Nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống thanh toán của hệ thống ngân hàng việt nam hiện nay

Các nguyên t c chính trong hot ñng c+a h& th ng thanh toán..... Lý lu!n chung v h th ng thanh toán Chương II... liên ngân hàng h th ng TTđTLNH.. lý và h ch toán khác nhau... liên ngân hà

-

LÊ TH BÍCH PHƯ NG

NÂNG CAO HI U QU HO T ð NG C A H TH NG

THANH TOÁN

C A H TH NG NGÂN HÀNG VI T NAM HI N NAY

Chuyên ngành: Kinh t tài chính – Ngân hàng

Tôi tên Lê Th Bắch Phư ng, là h c viên l p Cao h c khóa 14 Ờ Tài chắnh ngân hàng Ờ đêm 2, Trư ng đ i h c Kinh t Tp H Chắ Minh V i ự tài Ộ Nâng cao hi u qu ho t ự ng ki m soát r i ro trong ho t ự ng thanh toán và quy t toán bù tr c a h th ng bank Vi t Nam hi n nayỢ Tôi xin cam ựoan ựây là công trình nghiên c u c a riêng tôi Các s li u ựư c ựưa ra d a trên các báo thư ng niên c a ngân hàng, c a các trung tâm d báo tài chắnh l n, có uy tắn trong th trư ng tài chắnh và ti n t Các s li u thu th p ựư c ự u có trắch ngu n rõ ràng Và công trình nghiên c u này chưa h công b trong b t kỳ tài

li u nào Tôi xin hòan toàn ch u trách nhi m v tắnh xác th c c a lu n văn này

Tp H Chắ Minh, ngày 15 tháng 06 năm 2008

Ngư i cam ựoan

Lê Th Bắch Phư ng

Danh m c các b ng bi u và hình v minh h a

L i cam ñoan

L i m ñ!u 1

Chương I – Lý lu$n chung v% h& th ng thanh toán 1.1 Gi'i thi&u v% ho(t ñ)ng thanh toán 4

1.2 Tiêu chu*n c+a các h& th ng thanh toán 5

1.3 H& th ng thanh toán h at ñ)ng như th nào 6

1.4 Các nguyên t c chính trong ho(t ñ)ng c+a h& th ng thanh toán 8

1.4.1 Nguyên t c v các khung pháp lý 8

1.4.2 Nguyên t c v nh n th c và qu n lý r i ro 9

1.4.3 Nguyên t c v qui trình, th t c qu n lý r i ro tín d ng và r i ro thanh kho n 9

1.4.4 Nguyên t c cho l n quy t toán bù tr 10

1.4.5 Nguyên t c v h th ng bù tr ñan xen 10

1.4.8 Nguyên t c v tính hi u qu và kh thi 12

1.4.9 Nguyên t c v công b tiêu chu n khách quan chung cho các ñ i tư ng tham gia 12

1.4.10 Nguyên t c v t! ch c s p x p công tác qu n tr h th ng 13

K t lu n ch ương I 13

Chương II - Th,c tr(ng h& th ng thanh toán t(i các ngân hàng Vi&t Nam 2.1 Th c tr ng c a h th ng thanh toán 14

2.1.1 H th ng TTTðTLNH………15

2.1.1.1 H th ng thanh tóan giá tr cao 15

2.1.1.2 H th ng thanh toán giá tr th p 16

2.1.2 H th ng chuy n ti n ñi n t" liên ngân hàng ……… 17

2.1.3 H th ng thanh toán bù tr ………18

2.1.4 H th ng thanh toán n i b và h th ng Corebanking t p trung tài kho n c a các Ngân hàng Thương m i 19

2.1.5 H th ng chuy n ti n qu c t (S.W.I.F.T) 20

2.2.3 ð i v i ngân hàng 23

2.2.4 Thành t u v m#t kinh t 27

2.2.5 Thành t u ñ t ñư c v m#t tín d ng 29

2.3 Nh-ng b.t c$p trong ho(t ñ)ng c+a h& th ng thanh toán hi&n nay 30

2.3.1 B t c p trong cách qu n lý 30

2.3.2 B t c p trong quá trình v n hành h th ng 32

K t lu n ch ương II 32

Chương III Ki n ngh/ nâng cao hi&u qu ho(t ñ)ng ki m soát h& th ng thanh toán c+a h& th ng ngân hàng Vi&t Nam 3.1 ð/nh hư'ng phát tri0n c+a h& th ng thanh toán c+a Ngân hàng Vi&t Nam35 3.2 Nhóm gi i pháp ñ i v'i các ngân hàng thương m(i 36

3.2.1 ð y m nh phát tri n b ph n ki m soát n i b và qu n tr r i ro 36

3.2.2 Khai thác s n ph m truy n th ng và phát tri n th tru ng bán l$ 37

3.2.3 Hoàn thi n cơ ch tín d ng 38

3.2.4 ð u tư và phát tri n công ngh 41

3.3.2 T p trung hoá tài kho n thanh toán bù tr 44

IAS: Tiêu chu n k toán qu c t

TTðTLNH: Thanh toán ñi n t" liên ngân hàng

TTBT: Thanh toán bù tr

CNTT: Công ngh thông tin

NHTMCP: Ngân hàng thương m i c! ph n

HMTD: H n m c tín d ng

B ng 1: Ngân hàng và các t! ch c tín d ng phi ngân hàng t i Vi t Nam 22

B ng 2: Tình hình ng d ng công ngh thông tin ' các Ngân hàng Vi t Nam 24

B ng 3: T( l % tham gia vào các NHTM c a các ñ i tác nư c ngoài 25

B ng 4: Tình hình tài s n và h s an toàn v n c a các Ngân hàng Vi t Nam 26

Hình 1: Tình hình huy ñ ng v n trong h th ng ngân hàng 28

Hình 2: T!ng dư n cho vay trong h th ng ngân hàng Vi t Nam 29

L I M ð U

Cơ s nghiên c u c a ñ tài

Vi t Nam ñã là thành viên th 150 c a WTO, và ngành NHVN ñã và ñang ph i ñ i

m t v i nhi u s c ép c nh tranh Cho ñ n nay, ngành ngân hàng nư c ta ñã tr i qua

58 năm xây d ng và phát tri n v i nhi u cam go và thành qu t t

K t năm 1990 ñ n nay, h th ng NHVN ñã không ng ng phát tri n v quy mô,

m r ng m ng lư i ho t ñ ng và nâng cao hi u qu kinh doanh (v n ñi u l không

ng ng tăng, s lư ng các chi nhánh, nh ng hình th c d ch v cung c p…không

ng ng tăng nhanh c v s lư ng l n ch t lư ng) H th ng NHVN ñã có nhi u ñóng góp quan tr ng cho s n ñ nh và tăng trư ng kinh t nư c ta trong nhi u năm qua như ñ u tư vào nh ng chương trình tr ng ñi m qu c gia, cho vay h tr các thành ph kinh t phát tri n, ….qua ñó góp ph n thúc ñ y chuy n d ch cơ c u kinh t , th c hi n công nghi p hóa, hi n ñ i hoá ñ t nư c, ki m soát l m phát, thúc

