rui ro nay c6 th~ dugc danh gia b&i d9 nh~y cam cua timg cA phiSu d6i voi thay dbi cua thi tru<mg chung v a y€u t6 thi tru<mg chi la ffiQt nhan t6 xac dinh lqi nhu~n

c8 phi€u

Tuy nhien, do mo hinh CAPM duqc xay d\ffig dt!a tren cac gia dtnh khong tbn t~i trong thS gim thl;l'c d§n dSn nhi~u hQc gia dS xu~t su d1:1ng cac mo

hlnh da nhan t6 d~ xac dlnh cac y€u t6 anh huang d€n lqi nhu~n cb phiSu

thay vi mo hinh m9t nhan t6 Ross (1976), Roll va Ross (1980) gi6i thi~u

mo hinh da nhan t6 APT {Arbitrage Pricing Theory) va cho rAng cy su~t sinh lqi kY VQng ctia tai san tai chinh c6 th~ duqc do lu<mg thong qua cac ySu t6 kinh t€ vi mo khac nhau ho~c la ySu t6 thi tru<mg Chen, Roll, va Ross ( 1986) thvc hi~n cac nghien c(ru thvc nghi~m bAng mo hinh APT va xac dinh r~ng sv thay d6i d9t ng9t cua m9t sf> biSn kinh tS vi mo nhu: l~m phat,

chi sf> san xu§t cong nghi~p va du<mg cong lai su~t c6 th~ giai thich cho biSn d9ng cua lqi nhu~n ctia c6 phiSu Nghien Clru v~ tac d9ng giua cac biSn kinh t€ vi mo va lqi nhu~n c6 phiSu tr& nen ph6 biSn k~ tu d6

2.1 L~m phat

trong m{>t thai gian nhftt d!nh L~m phat anh hu6ng dSn thi tru<mg chtrng

- Muc gia chung ctia n~n kinh t€ tang len khiSn doanh nghi~p phai chi nhi~u han cho chi phi san xuftt Sv gia tang chi phi nguyen v~t li~u, ti~n

san pham tro nen kh6 khan, lqi nhu~ kinh doanh va co tuc co phieu bi s¢ giam c& phisu cua doanh nghi~p tra nen kern hftp dfu1 trong m~t nha

- Trong m{>t n~n kinh t€ khi sue mua ctia dAng ti~n giam, nha dAu tu se

nhiing c& phiSu "xftu", mua vao nhiing c& phiSu "tBt" lam thay d&i luqng cung cAu cac lo~i c& phiSu tren thi truang Qua d6 gia c6 phi€u cilng se thay dBi

nay chua thvc S\1' ro rang Nghien CUu t~i thi truang chtrng khoan cua cac nu&c phat tri8n cho thfty l~m phat va gia c& phiSu c6 tuong quan nghjch, bm

le xu huang ctia l~m phat xac djnh tinh chftt tang tru6ng L~m phat tang cao luon la dftu hi~u cho thfty n~n kinh tS dang n6ng, bao hi~u S\l tang tru6ng kern b~n vfrng DiSu nay khi€n dAu tu chtrng khoan khong con la kenh sinh lqi cho nha dAu tu tren thi truong tai chinh

T~i Hoa Ky, nghien CUu ctia Fama (1977) trong giai do~n 1953- 1971 xac dinh duqc mbi quan h~ nghich biSn gifra thi truemg chtrng khoan va I~m phat Nghien cuu ctia Chen, Roll va Ross (1986) trong giai do~ 1953 -

1983 cling da nh§n m?nh dSn m6i quan h~ nghich bi€n gifra l~m phat va gia

chl:mg khoan M<)t sb nghien c(m gk day cua Humpe va Macmillan (2007)

ciing da chi ra rang 1~ phat c6 tac d<)ng nghich chieu den gia co phieu Tuy nhien Pearce va Roley (1985) l~y du li~u theo ngay tU thang 09/1977 d8n

thang 10/1982 chi tim thay bang chl:mg voi d<) tin c~y khong cao, cho thay

m9t cu sbc trong chi sb 1~ phat c6 tac d<)ng d8n gia cb phi8u Bulmash va Trivoli (1991) thvc hi~n nghien cfru dfr li~u theo thang tu thang 01/1961 d8n

thang 12/1987 l~i khong tim thay bang 9htmg cho moi quan h~ nay

Cac nghien c(ru g~n day t~i cac n8n kinh tS mm nbi l~i cho th~y nhfing kSt

qua kha khac bi~t: nghien c(ru cua Tangjitprom (2011) tu nam 2001-2010

khong tim thay moi lien h~ nao giua l~m phat va ti suat sinh lgi cua co phieu

tren thi tru<mg chU:ng khoan Thai Lan va ong giai thich nguyen nhan c6 th8

la do thOi gian cua du li~u thu th~p khong tuang thich v&i nhau Con t~i thi truang Han Qubc (Goswami va Jung, 1997) va thi truang Nigieria (Emeka Nkara va Aham Kelvin Uko, 2013) tim ra mbi tuang quan thu~n gifra cy 1~ l~m phat va chi sb gia ch(mg khoan

