Nghiên cứu tác động của các nhân tố kinh tế vĩ mô tới tăng trưởng kinh tế tại việt nam

AIC: Akaike information criterion 3.. FPE: Final prediction error... SIC: Schwarz Information Criteria 29.. WB: Ngân hàng th gi i... Nó cho chúng ta bi t r*ng... Mô hình ng... và t ng tr

trư ng kinh t Vi t Nam trong giai o n 1985 - 2012 D li u th c p ư c thu

th p theo n m t nhi u ngu n khác nhau nhưng ch y u là t trang web Ngân hàng

th gi i ki m tra m i quan h này, phương pháp nghiên c u ư c s d ng là

ki m nh ng liên k t Johansen Trư c khi ki m nh ng liên k t, ki m nh nghi m ơn v theo phương pháp ADF ư c s d ng tránh v n h i quy gi

m o trong mô hình Sau khi xác nh s vector ng liên k t, tác gi ti n hành ư c

lư ng mô hình VECM ánh giá tác ng c a các nhân t t i t ng trư ng c trong ng n h n và dài h n K t qu t các phân tích cho th y các nhân t v mô có

m i quan h trong dài h n v i t ng trư ng kinh t Nhân t v n u tư nư c ngoài, ngu n lao ng, vi n tr nư c ngoài óng góp tích c c quan tr ng trong t ng trư ng kinh t giai o n này K t qu nghiên c u c ng cho th y m i quan h ngư c chi u gi a t ng trư ng kinh t và l m phát và chi tiêu chính ph !c bi t hơn khi xem xét i di n c a t ng trư ng kinh t là GDP bình quân u ngư"i thì

v n v t ch t có m i tương quan ngư c chi u v i t ng trư ng Ngư c l i khi xem xét i di n t ng trư ng kinh t là t c t ng trư ng GDP hàng n m tác gi phát

hi n v n v t ch t có m i quan h cùng chi u K t qu trái ngư c này d#n t i k t

lu n là s gia t ng v v n làm t ng GDP nhưng không góp ph n c i thi n thu nh p

th c t c a ngư"i dân trong giai o n 1985 - 2012 T k t qu trên tác gi ã ưa

ra m t s g i ý chính sách góp ph n thúc $y t ng trư ng kinh t Vi t Nam, t

ư c m c tiêu ra trong giai o n 2012 – 2015

1.2.M c tiêu nghiên c u 4

1.3 i tư ng và ph m vi nghiên c u 4

1.4.Phương pháp nghiên c u 5

1.5.K t c u tài 5

CH NG 2: LÝ LU N CHUNG V CÁC LÝ THUY T T NG TR NG KINH T 7

2.1 Khái ni m v t ng trư ng kinh t 7

2.2.Các mô hình t ng trư ng kinh t 9

2.2.1.Mô hình c i n 9

2.2.2.Mô hình t ng tr ng tr ng phái Keynes 10

2.2.3.Mô hình t ng tr ng tân c i n 12

2.2.4.Mô hình t ng tr ng n i sinh 14

2.3.Xác nh nhân t tác ng n t ng trư ng kinh t 16

2.4 Sơ lư c các nghiên c u th c nghi m 24

2.4.1.Các nghiên c u trên th gi i 24

2.4.2.Các nghiên c u t i Vi t Nam 30

CH NG 3: PH NG PHÁP NGHIÊN C U, MÔ HÌNH NGHIÊN C U & D LI U NGHIÊN C U 33

3.1.Phương pháp nghiên c u 33

3.4.Quy trình ư c lư ng 40

3.4.1 Ki m nh nghi m n v 40

3.4.2.Ki m nh ng liên k t Johansen 41

3.4.3.Mô hình vector hi u ch nh sai s VECM 42

CH NG 4: K T QU NGHIÊN C U 45

4.1.K t qu ki m nh nghi m ơn v 45

4.2.K t qu ki m nh ng liên k t Johansen 46

4.3.K t qu ư c lư ng mô hình VECM 48

4.3.1 M i quan h trong dài h n 48

4.3.2 S i u ch nh trong ng n h n 51

4.4.K t qu phân tích phân rã phương sai 53

CH NG 5: K T LU N, G I Ý CHÍNH SÁCH, H N CH C A TÀI VÀ H NG NGHIÊN C U TI P THEO 55

5.1.K t lu n 55

5.2 G i ý chính sách 55

5.2.1 i v i v n v t ch t 56

5.2.2 i v i ngu n lao ng 57

5.2.3 i v i ngu n v n FDI 57

5.2.4 i v i ngu n v n vi n tr n c ngoài 58

5.3.H n ch c a tài & hư ng nghiên c u ti p theo 59

TÀI LI U THAM KH O

PH L C

2 AIC: Akaike information criterion

3 ARDL: Phân ph i tr% t h i quy

4 CPI: Ch& s giá tiêu dùng

5 DOLS: Bình phương t'i thi u t'ng quát n ng ng

6 ECM: Bô hình hi u ch&nh sai s

7 FDI: V n u tư nư c ngoài

8 FGLS: bình phương t'i thi u t'ng quát kh thi

9 FPE: Final prediction error

22 LR: Tiêu chu$n LR

23 MNC: Công ty a qu c gia

24 OECD: T' ch c h p tác và phát tri n kinh t

25 OLS: Bình phương t'i thi u t'ng quát

26 PLS: Bình phương bé nh t g p chung

27 R&D: Nghiên c u và phát tri n

28 SIC: Schwarz Information Criteria

29 SSA: Các nư c c n sa m c Sahara Châu Phi

30 VECM: Mô hình vector hi u ch&nh sai s

31 WB: Ngân hàng th gi i

B ng 4.1: K t qu ki m nh nghi m n v 46

B ng 4.2: L a ch n tr t i u cho các bi n trong mô hình 47

B ng 4.3: K t qu ki m nh ng liên k t Johansen 47

B ng 4.4: H i quy ng liên k t các bi n trong mô hình 48

B ng 4.5: K t qu mô hình hi u ch nh sai s ng n h n 52

B ng 4.6: B ng k t qu phân rã ph ng sai 53

CH NG 1: T NG QUAN CÁC N I DUNG C A LU N V N

1.1.Tính c p thi t, ý ngh a khoa h c và th c ti n c a tài

T ng trư ng kinh t là v n quan tr ng hàng u m)i qu c gia T ng trư ng kinh t cao ng ngh a v i n ng su t lao ng t ng, thu nh p phúc l i xã

h i, ch t lư ng cu c s ng c a dân cư ư c c i thi n T ng trư ng kinh t còn góp

ph n gia t ng công n vi c làm, gi m t& l th t nghi p Ngoài ra t ng trư ng kinh

t t o ti n v t ch t c ng c an ninh qu c phòng, c ng c ch chính tr ,

t ng uy tín và vai trò qu n lý c a nhà nư c i v i xã h i, t ng kh n ng c nh tranh c a m t qu c gia Vì v y t ng trư ng kinh t nhanh và b n v ng là m c tiêu thư"ng xuyên m)i qu c gia

T ng trư ng kinh t ã !t ra thách th c t khi l ch s kinh t h c hình thành

ã có r t nhi u các quan i m v t ng trư ng kinh t , theo dòng l ch s thì Adam Smith (1776) cho r*ng s t ng trư ng liên quan n s phân công lao ng David Ricardo (1817) cho r*ng 3 y u t cơ b n c a t ng trư ng kinh t là t ai, lao

ng và v n Trong ba y u t trên thì t ai là y u t quan tr ng nh t, là gi i h n

c a s t ng trư ng Trong nghiên c u c a mình Karl Mark (1867) c ng kh+ng nh

y u t tác ng n t ng trư ng kinh t là t ai, lao ng, v n, ti n b k thu t Trong ó Karl Mark ã !t n n t ng u tiên cho xác nh vai trò c a nhà nư c trong i u ti t cung c u kinh t n cu i th k, 19 ánh d u bư c phát tri n m nh m- c a khoa h c k( thu t v i s ra "i và m r ng c a hàng lo t phát minh khoa

h c v i trình k( thu t cao Do v y các quan i m t ng trư ng kinh t c' i n ã

b c l nh ng h n ch và phát sinh nh ng yêu c u m i như hành vi tiêu dùng cá nhân hay m i quan h cung c u trong s n xu t và tiêu dùng Vì v y ã d#n t i s ra

"i c a trư"ng phái tân c' i n v i nh ng i m m i v t ng trư ng kinh t ó là

ti n b khoa h c k( thu t là y u t cơ b n thúc $y t ng trư ng kinh t n

nh ng n m 30 c a th k, XX do nh hư ng c a cu c kh ng ho ng kinh t nhà kinh t h c Keynes (1936) ã ưa ra quan i m c a mình ó là n n kinh t luôn t

m c s n lư ng cân b*ng dư i m c ti m n ng Nguyên nhân s trì tr trong kinh

t là do xu hư ng tiêu dùng c n biên c a h gia ình gi m khi thu nh p t ng t

ư c s 'n nh và t ng trư ng dài h n thì c n s thúc $y u tư và t ng hi u su t

c n biên c a tư b n so v i lãi su t t ư c t ng trư ng thì nhà nư c là nhân t

có vai trò quan tr ng Nhà nư c c n ph i t o ng l c cho n n kinh t b*ng các gói kích c u u tư quy mô l n, 'n nh n n kinh t v mô nh*m t o môi trư"ng 'n

nh cho s n xu t ng th"i th c hi n chính sách ti n t m r ng, l m phát cao nh*m m r ng kh i lư ng ti n t trong lưu thông