ñ y tăng trư ng kinh t (bình quân 7,5%/ năm), t o công ăn vi c làm cho xã h i (bình quân 7,5 tri u lao ñ ng), góp ph n xóa ñói gi m nghèo và làm giàu h p pháp Nhi u d ch v ti n ích (thanh toán chuy n kho n, chuy n ti n t ñ ng, d ch v

th ,…) và nhi u s n ph m d ch v h tr ñã xu t hi n ñáp ng nhu c u tiêu dùng

c a dân cư và s n xu t kinh doanh c a m i thành ph n kinh t

Th c ti n cho th y hi u qu kinh doanh c a NHTM Vi t Nam, nhìn chung có

nh ng chuy n bi n tích c c, l i nhu!n tăng trư ng khá cao, c th : có nh ng NHTM có t" su t l i nhu!n ròng trên v n ch s h u “ROE” ñ t trên 20%, k t qu kinh doanh tăng khá cao (NHTM nhà nư c tăng 73,9%, NHTM c ph n tăng 41,3

%) và dư n t#n ñ ng gi m d n

Tuy nhiên, bên c nh nh ng m t tích c c, h th ng NHVN v n còn b c l nhi u

ñi m y u kém và t#n t i Nh!n th c ñư c t m quan tr ng c a h at ñ ng ngân hàng

ñ i v i n n kinh t , và v n ñ r i ro c a ho t ñ ng tài chính, tín d ng ñang ngày càng gia tăng trong nh ng năm g n ñây, không ch$ ñ i v i t ng t ch c tài chính, tín d ng mà còn ñ i v i h th ng thanh toán c a h th ng NHVN

Vì v!y, c n ph i nhìn nh!n l i h at ñ ng c a h th ng thanh toán hi n hành, nh ng

cơ h i và r i ro ti m n, và thi t l!p tính ch t chung cho ho t ñ ng c a h th ng thanh toán, ñây cũng chính là n i dung nghiên c u c a ñ tài: Nâng cao hi u qu

ho t ñ ng c a h th ng thanh toán c a h th ng ngân hàng thương m i Vi t Nam

M c tiêu nghiên c u

Nh&m nh!n bi t ñi m m nh, ñi m y u cũng như bao g#m c vi c xác ñ nh c n tr ,

r i ro c a các d ch v ngân hàng Trên cơ s ñó phân tích và ñánh giá m i tương quan so sánh gi a ti m l c hi n có c a các ngân hàng trong nư c v i t ch c qu c

t ; ñ#ng th'i ch$ ra các nguyên nhân tác ñ ng,…t ñó ñưa ra các nhóm phương pháp nh&m nâng cao hi u qu c a h at ñ ng ki m soát r i ro ñ i v i h th ng thanh toán c a các ngân hàng cũng như toàn b h th ng NHVN

Vì v!y m c tiêu chính xuyên su t n i dung nghiên c u c a ñ tài là:

i Tìm hi u h at ñ ng c a h th ng thanh toán c a h th ng Ngân hàng Vi t Nam

ii Phân tích và ñánh giá các nhân t tác ñ ng ñ n h th ng thanh toán nh&m ñ m

b o r&ng quá trình t do hóa ngành Ngân hàng Vi t Nam là ñ ng l c ñ hòan thi n h th ng thanh toán và s( mang l i l i ích cho n n kinh t qu c dân,

ñ#ng th'i có nh ng bi n pháp h n ch các tác ñ ng tiêu c c có th có c a quá trình t do hóa, toàn c u hóa ñ i v i h th ng thanh toán liên ngân hàng

Cơ s c a phương pháp lu!n là h c thuy t c a Mác v ch nghĩa duy v!t bi n

ch ng; phương pháp suy lu!n c th : t!p h p các s li u th c t t NHVN t trư c

ñ n 2006; th c hi n so sánh, phân tích nh&m ñánh giá th c tr ng gi a/v h th ng thánh toán c a các NHVN và v i các tiêu chu n an toàn chung c a qu c t (Basel, Camel…) v an toàn cho ho t ñ ng c a h th ng ngân hàng

B c c c a lu!n văn g#m 3 ph n:

Chương I Lý lu!n chung v h th ng thanh toán

Chương II Th c tr ng h th ng thanh toán t i các Ngân hàng Vi t Nam Vi t Nam Chương III Ki n ngh nh&m nâng cao hi u qu ho t ñ ng ki m soát h thi61ng thanh toán c a h th ng Ngân hàng Vi t Nam

CHƯƠNG I

Gi i thi u t ng quát v ho t ñ ng thanh

toán và h th ng thanh toán

CHƯƠNG I

LÝ LU N CHUNG V H TH NG THANH TOÁN 1.1 Gi i thi u v ho t ñ ng thanh toán

Trong 10, 15 năm qua, ngư'i ta ñã b+t ñ u quan tâm, nghiên c u và phát tri n

h th ng thanh toán ngân hàng và liên ngân hàng Các NHTƯ ñã t!p trung nhi u n

l c và c g+ng cho s phát tri n c a lĩnh v c ñ c bi t này Trong s các nhân t nh

hư ng ñ n quá trình phát tri n này thì s h p tác qu c t , s phát tri n c a khoa

h c k- thu!t, và quá trình phát tri n ñ c l!p song song c a các h th ng thanh toán

là các nhân t chính Trong ñó, s h p tác qu c t ñã tr thành nhân t ñ c bi t quan tr ng trong các qu c gia như: khu v c c ng ñ#ng châu Âu, các nư c G10, t

ch c Asean, … Quá trình này s( k t n i r ng rãi các h th ng thanh toán t ñó cho phép h th ng thanh toán liên ngân hàng c a các qu c gia trong cùng khu v c h p thành m t h th ng th ng nh t Tuy nhiên trong quá trình v!n hành và phát tri n, h

th ng thanh toán, chuy n kho n và bù tr ñã cho th y tính ph c t p trong lĩnh v c ngân hàng, do ñó h i nh!p v k- thu!t là con ñư'ng ng+n nh t có th ñem l i s chuyên sâu trong lĩnh v c này

H th ng thanh toán và bù tr có th ñư c phân lo i theo lo i giao d ch th c hi n như: d ch v thanh toán cho khách hàng, giao d ch thanh toán liên ngân hàng,

….Qui trình thanh toán g#m có nhi u lo i khác nhau như chuy n như ng tín d ng,thanh toán ñi n t., thanh toán tr c ti p, séc (cheques), …gi a các tài kho n c a khách hàng, gi a các ngân hàng