2.2 Lai suit:

Rui ro lai suat la m<)t trong nhfing nii ro h~ thong, hay con gQi la rui ro khong phan tan duqc khi ddu tu vao thi truang chl:mg khoan Rui ro lai su~t n6i d8n SlJ khong Bn dinh trong gia tri thi truang va s6 ti8n thu nh~p trong

tuang lai

Nguyen nhan cbt loi cua nii ro lai su~t la SlJ len xu6ng cua lai su~t trai phiSu Chinh PhiL Lai su~t cua trai phiSu Chinh Phu duqc coi la lai su~t chufu1, la muc phi vay vbn khong rui ro Nhung thay ctbi trong lai su~t trai phiSu Chinh Phu se lam anh hu&ng t&i toan b9 h~ thbng chtmg khoan, tu trai phiSu cho ctsn cac lo~i cb phiSu rui ro nhcit

Khi tai suat thap, nhiSu nha diu tu truoc day da mua tnii phi~u nhfun tim

kiem S\1 an toan thuong c6 xu hu6ng ban trru phieu de tim kiem thu nh~p

' cao hon tir thi truang chtmg khoan, nguqc l~i khi nha dau tu cam nh~ duqc

la hQ co th~ nh~ duqc roue thu nh~p cao hon tu trru phisu thi dong ti~n se chay ra khoi thi truang chl:rng khoan

Ngoru ra, lai su§t trai phiSu Chinh Phu cling thay d6i theo cung cdu tren thi truang Vi d\1, khi ngan sach thfun h\lt th1 Chinh Phu se phat hanh them chtmg khoan d~ bu d~p, nhu v~y se lam tang muc cung chtmg khoan tren thi

truemg Cac nha dau tu tiem nang se chi mua cac trai phieu nay neu lai suat cao hon lai suftt cac lo~i chl:rng khoan khac dang duqc luu hanh Do lai su§t trru phiSu Chinh phu tang, no se tro nen hftp d~ hon va cac lo~i chl:rng k.hoan k.hac se tr6 nen kern hftp dfut H~ qua la, nhllng nha ddu tu se mua trai phiSu Chinh Phu thay vi trai phi~u cong ty, va do v~y lai suftt trai phiSu cong

ty cling phai tang len Lai suat trai phiSu cong ty tang dfut dSn gia cua cac

lo~i c6 phi~u thu<mg va c6 phiSu uu dai giam xu6ng nhu m9t phan irng day chuy~n

Lai suat chu~n khong chi tac d9ng trvc tiSp dSn gia trai phi~u rna con c6 anh huang gian tiSp dSn gia c6 phiSu thuang theo ca chS nhu sau:

- Thu nhat, lai su§t thftp se khong khuySn khich nha dAu tu gl:ri ti~n vao ngan hang va nha ddu tu c6 th~ vay them v6n v&i chi phi th§p hon tru6c Nha diu tu se phai tim kiSm cac kenh diu tu khac hap d§n han, m9t trong nhfrng kenh ddu tu d6 la thi truang chtmg khoan Do d6, thi gia c6 phiSu co th~ se tang len do cftu keo Nguqc h;1i, khi Hii su§t tang khiSn Hii su§t ngan hC:mg tra nen h§p dful hon kinh doanh chl:rng khoan, thuc d~y vi~c tang mtrc gui tiSt ki~m ho?c mua vang d~ bao toan ti~n v6n cua nha dAu tu, di~u nay cling lam thu hc;:p dong ti~n dfiu tu tren thi truang chtmg khoan va do do, gia cua c6 phi8u se giam xu6ng

Thu hai, lai smit th~p lam cho cac cong C\1 c6 lai su~t c6 dinh nhu trai phi8u se tro nen kern h~p dfu1 hon so v6i c6 phiSu, nha d~u tu co thS se

chuySn tir kenh trai phiSu sang kenh c6 phiSu Dong ti~n chay vao thi truemg cb phiSu tang len se dftn tcri gia cb phiSu tang

- Thu ba, do lai sufrt la chi phi sir d\lflg v6n cua doanh nghi~p, khi lai suAt

tang thi chi phi cua doanh nghi~p se tang theo Khi d6, doanh nghi~p ho~c la se cAt giam, h~ chS cac khoan d~u tu tang tru6ng ho~c la chfrp nh~ mQt muc chi phi sir d\]llg v6n binh quan tang len va nhu v~y lqi

nhu~ cua doanh nghi~p se th~p hon, dong ti~n trong tuong lai cfing se giam di Do d6, gia tri doanh nghi~p se giam theo va h~ qua la gia cb

phiSu cua doanh nghi~p se di xu6ng

v~ thl!C nghi~m, nghien Ctru cua Chen, Roll va Ross (1986) t~i Hoa Ky cho

thAy co m6i quan h~ nghich biSn giua lai su~t va 1¢ nhu~ cua cb phiSu, nghien cll'u tren ding chi ra r~g lai su~t dai h~n c6 mfJi quan h~ m~h hon

v6i lqi nhu~n cua cb phiSu so v6i lai suAt ngAn h~n Bulmash & Trivoli

(1991) cfing da chll'ng minh duqc m6i quan h~ nghich biSn giua lai su~t v6i

gia cb phiSu dl!a tren sfJli~u tu nam 1961 - 1987

KSt qua tren phu hqp v6i nhfrng nghien cll'u t~i nhi~u qu6c gia khac nhu:

Gan va cac c(?ng S\1' (2006) nghien Ctru t~i New Zealand tu nam 1990 2003; Mukherjee va Naka (1995) dfJi v6i Nh~t Ban; Acikalin va cac CQng S\1' (2008) t~i t.hi truemg chll'ng khoan Istanbul, Thb Nhi Ky; Tangjitprom (2011) t~i Thai Lan va Emeka Nkara va Aham Kelvin Uko (2013) t~i thi

-, truemg Nigieria cfing cho th~y m9t mfJi tuong quan nghich giua lai sufrt va ti su~t sinh lqi cua c6 phiSu

Tuy nhien ciing ton t~i cac ket qua khac ve moi tuong quan giua lai suat va chi s6 gia chtmg khoan Cv thS, theo nghien CUu cua Islam va cac CQng S\1'

(2004) t~i thi tru<mg chl:mg kho{m Thai Lan tir nam 1992- 2001 l~i phat hi~n m6i tuong quan thu~ giua lai su~t va chi s6 gia chung khoan Goswami va Jung (1997) nghien Clru dii li~u theo thang tir thang 01/1980 d~n thang 06/1986 ~i thi tru<mg chl:mg khmin Han Qu6c, cho thdy Hii sudt ng~n h~ c6 m6i quan h~ dbng bi~n trong khi Hii sudt dai h~ 1~ c6 m6i

Friedman va Schwartz (1963) giai thich m6i quan h~ gifra cung ti~n va thu nh~p chfrng khoan thong qua gia thuy~t sv gia tang trong cung ti~n se iinh huang dSn n~n kinh tS noi chung va do do cling se tac d9ng d~n Igi nhu~n IcY VQng cua cA phi~u Sg gia tang kh6i ti~n M2 se cho thdy thanh khoan du thira d~ dfiu tu chtrng khoan, k~t qua Ia gia c6 phi~u se cao hon M6i quan h~ CO' ban gifra chinh sach ti~n t~ va thj truOng chtrng khoan la do SlJ xao trQn trong lw;mg ti~n t~ thong qua cac co chS sau:

t>6i v6i chinh sach ti~n t~ m6 r9ng: m9t sv gia tang trong kh6i tiSn M2

gia tang th~ hi~n sv m& r9ng vS chinh sach tiSn t~ nen ngubn cung tiSn tren thi truemg cling gia tang Ca doanh nghi~p va nha dfiu tu c6 nhi~u co h9i dS ti~p c~n ngubn v6n Doanh nghi~p d8 dang vay v6n dS mo r9ng

san xuat kinh doanh nen kha nang tang thu nh~p cling tang len Nha dfiu

tu c6 them ngubn v6n dS dftu tu nen cfiu v~ chung kh<?an se tang DiSu

nay kich thich dong ti€n chay vao thi tru<mg chtmg khoan lam tang gia chtrng khoan M~t khac khi M2 tang, lai suat tren thi tru<mg ti€n t~ se giam Theo nguyen tAc binh thong nhau giua thi tru<mg ti€n t~ va thi

tru<mg v6n, luqng ti€n nhan r6i se djch chuy~n tu thi tru<mg ti€n t~ sang

thi tru<mg ch(rng khoim d~ nh~ duqc ti suftt sinh lqi cao han

Chinh sach th~t ch~t ti€n t~: Khi cung ti€n giam, lai suat tren thi tru<mg

se tang Bi€u nay dful t&i: gia chtmg khoan giam do lai suat chi~t khftu

trong cac mo hinh djnh gia ch(rng khoan tang len; lam cho cac chtlng khoan c6 thu nh~p c6 djnh (trai phi~u) hftp dful han, lam giam tinh thanh khoan cua c6 phi~u; lam giam xu hu6ng vay muqn dS dAu tu vao chtmg khoan; lam tang chi phi v~ hanh doanh nghi~p Do d6 anh huimg d~n

lqi nhu~ cong ty Nhihlg h~ qua tren se dfio t&i dong ti€n chay vao ch(rng khoan it di va lam giam gia chtmg khoan