Áp d ng chính sách c a Keynes ã giúp các nư c thoát kh.i kh ng ho ng, tuy nhiên l m d ng vai trò c a nhà nư c ã làm cho n n kinh t thi u s linh ho t Do

ó mô hình kinh t h)n h p c a Samuelson (2007) ã ra "i, kh+ng nh nhân t tác ng n t ng trư ng kinh t trong i u ki n n n kinh t có l m phát và th t nghi p là v n, lao ng, tài nguyên thiên nhiên và khoa h c công ngh ng th"i

c ng kh+ng nh vai trò c a nhà nư c trong vi c m b o cơ ch th trư"ng ho t

ng t t và tránh ư c các khuy t t t v n có

Không ch& các nhà kinh t h c trong l ch s , nh ng nhà kinh t h c hi n nay

c ng r t quan tâm t i v n v n t ng trư ng kinh t !c bi t là nh ng nhân t

v mô tác ng n nó Tác gi Barro (2003) cho r*ng v n con ngư"i, t, l sinh,

u tư chi tiêu chính ph , b t 'n chính tr , h th ng kinh t , s bi n d ng c a th trư"ng ã tác ng n t ng trư ng c a nhóm các nư c

Trên ây là m t s nh ng nghiên c u c a các nhà kinh t trên th gi i T i

Vi t Nam c ng ã có m t s nghiên c u v v n này Tác gi Phan Minh Ng c

và c ng s (2006) nghiên c u m i quan h gi a t ng trư ng kinh t ( i di n là

GDP bình quân u ngư"i), thương m i và các công ty a qu c gia c a 61 t&nh thành t i Vi t Nam trong giai o n 1995-2003 K t qu nghiên c u cho th y s

hi n di n c a MNC tác ng tích c c n t ng trư ng kinh t , m!t khác t ng trư ng có m i tương quan y u v i thương m i, t, s xu t kh$u K n tác gi

Ph m Th Anh (2008) nghiên c u m i liên h gi a chi tiêu chính ph và t ng trư ng kinh t nhưng ch& phân tích, chưa có th c nghi m ch ng minh lý thuy t này

i chi u v i th c t n n kinh t Vi t Nam, k t khi áp d ng công cu c 'i

m i, chuy n sang n n kinh t th trư"ng, nư c ta ã t ư c thành t u áng k

M c t ng trư ng GDP bình quân giai o n 1986 – 1990 là 4,4%/n m, giai o n

1991 – 2011 là 7,14%/n m Riêng n m 2011, 2012 t c t ng trư ng GDP l n

lư t là 5,89% và 5,03% th p nh t trong vòng 13 n m qua (Dương Ng c, 2012)

ây c ng là th c tr ng chung c a các nư c trên th gi i, th m chí 1 s nư c còn

t ng trư ng âm M c tiêu !t ra m c t ng trư ng GDP giai o n 2011–2015 là 7,5%/n m, GDP bình quân u ngư"i t kho ng 2.200 - 2.300 USD vào n m

7-2015 (B k ho ch u tư, tháng 08/2013) nhưng th c t 6 tháng u n m 2013 GDP ch& t 4,9%, thu nh p bình quân u ngư"i 2012 t 1.749 USD ã cho th y kho ng cách gi a th c t và m c tiêu còn khá xa

t ư c m c tiêu t ng trư ng b t k/ chính ph nào c ng ph i có chính sách phù h p, ph i tìm ư c ngu n g c c a s t ng trư ng, Vi t Nam c ng không ngo i l ã có khá nhi u nh ng nghiên c u lí lu n l#n th c nghi m nghiên c u tác

ng c a các nhân t t i t ng trư ng kinh t t i Vi t Nam nhưng có r t ít nh ng nghiên c u toàn di n xác nh vai trò c a nhân t này

Xu t phát t th c tr ng trên tài “Nghiên c u tác ng c a các nhân t kinh t v mô t!i t"ng trư$ng kinh t t%i Vi&t Nam” ư c l a ch n nh*m ki m

nh tác ng c a các nhân t v mô th c s nh hư ng n n n kinh t Vi t Nam

như th nào? T ó làm cơ s xu t các chính sách phù h p thúc y t ng trư ng kinh t

1.2.M'c tiêu nghiên c u

M c tiêu chính c a tài này là ki m nh, ánh giá s tác ng c a các nhân t v mô t i t ng trư ng kinh t Li u các nhân t v mô có tác ng n t ng trư ng kinh t như lý thuy t kinh t xu t hay không? M c tác ng như th nào? tr l"i câu h.i này, các câu h.i nghiên c u là:

- Th nh t, các nhân t v mô ch y u nào tác ng n t"ng trư$ng kinh

t ?

- Th hai, chi u hư!ng tác ng c a các nhân t này có nh t quán v!i các

lý thuy t ã ư(c công b trư!c ó hay không?

- Th ba, m c tác ng c a các nhân t này n t"ng trư$ng kinh t t%i Vi&t Nam như th nào?

1.3 i tư(ng và ph%m vi nghiên c u

i tư ng nghiên c u c a tài này là t ng trư ng kinh t ( i di n là GDP

th c bình quân u ngư"i) và các nhân t v mô ch y u t i Vi t Nam

Ph m vi nghiên c u: Nghiên c u s d ng d li u chu)i th"i gian trong giai

o n 1985- 2012 t i Vi t Nam Th"i gian nghiên c u 1985- 2012 ư c ch n vì giai

o n này công cu c 'i m i t n n kinh t k ho ch hóa t p trung bao c p sang

n n th trư"ng ư c b t u th c hi n Trong giai o n này n n kinh t có bư c chuy n mình và t ư c thành t u áng k t vi c ón nh n lu ng v n qu c t

thông qua lu t u t nư c ngoài FDI (1987), ón nh n vi n tr nư c ngoài, bình thư"ng quan h v i các t' ch c tài chính th gi i và gia nh p n n kinh t th gi i

1.4.Phương pháp nghiên c u

Bài nghiên c u s d ng phương pháp nh lư ng b t u b*ng vi c thu th p

s li u th c p, ti p theo xem xét tác ng c a các nhân t : t'ng v n v t ch t ( i

di n b i t& l t'ng v n c nh trên GDP), ngu n lao ng ( i di n b i dân s trong tu'i t 15 – 64 trên t'ng dân s ), v n u tư nư c ngoài ( i di n b i t& l

v n u tư nư c ngoài ròng trên GDP), vi n tr nư c ngoài ( i di n b i t& l vi n

tr nư c ngoài trên GDP), t& l l m phát, chi tiêu chính ph ( i di n b i t& l chi tiêu chính ph trên GDP) n t ng trư ng kinh t ( i di n b i GDP th c trên bình quân u ngư"i)

tránh v n h i quy gi m o và làm sai l ch k t qu mô hình, ki m nh nghi m ơn v b*ng phương pháp ADF ư c s d ng Th c hi n ki m nh ng liên k t Johansen xem xét m i quan h dài h n gi a các bi n trong mô hình T

m i quan h ng liên k t gi a các bi n tác gi ư c lư ng mô hình VECM xác

nh tác ng trong c dài h n và ng n h n Cu i cùng là phân tích phân rã phương sai cho bi t t ng nhân t v mô nh hư ng bao nhiêu trong t ng trư ng

1.5.K t c u tài

Bài nghiên c u này có 60 trang không k ph n ph l c, ư c chia thành 5 chương g m:

Chương 1: T'ng quan các n i dung c a lu n v n

Chương 2: Lý lu n chung v các lý thuy t t ng trư ng kinh t

Chương 3: Phương pháp nghiên c u, mô hình & d li u nghiên c u

m c tiêu nghiên c u, tác gi nêu sơ b nh ng phương pháp nghiên c u c n thi t phù h p v i i tư ng và ph m vi nghiên c u c a tài T nh ng k t qu nghiên

c u t ư c, tác gi ã ưa ra nh ng g i ý v m!t chính sách và nêu m t s h n

ch trong tài c ng như hư ng nghiên c u m i trong tương lai

CH NG 2: LÝ LU N CHUNG V CÁC LÝ THUY T T NG TR NG

KINH T

2.1 Khái ni&m v t"ng trư$ng kinh t

Khái ni m t ng trư ng kinh t ã ư c hình thành t r t lâu trong l ch s kinh t h c ã có r t nhi u khái ni m khác nhau v t ng trư ng, có th k n m t

s khái ni m tiêu bi u như sau:

“T ng trư ng kinh t là s gia t ng m t cách b n v ng bình quân u ngư"i hay s n lư ng trên m)i lao ng” (Kuznets, 1959) Hay North và Thomas (1973) phát bi n “t ng trư ng kinh t ch& x y ra n u s n lư ng t ng nhanh hơn dân s ” Hay “T ng trư ng kinh t bao hàm ý ngh a là t'ng thu nh p trong n n kinh t ph i gia t ng nhanh hơn t c t ng dân s , t ng trư ng kinh t g n li n v i s gia t ng

m c s ng v t ch t c a ngư"i dân” (Nguy%n Tr ng Hoài, 2013)