S phát tri n c a h th ng thanh toán, chuy n kho n và bù tr thư'ng bao g#m vi c phác h a và v!n hành h th ng, d n d n qua th c ti n ñã cho th y các ngân hàng

ph i ñ i m t v i vi c gi i quy t m t kh i lư ng l n d li u trong quá trình giao

d ch ð th c hi n v n ñ này, h th ng thanh toán c n ph i c i ti n ñ ñáp ng nhi u hình th c khác nhau trong thanh toán

Trư c ñây h th ng thanh toán h at ñ ng d a trên nguyên t+c x lý theo kh i và x

lý theo th'i gian nh t ñ nh Cu i m i ngày ngư'i ta s( tính toán l i lưu lư ng ti n thanh toán cho m i ngân hàng ð i v i h th ng thanh quy t toán ch!m d a trên s

dư ròng, các ngân hàng s( ph i v!n chuy n s ti n ñó vào tài kho n NHTƯ và sau

ñó NHTƯ s( th c hi n quy t toán v i các ngân hàng khác

ð rút ng+n th'i gian ch' gi a các ngân hàng ñ c bi t ñ i v i nh ng kh i lư ng thanh toán l n, các ngân hàng ñã phát tri n phương th c thanh toán t c th'i như h

th ng thanh toán ñan xen, h th ng thanh toán t ng th'i gian th c,…T ñó h

th ng thanh toán và quy t toán bù tr ñư c xây d ng trên cơ s phân c p C p cao

nh t bao g#m h th ng thanh toán t ng th'i gian th c c a các NHTƯ - nơi mà h s( th c hi n nh ng giao d ch l n - th c hi n ghi n , ghi có vào tài kho n c a các ngân hàng giao d ch Ngoài ra nh ng ngân hàng này còn là ngư'i ra l nh, th c hi n

ki m tra và ñ m b o giao d ch cho nh ng trư'ng h p nh t ñ nh c n th c hi n và chuy n l nh ñi ñ n nh ng h th ng thanh toán cu i cùng

1.2 Tiêu chu n c a các h th ng thanh toán

Các v n ñ v h th ng thanh toán ñã d n tr nên quan tr ng trong su t 10-15 năm qua NHTƯ cũng như các NHTM trong và ngoài nư c khác ñã ñ u tư nhi u cho h at ñ ng nghiên c u, phân tích các khó khăn, cũng như nh ng r i ro g p ph i khi th c hi n thanh toán qua h th ng thanh toán liên ngân hàng

S phát tri n c a th trư'ng tài chính qu c t , s chu chuy n t do c a các dòng

v n qu c t ñã làm gia tăng nhu c u thanh toán xuyên qu c gia, ñi u này ñã cho

th y kh năng phát tri n, và theo ñó cũng ti m n r t nhi u r i ro c a th trư'ng tài chính trong h th ng thanh toán Các r i ro n u không ñư c qu n lý m t cách th!n

tr ng thì có th d n ñ n r i ro h th ng và gây ra nh ng tác ñ ng x u không lư'ng trư c ñư c Ví d ñi n hình, s ki n 11 tháng 9 năm 2001 - th m h a t i Trung tâm thương m i Th gi i M- - ñã khi n C c d tr liên bang M- ph i gánh ch u chi phí r t l n cho m t kho n vay trong ch c lát là 81 tri u ñô la M- ñ ñ m b o không ngưng tr các h th ng thanh toán trên c nư c M- (chú ý r&ng bình thư'ng chi phí cho các kho n vay như th này r t th p)

ð tránh các tình hu ng tương t như trên x y ra, các NHTƯ bu c ph i quan tâm

ñ n các ho t ñ ng qu n tr r i ro v tài chính, tín d ng B i các r i ro này luôn luôn t#n t i, th!m chí khi các NHTƯ cho các ngân hàng khác vay có ký qu-, ho c có tài

s n ñ m b o thì v n t#n t i r i ro m t m c nh t ñ nh nào ñó, vì ch$ m t s bi n

ñ ng x u trong k t qu ho t ñ ng kinh doanh c a các ngân hàng khác thì lúc ñó th trư'ng ñ u ra cho các l ai tài s n ñó s( là r t th p và nguy cơ b l là ñi u khó tránh kh/i ñ i v i NHTƯ

1.3 H th ng thanh toán ho t ñ ng như th nào?

Ti n chuy n t ngân hàng A ñ n ngân hàng B thông thư'ng ñư c th c hi n như sau: Trư c tiên, Ngân hàng A l!p yêu c u thanh toán trong h th ng thanh toán ñ n Ngân hàng B Sau ñó ho c ngay l!p t c, thông tin ñư c ghi nh!n và x lý, giao dich chính th c có hi u l c Theo qui ñ nh chung, quy trình thanh toán cho nh ng món

ti n l n, kh i lư ng giao d ch l n ñ u thông qua NHTƯ Vì v!y NHTƯ s( ghi n vào tài kho n c a ngân hàng A ñ#ng th'i ghi có vào tài kho n c a ngân hàng B Giao d ch ñ n ñây s( k t thúc, n u ngân hàng A không h y ngang yêu c u ñã ñư c

ch p nh!n này (l ai tr trư'ng h p gian l!n, không trung th c x y ra) Khi giao

d ch này ñã ñư c ch p nh!n thì h th ng thanh toán s( phân lo i giao d ch và giao

d ch s( ñư c th c hi n v i h th ng thanh toán theo s dư th c ho c h th ng thanh toán theo s dư ròng

Tuy nhiên, v i m i phương th c thanh toán trên ngư'i chuy n ti n và ngư'i nh!n, cũng như ngân hàng chuy n và ngân hàng th hư ng ñ u g p ph i các khó khăn khác nhau

Ví d : Công ty X, có tài kho n m t i ngân hàng A, mua thi t b máy vi tính t i c.a hàng Y, có tài kho n m t i ngân hàng B Sau khi ñã nh!n ñ y ñ hóa ñơn ch ng

t , công ty X l!p yêu c u thanh toán t tài kho n c a mình t i ngân hàng A cho công ty Y t i ngân hàng B Lúc này giao d ch s( x y ra như sau:

i ð i v i h th ng thanh toán theo t ng th'i gian th c, ngân hàng B s( nh!n

ñư c ti n ngay sau khi yêu c u thanh toán c a ngân hàng A ñư c th c hi n

ii ð i v i h th ng thanh toán theo s dư ròng, ngân hàng B s( nh!n ñư c thông báo t h th ng thanh toán t ngân hàng A chuy n ti n, nhưng không ch+c ch+n giao d ch có x y ra hay không cho ñ n cu i ngày, khi mà m i giao dich nh!n và chuy n ti n c a các ngân hàng k t thúc