T~i thj tru<mg Hoa Ky, theo kiSm chtlng cua Hamburger va Kochin (1972),

Nozar va Taylor (1988) cung ti€n va thu nh~p cht:mg khoan c6 m6i lien k~t

m~ me, khi cung ti€n tang len se tac d(>ng lam tang gia cht:mg khoan va nguqc l~i Trong khi nghien c(ru cua Cooper (1974), Kraft va Kraft (1977), khong xac dinh duqc m6i lien quan gifra hai nhan t6 nay, con nghien c(ru

cua Humpe va Macmillan (2007) l~i cho thay trong dai h~ m6i quan h~ giua cung ti€n va gia c6 phi~u c6 sv tuong quan thu~ nhung khong dang

Mohammad va cac c<)ng S\l' (2009) khi nghien c(ru du li~u thi tru<mg

qua cung tiBn"'Va gia c6 phi~u c6 mbi tuong quan duang

- Con t~i Dai Loan k~t qua nghien Clru do Singh va cac c<)ng SIJ cong bb nam 2011 chi tim thfty mbi quan h~ nghjch bi~n giiia cung tiBn va chi sb

gia chtrng khoan dbi vm cac cong ty c6 quy mo l6n va trung binh

- T~i Malaysia, nghien CUu cua Ibrahim va Yusoff (200 1) sir d\lllg dii li~u

tir thang 01/1977 d~n thang 08/1998 da dua ra k~t lu?n: gia c6 phi~u bi~n d<)ng cimg chiBu v&i cung tiBn trong ng~n h~, tuy nhien trong dai h~ mbi quan h~ giiia gia c6 phi~u va cung tiSn la nguqc chiSu nhau

d~n 2000 va tim ra mbi quan h~ dang bi~n giua cung ti8n va chi sb gia

- T~i Han Qubc, Go swami va Jung ( 1997) sir d\lng du li~u tu thang

0111980 d~n thang 06/1996 l~i khong tim ra mbi quan h~ giua cung tiBn

2.4 Ty gia h8i doai

nha kinh t~ hQC, cac nba lam chinh sach va nha dftu tu trong ·ffiQt thoi gian

dai Trong nSn kinh t€ toan cftu h6a hi~n nay' c6 rftt it cac rao can dong v6n,

nghi ~p ho~t d9ng trong th! tnr(mg thu(mg phai gfmh chiu ba rui ro sau: d9

I • • I

nh~y dun kinh te, nh~y cam chuyen doi, va nh~y cam giao dich doi v&i nli

trong ba th~p nien qua nhung l~i cho thfty nhisu kSt qua khac nhau va trong

doai va thu nh~p tu chtmg khoan c6 th~ la dbng biSn hay nghich biSn ph\1

• :l

d6i so v&i hang h6a & nu&c ngoai, dful dSn xuftt khAu cao hon dbng thai

ch(rng khoan cao hon trong ngfui h~ Tieu bi~u cho truemg phai nay la Dornbusch va Fischer, hai ong tranh lu~ rfulg cy gia h6i doai anh huang

dSn tinh c~ tranh cua doanh nghi~p

- M9t qu6c gia m~ vS xuftt khAu, se t~o ap h,rc tang gia n9i t~, lam cho tinh c~nh tranh cua xuftt khAu giam, t~o m9t anh huang am len gia ca ch(mg khoan Con d6i v&i m9t qu6c gia ph\1 thu9c nhiSu vao nh~p khAu,

· nghien c(n.l cua Solnick ( 1987) 6ng cho r~ng m9t S\I tang gia d6n.g n9i

t~ la m9t tin hi~u xAu cho cac cong ty n9i dia, bai no se lam giam kha

nang c~ tranh cua hang xudt khAu, trong khi d6 m9t sg giam gia d6ng

ti~n thi nang cao kha nang c~ tranh cua cong ty trong ngk h~

- Ly thuySt danh mvc d~u tu cua Markowitz l~i cho r§ng danh mvc d~u tu

c~ phru dugc xem xet l~i khi ty gia h6i doai tang hay giam Chfuig h~, m9t sg S\lt gia cua VND se ddn dSn vi~c m9t danh ffi\lC d~u tu cua nu&c ngoai chuy~n tu cac tai san n9i dia, ch~ng h~n chtmg khoan, sang cac tai

san ben ngoai do sg giam gia d6ng ti~n da lam giam thu nh~p cua cac

d6ng ti~n chinh qu6c, sg rut lui cua cac nha d~u tu nu&c ngoai c6 th~ gay

ra m9t svt giam trong gia ch(mg khoan Tuy nhien, dBi v&i cac nha d~u tu trong nu&c, sg giam gia cua VND lam cho ch(mg khoan nu&c ngoai tr6