T ng trư ng kinh t liên quan n s gia t ng c a thu nh p th c t c a qu c gia, t'ng s n ph$m trong nư c, ho!c thu nh p bình quân u ngư"i Thu nh p qu c gia hay s n ph$m thư"ng ư c th hi n trong m c c a t'ng s n lư ng giá tr t ng thêm c a n n kinh t trong nư c ư c g i là t'ng s n ph$m qu c n i, khi GDP c a

m t qu c gia t ng lên, các nhà kinh t c p n nó như t ng trư ng kinh t (Conteras, 2007)

Spencer và c ng s (1993) c ng xác nh t ng trư ng kinh t là t& l gia t ng toàn n n kinh t - s n lư ng th c t , vi c làm, thu nh p trên toàn th"i gian Nói cách khác, t ng trư ng kinh t là s gia t ng lao ng, s n lư ng c a toàn n n kinh

t theo giá c nh

Johnson (2000) nh ngh a t ng trư ng kinh t là m t ph n c a lý thuy t kinh t gi i thích t c t ng trư ng c a n n kinh t theo th"i gian, ư c o lư"ng b*ng t, l ph n tr m t ng trư ng c a thu nh p qu c gia như t'ng s n ph$m

qu c gia (GNP) ho!c (GDP) s n ph$m qu c n i có i u ch&nh th ng kê thích h p

gi m các nh hư ng v l m phát

Samuelson và c ng s (2001) xác nh t ng trư ng kinh t là s m r ng

c a GDP ti m n ng c a m t qu c gia ho!c s n lư ng qu c gia Ngh a là t ng trư ng kinh t x y ra khi ranh gi i kh n ng s n xu t c a m t qu c gia d ch chuy n ra nư c ngoài

Godwin (2007) nh ngh a t ng trư ng kinh t là s gia t ng t'ng s n ph$m

qu c n i th c (GDP) Ngh a là, t'ng s n ph$m qu c n i ư c i u ch&nh theo l m phát

Có th th y m)i nhà kinh t h c u ưa ra các quan i m c a mình v t ng trư ng nhưng t u chung l i t ng trư ng kinh t chính là s gia t ng giá tr hàng hóa và d ch v ư c s n xu t b i m t n n kinh t , nó có th ư c o lư"ng b*ng s gia t ng c a t'ng s n ph$m qu c n i T ng trư ng kinh t là thư c o cho s thành công trong qu n lý kinh t v mô c a Nhà nư c

Ngoài nh ng ý ngh a tích c c c a khái ni m t ng trư ng kinh t c ng còn

m t s quan i m ch& trích khái ni m t ng trư ng kinh t C th t ng trư ng kinh

t ch& là s gia t ng c a hàng hoá d ch v , n u dân s t ng lên v i cùng m t t& l thì thu nh p bình quân u ngư"i không 'i S gia t ng hàng hoá d ch v chưa ch c

ã ph c v cho l i ích c a i a s dân chúng mà có th ư c s d ng trang b thi t b quân s , xây d ng công trình ki n trúc cho chính ph Ngoài ra cách th c

t ng trư ng kinh t c ng không ư c nêu rõ và nó có th là k t qu c a vi c t ng

v n, lo i b b t lao ng, và như v y dân s- nghèo hơn Thêm vào ó thu nh p bình quân u ngư"i ch& là con s trung bình cho bi t thu nh p c a m i ngư"i ã

t ng t& l ó, phân ph i thu nh p có th b sai l ch, thu nh p có th phân ph i nhi u hơn cho ngư"i giàu Vì v y n n kinh t phát tri n có ý ngh a, s gia t ng

s n lư ng và thu nh p ph i công b*ng và phân ph i r ng rãi n a s ngư"i dân

i u này c n ư c s quan tâm c a các nhà ho ch nh chính sách t i cao (Elwell, 2006)

Như v y t ng trư ng kinh t ngoài vi c th hi n m!t tích c c thì ngay trong

n i t i c ng có m t s i m h n ch Tuy nhiên các khái ni m c a t ng trư ng kinh

t dù b ch& trích trên m t s lý do nhưng nó v#n là m t ch& s t t ánh giá n n kinh t (Kuznets, 1959)

2.2.Các mô hình t"ng trư$ng kinh t

Sau khi nghiên c u khái ni m t ng trư ng kinh t , các nhà kinh t h c ã

ưa ra r t nhi u mô hình t ng trư ng kinh t Trong ph m vi bài nghiên c u này trình bày b n mô hình tiêu bi u là: mô hình c' i n, mô hình t ng trư ng trư"ng phái Keynes, mô hình tân c' i n và mô hình t ng trư ng n i sinh

t ng trư ng dân s , gia t ng u tư, t ai, t ng trư ng n ng su t lao ng Các

y u t chính c a t ng trư ng kinh t ã phân công lao ng, d#n n s t ng

trư ng s n lư ng, ti n b k( thu t và tích l y Theo Smith, phân công lao ng b

h n ch b i kích thư c c a th trư"ng N u s phân chia lao ng t ng hơn u ra, sau ó nó làm t ng kích thư c th trư"ng và gây ra phân chia thêm lao ng và k t

qu là mang l i s t ng trư ng v kinh t hơn n a

Trong lý thuy t bàn tay vô hình n m 1776, Adam Smith cho r*ng thúc $y

c nh tranh t do trong ó có cơ ch t i u ch&nh có th d#n n phân b' ngu n

l c t i ưu Ông ã nh n th c ư c m t n n kinh t có th ho t ng ch& khi khuôn kh' xã h i, th ch và pháp lu t t n t i và ho t ng Ông ch p thu n m c can thi p c n thi t c a nhà nư c vào n n kinh t th trư"ng, ví d , b o h thu quan cho các ngành còn non y u Ông c ng xác nh kh n ng thay th vai trò c a nhà

nư c trong l nh v c an ninh, công lý và ho t ng công c ng

David Ricardo (1817) và Thomas Robert Malthus (1798) ã k th a lý thuy t c a Adam Smith trong n a u c a th k, 19 Thomas Robert Malthus cho r*ng dân s t ng theo c p s nhân, còn s n lư ng t ng theo c p s c ng do b h n

ch b i tài nguyên thiên nhiên N u dân s ti p t c t ng thì s- x y ra n n ói, d ch

b nh và chi n tranh d#n t i dân s gi m nên trong dài h n m c s ng và thu nh p bình quân u ngư"i ch& m c v a s ng

David Ricardo xác nh y u t c a t ng trư ng là t ai, lao ng và v n trong ó t ai là quan tr ng nh t, là gi i h n c a s t ng trư ng

2.2.2.Mô hình t"ng trư$ng trư-ng phái Keynes

Theo Keynes mu n t ng thu nh p qu c dân (s n lư ng qu c gia) thì ph i gia

t ng u tư Ông ã nghiên c u m i quan h gi a gia t ng u tư và gia t ng s n

lư ng qu c gia và ưa ra khái ni m "s nhân u tư." S nhân u tư (k) th hi n

m i quan h gi a gia t ng u tư v i gia t ng thu nh p Nó cho chúng ta bi t r*ng

khi có m t lư ng thêm v u tư t'ng h p, thì thu nh p s- t ng thêm m t lư ng b*ng k l n m c gia t ng u tư Mô hình s nhân c a ông là:

Suy ra : 0 Y= k 0 I (Y là thay 'i c a s n lư ng, k là s nhân, I là thay 'i

c a u tư) Theo Keynes thu nh p ư c chia thành tiêu dùng và ti t ki m, ng th"i thu nh p c ng có th chia thành tiêu dùng và u tư T ó ông cho r*ng Ti t

ki m (S) = u tư (I) ây c ng là mô hình t ng trư ng kinh t c a Keynes

Theo Keynes, m)i s gia t ng c a u tư u kéo theo c u b' sung v công nhân và tư li u s n xu t, có ngh a là vi c làm gia t ng, thu nh p gia t ng Thu nh p

t ng s- là ti n cho t ng u tư m i Như v y, s nhân u tư có tác ng dây chuy n, nó khuy ch i thu nh p qu c dân Nó ch& rõ s gia t ng u tư s- kéo theo s gia t ng thu nh p lên bao nhiêu Keynes s d ng khái ni m s nhân

ch ng minh nh ng k t qu tích c c c a chính sách u tư nhà nư c vào các công trình công c ng gi i quy t vi c làm

Ti p theo 2 nhà kinh t h c Roy F Harrod (1939) and Evsey Domar (1946)

ã ưa n k t lu n là t, l t ng trư ng c a s n lư ng ư c xác nh b i t, l ti t

ki m trong nư c và t, l s n lư ng v n qu c gia Mô hình t ng trư ng c a Domar cho th y có s t n t i c a m t m i quan h tr c ti p gi a ti t ki m và t, l

Harrod-t ng Harrod-trư ng kinh Harrod-t Mô hình gi nh r*ng Harrod-t ng Harrod-trư ng kinh Harrod-t là k Harrod-t qu Harrod-tr c Harrod-ti p

c a tích l y v n trong các hình th c ti t ki m Ngoài ra, mô hình t ng trư ng Harrod - Domar gi nh h s hàm s n xu t c nh và l i nhu n c nh theo quy

mô

minh ho cho mô hình Harrod – Domar, ti t ki m (S) chi m t& tr ng (s)

c a thu nh p qu c dân như sau:

2.2.3.Mô hình t"ng trư$ng tân c+ i,n

Mô hình t ng trư ng tân c' i n hay còn g i là mô hình t ng trư ng ngo i sinh vì t ng trư ng không liên quan n các nhân t bên trong, t ng trư ng c a

m t n n kinh t s- h i t v m t t c nh t nh tr ng thái b n v ng Ch& các

y u t bên ngoài, là công ngh và t c t ng trư ng lao ng m i thay 'i ư c

t c t ng trư ng kinh t tr ng thái b n v ng Mô hình tân c' i n n'i ti ng

nh t là mô hình Solow-Swan (1956) Mô hình gi i thích vi c xác nh s n lư ng s

d ng s tương tác l#n nhau v v n, lao ng và công ngh Trong trư"ng h p không có thay 'i công ngh , mô hình xác nh i u ki n c n ph i tho mãn s n

xu t ra s n lư ng trên u ngư"i không 'i N u dân s ngày càng t ng, các kho n

ti t ki m ph i t ng lư ng v n bình quân u ngư"i trong n n kinh t không 'i

1 tr ng thái t nh, m c s n ph$m trong nư c ư c xác nh b i t'ng ti t ki m và

t ng trư ng dân s N u thay 'i công ngh ư c b qua, t'ng t c t ng trư ng

s n lư ng trong tr ng thái 'n nh b*ng t, l t ng dân s S gia t ng t, l ti t

ki m d#n n m t s gia t ng t m th"i trong t ng trư ng s n lư ng, nhưng tr ng thái 'n nh m i v#n không thay 'i và m c s n lư ng bình quân u ngư"i cao hơn Nói cách khác, mô hình Solow ng ý r*ng n u t ng t, l ti t ki m qu c gia

c a m t qu c gia, t ng trư ng s- t m th"i vư t lên trên t, l dài h n c a nó khi n n kinh t chuy n sang tr ng thái cân b*ng m i Tuy nhiên, s t ng trư ng cân b*ng dài h n c l p v i t, l ti t ki m ho!c t& l t ng dân s N u t t c các nư c ư c

ti p c n v i công ngh như nhau, thì t t c ph i có t c t ng trư ng dài h n

gi ng nhau N u m t qu c gia t ng t, l u tư, nó s- có m t giai o n t ng trư ng cao hơn so v i bình thư"ng Khi n n kinh t i u ch&nh t i m c t ng trư ng cao hơn, nhưng m t khi i u ch&nh ã x y, t c t ng trư ng s- tr l i m c tr ng thái 'n nh Các k t lu n nêu trên c a mô hình Solow ã không ch ng minh hoàn toàn s t ng trư ng kinh t th gi i trong dài h n, mô hình c th như sau:

Trong ó

Y là t'ng s n ph$m qu c n i

K là v n nhân l c và v n v t ch t

L là lao ng ph' thông

A là n ng su t lao ng: h s ph n ánh m c c a công ngh

e2 i di n cho t& l ngo i sinh không 'i t i ó công ngh phát tri n

2.2.4.Mô hình t"ng trư$ng n i sinh

Mô hình t ng trư ng n i sinh xu t phát t s khó kh n c a mô hình Solow trong gi i thích các hi n tư ng t ng trư ng kinh t c a nhi u nư c Khác v i mô hình t ng trư ng tân c' i n mô hình t ng trư ng n i sinh b qua gi nh sinh l i biên c a v n gi m d n, mô hình c ng d ki n l i nhu n t ng theo quy mô s n xu t

Cu i cùng mô hình th a nh n vai trò c a y u t bên ngoài trong vi c xác nh t, l

l i nhu n trên v n

Mô hình t ng trư ng n i sinh u tiên v i ý tư ng c a Arrow ã ưa ra k t

lu n r*ng hi u ng lan to công ngh s- m b o m t quá trình t ng trư ng t thân trong n n kinh t Các nhóm lý thuy t n i sinh b t u phát tri n t nh ng n m u

th p niên 1980 tìm cách lý gi i ti n b công ngh như là m t bi n n i sinh Có hai khuynh hư ng trong dòng lý thuy t này, th nh t là mô hình t ng trư ng n i sinh nghiên c u và phát tri n (R&D) ư c xây d ng b i Romer (1990) Nhóm tác gi coi v n nhân l c như là ch t xúc tác thúc $y công ngh và làm cho qu c gia chuy n giao công ngh d% dàng Hay nói cách khác v n nhân l c như là i u ki n thay 'i công ngh Khuynh hư ng th hai là các mô hình v v n nhân l c

ư c phát tri n b i Lucas (1988), Mankiw và c ng s (1992) ã nhìn nh n v n nhân l c như là y u t u vào c a quá trình s n xu t tách bi t v i công ngh

Các lý thuy t t ng trư ng kinh t n i sinh nh n m nh chính sách c a chính

ph , !c bi t là h th ng thu Nên có ưu ãi thu cho R&D và phát tri n c a công ngh m i, các quy n s h u trí tu và b o h chúng, khung pháp lý phù h p, phát tri n cơ s h t ng, h) tr u tư ngu n nhân l c, quy nh thương m i nư c ngoài

là quan i m c a tác gi R Barro và X Sala-i-Martin (1995

Lý thuy t t ng trư ng n i sinh ư c Maier và c ng s (2007) trình bày trong phương trình ơn gi n:

Trong ó

A có th ư c hi u là b t k/ y u t nào nh hư ng t i công ngh

K i di n cho c v n v t ch t và v n nhân l c

Lưu ý r*ng không có sinh l i c a v n gi m d n, u tư dù là u tư v t ch t

c a công ty hay u tư nhân l c c a cá th u d#n t i s gia t ng n ng su t vư t qua l i ích cá nhân Mô hình ng kh n ng t ng t, l u tư (v n v t ch t hay

v n nhân l c), có th d#n n t ng trư ng b n v ng n u các n n kinh t m nh m- bên ngoài ư c t o ra b i chính u tư 3 trong mô hình tân c' i n tr thành

ơn v (3 = 1 )

Trong trư"ng h p này, phương trình:

Rút g n thành phương trình n i sinh:

K t qu là s t ng trư ng trong dài h n do l i nhu n t ng theo quy mô, mô hình ã thay th !c trưng c a mô hình tân c' i n cơ b n là sinh l i gi m d n và không có b t k/ s tác ng b n v ng t i t ng trư ng t ư c phương trình như Y = AK thì Maier va c ng s (2007) ã có ý tư ng t ng ch t lư ng máy móc, nguyên li u trung gian bù l i xu hư ng sinh l i gi m d n

Maier và c ng s n m (2007) ã cho th y lý thuy t t ng trư ng n i sinh

c ng giúp gi i thích dòng v n qu c t b t thư"ng làm t ng s b t bình +ng thu

nh p gi a các nư c phát tri n và ang phát tri n Nh ng nư c ang phát tri n kh

n ng s- có t, su t l i nhu n trên v n u tư cao do quy lu t sinh l i v n gi m d n Tuy nhiên, kh n ng này khó x y ra b i u tư c a các nư c này phát tri n ngu n nhân l c, cơ s h t ng, R & D th p K t qu là l i ích xã h i c a các nư c ang phát tri n kém i Mô hình t ng trư ng n i sinh ch& ra vai trò tích c c c a chính sách công trong vi c thúc $y phát tri n kinh t thông qua u tư tr c ti p và gián ti p, trong vi c hình thành ngu n nhân l c và u tư tư nhân nư c ngoài Tuy

v y mô hình t ng trư ng n i sinh có như c i m là không d oán m t trong hai

h i t tuy t i ho!c có i u ki n Nó c ng v#n còn ph thu c vào m t s gi nh

c a tân c' i n thư"ng không phù h p cho các n n kinh t kém phát tri n Như c

i m cu i cùng là mô hình này h n ch h) tr th c nghi m

2.3.Xác nh nhân t tác ng n t"ng trư$ng kinh t

Lý thuy t kinh t v mô ã xác nh các y u t khác nhau nh hư ng n s phát tri n c a m t qu c gia t c' i n, tân c' i n và các lý thuy t t ng trư ng m i

Nh ng y u t này bao g m tài nguyên thiên nhiên, dân s , v n u tư, ngu n nhân

l c, ti n b k( thu t, 'i m i công ngh , chính sách kinh t , môi trư"ng kinh t v

mô, các y u t c a chính ph , vi n tr nư c ngoài, m c a thương m i, khuôn kh' pháp lý, u tư tr c ti p nư c ngoài, các y u t chính tr , các y u t v n hóa xã h i,

a lý, dân s h c, bi n ng v s n lư ng u ra và y u t khác ư c trình bày c

th như sau:

Theo các nhà kinh t h c c' i n thì ngu n tài nguyên thiên nhiên ( t ai,

nư c, khí h u, khoáng s n, ch t lư ng môi trư"ng ) là ngu n chính t ng trư ng kinh t Tài nguyên thiên nhiên d i dào ( o lư"ng qua t& tr ng xu t kh$u nh ng s n ph$m chính trong GDP) có tác ng tiêu c c n t ng trư ng kinh t - quan i m này trái ngư c v i các nhà kinh t h c c' i n Nguyên nhân là do các nư c có ngu n tài nguyên thiên nhiên d i dào có xu hư ng m c “c n b nh Hà Lan” Ngh a

là $y m nh xu t kh$u tài nguyên thiên nhiên d#n t i làm suy gi m ngành công nghi p ch t o - m t hi n tư ng gi m công nghi p hóa Khi ó t& giá h i oái b

nh giá cao, gây khó kh n cho xu t kh$u, nh p kh$u và c nh tranh v i các nư c khác Các nư c có ngu n tài nguyên thiên nhiên d i dào thư"ng g n li n v i lãng phí trong tiêu dùng, u tư công kém hi u qu (Sachs & Warner, 1997) Quan i m ngư c l i cho r*ng tài nguyên thiên nhiên tác ng tích c c n t ng trư ng kinh t (Barro và Sala-i Martin, 1995) Có th th y nh ng nư c không có ngu n tài nguyên thiên nhiên c n thi t s n xu t u ra l i là nh ng nư c có t c t ng trư ng nhanh như Nh t B n, Singapore, Hong Kong Nh ng nư c có ngu n tài nguyên thiên nhiên ưu ãi l i có t c t ng trư ng ch m như Nga, Brazil, Ghana,

