TỔNG QUAN VỀ NỀN KINH TẾ SINGAPORE VÀ QUAN HỆ KINH TẾ VIỆT NAM SINGAPORE

Sau đó Bồ Đào Nha chiếmđược thành phố Malacca vào năm 1511 nên vua hồi giáo trị vì đã bỏ chạy sangphần phía nam của bán đảo Mã Lai và một quốc gia Hồi giáo được thiết lập ở đó, Singapore

TỔNG QUAN VỀ NỀN KINH TẾ SINGAPORE VÀ QUAN HỆ

KINH TẾ VIỆT NAM SINGAPORE

1.1 Tổng quan về nền kinh tế Singapore

1.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển của Singapore

Vị trí địa lý: Nằm ở khu vực Đông Nam Á, giữa Malaysia và Indonesia Diện tích: 692,7 km 2

Dân số: 4.553,009 người (ước tính đến tháng 7-2007), trong đó 76,8%

là người Hoa; 13,9% người Mã Lai; 7,9% người Ấn Độ; Pakistan và SriLanka; 1,4% người gốc khác.

Ngôn ngữ: Tiếng Hoa (35%), tiếng Anh (23%), tiếng Malay (14.1%) Đơn vị tiền tệ: Dollar Singapore (SGD)

Nhà lãnh đạo Kinh tế hiện nay: Thủ tướng Lý Hiển Long

Nguồn http://vi.wikipedia.org/wiki/Singapore

Hơn 1.000 năm trước, Singapore còn là một vùng có nhiều đầm lầy rải ráckhắp nơi, rừng cây rậm rạp, hoang vu không có bóng người, thỉnh thoảng có tàu

thuyền đi ngang và ghé vào đây Tương truyền, vào giữa thế kỷ 12, hoàng tửcủa vương quốc Sumatra đi ra ngoài săn bắn và đã phiêu bạt đến hòn đảo không

có người ở này Bỗng có một con quái vật chạy ngang qua Hoàng tử hỏi ngườitùy tùng đó là con gì và nhận được câu trả lời là con sư tử Hoàng tử mừng rỡ,cho đây là vùng đất lành và lệnh cho xây thành tại đây, đặt tên thành bằng tiếngPhạn là Zengabua, biến âm thành Singapore Để nhớ lại câu chuyện này, ngườiđời sau đã tạc nên pho tượng nửa hình sư tử nửa hình cá, ngày nay trở thànhbiểu tượng của đất nước Singapore

Singapore là một hòn đảo nằm tại cuối phía nam eo biển Malacca, eo biểnnày là con đường ngắn nhất nối liền Ấn Độ và Trung Hoa Các thủy thủ đã biếttới hòn đảo này từ thế kỷ thứ 3 sau Tây lịch Vào giữa thế kỉ 1, Singapore trởthành chư hầu của đế quốc Majapahit đặt tên là Sumatra rồi sang thế kỉ 14singapore lại có tên là Temasek và vẫn chỉ là một hòn đảo trơ trọi, nơi thường bịbọn cướp biển quấy phá

Sang thế kỉ 15, người Bồ Đào Nha đã tiến vào eo biến Malacca với cáckhẩu đại bác để tranh giành độc quyền buôn bán của người Ả Rập về hươngliệu và tiếp xúc với thương nhân người Trung Hoa Sau đó Bồ Đào Nha chiếmđược thành phố Malacca vào năm 1511 nên vua hồi giáo trị vì đã bỏ chạy sangphần phía nam của bán đảo Mã Lai và một quốc gia Hồi giáo được thiết lập ở

đó, Singapore trở thành một căn cứ của vị quan cao cấp cho tới cuối thế kỉ 16 Vào đầu thế kỉ 17, người Anh và người Hà Lan đã gửi đi các đoàn thámhiểm tới miền Đông Âu và người Hà lan đã thay thế người Bồ Đào Nha chiếmđược Malacca và là lực lượng áp đảo tại quần đảo Mã Lai Do chính sách bạolực không đàn áp được người dân bản địa, lại làm ăn thua lỗ tại châu Á ,gặp thấtbại khi giao chiến với nước Pháp nên khi chạy trốn sang nước Anh vua Hà Lan

đã kí hiệp ước chấp nhận các lãnh thổ hải ngoại của Hà Lan sẽ tạm thời dướiquyền kiểm soát của người Anh để tránh cho những nơi này không rơi vào tayPháp Tuy nhiên đến năm 1814 do thất bại của Napoleon Anh đã phải trao trảlại miền đất Java và Malacca cho Hà Lan