T~i Han Qu6c, Goswami va Jung (1997) nghien Clru tac d9ng giua tY gia dBng n9i t~ (KR W) va haL dBng tien mc;mh la USD va JPY v&i gia cb phiSu l~i cho cac kSt qua trai ngugc nhau, cv th~: khi dBng KR W giam gia so v&i USD, gia c6 phiSu giam, trong khi KR W giam gia so v&i JPY l~i khiSn gia

cb phiSu tang

Mohamed va Cck c<)ng S\f (2009) nghien Clru 4ti thi tru<mg Malaysia trong

bi~n len gia c6 phi~u phv thu9c vao d~c tinh cua nSn kinh tS

tru<mg Thai Lan giai do~ tir nam 1992 - 2001, tY gia va thu nh~p c6 phi~u

c6 tuong quan duang Trong khi nghien Clru cua Tangjitprom (2011) cho giai do~ ti~p theo tir 2001 - 20 1 0 l?i chtmg minh duqc ty gia va thu nh~p c6

2.5 Gia trj san xu~t cong nghi~p:

san xuftt ra trong m<)t thai ky nhftt djnh Chi s6 nay duqc su d\}ng nhu m9t

xuAt cong nghi~p la m9t bao hi~u cho phat tri~n kinh t~ Chi s6 nay luon di

trong giai do~ suy thoai

xu~t cong nghi~p d~n thi tru<mg chfrng khoan: Cac nghien cfru cua Chen,

tren phu hqp v6i cac nghien CUu cua Ibrahim va Yusoff(2001) ~i thi tru<:mg Malaysia giai do~n 1977 - 1998 va Goswami va Jung ( 1997) t~i thi tru<:mg Han Qu6c giai do~ 1980 - 1996

2.6 Nghien cfru tac d(}ng tAng hQ'p cua cac nhan tA kinh t~ vi mo:

Do cac y~u t6 k:inh t~ vi mo it nhieu co tac d<)ng Ifill nhau nhu lai suAt, 1~ phat va ty gia hBi doai, nen cac nghien CUu trong thai gian qua cilng t~p trung vao vi~c xay d\ffig m9t mo hinh giai thich biSn d9ng cua Igi nhu~n cb phiSu thong qua tac d9ng tbng hoa cua cac nhan t6 trong nen kinh t8

Go swami va J ung, ( 1997) sir d\ffig mo hinh VECM d~ danh gia tac d<)ng cua chin nhan t6: lai suAt (ngin h~ va dai h~n), 1~ phat, cung tien, chi s6 san

xuAt cong nghi~p, gia d~u, can can vang lai, tY gia (KR W /USD va

KR W /JPY) dSn chi s6 gia ch(rng khoan cua Han Qu6c KSt qua nghien ciru cho thAy mo hinh VECM co y nghia trong vi~c xem xet cac m6i quan h~ trong dai h~ gi fra cac nhan t6 tren

T~i Thai Lan, nghien cl'ru cua Tangjitprom (20 11) sir d1;lng mo hinh V AR va ki~m dinh nhan qua Granger dS xac dinh mBi quan h~ dful d~o gifra lgi nhu~n cb phiSu va b6n ysu t6 kinh t8 vi mo bao g6m: tY 1~ thAt nghi~p, Iai

suAt, l~m phat va tY gia KSt qua nghien Clru ch(rng minh dugc r~ng, mo

hinh cac bi~n kinh t8 vi mo tren co th~ giai thich dugc biSn d9ng cua Igi nhu~ cb phiSu tren thi truong chung khoan Thai Lan giai do~ 2001 - 2010

m~c du mQt vai biSn rieng re c6 thS khong c6 tac d<)ng nhu tY I~ thAt nghi~p

va 1~ phat

2.7 Nghien ct1u t~i Vi~t Nam

NguySn Tr~mg Hoai va NguySn Hoang Bao Khuyen nam 2009 su d\ffig mo hinh ECM nghien Clru tac d9ng cua cac biSn kinh tS vi mo: chi s6 gia tieu dting, chi s6 san xu~t cong nghi~p, nh~p khAu, xu~t khAu, ty gia h6i doru,

du Engle Granger dS xac djnh cac biSn cung ti~n, 1~ phat, san luc.mg cong

nghi~p, Hii su~t, t)' gia h6i doai (VND/USD), gia d~u co tuong quan v6i thi

truang ch(rng khoan Vi~t Nam hay khong Dfr li~u cua tac gia duqc thu th~p

tu thang 07/2010 dSn thang 09/2011 KSt qua nghien Clru cho thAy cac biSn cung tiSn, l~m phat, san luc.mg cong nghi~p, gia d~u co tuong quan duong,

trong khi cac bien lai suat, ty gia hoi doai co tuong quan am v6i chi so Index

VN-Bang 2.1 T6m tat cac kit qua nghien CUu tru&c day

khclu

"

quymo l6n va

•

CHUONGIII

3.1 Dfr li~u nghien c1fu:

D\fa tren vi~c tAng hgp cac k8t qua nghien c(ru tru&c day tren th8 gi&i, ciing nhu t~i Vi~t Nam, cling nhu d~ phu hgp v&i d~c thu thong tin va kinh t8 trong nu&c, nam nhan t6 vi mo sau day duqc tac gia l\fa chQn d~ xem xet tuong quan v&i thi truemg cht:mg khoan:

Bang 3.1: Cac nhan t6 kinh td vzmo szid¥ng trong nghien czm:

Gia tri san xuAt cong nghi~p liP TAng C\lC th6ng ke

Tac gia Iva chQn chi sa VN-Index la dfr li~u th~ hi~n tinh hinh thi truemg chtmg khoan Vi~t Nam do quy mo v6n h6a thi tru<mg 16n va thai gian

v~n hanh dai hon so v&i so giao djch ch(rng khoan Ha NQi nen tinh ~i

di~n cao hon Chi s6 nay duqc thu th~p b~ng each ldy ty I~ thay dbi cua chi s6 VN-lndex dong cua vao ngay giao djch cuBi cung cua thang so v&i thang tru&c d6 (don vi tinh: %)

s6 gia tieu dung hang thang do Tl>ng C\}C thBng ke cong b6

- Liii suat (don vi tinh: %/nam): su d\lfig lai sudt tiSn giri ti8t ki~m ky h~n

ffiQt thang binh quan toan n@n kinh t8 do IMF cong bB

mua USD danh nghia do Ngan hang Ngo~i Thuong Vi~t Nam cong bB

vao ngay giao djch cu3i cling trong thang so v6i thang tru6c d6

Vi~c Iva chQn cy gia danh nghia chu khong phai cy gia thvc, cy gia c6 tinh dSn tac d9ng cua 1~ phat va sue mua trong m9t c~p ti8n t~, la do

tac gia mu6n xem xet rieng tac d9ng clia 1~ phat trong nu6c dSn thi

truOn.g cht'mg khoan Hau het cac nghien Clru tru6c day deu su d\Ulg tY

gia danh nghia d~ danh gia tac d9ng dSn thi truOn.g cht'mg khoan

Do co chS diSu hanh cy gia hi~n nay cua Ngan hang Nha Nu6c la neo

ngubn s3 li~u tin cfly dS tham khao nen tac gia khong tinh toan duqc cy

gia h6i doai hi~u qua, Ia binh quan gia quy8n cua m9t rb ngo~i t~ theo khbi lu<}ng trao dai thuong m?i Nen trong bai nghien Clru nay tac gia chi

danh gia tac d9ng cua cy gia VNDIUSD dSn biSn d9ng thu nhflp ca phi~u

Gia trj sil_n xuat cong nghi?p (dan vi tinh: % ): 1a tY 1~ thay dBi so v&i kY

tru&c cua ghi tri san xuat cong nghi~p hang thang do Tong C\IC thong ke cong b6

Trong nghien c(ru nay' vi~c phan tich se duqc tac gia tiSn hanh tren du li~u

thang trong giai do~ tu thang 112008 dsn thang 1212o13 v&i 72 quan sat

Ly do chQn khoang thoi gian b~t ddu tir nam 2008la vi:

- Do h~ chS trong vi~c tiSp c~ cac s6 li~u tru&c d6 dS c6 chuBi du 1i~u

d6ng nhfit v~ thoi gian giua cac biSn vi m9t s6 biSn nhu cung ti~n m6

,

r9ng, cy 1~ 1~ phat theo thang tac gia chi thu th~p duqc so li~u tir nam 2oo8 tr& di

- d Vi~t Nam, thi truang cht:mg khoan chinh thtrc di vao ho~t d9ng tir nam

2000, dSn cu6i nam 2005 m&i chi c6 32 cong ty niem ySt tren san Trong cac niim ddu ho~t d9ng, hang h6a tren thi truang con it, cac doanh nghi~p niem ySt tuang d6i nho, chua mang tinh d~i di~n cho nganh nen khong h!p dftn cac nha ddu tu tham gia

B~t d§.u tir niim 2006 thi truang chung khoan Vi~t Nam ho~t d()ng giao dich di~n ra soi d9ng han va d~t dinh diSm vao niim 2007 Tir niim 2008 kinh t€ Vi~t Nam n6i chung va thi truang cht:mg khoan Vi~t Nam n6i rieng da c6 nhiing thay d6i dang kS Do d6 tac gia mu6n nghien c(ru cac nhan t6 vi mo co tAm anh hu6ng sau r9ng d€n thi truang chung khmin

Vi~t Nam tir niim 2008 den nay de thay ro dieu nay dong thm qua d6 cimg dua ra m()t s6 giai phap phil hqp cho tlnh hlnh m&i

BiJu db 3.1: Diln biin chi s6 VN-Index qua cac nam

(ngubn: http://www.cophieu68 vn/chartindex.php?stcid= 1)

- Dfr li~u trong bai nghien Clru dugc t6ng hgp, thu th~p va tinh toan tir nhiBu ngubn khac nhau DS dam bao S\f chinh xac cho chuBi dfr li~u trong qua trinh xu ly' da s6 dfr li~u dugc l~y trong cac bao cao cua cac t6 chfrc uy tin nhu: Quy tiBn t~ qu6c tS (IMF), Ngan hang Nha Nu6c Vi~t