4 R p Saudi Vì v y có th k t lu n tài nguyên thiên nhiên có tác ng gi i h n

n t ng trư ng kinh t

T ng trư ng dân s là m t trong nh ng y u t quan tr ng nh hư ng n

t ng trư ng kinh t , tư tư ng này xu t phát t nh ng nhà kinh t h c c' i n Do

ngu n tài nguyên thiên nhiên h n ch , dân s t ng lên do ó s n lư ng bình quân

u ngư"i gi m Vì v y Thomas Robert Malthus (1798) cho r*ng trong dài h n

m c s ng và thu nh p bình quân u ngư"i ch& m c v a s ng Ngoài ra, Solow (1957) và Swan (1956) ã ưa t c t ng trư ng dân s như m t bi n ngo i sinh trong mô hình t ng trư ng cho th y n u t c t ng trư ng dân s nhanh hơn thì t nư c s- nghèo hơn Th c t hi n nay cho th y nghèo ói không

g n li n v i m c t ng trư ng dân s cao như Malthus d oán M t s nư c có

m t dân s cao như c, Thu5 S , các nư c Châu Á m i n'i v#n có s phát tri n m nh m- Ngư c l i các nư c M( Latinh có m t dân s th p nhưng không

em l i s phát tri n (Tridico, 2007) Quan i m c a Kuznets (1959) c ng l i cho r*ng s gia t ng dân s không làm t& l t ng trư ng s n lư ng bình quân u ngư"i

gi m

u tư là y u t quy t nh c a t ng trư ng kinh t , vai trò c a u tư ã

ư c xác nh c trong 2 mô hình: mô hình t ng trư ng tân c' i n và mô hình

t ng trư ng n i sinh v n là m t trong nh ng nhu c u cơ b n c a t ng trư ng kinh t trên lý thuy t và th c nghi m (Levine & Renelt, 1992; Mankiw và c ng s 1995) Ngu n v n d i dào thì s n xu t nhi u, s n xu t nhi u d#n t i s n lư ng u

ra gia t ng và k t qu là t ng trư ng cao hơn Tuy nhiên t, l u tư cao không h+n d#n n t ng trư ng kinh t nhanh chóng T ng trư ng ph thu c vào hi u qu c a

vi c u tư và có th b nh hư ng b i ch t lư ng u tư, n ng su t, s t n t i c a chính sách phù h p, cơ s h t ng chính tr và xã h i (Romer, 1986) Vì v y, u

tư kh'ng l không m b o t c t ng trư ng nhanh b n v ng, b i vì ch& có

nh ng y u t khuy n khích u tư (như 'n nh giá c và ưu ãi thích h p) s- thúc

$y t ng trư ng

V n nhân l c óng vai trò quan tr ng trong quá trình t ng trư ng kinh t

V n nhân l c c p n các k( n ng ư c t o ra b i giáo d c và ào t o, v n nhân l c là y u t c a quá trình s n xu t k t h p v i v n h u hình và các lao ng thô t o ra s n ph$m ó là ki n th c hình thành s sáng t o, m t y u t cơ b n

c a t ng trư ng kinh t (Mincer, 1989) Ch t lư ng c a v n nhân l c ư c i di n

b i ch& s trình h c v n, t& l nh p h c b c ti u h c, trung h c, ph' thông, t& l

mù ch , u tư cho giáo d c, ki m tra IQ ã có 1 s nghiên c u th c nghi m

ch ng minh giáo d c dân s là nhân t quy t nh n t ng trư ng như Barro (1991 & 2001), Mankiw và c ng s (1992) Tridico (2007) kh+ng nh ngu n nhân

l c góp ph n vào t ng trư ng kinh t ch& khi nó g n li n v i qu n tr thích h p, g n

li n v i 'n nh chính tr và hi u qu c a chính ph

Ti n b k( thu t là chìa khoá cho s t ng trư ng kinh t liên t c m)i qu c gia Vai trò c a ti n b k( thu t ã ư c nêu trong mô hình t ng trư ng Solow (1962) hay trong nghiên c u c a Lucas (1988) Vi c phát hi n ra nh ng ý tư ng

m i thúc $y kinh t t ng trư ng Tuy v y các nư c chưa có trình khoa h c công ngh tiên ti n có th t n d ng công ngh các nư c có khoa h c k thu t ti n

b Tác gi Weil (2005) c ng ng quan i m, ông cho r*ng chuy n giao công ngh và ph' bi n công ngh là hai y u t góp ph n quan tr ng vào s phát tri n

y u tác ng n t ng trư ng là l m phát, chính sách tài khoá, t& l th t nghi p, thâm h t ngân sách, gánh n!ng thu , lãi su t th c t , cán cân vãng lai, t& giá ngo i

h i th c

Các y u t c a chính ph o lư"ng b*ng t& l tiêu dùng chính ph trên GDP, chi tiêu thư"ng xuyên và chi tiêu v n c ng là m t trong nh ng y u t quan tr ng tác ng n t ng trư ng kinh t Barro (1989-1991) cho r*ng t& tr ng chi tiêu chính ph (không bao g m giáo d c và qu c phòng) trong t'ng GDP càng l n thì

u tư và t ng trư ng càng th p T ng trư ng gi m n u m c chi tiêu chính ph cao

b i vì ti t ki m tư nhân th p do tác ng bi n d ng t thu và các chương trình chi tiêu chính ph

Vi n tr nư c ngoài là m t nhân t quan tr ng t ng trư ng kinh t Có nhi u quan i m trái ngư c v hi u qu c a vi n tr t i t ng trư ng kinh t Gupta (1975) nghiên c u th c nghi m ã thu ư c k t qu vi n tr có tác ng tích c c áng k c a vi n tr t i t ng trư ng Quan i m ngư c l i c a Hjertholm và c ng

s (2000) cho r*ng vi n tr nư c ngoài thư"ng t p trung ch y u vào giáo d c và y

t nên ã không t o ra s khác bi t trong u ra

M c a thương m i ư c o lư"ng b*ng các ch& s như xu t kh$u/GDP, giá

tr xu t nh p kh$u/GDP, bi n ng trong t& giá h i oái th c, hàng rào phi thu quan và m t s ch& tiêu khác Nghiên c u các lí thuy t cho r*ng m c a có tác

ng tích c c t i n n kinh t c a m t qu c gia M c a s- t o i u ki n khai thác l i th so sánh, chuy n giao công ngh và ph' bi n các ki n th c thông qua s tương tác toàn c u, t ng quy mô kinh t , t ng kh n ng c nh tranh, gia t ng bi n pháp khuy n khích v i 'i m i công ngh Nghiên c u th c nghi m có các k t qu trái ngư c, m t m!t nghiên c u c a Frankel và Romer (1999) cho th y qu c gia có

m c m c a và dòng ch y v n nhi u hơn thì GDP bình quân u ngư"i cao hơn

và t ng trư ng nhanh hơn Quan i m ngư c l i, Rodriquez và Rodrik (1999) cho r*ng thu quan trung bình (thu xu t, nh p kh$u) tác ng tiêu c c t i t ng trư ng kinh t và không có ý ngh a th ng kê Harrison (1996) c ng ch& ra r*ng m c a thương m i không thúc $y t ng trư ng kinh t các nư c nghèo Tridico (2007) ch& ra m c a và h i nh p vào n n kinh t th gi i nên g n li n v i th ch và chi n lư c mà có s h) tr g n k t n i b và duy trì l i th c nh tranh bên ngoài

Knack và Keefer (1995) ã ưa ra thư c o ch t lư ng th ch là s l n chính ph t ch i th c hi n h p ng, t, l tham nh ng, s 'n nh c a khung pháp lý, ch t lư ng hành chính và t do kinh t Easterly (2001) l p lu n r*ng không có y u t truy n th ng nào s- có tác ng n hi u qu kinh t n u chưa phát tri n m t môi trư"ng th ch 'n nh và áng tin c y

u tư tr c ti p nư c ngoài (FDI) óng m t vai trò quan tr ng trong vi c

t ng trư ng kinh t FDI liên quan n vi c chuy n giao v n, chuy n giao công ngh và trình k thu t Vai trò c a FDI ư c nh n m nh trong m t s mô hình lý thuy t t ng trư ng n i sinh (Barro,1991) Theo mô hình t ng trư ng tân c' i n FDI ch& có tác ng n t ng trư ng kinh t trong ng n h n, tuy nhiên có m t s nghiên c u th c nghi m cho th y FDI ã có tác ng tích c c n t ng trư ng kinh

t (V & c ng s , 2006) Ngư c l i m t s nghiên c u c a Cohen (1993), Ramirez (2000) ch& ra tác ng tiêu c c c a dòng v n vào các nư c ti p nh n như là nh

hư ng phân b' ngu n l c và làm ch m t ng trư ng kinh t trong n n kinh t C

th như vi c chuy n l i nhu n v nư c, u tư theo vùng lãnh th', bóc l t nhân công, b t bình +ng thu nh p và ph thu c nư c ngoài cao