Như v!y, v i h th ng thanh toán t ng th'i gian th ccác bên s( g p ph i khó khăn

vì ph i m t chi phí d phòng cho kh năng thanh kho n trong thanh toán t i th'i

ñi m x lý thông tin th c t Trong khi v i h th ng thanh toán theo s dư ròng thì

g p khó khăn v kh năng ngân hàng s( ph i gánh ch u r i ro tín d ng

ð h n ch v n ñ này, các NHTƯ ñã h tr kh năng thanh kho n trong ngày ñ#ng th'i cũng kèm theo nh ng h n ch nh t ñ nh Ch0ng h n t i m t th'i ñi m c th trong ngày, ngân hàng A không ñ lư ng ti n m t trong tài kho n ñ th c hi n giao

d ch thì có th vay m n t i NHTƯ (th u chi) và s( th c hi n c n tr vào cu i ngày khi mà m i giao dich nh!n và chuy n ti n c a ngân hàng A k t thúc Lúc này ta

th y h th ng thanh toán t ng th'i gian th c có vai trò là h th ng c n tr công n

gi a ngân hàng A và NHTƯ

1.4 Các nguyên t c chính ñ i v i các h th ng thanh toán

Áp d ng các nguyên t+c trong qu n lý ñ i v i h th ng thanh toán s( giúp các ngân hàng tránh các r i ro v tín d ng, r i ro v m t kh năng thanh kho n, các v n

Nh ng qui ñ nh, qui trình v thanh toán ph i có cơ s pháp lý, ph m vi quy n

h n v ng ch+c M t h th ng không có khung pháp lý v ng ch+c ho c không rõ ràng thì có th gây nguy hi m cho các ñ i tư ng tham gia trong toàn b n n kinh t : ch0ng h n hi u sai v các qui ñ nh mang tính pháp lý

Môi trư'ng pháp lý ñ i v i m t h th ng thanh toán bao g#m khung pháp lý chung cho t ng ph m vi quy n h n như: qui ñ nh riêng v h p ñ#ng, thanh toán ngân hàng, m i quan h gi a ngư'i cho vay và ñi vay và các v n ñ tr ng y u có liên quan khác Trong ña s các trư'ng h p, ngư'i ta chú ý ñ n các v n ñ trong nư c nhi u hơn, nhưng s( r t ñ y ñ n u như có nh ng qui ñ nh rõ ràng v các ñ i tư ng tham gia là các ngân hàng nư c ngoài, ho c các lo i ngo i t khác

1.4.2 Nguyên t c v nh n th c và qu n lý r i ro

Áp d ng nguyên t+c này nh&m m c đích giúp ngu'i qu n tr h th ng và các

đ i tư ng cĩ liên quan (các ngân hàng, khách hàng,…) hi u rõ v tác đ ng lên h

th ng các r i ro tài chính trong h th ng và d đốn khi nào chúng phát sinh, và phát sinh khâu nào trong quá trình ho t đ ng

ð th c hi n đư c m c tiêu trên, c n ph i xác đ nh rõ quy n và trách nhi n c a các bên tham gia cũng như các đ i tư ng tham gia ph i cung c p đ y đ , k p th'i các

gi i trình tr ng y u cĩ liên quan

Bên c nh vi c đ ra các qui trình, nguyên t+c h at đ ng, c n ph i bi t k t h p các nguyên t+c đĩ trong b i c nh mơi trư'ng pháp lý hi n hành, và cơng b r ng rãi các nguyên t+c cơ b n b+t bu c nh&m m c đích ki m sốt r i ro tài chính

1.4.3 Nguyên t c v qui trình, th t c qu n lý r i ro tín d ng và r i ro thanh kho n

Ph i phân đ nh rõ th t c v qu n lý r i ro tín d ng, r i ro thanh kho n như trách nhi m và n l c qu n lý c a ngư'i đi u hành h at đ ng h th ng và nh ng ngư'i tham gia Nguyên t+c này khơng ch$ yêu c u ph i cĩ qui đ nh v đ nh v r i

ro phát sinh khâu nào trong ph m vi c a h th ng mà cịn ph i cĩ qui đ nh v trách nhi m và bi n pháp ngăn ch n k p th'i khi cĩ r i ro x y ra

Cĩ nhi u cách khác nhau đ qu n lý và ngăn ch n r i ro b&ng phương pháp phân tích và ki m sốt ho t đ ng h th ng V i k- thu!t phân tích ngư'i ta cĩ th theo dõi liên t c và ti p đĩ phân tích r i ro tín d ng, r i ro thanh kho n c a các đ i

tư ng tham gia trong cùng h th ng Cịn các qui trình v ho t đ ng nh&m ki m

soát r i ro g#m có áp d ng h n m c tr n, ký qu-, ki m soát tr!t t các giao d ch

x y ra ho c áp d ng các cơ ch , h th ng khác

1.4.4 Nguyên t c cho l n quy t toán bù tr

Xác ñ nh khi nào thanh toán h t là vi c quan tr ng trong quá trình qu n tr r i

ro h th ng vì v m t h th ng ph i th c hi n quy t toán bù tr ñúng vào ngày giá

tr c a nó – t c là quy t toán trong ngày ho c cu i ngày Các ngân hàng s( ph i lo l+ng v r i ro tín d ng và r i ro thanh kho n phát sinh k t lúc yêu c u thanh toán

ñư c h th ng ch p nh!n cho ñ n khi l n thanh toán cu i cùng th!t s phát sinh

R i ro này s( càng tăng lên, n u như giao d ch th c hi n ph i kéo dài qua hôm sau,

do s chênh l ch v múi gi' m i qu c gia và vùng lãnh th ho c s chênh l ch v gi' gi c làm vi c c a các t ch c khác nhau

T i nhi u qu c gia, các ngân hàng thư'ng ưu tiên thanh toán cho nh ng yêu c u thanh toán l n, ho c nh ng nơi có th trư'ng tài chính ph c t p ñ tránh nh ng r i

ro này x y ra Kinh nghi m th c t cho th y v i cơ ch có tính thanh kho n trong ngày cao thì d ñ t ñư c k t qu cao v vi c k t dư trong ngày ñúng th'i h n

1.4.5 Nguyên t c v h th ng bù tr ñan xen

Nguyên t+c này yêu c u các t ch c tín d ng ph i th c hi n quy t toán bù tr

m i ngày H u h t các h th ng bù tr ñan xen thư'ng trì hoãn các giao d ch ñ

th c hi n quy t toán bù tr vào m t l n cu i ngày ho c m t vài th'i ñ m nh t ñ nh nào ñó trong ngày ð i v i m t h th ng ñan xen thì vi c trì hoãn như th này có

th t o ra r i ro không có kh năng ñáp ng yêu c u quy t toán bù tr c a h th ng lúc ñó, ho c gây ra r i ro tín d ng và r i ro thanh kho n ñ i v i các bên tham gia cùng h th ng T n th t do r i ro trong tình hu ng này gây ra s( l n hơn nhi u so

v i kh i lư ng ñ n h n c n quy t toán Vì v!y, c n ph i có bi n pháp ki m soát

ch t ch( r i ro trong quy t toán bù tr và ñ i v i nhi u h th ng thanh toán c n

ph i th c hi n quy t toán trên s dư thu n, sau khi ñã tính ñ n r i ro h n m c tín

d ng và r i ro thanh kho n m c th p nh t Tuy nhiên, trong th c t các ngân hàng còn ph i ñ i m t v i r i ro tài chính; trong m t s trư'ng h p v i m t kho n dư n ròng l n vư t quá kh năng ñ th c hi n quy t toán bù tr c a m t t ch c tín d ng thì có th t o ra áp l c v kh năng thanh kho n ñ i v i t ch c tín d ng khác