Do e ngại sự độc quyền thương mại của người Hà Lan nên Anh đã tăngcường ảnh hưởng của mình tại eo biển Malacca, đến 1819 lợi dụng sự vắng mặtcủa người Hà Lan, Anh đã đổ bộ lên khai hoang một miền đất tại bờ Đông Bắccủa con sông Singapore và kéo cờ Anh lên Người đứng đầu đội quân Anh đổ

bộ vào Singapore – Raffles – đã nhận xét: “ Singapore là một địa điểm quantrọng nhất của miền Viễn Đông và nếu xét về những lợi ích hải quân và thươngmại thì nơi đây có giá trị cao hơn các lục địa khác

Ngày 17/3/1824, hiệp ước Anh- Hà Lan được kí kết tại London đã chia đôimiền Đông Ấn ra làm hai vùng ảnh hưởng bằng một lằn ranh dọc theo eo biểnMalacca : nước Anh được quyền ở phía trên và Hà Lan có quyền kiểm soátmiền đất phía Nam của lằn ranh này Như vậy chính quyền Hà Lan đã côngnhận rằng Singapore đã thuộc sở hữu của Anh, từ đây Singapore đã có chủquyền ổn định, dù vậy, cho đến tận thập niên 1860 Singapore vẫn không đượcchính quyền Anh ở Calcutta giúp đỡ về các mặt xã hội, giáo dục, y tế…

Trong những năm đầu thuộc về chính quyền Anh thành phố Singapore đãphát triển dần từ một nơi có vài ngàn dân thành một hải cảng 85000 người vàdần nâng cao vị thế của mình lên Sau cuộc khủng hoảng kinh tế vào thập niên

1840, Singapore đã chứng tỏ đáng được coi là một thuộc địa trực tiếp của Anhđồng thời việc phát minh ra tàu thủy chạy bằng hơi nước đã khiến choSingapore chịu ảnh hưởng trực tiếp về chính trị và kinh tế của London Ngày01/04/1867, Singapore chính thức trở thành một thuộc địa của Hoàng gia Anh.Việc khánh thành kênh đào Suez năm 1869 và việc đưa vào sử dụng tàuhơi nước đã khẳng định thêm vị thế của Singapore, biến nó thành một trung tâmcho cả khu vực thương mại giữa Ðông và Tây Thương mại của Singapore tăngmột cách nhanh chóng: năm 1869 là 89 triệu USD thay vì 11 triệu USD vàonăm 1824 Kết quả đạt được là nhờ các chính sách không thuế và các hạn chếđược giữ ở mức thấp nhất đối với các tàu thuyền từ các nước như Ấn Độ, TháiLan, Mã Lai, Trung Hoa, Nam Dương… của Singapore

Năm 1903, Singapore trở thành 1 trong 7 thương cảng lớn nhất trên thếgiới

Thế chiến thứ hai bùng nổ và thất bại của ban đầu của các nước đồng minhtrong đó có Anh, Singapore đã nằm dưới ách đô hộ của Nhật Bản trong

3 năm tới tận năm 1945 khi thế chiến kết thúc Năm 1946, Anh định lập lại chế

độ thuộc địa nhưng gặp phải sự chống đối mạnh mẽ của Liên Bang Mã Lai vìthế đến hội nghị London 1956 Anh quyết đinh trao trả độc lập cho Malaysia,đến ngày 16/9/1963 Bang tự trị Singapore đã gia nhập Liên bang Mã lai tuynhiên đến 1965 quan hệ giữa chính phủ Liên bang và bang tự trị Singapore ngàycàng trở nên căng thẳng Đến 9/8/1965 bang tự trị Singapore đã trở thành mộtnước độc lập đặt tên là nước Cộng hòa Singapore và là thành viên thứ 117 củaLiên hiệp quốc

Kể từ sau ngày độc lập vào năm 1965,đến nay Singapore trở thành mộtthành phố thành công và hiển đạt nhất phía nam châu Á

1.1.2 Các điều kiện để phát triển kinh tế của Singapore

1.1.2.1 Điều kiện tự nhiên

* Vị trí địa lý

Singapore là một hòn đảo có hình dạng một viên kim cương được baoquanh bởi nhiều đảo nhỏ, nằm ở cực nam bán đảo Mã Lai Eo biển phía namSingapore nhìn sang quần đảo Indonesia Eo biển phía bắc nối liền vớiMalaysia, là con đường huyết mạch từ Thái Bình Dương thông sang Ấn Độdương, được coi là “Ngã tư phương Đông” Vị trí đặc biệt này đã tạo điều kiệncho Singapore phát triển kinh tế đặc biệt trên lĩnh vực hàng hải Tuy nhiên cũng