Y u t chính tr óng m t vai trò quan tr ng trong t ng trư ng kinh t là quan i m c a Lensink và c ng s (2001) Easterly và Levine (1997) c ng ch& ra

b t 'n chính tr gây ra tác ng tiêu c c i v i t ng trư ng kinh t Alesina và

c ng s (1995) ã ưa ra thư c o b t 'n chính tr là t& l ám sát trên m t tri u ngư"i m)i n m, s lư ng các cu c o chính m)i n m M c dân ch c ng có liên quan n t ng trư ng kinh t có th ng th"i làm ch m ho!c thúc $y kinh t phát tri n ph thu c vào các hình thái khác nhau mà nó i qua

H th ng tài chính c ng là m t nhân t tác ng n t ng trư ng kinh t Vai trò c a h th ng tài chính trong t ng trư ng kinh t ư c xem xét t kho ng th k,

18 Levine và Zervos (1998) c ng kh+ng nh n n kinh t có h th ng tài chính phát tri n hơn s- mang l i hi u qu hơn trong vi c phân b' ti t ki m u tư t t

nh t, d#n n t ng n ng su t, t, l ti t ki m có kh n ng cao hơn, và do ó t ng trư ng nhanh hơn Các tác gi ã s d ng t, l thanh kho n c a n trên GDP

ki m tra m i quan h gi a chính sách tài chính và t ng trư ng Trái ngư c v i quan i m trên Stern (1989) cho r*ng h th ng tài chính là không quan tr ng trong

t ng trư ng kinh t Lagos và Diaz (1992) c ng kh+ng nh ki m ch tài chính s- gây b t l i cho t ng trư ng kinh t ng quan i m trên McKinnon và Shaw (1993) cho r*ng t, l lãi su t th c t th p hay lãi su t th c âm s- không khuy n khích ti t ki m i u này s- làm gi m kh n ng vay v n u tư, do ó làm gi m

t c t ng trư ng kinh t

V n hóa xã h i g n ây ã ư c các nhà nghiên c u quan tâm n như là

m t y u t nh hư ng n t ng trư ng kinh t Easterly và Levine (1997) cho r*ng

v n hoá nh hư ng n kinh t qua các khía c nh: tinh th n s6n sàng ón nh n ý

tư ng m i, truy n th ng lao ng c n cù, tinh th n ti t ki m Ti t ki m d#n n s tích lu( v n v t ch t, v n nhân l c Ngư c l i a s c t c có th d#n n chia r- c c

b làm nh hư ng x u n t ng trư ng kinh t

V trí a lý có vai trò quan tr ng i v i t ng trư ng kinh t Các bi n i

di n cho v trí a lý là ch t lư ng t ai, lư ng mưa trung bình, xu t kh$u tài

nguyên thiên nhiên/ GDP Nghiên c u th c nghi m g n ây có th y s tác ng tích c c c a v trí a lý t i t ng trư ng kinh t (Sachs & Warner, 1997), Armstrong & Read (2004) M t s nghiên c u khác l i không tìm ư c s nh

hư ng c a a lý n t ng trư ng như Easterly & Levine (2003)

Xu hư ng dân s h c g n ây ã thu hút ư c s quan tâm c a các nhà nghiên c u trong vi c ánh giá tác ng c a nó t i t ng trư ng kinh t Dân s h c

ư c th hi n trên các khía c nh là m c t ng trư ng dân s , m t dân s , di

cư, tu'i phân b', t& l ph thu c Dân s t ng nhanh tác ng tiêu c c n t ng trư ng Cơ c u dân s có nh hư ng tích c c n t ng trư ng vì dân s trong tu'i lao ng l n có l i cho t ng trư ng nhưng dân s có t& l ph thu c cao s- b t

l i cho t ng trư ng theo Kelley & Schmidt (1995), Bloom & Williamson (1998)

Dung lư ng n (Debt overhang) nh hư ng tiêu c c t i s t ng trư ng kinh

t , dung lư ng n th hi n s suy y u trong vi c tr n Pattillo và c ng s (2004) cho r*ng dung lư ng n cao ngh a là chính ph s- t ng thu trong tương lai d#n

n u tư th p hơn, và do ó t ng trư ng kinh t c ng th p hơn

'i m i (Innovation) ư c o lư"ng b*ng t& l u tư cho R & D c ng nh

hư ng tích c c t i t ng trư ng M t y u t khác là s bi n ng trong s n lư ng

u ra ư c o lư"ng b*ng l ch chu$n c a t& l t ng trư ng trên bình quân u ngư"i tác ng tiêu c c n t ng trư ng như Binder & Pesaran (1999) ch ng minh

Bài nghiên c u này ã trình bày các nhân t tác ng n t ng trư ng kinh

t , m t s y u t ã ư c ch ng minh có m i quan h t i t ng trư ng qua nghiên

c u th c nghi m, s còn l i thì chưa ư c ki m ch ng th c nghi m Trong các y u

t nêu trên thì theo Weil (2005) nh hư ng n t ng trư ng kinh t m nh m- nh t

là chính sách kinh t v mô, m c a thương m i, ch t lư ng th ch và phát tri n tài chính

2.4 Sơ lư(c các nghiên c u th c nghi&m

2.4.1.Các nghiên c u trên th gi!i

Nghiên c u nh ng nhân t v mô tác ng n t ng trư ng kinh t không

ph i là v n m i i v i các nhà kinh t h c ã có r t nhi u nhà kinh t h c ã nghiên c u v v n này M t s bài nghiên c u ã ưa ra b*ng ch ng thuy t

ph c r*ng các nhân t v mô tác ng n t ng trư ng kinh t nhưng theo hai

hư ng ngư c chi u: nh hư ng tích c c và tiêu c c, m t s bài nghiên c u thì k t

qu không rõ ràng Sau ây là m t s tác gi nghiên c u tiêu bi u

Robert J Barro (1991) nghiên c u nh ng nhân t tác ng n t ng trư ng kinh t nhóm 98 qu c gia c n sa m c Sahara Châu Phi và các nư c M( Latinh giai o n 1960-1985 Tác gi s d ng d li u th c p ư c l y t nhi u ngu n:

WB, liên hi p qu c và nhi u ngu n khác T ng trư ng kinh t i di n b i thu

nh p th c t bình quân u ngư"i b tác ng b i các y u t v n nhân l c, m c thu

nh p th c t bình quân ban u (1960), chi tiêu chính ph , u tư công, 'n nh chính tr và bi n d ng th trư"ng Tác gi s d ng phương pháp ki m nh ng liên k t xác nh m i quan h gi a các bi n, phân tích h i quy xác nh m c tác ng c a các nhân t K t qu cho th y t c t ng trư ng GDP th c t bình quân u ngư"i có m i quan h cùng chi u v i m c ngu n nhân l c ban u ( i

di n b i t& l nh p h c n m 1960) và có m i quan h ngư c chi u v i m c GDP

th c t bình quân u ngư"i ban u (1960) Các nư c có ngu n nhân l c cao thì

t, l sinh th p và t, s u tư trên GDP cao Do ó các nư c nghèo có xu hư ng

b t k p v i các nư c giàu có n u các nư c nghèo có v n nhân l c bình quân u

ngư"i cao (liên quan n m c GDP bình quân u) T ng trư ng kinh t có m i quan ngư c chi u v i tiêu dùng chính ph trên GDP (do tiêu dùng chính ph ưa

ra chính sách b l ch l c như m c thu cao, nhưng không cung c p gói kích thích

bù vào u tư và t ng trư ng) C ng có r t ít m i tương quan gi a t ng trư ng và

u tư công B t 'n chính tr ( i di n là s lư ng các cu c cách m ng, o chính,

nh ng v ám sát chính tr ) ã tác ng x u n u tư và t ng trư ng S bi n

d ng c a th trư"ng i di n là s bi n d ng v giá c c ng tác ng x u n t ng trư ng nhưng k t qu còn khá sơ b Tuy v y bài nghiên c u không gi i thích