Th c t kinh nghi m c a các nư c trên th gi i, h th ng c n ph i ñ m b o kh năng ñ ng v ng trong trư'ng h p m t s t ch c tín d ng trong cùng h th ng ñan xen như v!y, nh&m tránh/gi m thi u nh ng t n th t do m t kh năng th c hi n quy t toán bù tr ñ i v i nh ng món thanh toán l n

1.4.6 Nguyên t c v ti n và tài s n c a Ngân hàng Trung ương

T i h u h t các h th ng thanh toán, vi c quy t toán bù tr c n ph i ñư c th c hi n qua tài kho n c a các t ch c tín d ng t i NHTƯ, ñi u này giúp các ngân hàng tránh ñư c các r i ro v kh năng thanh toán, tín d ng trong c trư'ng h p giao

d ch thanh toán b&ng ti n ho c các tài s n có giá tr khác Tuy nhiên, trong trư'ng

h p có yêu c u thanh toán b&ng các tài s n khác ngoài ti n thì NHTƯ có th s( g p

ph i các r i ro v tín d ng và r i ro v kh năng thanh kho n c a tài s n ñó M t khác, NHTƯ cũng có nguy cơ kh ng ho ng v tính b o m!t riêng c a nó, mà ñi u này có th s( d n ñ n r i ro trên toàn h th ng ngân hàng

1.4.7 Nguyên t c yêu c u cao v an ninh và ñ chính xác trong ho t ñ ng thanh toán

H at ñ ng thanh toán c n ph i tuân th ch t ch( theo các yêu c u v tiêu chu n an toàn h p lý ñ i v i các kh i lư ng giao d ch có liên quan ð ñ m b o qui trình

thanh toán hàng ngày, các h th ng thanh toán c a ngân hàng ph i duy trì ñư c kh năng ph c h#i và lưu tr d li u cao Tuy nhiên, ñây không ph i ch y u ñ c!p

ñ n v n ñ v lưu tr , c ng ngh ph n m m, m ng lư i thanh toán c a các ngân hàng mà v n ñ quan tr ng là ph i có quy trình ho t ñ ng khép kín, ñ i ngũ nhân viên gi/i, nh ng ngư'i v!n hành và ñ m b o h th ng ho t ñ ng m t cách an toàn

và hi u qu , phù h p v i các qui ñ nh và nguyên t+c chung M t v n ñ n a quan

tr ng không kém là ph i l!p phương án d phòng cho nh ng trư'ng h p x u, ki u tương t như th m h a ñ i v i Trung tâm thương m i th gi i ngày 11/09/2001, ñ#ng th'i c n ph i có h th ng các d ch v h tr và v trí phân b ph i phù h p như g n trung tâm chính, …

1.4.8 Nguyên t c v tính hi u qu và kh thi

Trên th c t chúng ta v n có th xây d ng m t h th ng thanh toán v i ñ an toàn g n như 100%; và ñ làm ñư c ñi u này có th ñòi h/i chúng ta ph i b/ ra m t chi phí cho ñ u tư vào nó s( r t cao ðây cũng chính là nguyên nhân khi n cho h

th ng hoat ñ ng thanh toán c a các ngân hàng còn ch a ñ ng r i ro M c dù v!y, nhưng c n thi t ph i xây d ng m t h th ng thanh toán mà có th cung c p các phương ti n thanh toán, d áp d ng và ti n l i cho ngư'i s d ng ñ#ng th'i mang

l i hi u qu kinh t

1.4.9 Nguyên t c v công b tiêu chu n khách quan chung cho các ñ i

tư ng tham gia

Áp d ng nguyên t+c này s( giúp mang l i hi u qu và ti t ki m chi phí trong

ho t ñ ng d ch v thanh toán Tuy v!y, cũng c n ph i có nh ng gi i h n nh t ñ nh nh&m tránh hi n tư ng vi ph m các qui ñ nh v pháp lý c a các ñ i tư ng tham gia

mà t ñó có th gây ra các r i ro tài chính và r i ro ho t ñ ng B t c m t s h n

ch nào ñ i v i các ch th tham gia cũng c n ph i nêu ra rõ ràng c th

1.4.10 Nguyên t c v t ch c s p x p công tác qu n tr! h th ng

Công tác t ch c tri n khai ph i ch a ñ ng ñư c m i quan h hài hòa gi a vi c

qu n lý h th ng thanh toán và ngư'i có trách nhi m như ban Giám ñ c, H i ñ#ng

qu n tr và c ñông Vi c t ch c s+p x p v cơ b n c n ph i xác ñ nh như sau: l!p

ra m c tiêu chung c a toàn b h th ng và giám sát quá trình th c hi n m c tiêu ñó

K"T LU N CHƯƠNG I

Ngân hàng là công c c c kỳ quan tr ng trong quá trình xây d ng và phát tri n ñ t

nư c, c a m i hình th c xã h i trong n n kinh t hàng hóa Phát tri n h th ng ngân hàng góp ph n gi v ng và chi ph i th trư'ng, ñ y nhanh s nghi p công nghi p hóa,

hi n ñ i hóa ñ t nư c, t ng bư c hư ng ra ho t ñ ng nư c ngòai và th trư'ng tài chính qu c t