đã gây tai họa cho “thành phố sư tử” vào thế kỷ 18th (Năm 1819, nước Anh

tranh giành thuộc địa với Hà Lan, cho hạm đội lướt sóng hướng tới Singapore, bỏ ra 8.000 bạc tiền Tây Ban Nha để lừa lấy tô giới ở đây, rồi tuyên bố Singapore là cảng biển tự do đầu tiên ở châu Á, sớm hơn Hồng Kông 23 năm Từ đó, thương thuyền các nước tự do ra vào Singapore ăn

hàng, dỡ hàng, tu sửa, chuyển tải… mà không phải chịu bất cứ khoản thuế quan nào)

* Khí hậu

Singapore có khí hậu nhiệt đới ẩm với các mùa không phân biệt rõ rệt Đặcđiểm của loại khí hậu này là nhiệt độ và áp suất ổn định, độ ẩm cao và mưanhiều Nhiệt độ thay đổi trong khoảng 22°C đến 34°C (72°–93°F) Trung bình,

độ ẩm tương đối khoảng 90% vào buổi sáng và 60% vào buổi chiều Trongnhững trận mưa lớn kéo dài, độ ẩm tương đối thường đạt 100% Nhiệt độ caonhất và thấp nhất đã từng xuất hiện là 18,4°C (65,1°F) và 37,8°C (100,0°F)

* Địa hình và tài nguyên thiên nhiên

Singapore có địa hình thấp với cao nguyên nhấp nhô, trong đó có lưu vực

và những khu bảo tồn thiên nhiên đang được chính phủ hết sức bảo vệ Quátrình đô thị hóa đã làm biến mất nhiều cánh rừng mưa nhiệt đới một thời nênhiện nay chỉ còn lại một trong số chúng là Khu bảo tồn thiên nhiên BukitTimah, và nhiều công viên đã được giữ gìn với sự can thiệp của con người nhưVườn Thực vật Quốc Gia Kết hợp với khí hậu nhiệt đới ẩm thì các khu bảo tồnnày đã đem lại nguồn lợi lớn cho ngành du lịch Singapore

Tuy nhiên, nguồn tài nguyên Singapore lại rất ít ỏi chỉ có cá và cảng nướcsâu; khoáng sản thì chỉ có một ít than, chì, nham thạch, đất sét; nguồn nước ngọtthì đặc biệt khan hiếm Vì vậy, hầu hết các nguồn nguyên nhiên liệu đều phảinhập khẩu và không thế tự chủ trong quá trình sản xuất

Bên cạnh đó, Singapore còn có một diện tích nhỏ hẹp chỉ với 692,7 km2

gồm 64 đảo, 1 đảo lớn và 63 đảo nhỏ, trong đó có 20 đảo có người ở; 1,9% diệntích đã được canh tác; 4,5% diện tích là rừng Diện tích đất đã được canh tácchủ yếu là để trồng cao su, dừa, rau và cây ăn quả, không dành nhiều cho trồngcây lương thực Vì thế mà nền nông nghiệp phát triển không mạnh khiếnSingapore hàng năm đều phải nhập khẩu một lượng lớn lương thực thực phẩm

để đáp ứng nhu cầu trong nước

1.1.2.2 Điều kiện xã hội

* Dân số

Singapore là một quốc gia trẻ, đa dân tộc, nhiều sắc thái văn hóa được hìnhthành trên nền tảng dân nhập cư từ Trung Quốc, Malaixia, Ấn Độ và người Âu.Tính đến tháng 7/2008 có 78,6 % là người Hoa; 13,9 %, là người Mã Lai; 7,9%

là người Ấn Độ, Pakistan và Srilanca; 1,4 % là người gốc khác trong tổng 4,6triệu dân

* Ngôn ngữ

Singapore dùng tiếng Anh làm ngôn ngữ hành chính và một trong bốnngôn ngữ chính thức, bên cạnh tiếng Phổ Thông (Trung Quốc), tiếng Mã Lai, vàtiếng Tamil Người dân Singapore thông thạo tiếng Anh đã giúp cho Singapore

có thể học hỏi nhanh chóng các kĩ thuật cũng như dễ dàng hơn trong việc buônbán thương mại Nhưng có một điều ít ai đế ý đó là giới trẻ ngày nay, họ biếttiếng Anh nhưng khả năng tiếng Anh của họ không bằng người Anh hoặc người