Nam, Tong c\lc thong ke

- L{lm phat, cung tiin mu r~ng: theo nghien ctru cua HQc vi~n chinh sach va phat trisn (2013), trong cac nam qua tang tru<mg kinh ts nu6c

ta dang dva tren thfun d\lng v6n diu tu la co ban, h~ qua la lam gia tang ty 1~ ll;UD phat Trong ng~n h~n, khi l~m phat con a muc th~p, l~m phat va tang truang thu(mg c6 m6i quan h~ CUng chiBu Ngu5ng

l~m phat a Vi~t Nam nen la 5o/o - 6% Do d6 tac gia d\1' kiSn tac d9ng cua l~m phat, cung tiSn rna r9ng dSn chi s6 gia chfrng khoan trong nu6c thai gian qua la dbng biSn

Lai sufit: do Hii su~t la chi phi sir d\Ulg v6n cua doanh nghi~p, khi lai

su~t tang thi chi phi cua doanh nghi~p se tang theo Do do tac gia dv ki8n tac d(>ng ctia lai su~t d8n chi s6 gia chirng khoan la nghich biSn

- Ty giti hai aotii: Do san xu~t trong nu6c con nhi~u l~c h~u nen can can m~u dich thm gian qua luon trong tinh tr~ng nh~p sieu M~t khac

do nguai dan c6 tam ly nb gifr USD nhu la hinh thuc tranh rui ro Nen khi VND m~t gia co th~ la m(>t tin hi~u cho th~y sv b~t bn kinh t8

va chi s6 gia ChUng khoan se St;lt giam

Giti trj san xuat cong nghijp: hAu hSt cac nghien CUu co xet d8n tac d(>ng c~a gia tri san xu~t cong nghi~p d8n chi s6 gia chl1ng khoan d~u

cho k8t qua d6ng biSn Gia tri nay d~i di~n cho san luQllg san xuftt ctia

cac doanh nghi~p trong ffiQt Icy, Va cho th~y cho th~y tri~n VQng tang

truemg kinh t8 Vi v~y tac gia daub gia gia tri san xuftt cong nghi~p se c6 tac d(>ng cimg chiSu d8n gia chl1ng khoan

Bimg 3.2: Dt! kiin xu huang tac il<)ng cua cac biin ilin chi s6 VN-lndex

3.3 PhtrO'ng phap nghien crru:

Trong bai nghien CUu nay, mo hinh tv h6i quy vee-tO' (V AR) duqc su dt;lng

d~ danh gia xu huang va muc d(> ph\1 thu(>c l~n nhau gifra cac chu6i thai

gian Mo hinh V AR dva tren phuang.phap lu~ Arima co trQng tam la phan

tich cac tinh chAt xac suAt hay ngdu nhien cua ban than cac chufii thm gian

Mo hinh V AR v~ cAu trUe gbm nhi~u phuang trinh (mo hinh h~ phuang

trinh) va de) trS cua cac bi8n s6 V AR la mo hinh dc)ng cua mc)t s6 bi~n thai gian Mo hinh V AR trong ph~m vi nghien ctru cua tac gia c6 d~g nhu sau:

Trong d6:

- Yt la mc)t vee-to bao gbm: chi s6 gia chtmg khoan (VNI), cy 1~ 1~ phat

(CPI), lai suftt (IR), cung ti~n mo rc)ng (M2), cy gia h6i doai (EX) va gia

tri san xuftt cong nghi~p (liP)

- Ao,t: vee-to hfutg s6 (h~ s6 ch~n)

- Ai , t : Ia rna tr~n h~ s6 cua cac thai gian khac nhau (i = 1, p )

- Et : la rna tr~ vee-to dan vj thoa man IDQt SO dieu ki~n nhat dpm

- p: la gia tri trs

V u diSm cua mo hinh V AR

- Day Ia phuong phap don gian Khong d.n phai xac djnh cac bi~n m1o 1a

bi~n n()i sinh va bi~n nao la bi~n ngo~i sinh Tftt ca cac bi~n trong V AR

d~u la bi~n n()i sinh

Phep uoc lm;mg don gian, tt':rc la, phuong phap OLS thong thuemg c6 th~ duqc ap dl)ng cho tirng phuong trinh rieng re

- Cac dv bao tinh duqc b~g phuong phap nay, trong nhi€u tnremg hqp, t6t hon cac d\f bao tinh duqc tu cac mo hinh phuong trinh d6ng thm phuc 4\p hon Vi V AR tich hqp uu di€m cua h~ phuong trinh d6ng thai la u6c luqng nhi8u bi~n trong ctmg mQt h~ th6ng va no ciing kh~c phl)C dUQ'C nhuqc di~m cua h~ phuong trinh dang thai la khong cAn quan tam d~n tinh n{>i sinh cua cac bi~n kinh t~ (do cac bi~n kinh t~ vi mo thu<mg mang tinh n{>i sinh khi chung tac d{)ng qua l~i l~n nhau)