Trên th c t , quá trình ñánh giá v ho t ñ ng thanh toán và h th ng thanh toán c a h

th ng ngân hàng Vi t Nam c n xác ñ nh rõ nh ng nhân t t bên trong và t bên ngoài, ñ#ng th'i ph i s d ng các công c phân tích qu n lý, ki m soát phù h p Chính vì v!y, h c t!p kinh nghi m qu c t và c a m t s nư c phát tri n ñã làm, là ñi u c n thi t, song v!n d ng như th nào vào th c ti n h at ñ ng c a t ng ngân hàng và c a

qu c gia mình m i là ñi u quan tr ng hơn c

Trong b i c nh h i nh!p ngày càng sâu vào n n kinh t th gi i, chúng ta c n ph i ñánh giá ñúng v th c tr ng h th ng thanh toán c a h th ng ngân hàng Vi t Nam, v

nh ng cơ h i và thách th c, l y ñó làm n n t ng cho nh ng hư ng ñi h p lý cho hi n

t i và tương lai c a vi c s d ng hi u qu h th ng thanh toán liên ngân hàng

S phát tri n c a h th ng ngân hàng, ngoài nh ng ñòi h/i khách quan c a n n kinh t ,

b n thân h th ng ngân hàng cũng ñã ch ñ ng ñi u ch$nh các cơ ch chính sách trong

ho t ñ ng ngân hàng theo các cam k t ña phương, song phương Các qui ñ nh trong

ho t ñ ng ngân hàng ñã t ng bư c gi m dân s b o h ñ i v i các ngân hàng thương

m i trong nư c Các qui ñ nh h n ch các ho t ñ ng c a chi nhánh ngân hàng nư c ngoài d n b xoá b/ như gi i h n v huy ñ ng ti n g i, các qui ñ nh v cho vay, cho phép ngân hàng 100% v n nư c ngoài ñư c thanh l!p,… Qua ñó bu c các ngân hàng trong nư c ph i ñ i m i ho t ñ ng c a mình, nâng cao năng l c tài chính, năng l c

qu n tr ñi u hành, ñ i m i công ngh , ña d ng hoá s n ph m d ch v ñ nâng cao s c

c nh tranh

T nh ng quá trình trên cùng v i nh ng ñòi h/i khách quan và ch quan ñã thúc ñ y

h th ng ngân hàng trong th'i gian qua ti n hành c i cách m nh m( trên t t c các lĩnh

v c, t o cho h th ng ngân hàng cũng ngày càng phát tri n c v qui mô và ch t lư ng

ho t ñ ng

2.1 Th%c tr ng ho t ñ ng c a h th ng thanh toán trong h th ng ngân hàng Vi t Nam

Nh!n th c ựư c t m quan tr ng c a thanh toán v n trong n n kinh t , nh ng năm g n ựây, Ngân hàng Nhà nư c (NHNN) ựã quan tâm ự u tư công ngh hi n ự i cho h

th ng thanh toán v i s tài tr c a WB, NHNN ựã xây d ng thành công h th ng thanh toán ựi n t liên ngân hàng (h th ng TTđTLNH) đây là h th ng thanh toán ựư c thi t k hi n ự i nh t Vi t Nam, ự t tiêu chu n k- thu!t và chu n m c qu c t Nh' s thành công này mà thanh toán qua ngân hàng ựã ựư c c i ti n vư t b!c, không còn ách t+c trong thanh toán d n ự n ựóng băng ngu#n v n như trư c ựây

Và tắnh ự n th'i ựi m hi n t i, Ngân hàng Vi t Nam ựang t#n t i 5 h th ng thanh toán cùng song song ho t ự ng đó là h th ng TTTđTLNH, h th ng chuy n ti n ựi n t (CTđT) liên ngân hàng, h th ng thanh toán bù tr (TTBT), các h th ng CTđT c a các NHTM và h th ng chuy n ti n qu c t (S.W.I.F.T)

2.1.1 H th ng thanh toán ựi n t& liên ngân hàng

Là h th ng thanh toán gi a các ngân hàng theo t ng th'i gian th c H th ng này

ựư c xây d ng theo phương pháp t!p trung hoá tài kho n, m i ngân hàng thành viên ch$ c n m và s d ng m t tài kho n ti n g.i thanh toán duy nh t t i S giao d ch Ngân hàng Nhà nư c Vi c th c hi n chuy n l nh thanh toán ựư c th c hi n theo công ngh tin ựi n, và l nh này s( ựư c chuy n ựi ngay sau khi ngân hàng kh i phát th c

hi n chuy n mà không c n h ch toán t i Ngân hàng Nhà nư c chi nhánh, thành ph

Vi c h ch toán ch$ th c hi n t i Ngân hàng Trung ương H th ng thanh toán ựi n t liên ngân hàng ựư c thi t k và xây d ng g#m hai ti u h th ng: h th ng thanh toán gắa tr th p và h th ng thanh toán giá tr cao v i cách x lý và h ch toán khác nhau

2.1.1.1 H th ng thanh toán giá tr! cao

H th ng này dùng ñ thanh toán gi a các ngân hàng khác h th ng khác ñ a bàn t$nh, thành ph , v i các l nh thanh toán trên 500 tri u ñ#ng và thanh toán kh n theo phương pháp quy t toán t ng t c th'i Khi l nh thanh toán phát sinh t i thành viên ho c ñơn v thành viên chuy n, h th ng t ñ ng ki m soát n u ñ ñi u ki n h p lý và h p pháp, ch$ c n thao tác b m nút, ngay l!p t c l nh thanh toán ñư c chuy n v Trung tâm Thanh toán Qu c gia vì Trung tâm Thanh toán Qu c gia k t n i m ng v i S giao d ch Ngân hàng Nhà nư c ñ duy trì tài kho n ti n g.i thanh toán theo m t cơ ch riêng Ngay l!t t c h th ng truy c!p vào tài kho n ti n g.i thanh toán c a thành viên (bên chuy n) ñ ki m tra s dư N u trên tài kho n ti n g.i thanh toán ñ ti n thì ngay l!p

t c h th ng t ñ ng h ch toán vào bên N tài kho n ti n g.i thanh toán c a bên chuy n, h ch toán vào bên Có tài kho n ti n g.i thanh toán c a bên th hư ng và chuy n cho ngư'i th hư ng (th'i gian x lý ch$ là 10 giây) N u trên tài kho n ti n g.i thanh toán c a thành viên bên chuy n không ñ v n thì l nh thanh toán ñư c chuy n vào danh sách ch' ñ n khi ñư c b sung ñ v n thì thanh toán, ho c ñư c phép

th u chi ð n cu i ngày mà thành viên v n chưa b sung v n vào tài kho n ti n g.i thanh toán c a mình (ho c s dư còn quá ít không ñ thanh toán), Ngân hàng Nhà nư c

l i không cho thành viên ñó th u chi, thì toàn b l nh thanh toán trên danh sách ch' t

ñ ng b hu" Theo cơ ch này thì l nh thanh toán ch$ ñư c th c hi n khi thành viên ñ

v n thanh toán, ho c ñư c hư ng cơ ch th u chi trên tài kho n ti n g.i thanh toán

2.1.1.2 H th ng thanh toán giá tr! th'p

H th ng giá tr th p th c hi n x lý l nh thanh toán theo lô cho nh ng l nh thanh toán

có giá tr dư i 500 tri u H th ng này x lý các l nh thanh toán giá tr th p trong ñ a bàn và c các l nh thanh toán giá tr th p ngoài ñ a bàn t$nh, thành ph và toàn b khâu

x lý ñư c ti n hành t ñ ng ð tham gia thanh toán h th ng này, b+t bu c m i thành viên ph i xác l!p h n m c n ròng b&ng cách l y t ng giá tr c a các kho n thanh toán