Mỹ Bên cạnh đó, tiếng mẹ đẻ cũng trở nên thui chột và họ cũng không có đượccảm giác ngôn ngữ như những người gốc bản xứ Điều này dẫn đến nền văn hóa, nghệ thuật của họ không thể tiến xa được Giữa họ giờ đây hình thành mộtngôn ngữ giao tiếp mới, đó là Singlish

* Giao thông

Hệ thống giao thông công chính ở Singapore rất phát triển Chất lượngđường bộ của đảo quốc này được đánh giá là vào loại tốt nhất thế giới Giao

thông tại Singapore được vận hành theo mô hình của Anh, trái với giao thôngtay phải của Châu Âu lục địa

Singapore có nhiều loại phương tiện giao thông công cộng, trong đó haiphương tiện phổ biến nhất là xe bus và tàu điện ngầm mà người Singaporethường gọi là MRT (Mass Rapid Transit) Hệ thống tàu điện ngầm củaSingapore có 42 ga (hiện vẫn tiếp tục phát triển) và có giờ làm việc là từ 06:00tới 24:00 Taxi cũng là một phương tiện giao thông khá phổ biến ở Singapore vàkhông quá đắt

Singapore cũng có phương tiện giao thông đường thủy phổ biến là thuyềnmáy nhỏ, tuy nhiên đa só chúng chỉ được dùng cho mục đích du lịch Các dukhách tới Singapore có thể tham quan thành phố bằng đường thủy trên sôngSingapore trong những tour kéo dài khoảng 30 phút

* Giáo dục

Với tống số dân gần 4,6 triệu người trong đó số người biết đọc, biết viếtđạt 91%; nam: 95,9%; nữ: 86,3% Singapore áp dụng chính sách giáo dục bắtbuộc và miễn phí 10 năm (từ 6 đến 16 tuổi), sau khi học xong 6 năm tiểu học,học sinh phải học 4 năm trung học, có tới 100% học sinh học qua tiểu học vàokhoảng 70% học lên trung học Tất cả trẻ em học xong trung học có thể vào học

ở các trường dạy nghề hoặc đại học Singapore được 123 nước trên thế giớicông nhận nền giáo dục

( Nguồn http://www.bandovanhoa.net/Singapore)

Đây là điều kiện thuận lợi nhằm thu hút nhân tài quốc tế tạo điều kiện choviệc phát triển kinh tế quốc gia Singapore được đánh giá là quốc gia có chínhsách thu hút nhân tài bài bản nhất thế giới

1.1.3 Tình hình phát triển kinh tế của Singapore thời gian 2000 đến nay

Singapore có nền kinh tế thị trường tự do, Chính phủ nắm vai trò chủ đạo,đây là một trong những nền kinh tế thịnh vượng nhất thế giới, đồng thờiSingapore cũng là một trung tâm công nghiệp, thương nghiệp, giao lưu hàng

hóa và tiền tệ, du lịch sôi động ở Đông Nam Á Sau khi giành được độc lập,Singapore ra sức tranh thủ thời cơ và sức mạnh, vận dụng vị trí địa lý thuận lợi

và sức lao động phong phú dồi dào, ra sức phát triển ngành công nghiệp giacông về vận tải và mậu dịch

Singapore có các khu chế xuất, đóng tàu, sửa chữa tàu, thăm dò dầu khí, làtrung tâm chế tạo giàn khoan đế bằng thăm dò dầu khí, chiếm 1/3 số lượng giànkhoan loại này trên thế giới Cả nước có 7 nhà máy lọc dầu, mỗi năm lọckhoảng 50 triệu tấn dầu, đứng vào hàng thứ ba về trung tâm lọc dầu, sau Mỹ và

Hà Lan Công nghiệp điện tử Singapore đi sau các ngành công nghiệp khác,nhưng lại rất phát triển, các mặt hàng như máy tính, máy vi tính, các sản phẩmđiện tử của Singapore đều có bán ở khắp nơi trên thế giới, giá trị,sản lượng vàchất lượng đứng đầu các nước Đông Nam Á