ư c m c t ng trư ng kinh t y u m t s nư c c n sa m c Sahara Châu Phi

và các nư c M( latinh do không n m ư c y nh ng !c trưng c a nh ng

qu c gia này

Ojo và Oshiokoya (1995) ã nghiên c u các y u t quy t nh t ng trư ng dài

h n d li u chéo c a các nư c châu Phi trong giai o n 1970-1991 D a trên khung lý thuy t t ng trư ng n i sinh phát tri n mô hình nghiên c u K t qu

ki m nh cho th y, trung bình các bi n s quan tr ng nh t nh hư ng n t ng trư ng dài h n trong các m#u c a các nư c châu Phi trong th"i gian nghiên c u là:

u tư, n nư c ngoài, t ng trư ng dân s và môi trư"ng kinh t v mô

Barro (1996) nghiên c u tác ng c a các nhân t t i t ng trư ng kinh t cho

100 qu c gia trong giai o n 1960-1990 S d ng phân tích h i quy tác gi ã xác

nh r*ng t& l t ng trư ng i di n b i GDP th c bình quân u ngư"i ư c nâng cao áng k n u v n hành t t hơn các quy nh c a pháp lu t GDP th c bình quân

u ngư"i c ng ư c t ng cư"ng n u chi tiêu chính ph nh hơn, giáo d c ban u

t t hơn, tu'i th cao hơn, m c sinh th p, nh ng i u kho n thương m i ư c c i thi n T ng trư ng có m i quan h ngư c chi u v i m c kh i i m GDP th c bình quân u ngư"i (1960), t do chính tr ch& có tác ng kém t i t ng trư ng nhưng

có m t s d u hi u c a m t m i quan h phi tuy n tính 1 m c th p c a quy n

l i chính tr , m r ng các quy n này s- kích thích t ng trư ng kinh t Tuy nhiên,

m t khi dân ch ã t ư c, m r ng hơn n a làm gi m t ng trư ng

Hsing và Hesieh (1996) ã ki m nh nh ng y u t quy t nh t& l t ng trư ng s n lư ng th c t c a Trung Qu c nh n m nh vào thay 'i và phát tri n th

ch , xã h i và chính tr Tác gi tìm th y t& l t ng trư ng c a s n lư ng th c t có

m i tương quan cùng chi u v i t& s vi c làm trên s n lư ng th c t , t& s u tư/

s n lư ng, v n nhân l c, nhưng tương quan ngư c chi u v i bư c nh y v t và cách m ng v n hóa Ngoài ra, tác gi phát hi n ra h s c a thâm h t tài chính, m

c a kinh t và các bi n gi cho c i cách kinh t và nông nghi p là không áng k

Basu và c ng s (2000) nghiên c u nh ng y u t thúc $y t ng trư ng kinh t ( i di n là GDP th c bình quân u ngư"i) c a các nư c c n sa m c Sahara Châu Phi Tác gi thu th p s li u c a 32 nư c trong th"i k/ 1981 – 1997, riêng giai

o n 1995 – 1997 thu th p s li u c a 46 nư c Bài nghiên c u ch& ra s h i ph c kinh t g n ây c a các nư c c n sa m c Sahara Châu Phi ư c c ng c b i môi trư"ng kinh t , c i thi n chính sách kinh t v mô và c i cách cơ c u K t qu nghiên c u cho th y t ng t& s u tư tư nhân/ GDP s- làm cho GDP th c bình quân u ngư"i t ng GDP th c bình quân u ngư"i c ng t ng nh" gi m t& l thâm h t ngân sách/GDP, c i ti n kh n ng c nh tranh bên ngoài, m r ng kh i

lư ng xu t kh$u Tác gi ng h quan i m nh ng nư c th c hi n các chương trình h) tr c a IMF trên cơ s b n v ng có th t ư c t, l t ng trư ng nhanh hơn so v i nh ng nư c khác T k t qu trên các tác gi ã xu t chính sách là duy trì s 'n nh kinh t v mô, th c hi n c i cách cơ c u, và t ng u tư tư nhân

là c n thi t thúc $y t ng trư ng c a các nư c c n sa m c Sahara Châu Phi

Baily (2003) ã gi i thích m c t ng trư ng khác nhau t i các nư c OECD

t ó xác nh chính sách, th ch và các y u t khác góp ph n vào vi c t ng trư ng kinh t trong dài h n Tác gi ã áp d ng phương pháp phân tích h i quy t'ng h p, !c bi t nh n m nh v cách th c mà các chính sách nh hư ng n k t

qu t ng trư ng Ông phát hi n ra r*ng u tư vào v n v t ch t và v n nhân l c, các chính sách kinh t v mô v ng ch c, chi tiêu chính ph , R &D vào l nh v c thương m i, th trư"ng tài chính và thương m i qu c t là t t c các y u t quan

tr ng i v i t ng trư ng kinh t c a các nư c OECD M!t khác, tác gi c ng phát

hi n ra chi tiêu chính ph , thu tr c thu, R & D vào l nh v c c ng c ng l n s- tác

ng tiêu c c n t ng trư ng kinh t

Harvie và c ng s (2006) nghiên c u tác ng c a các y u t chính t i t ng trư ng GDP c a Hàn Qu c Các nhân t ch y u là v n, thương m i và ngu n nhân l c D li u chu)i th"i gian giai o n 1980 – 2005 theo quý ư c tác gi thu

th p t c c th ng kê Hàn Qu c Tác gi ã s d ng phương pháp ki m nh ng liên k t Gregory và Hansen, phương pháp ng liên k t phân ph i tr% t h i quy (ARDL) xác nh m i quan h dài h n gi a các bi n K t qu nghiên c u ch& ra

t ng trư ng c a t'ng v n c nh (GFCF), chi tiêu cho giáo d c và xu t kh$u tác

ng áng k n t ng trư ng GDP Hàn Qu c Riêng k t qu nh p kh$u thì không có ý ngh a th ng kê, tác gi gi i thích là do thành ph n nh p kh$u thay 'i

t tư li u s n xu t sang hàng tiêu dùng vì m c s ng c a Hàn Qu c ã ư c c i thi n Ngoài ra, d a trên các k t qu th c nghi m sơ b thu ư c, các tác gi k t

lu n r*ng, trong dài h n chính sách nh*m thúc $y nhi u lo i hình v n v t ch t và

v n nhân l c, m c a thương m i s- c i thi n t ng trư ng kinh t c a Hàn Qu c Bade và c ng s (2007) ã nghiên c u s thành công v phát tri n kinh t c a

“nh ng con h' Châu Á” Thành công t ư c là s tích t nhanh chóng c a v n

(qua m c v n u tư cao), l c lư ng lao ng (thông qua t ng trư ng dân s , s gia t ng trong l c lư ng lao ng), chính sách khuy n khích giáo d c, m c a kinh

t , ti p nh n công ngh nư c ngoài, xúc ti n thương m i, gi m c thu th p và khuy n khích ti t ki m (30% GDP), chi tiêu chính ph kho ng 20% GDP so v i 50% GDP c a các nư c Châu Âu Nh t B n là nư c u tiên mô ph.ng công ngh

nư c ngoài, b o v ngành công nghi p trong nư c t nh p kh$u và phát tri n chuyên môn m nh m- trong s n xu t thi t b i n t Hàn Qu c có s t ng trư ng

s n lư ng cao vì t& l ti t ki m u tư cao, h th ng giáo d c t t và ti n b công ngh b n v ng trong khi châu Phi b m t 'n nh chính tr , giáo d c kém, thi u cơ

s h t ng và b nh t t

Nicolae (2008) nghiên c u v nh ng nhân t tác ng t i t ng trư ng kinh t ( i di n là m c t ng trư ng GDP th c bình quân u ngư"i) Tác gi s d ng 23 ch& s c a 167 qu c gia v i s quan sát ư c tính theo giai o n 5 n m, 10 n m, 20

n m, 40 n m và hàng n m trong su t th"i k/ t 1961 – 2000 t ngu n ch& s phát tri n th gi i n m 2002, n m 2007 t i trang web c a WB Bài nghiên c u d a trên khung lý thuy t c a Barro, phương pháp nghiên c u ư c tác gi s d ng là phân tích h i quy, s d ng ư c lư ng bình phương bé nh t g p chung (PLS) và bình phương t'i thi u t'ng quát kh thi (FGLS) K t qu phân tích h i quy ch& ra t ng trư ng kinh t tương quan cùng chi u v i: bi n s c kho7 kh i i m (n m 1961,

ư c i di n là log tu'i th trung bình), bi n giáo d c kh i i m (n m 1961 – i

di n là t& l nh p h c trung h c), ti t ki m (giá tr c a nó ph thu c vào các bi n khác), m c a n n kinh t , phát tri n tài chính và h th ng ngân hàng (thông qua

kh i ti n t M2, tín d ng và t& l v n hoá), tích l y tài s n c nh g p, u tư tr c

ti p nư c ngoài, t& l lãi su t th c, cán cân tài kho n vãng lai, t& giá ngo i h i th c Ngư c l i t ng trư ng kinh t có m i tương quan ngư c chi u v i m c GDP th c

bình quân u ngư"i kh i i m (1961), chi tiêu chính ph , t& l l m phát, thâm h t ngân sách, gi i tính và t ng trư ng dân s , t& l th t nghi p

Macias và Massa (2009) nghiên c u m i quan h dài h n gi a t ng trư ng kinh t và 4 lo i v n khác nhau c a dòng v n tư nhân (cho vay xuyên qu c gia, FDI, các dòng v n trái phi u và các dòng v n danh m c u tư) c a các nư c SSA Tác gi s d ng s li u b ng c a 45 nư c trong giai o n 1980-2007 t ngu n ch&

s phát tri n th gi i Tác gi ưa ra mô hình h i quy v i bi n ph thu c là GDP

th c bình quân u ngư"i, bi n c l p là cho vay xuyên qu c gia, FDI ròng, dòng

v n trái phi u ròng, dòng v n danh m c u tư ròng S d ng ki m nh ph n dư

c a Kao (1999) và Dynamic OLS (DOLS) ư c lư ng s vecto ng liên k t

K t qu ư c lư ng cho th y FDI và cho vay xuyên qu c gia có s tác ng tích

c c và có ý ngh a t i s t ng trư ng kinh t Ngư c l i dòng v n danh m c u tư

có tác ng tiêu c c nhưng không có ý ngh a th ng kê, riêng dòng v n trái phi u không có tác ng n t ng trư ng kinh t 8 c lư ng cho th y FDI s t gi m 10% d#n t i thu nh p bình quân u ngư"i các nư c này s- gi m 0,5%, và gi m 10% cho vay xuyên qu c gia làm thu nh p bình quân gi m t i 0,7% Vì v y, tác gi ch&

cu c kh ng ho ng tài chính toàn c u s- gây m t tác ng tiêu c c áng k n s phát tri n c a các nư c SSA do s s t gi m c a FDI và v n vay xuyên qu c gia (và th c t thì 0,5% c a t ng trư ng tr giá kho ng 5 t, USD u ra b m t)