Nhuqc di€m cua mo hinh V AR

- Do trQng tam cua mo hinh duqc ~t vao d\f bao nen V AR it phil hqp cho phan tich chinh sach

- Khi xet den mo hinh VAR ta phai xet den tinh dirng cua cac bien trong

mo hinh Yeu cftu d~t ra khi u6c luqng mo hinh V AR la t:it ca cac bi~n phai dtrng, n~u trong truang hqp cac bi~n nay chua dtrng thi ta phai l:iy sai phan d€ dam bao chuBi dtrng

- Kh6 khan trong vi~c l\fa chQn khoang trS thich hqp N~u d{) trS 16n thi quy rno m~u cAn u6c luqng se tang tuong (mg Ngoai ra, kh6 khan trong

lam cho b~c t\{ do giam, do v~y rna anh huemg d~n ch:it luqng cac u6c luqng

Phuong phap u6c luqng mo hinh V AR:

- Xet tinh dtmg cua cac bi~n trong mo hinh NSu chuBi chua dtmg thi phai

su dl)ng kY thu?t I:iy sai phan d€ dua vS cac chu6i dt1ng

- L\fa chQn khofmg trS phil hqp

•

3.4 Cac btr6'c tht}'c hi~n:

E>~ do lubng muc d9 anh huemg cua cac nhan t6 kinh tS vi mo dSn chi sb gia

bi~n tru6c khi ch~y mo hinh d~ trcinh hi~n tuqng hbi quy gia trong qua

lo~i bo tinh thai Vl;l va lam dling dS tiSn hanh ch~y mo hinh vm d9 trS

nghi~m dan vi

Bu6c 6: Kiim iljnh nhan quii Granger Su d\lng ki~m dinh nhan qua

hay khong

aay Cu6i cimg phan tich phan ra phuang sai va phan tich ham phan tmg

d~y d~ xem xet tinh dQng trong S\[ tuang tac cua chi sfi gia chtrng khoan

Cac kY thu~t phan tich dS c~p tren day dSu dugc thgc hi~n tt:en phfut mSm

•

CHU'ONGIV

4.1 Ki~m dinh va di~u chinh hi~u t1ng thiri vy (Seasonal Adjustment)

Tac gia thvc hi~n kiSm dinh hi~u l1ng th<ri V\1 rieng le tirng bi~n Trong

tru<mg hqp k~t qua kiSm dinh cho th~y bi~n kiSm djnh c6 xu hu6ng bi~n

d(>ng mang tinh chu IcY, tac gia se su dl;lng bi~n di~u chinh do chuang trinh

tinh tv d9ng cho cac buac kiSm dinh ti€p theo

Trong nghien Ctru cua minh, tac gia sli d\lng phuang phap Xl2 cua

Henderson dS danh gia hi~u tmg thai V\1 cua cac bi€n K~t qua nhu sau:

Bang 4.1: Kdt qua kidm iltnh hi?u Ung thiri v~ cua cac bidn

s6 li~u khong th e kiem ilinh _

s6 li~u khong th~ ki~m dfnh

Trong cac bu6c ti~p theo cua bai nghien c(ru nay, du li~u CUa bi€n IR va bi~n M2 la du li~u do chucmg tr1nh tfnh t\l' d(>ng tren co s& sb li~u thbng ke

nghien ctru

4.2 Ki~m djnh tinh dirng (Unit root test)

Tac gia thvc hi~n ki~m djnh nghi~m don vi rieng le tung bi€n d~ xac djnh

thUQC tinh dung CUa ~ac chu6i sf> thai gian cua cac bi8n trong IDO hinh thlJC

nghi~m Vi~c tim ra chu6i c6 tinh dirng hay khong dirng Ia mQt vi~c r~t c~n

thi8t va quan trQng vi:

- Thu nh~t, m9t trong nhiing gia thi8t cua mo hinh hl>i quy cb diSn Ia cac

bi8n dQC l~p phai phi ng~u nhien va c6 gia tri xac djnh N8u ch(mg ta u&c }UQ'Ilg mo hinh CO chu6i thm gian rna cac bi8n dQC l~p khong dirng, thi

n8u chung ta ap dvng cac phucmg phap hf>i quy thong thu(mg

- Thu hai, khi pharr tich chu6i thm gian khong dirng thuimg cho nhiing k8t qua hbi quy gja m~o

dinh nhu sau:

~: Chu6i khong c6 tinh dirng;

N8u I tADF I = Ita I thi bac bo gia thi8t Ho, rue la chu6i c6 tinh dirng va

phuhqp

Bcmg 4 2 : Dt ; mg aJ thi theo thai gian cua cac biin

CPI

IR M2

EX

liP