ñ n (Nh!n) tr ñi t ng các kho n thanh toán chuyñi (Chuy n) trong m t kho ng th'i gian nh t ñ nh Sau khi ñã xác ñ nh ñư c h n m c n ròng, các thành viên ph i th c

hi n ký quĩ gi y t' có giá t i Ngân hàng Nhà nư c

Phương th c v!n hành c a h th ng thanh toán giá tr th p như sau: Thành viên ho c ñơn v thành viên l!p l nh thanh toán và truy n tr c ti p t ng l nh hay nhi u l nh trong cùng m t t p (file) g.i v Trung tâm thanh toán t$nh, thành ph Nh!n ñư c l nh thanh toán, t i Trung tâm thanh toán t$nh, thành ph h th ng t ñ ng ki m soát h n m c n ròng N u ñ h n m c, thì l nh thanh toán cùng ñ a bàn ñư c chuy n ngay cho thành viên ho c ñơn v thành viên th hư ng; ñ i v i l nh thanh toán khác ñ a bàn t$nh, thành

ph ñư c chuy n ti p v Trung tâm thanh toán Qu c gia ñ chuy n cho thành viên

ho c ñơn v thành viên th hư ng

2.1.2 H th ng chuy(n ti n ñi n t& liên ngân hàng

H th ng chuy n ti n ñi n t liên ngân hàng ñư c xây d ng theo phương pháp qu n lý tài kho n ti n g.i thanh toán phân tán, m i chi nhánh c a Ngân hàng Thương m i có nhu c u thanh toán qua Ngân hàng Nhà nư c ph i m m t tài kho n ti n g.i thanh toán t i Ngân hàng Nhà nư c chi nhánh t$nh, thành ph trên ñ a bàn Trung tâm Thanh toán ch$ n i m ng ñ n các Ngân hàng Nhà nư c chi nhánh t$nh, thành ph ñ th c hi n chuy n ti n trong n i b h th ng Ngân hàng Nhà nư c Vi c chuy n l nh thanh toán

th c hi n theo t p (file) và ch$ ñư c chuy n ñi sau khi k toán Ngân hàng Nhà nư c chi nhánh t$nh, thành ph ñã h ch toán trích tài kho n ti n g.i c a chi nhánh Ngân hàng Thương m i yêu c u chuy n ti n H th ng này ch y u th c hi n chuy n ti n gi a các

h th ng ngân hàng v i nhau nó ch$ là th c hi n chuy n v n trong trư'ng h p tài kho n ti n g i thanh toán c a các ñơn v thanh toán m phân tán Như v!y, các chi nhánh c a Ngân hàng Thương m i thanh toán v i các ngân hàng khác ph i thông qua

Ngân hàng Nhà nư c chi nhánh t$nh, thành ph ch không chuy n tr c ti p ñư c H

th ng này x lý ñơn gi n như khi các ngân hàng có nhu c u thanh toán, Ngân hàng Nhà nư c chi nhánh t$nh, thành ph trích tài kho n ti n g i thanh toán c a ñơn v thanh toán và x lý l nh chuy n ti n thông qua h th ng chuy n ti n ñi n t ñ chuy n v Ngân hàng Nhà nư c chi nhánh t$nh, thành ph có ñơn v thanh toán th hư ng Khi nh!n ñư c l nh chuy n ti n ñ n n u th y h p pháp, h p l thì k toán Ngân hàng Nhà

nư c chi nhánh t$nh, thành ph bên th hư ng h ch toán ghi Có tài kho n c a ñơn v

th hư ng th hư ng Trong tương lai khi h th ng thanh toán ñi n t liên ngân hàng tri n khai hoàn t t thì h th ng này s( không còn t#n t i và s( ñư c thay th b&ng ti u

h th ng giá tr cao c a h th ng thanh toán ñi n t liên ngân hàng

2.1.3 H th ng thanh toán bù tr

H th ng này ñư c v!n hành do chi nhánh NHNN t$nh, thành ph ch trì và ñang ho t

ñ ng hai c p ñ k- thu!t khác nhau M t s t$nh, thành ph th c hi n chuy n l nh thanh toán b&ng các thi t b ñi n t (bù tr ñi n t.), s t$nh còn l i v n th c hi n bù tr

gi y theo phương pháp th công, ñ nh kỳ có th vài ti ng, n.a ngày, m t ngày m t l n, tuỳ theo s l nh thanh toán nhi u hay ít K t qu bù tr thông qua ti u h th ng h

th ng thanh toán giá tr cao ñư c chuy n v Trung tâm thanh toán Qu c gia như m t

l nh giá tr cao Ph n l n các l nh thanh toán ñư c bù tr trong ñ a bàn nh ng kho n thanh toán ngoài ñ a bàn s( ph i chuy n qua h th ng chuy n ti n ñi n t ñ th c hi n (ba h th ng này do NHNN qu n lí và ñi u hành)

ð thanh toán bù tr , b+t bu c m i thành viên tham gia thanh toán bù tr ph i duy trì

m t tài kho n ti n g.i thanh toán t i chi nhánh Ngân hàng Nhà nư c chi nhánh t$nh, thành ph Vì th , cũng gi ng như h th ng chuy n ti n ñi n t., h th ng này s( ñư c thay th b&ng h th ng thanh toán giá tr th p trong tương lai

2.1.4 H th ng thanh toán n i b và h th ng Corebanking t p trung tài kho n

c a m i Ngân hàng Thương m i mà l nh thanh toán khi v ñ n H i s chính ho c ch$

ki m tra l i ñ chuy n ti p cho bên nh!n, ho c ñư c h ch toán vào m t tài kho n trung gian sau ñó t o l nh m i r#i m i chuy n cho chi nhánh Ngân hàng Thương m i nh!n

H th ng Corebanking là h th ng t!p trung hoá tài kho n khách hàng t t c các chi nhánh c a Ngân hàng Thương m i và ñư c k t n i trong m ng WAN Toàn b tài kho n c a khách hàng c a Ngân hàng Thương m i ñư c t!p trung t i H i s chính trong m t cơ s d li u duy nh t Các nghi p v ñư c thi t l!p thành các Modul liên

k t v i m t h th ng d li u t!p trung, m i tài kho n khách hàng thu c chi nhánh ch$