Singapore còn có cảng biển chuyển tải lớn nhất khu vực, đây là một nguồnlợi lớn của Singapore Cảng rộng và sâu, tàu có trọng tải 10.000 tấn cập bến mộtcách dễ dàng Hiện có hơn 250 luồng tàu của hơn 370 hải cảng và hơn 150 công

ty hàng hải của hơn 80 nước đặt trạm hàng hải tại đây Trung bình cứ 10 phút cómột chuyến tàu ra vào Việc vận chuyển container ở Singapore phát triển rấtnhanh, xuất và nhập hơn 100 triệu tấn, đứng đầu thế giới

Đây là trung tâm hàng không nối liền Châu Âu, Châu Á và Châu ĐạiDương, nối đường hàng không với 53 nước và 101 thành phố trên thế giới, làmột quốc gia có ngành hàng không dân dụng phát triển đứng thứ hai ở Châu Á,chỉ sau Nhật Bản

159840

194360 224412

Hình 1.1: Tổng sản phẩm quốc nội của Singapore giai đoạn 1995- 2007

Năm Tổng sản phẩm quốc nội ( triệu USD)

so với năm 1995 tăng 87,8% Như vậy, trong 13 năm( từ 1995- 2007) tổng sảnphẩm quốc nội của Singapore liên tục tăng với các con số ấn tượng Tính đếnhết năm 2007, sau 13 năm thì tổng sản phẩm quốc nội của Singapore đã tănggấp gần 2 lần Đây là kết quả của sự nỗ lực từ phía Chính phủ cũng như người

dân Singapore trong việc đẩy mạnh các hoạt động sản xuất, kinh doanh gópphần tăng trưởng kinh tế Singapore.

22680 22040 21230

27180 28100 31400 34152

1 2 3 4 5 6 7

người của Singapore giai đoạn 2001- 2007

(Nguồn Tư liệu kinh tế bảy nước thành viên ASEAN 2001-2007)

Theo biểu 1.2 và đồ thị trên hình 1.2 ta thấy GDP/đầu người của Singapore

có xu hướng giảm trong giai đoạn 2001- 2003: giảm gần 6,8 % Nguyên nhân

là do chịu ảnh hưởng nặng nề của cuộc suy thoái kinh tế toàn cầu

Sau thời kỳ chịu ảnh hưởng của cuộc suy thoái kinh tế toàn cầu, với sự nỗlực từ phía Chính phủ Singapore trong việc điều chỉnh tỷ giá, cân bằng cungcầu, cân bằng cán cân thương mại… thì trong giai đoạn 2003- 2007 GDP/đầungười có xu hướng tăng liên tục Năm 2007, GDP/đầu người đã tăng thêm gần50,6% GDP/đầu người so với năm 2001

* Tăng trưởng GDP của Singapore

Vào những năm 1998, nền kinh tế Singapore có bước suy giảm đáng kể,tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt -8,5% do ngành sản xuất điện tử và các linh kiệnđiện tử gặp nhiều khó khăn bởi nhu cầu thế giới giảm mạnh Nhưng nhờ cónhững biện pháp tích cực nhằm tăng tính cạnh tranh như cắt giảm chi phí kinhdoanh, giảm tiền lương 5-8%, đầu tư thêm cho cơ sở hạ tầng, mở rộng một sốngành công nghiệp mới để thu hút lao động… từ năm 2000 nền kinh tếSingapore đã dần dần phục hồi với tốc độ tăng trưởng kinh tế năm 2000 đạt gần10%

Từ năm 2002 đến 2007, nhìn chung tốc độ tăng GDP cũng tăng một cáchđáng kể tuy có sự sụt giảm vào năm 2003 và năm 2005 do ảnh hưởng của sựkiện 11/9/2001 và dịch SARS, do sự chững lại của các nền kinh tế lớn trên thếgiới như Mỹ, EU và Nhật Bản

Tốc độ tăng trưởng kinh tế Singapore được minh họa bằng đồ thị tronghình 1.3 dưới đây:

20 03 20 05 20 07

0 1 2 3 4 5 6 7 8 9

3 1.1

8.4 5.7 7.7 7.5

%

Năm Tốc độ tăng trưởng

Hình 1.3 : Tốc độ tăng tăng trưởng kinh tế Singapore giai đoạn

2002-2007

(Nguồn: gdp&country=sn-singapore)

www.nationmaster.com/time.php?stat=eco_gdp-economy-Theo số liệu mới nhất từ chính phủ Singapore thì lần đầu tiên kể từ năm

2001, chính phủ Singapore công bố kinh tế nước này rơi vào suy thoái và chỉ cóthể tăng trưởng ở mức 1% trong năm tới do ảnh hưởng từ khủng hoảng tài chínhtoàn cầu