Salisu và Ogwumike (2010) nghiên c u m i quan h c a vi n tr và t ng trư ng kinh t dư i môi trư"ng chính sách kinh t v mô t i các nư c c n Sahara châu Phi (SSA) Tác gi s d ng d li u b ng trong giai o n 1970-2001 c a 20

qu c gia t ngu n ngân hàng th gi i, th ng kê tài chính qu c t , th ng kê qu c gia,

s quan sát ư c chia theo giai o n 3 n m D a trên mô hình t ng trư ng tân c'

i n các tác gi ã ưa ra mô hình h i quy bao g m bi n ph thu c là GDP th c

bình quân u ngư"i, bi n c l p là: m c thu nh p ban u, % vi n tr /GDP, các ch& s chính sách v mô và các bi n ngo i sinh khác S d ng phương pháp bình phương nh nh t thông thư"ng (OLS) và Two-Stage Least Squares ư c lư ng

mô hình K t qu nghiên c u cho th y môi trư"ng kinh t v mô là i u ki n thi t

y u cho vi c óng góp hi u qu c a vi n tr t i t ng trư ng b n v ng Nghiên c u

k t lu n r*ng cu c kh ng ho ng chính tr - xã h i không ng ng, chính sách không

nh t quán, chính ph i u hành kém và b t 'n kinh t v mô rõ ràng nhi u nư c SSA ã làm tê li t hi u qu vi n tr các nư c này

Samuel & c ng s (2012) ã xác nh các y u t kinh t v mô s- thúc y

m c t ng trư ng kinh t t i Ghana ( i di n là GDP th c bình quân u ngư"i) Tác gi thu th p d li u chu)i th"i gian c a Ghana trong giai o n 1980-2010 Samuel & c ng s ã xây d ng mô hình t ng trư ng ư c phát tri n b i Lucas (1988) g m bi n ph thu c là GDP th c bình quân u ngư"i, bi n c l p g m

v n v t ch t, ngu n lao ng, FDI, vi n tr , l m phát và chi tiêu chính ph S

d ng phương pháp ki m nh ng liên k t Johansen, phương ư c lư ng hi u ch&nh sai s (ECM) ư c lư ng mô hình K t qu là 1% t ng c a v n v t ch t s- làm t ng GDP th c bình quân u ngư"i t ng kho ng 0,037%, 1% t ng c a l c

lư ng lao ng s- làm cho GDP th c t bình quân u ngư"i t ng kho ng 0,209% Ngư c l i FDI, vi n tr nư c ngoài và chi tiêu chính ph có m i tương quan ngư c chi u n t ng trư ng kinh t

2.4.2.Các nghiên c u t%i Vi&t Nam

Ph n trên tác gi ã nêu qua m t s nghiên c u th c nghi m v m i quan h

c a t ng trư ng v i các nhân t v mô Ph n sau ây tác s- s- trình bày m t s nghiên c u th c nghi m t i Vi t Nam

Vu và c ng s (2006) nghiên c u tác ng c a v n FDI và t ng trư ng kinh t

D li u ư c l y trong giai o n 1985 – 2002 t i trang web c a t'ng c c th ng kê, niên giám th ng kê các n m c Vi t Nam và Trung Qu c Tác gi s d ng mô hình t ng trư ng n i sinh Cobb – Douglas K t qu c a ư c lư ng mô hình b*ng phương pháp OLS và FGLS cho th y h s c a FDI dương và có ý ngh a th ng kê

Vì v y tác gi ã k t lu n FDI ã nh hư ng tr c ti p và c gián ti p t i GDP 4nh

hư ng gián ti p thông qua vi c nâng cao n ng su t lao ng

Nghiên c u c a tác gi Phan Minh Ng c và c ng s (2006) v m i quan h

gi a t ng trư ng kinh t ( i di n là GDP bình quân u ngư"i), thương m i và các công ty a qu c gia Tác gi thu th p s li u c a 61 t&nh thành trong giai o n 1995-2003 S d ng phương pháp th ng kê mô t và phân tích h i quy (gi nh không ng th"i hi n di n gi a t ng trư ng, thương m i và công ty a qu c), k t

qu ch& ra s hi n di n c a MNC tương quan cùng chi u và có ý ngh a v i m c

t ng trư ng bình quân u ngư"i Hơn n a, vi c ưa MNC như m t bi n gi i thích cho th y s h i t c a t c t ng trư ng bình quân u ngư"i gi a các t&nh c a

Vi t Nam (MNC không ư c quan sát th y khi bi n này ư c lo i tr ) T c

t ng trư ng tương quan y u và không có ý ngh a th ng kê v i thương m i, t, s

b i c nh hi n nay khi mà v n th m h t ngân sách ang ngày càng tr nên tr m

tr ng áng ti c là tác gi chưa i sâu vào nghiên c u tìm ra mô hình th c nghi m ch ng minh m i quan h này t i Vi t Nam

Sajid Anwar và Nguy%n Phi Lan (2009) ã nghiên c u tác ng c a th trư"ng tài chính và t ng trư ng kinh t trên n n t ng c a lý thuy t t ng trư ng n i sinh Tác gi s d ng d li u b ng g m 61 t&nh thành trong giai o n 1997-2006, d li u

ư c l y t t'ng c c th ng kê, b k ho ch và u tư, b tài chính, b lao ng thương binh và xã h i Tác gi ã xây d ng mô hình bi n ph thu c là GDP th c bình quân u ngư"i Bi n c l p bao g m: các ch& s phát tri n tài chính (t& s

ti t ki m/GPP, t& s tín d ng/GPP, M2/GDP), “learning by doing” (giá tr s n xu t

t ng thêm /GPP), FDI bình quân u ngư"i, kho ng cách công ngh , l m phát, chi tiêu công c ng c a các t&nh và t& giá ngo i h i Vi t Nam S d ng ư c lư ng OLS

và GMM k t qu ch& ra có s tương quan cùng chi u m nh m- gi a phát tri n tài chính và t ng trư ng kinh t Tác ng c a u tư tr c ti p nư c ngoài t i t ng trư ng kinh t s- m nh hơn n u có nhi u ngu n l c u tư phát tri n th trư"ng tài chính

K t lu*n chương 2

Trong chương 2 tác gi ã c p n 4 n i dung l n quan tr ng Th nh t, tác

gi t'ng h p m t s khái ni m v t ng trư ng kinh t tiêu bi u T ó ã cho th y m!t tích c c và m!t tiêu c c c a khái ni m t ng trư ng kinh t Th hai, tác gi ã trình bày 4 mô hình t ng trư ng: mô hình c' i n, mô hình t ng trư ng trư"ng phái Keynes, mô hình t ng trư ng tân c' i n, mô hình t ng trư ng n i sinh Th 3 tác

gi c ng nêu ra h u h t các nhân t tác ng t i t ng trư ng kinh t Và cu i cùng tác gi c ng trình bày nh ng nghiên c u th c nghi m tiêu bi u trên th gi i và t i

Vi t Nam Qua các bài nghiên c u th c nghi m này s- giúp cho tác gi xây d ng

mô hình t ng trư ng kinh t phù h p cho Vi t Nam

CH NG 3: PH NG PHÁP NGHIÊN C U, MÔ HÌNH NGHIÊN C U &

li u th c p Chu)i d li u th"i gian trên GDP th c t bình quân u ngư"i, v n

v t ch t, ngu n lao ng, u tư tr c ti p nư c ngoài, vi n tr nư c ngoài, l m phát và chi tiêu chính ph trong giai o n nghiên c u ư c l y t trang web c a ngân hàng th gi i, t'ng c c th ng kê, c s d li u c a Liên Hi p Qu c, c a t'

ch c h p tác và phát tri n kinh t , c a qu( ti n t th gi i IMF D li u th c p

ư c s d ng phân tích vì thu th p y không quá khó kh n, quá trình tìm

ki m nhanh nên k t lu n ưa ra có tin c y áng k

Trư c khi ư c lư ng mô hình t ng trư ng dài h n và ng n h n, các thu c tính chu)i th"i gian c a các bi n ư c ki m nh tính d ng lo i b b t k/ y u t

xu hư ng có th d#n n ư c lư ng tham s gi Các bi n gi i thích là v n v t ch t, ngu n lao ng, u tư tr c ti p nư c ngoài, vi n tr nư c ngoài, l m phát và chi tiêu chính ph Tác gi l a ch n các bi n này vào mô hình nghiên c u vì h u h t các nghiên c u th c nghi m trên th gi i u ưa nh ng nhân t này vào mô hình

và các chính sách kinh t v mô t trung ương n a phương thư"ng xuyên xoay quanh nh ng nhân t này xác nh m i quan h dài h n 'n nh gi a các bi n