ñư c c p m t mã khách hàng duy nh t và m i chi nhánh ñư c c p m t mã s chi nhánh Do v!y, tuy h th ng thi t l!p m t cơ s d li u tài kho n khách hàng t!p trung

t i H i s chính, nhưng d dàng phân lo i ñư c khách hàng c a chi nhánh nào Vi c giao d ch v i khách hàng ñư c th c hi n “m t c.a” t i các chi nhánh Nh' ng d ng công ngh hi n ñ i mà h th ng Corebanking có th ph c v khách hàng g.i m t nơi

l y nhi u nơi và m r ng các d ch v ñi n t hi n ñ i

Tuy nhiên ñ có ñư c h th ng Corebanking c n h i ñ các y u t : Cơ s h t ng k- thu!t ph i có m ng truy n thông t c ñ cao, h th ng máy tính dung lư ng l n, h

th ng an tồn b o m!t t t; ph n m m h th ng, ph n m m ng d ng theo tiêu chu n

qu c t ; qui trình nghi p v m i; đ i ngũ cán b tin h c và cán b nghi p v đư c đào

t o đ qu n lý v!n hành khai thác h th ng

2.1.5 H th ng chuy(n ti n qu c t (S.W.I.F.T)

Thư'ng g i là h th ng thanh tốn qu c t c a các ngân hàng Viet Nam cho ngân hàng

th hư ng nư c ngồi thơng qua vi c làm đ i lý cho các t ch c ho c cơng ty tồn

c u như Western Union, Money Gram Thơng thư'ng các ngân hàng Vi t Nam ch$

hư ng hoa h#ng t d ch v này cịn qui trình ho t đ ng thì do cơng ty m2 nư c ngồi đưa ra Vì th tiêu chu n an tồn chung cho h th ng này thư'ng đư c áp d ng th ng

nh t t i m i đ i lý c a cơng ty m2 và m c tương đ i kh+c khe và an tồn so v i đi u

ki n c a Vi t Nam Tuy nhiên m i chính sách xúc ti n đ u ph thu c vào tài tr t cơng ty m2, trong khi đĩ do cơng ty m2 là t!p đồn nên ít cĩ chương trình xúc ti n riêng cho m t nhĩm khách hàng đ c bi t Vì th các ngân hàng Vi t Nam g p khơng ít khĩ khăn trong vi c ph v và h tr kh1ch hàng c a mình

2.2 Thành t%u và nguyên nhân

Trư c đây trong th'i kỳ ngành ngân hàng m t c p, t ch c qu n lý và v!n hành các h

th ng thanh tốn khơng đư c rõ ràng Khi h th ng ngân hàng Vi t Nam chuy n thành hai c p thì Ngân hàng Nhà nư c đã chú tr ng hơn vào vi c qu n lý và phát tri n h

th ng thanh tốn B i các d ch v thanh tốn ngày càng phát tri n và đa d ng, c n ph i

cĩ hành lang pháp lý đ y đ đ gi m nh ng r i ro S phát tri n c a h th ng thanh tốn c a h th ng ngân hàng Vi t Nam đã đ t đư c nh ng thành qu nh!t đ nh

Nh ng thành cơng bư c đ u này khơng nh ng đã mang l i l i ích cho b n thân ngân hàng, mà cịn gĩp ph n thúc đ y n n kinh t phát tri n Thanh tốn khơng dùng ti n

m t phát tri n, h n ch t i ña lư ng ti n m t trôi n i trong lưu thông d n ñ n tình tr ng khan hi m ti n m t gi t o ñ r#i ngân hàng ph i phát hành m t kh i lư ng ti n m t không nh/ ñ bù ñ+p, gây nhi u t n kém và lãng phí cho xã h i

2.2.1 V h th ng thanh toán s& d ng ti n m)t

Trong h th ng thanh toán, thì ti n m t t lâu ñã tr thành phương ti n thanh toán ch ñ o T" tr ng thanh toán ti n m t trong t ng phương ti n thanh toán năm

2006 ti p t c gi m so v i các năm trư c, chi m 17,21%, trong khi t" l này năm

2005 chi m 19,01%; năm 2004 là 20,35%; năm 2003 là 22,03% và m c tiêu ñ n năm 2010 là 15%, năm 2020 là 10% T" tr ng tiên m t trong lưu thông gi m là k t

qu c a vi c ngày càng m r ng và phát tri n các hình th c thanh toán không dùng

ti n m t c a h th ng ngân hàng như th tín d ng, ATM,…ði cùng v i quá trình là

là s m ng r ng h at ñ ng cũng như ngày càng có nhi u ngân hàng tham gia vào

th trư ng tài chính và làm cho th trư'ng ngày càng c nh tranh hơn B ng 1 cho

th y, s lư ng ngân hàng không ng ng tăng mang l i nhi u h a h2n v d ch v cho ngư'i tiêu dùng

B ng 1: Ngân hàng và các t ch c tín d ng phi ngân hàng t i Vi t Nam

2.2.2 V h th ng thanh toán ựi n t&

Ngh ự nh s 91/CP c a chắnh ph vào ngày 25/12/1993, v t ch c thanh toán không dùng ti n m t đã t o cho các Ngân hàng Nhà nư c và các Ngân hàng Thương m i có

ự ựi u ki n th c hi n nghĩa v ựáp ng ự y ự , k p th'i phương ti n thanh toán ti n

m t và không ti n m t theo yêu c u c a khách hàng Ngh ự nh cũng xác ự nh quy n

l i và nghĩa v bình ự0ng gi a ngân hàng và khách hàng v l a ch n ngân hàng m tài kho n, s d ng các phương ti n thanh toán, ng d ng công ngh m i và tuân th

nh ng qui trình k- thu!t c a ho t ự ng thanh toán qua ngân hàng

Công ngh ngân hàng cũng có bư c phát tri n ựáng ghi nh!n, trong vài năm g n ựây, các ngân hàng ựã ự y nhanh vi c ng d ng công ngh thông tin trong các d ch

v thanh toán ngân hàng hi n ự i như: g.i ti n m t nơi rút nhi u nơi b&ng m ng online tr c tuy n; d ch v thanh toán ựi n t., v i s ph bi n trong vi c ng d ng công ngh trong các ho t ự ng c a n n kinh t như: v n tin s dư, thanh toán hàng hoá, d ch v qua Internet, qua Mobile; s d ng th thanh toán ngày càng tăng

đ ph c v cho h th ng thanh toán không dùng ti n m t ựư c ti n hành m t cách

ph bi n, ự n cu i năm 2007 có 30 ngân hàng trang b máy rút ti n t ự ng ATM,

t ng s lư ng máy ATM hi n có trên toàn qu c là 4.500 chi c, ư c tắnh ự n cu i năm 2008 là 6.900 chi c và 70% trong s các ngân hàng này ựã k t n i v i nhau và

s lư ng tài kho n cá nhân là 8.201 K t lúc phát hành ự n nay s lư ng th phát hành ngày càng tăng cao C th , cu i năm 2006 có kho ng 6 tri u th phát hành so

v i g n 21 nghìn th năm 2002 và năm 2007 là 8 tri u th Bên c nh ựó ngân hàng thành viên tham gia th trư'ng ngày càng nhi u, ựã có hơn 30 ngân hàng tham gia

v i trên 22.959 ựi m ch p nh!n th (Xem b ng 2)