Hoàn thiện hệ thống tài khoản kế toán doanh nghiệp việt nam

Ba la neu len nhfi'ng quan digm va d€ xua't mt s6 ghli phap hoan thi~n h~ th6ng tai khoan ke' toan doanh nghi~p Vi~t Nam cho phu h... Ke't qua cua ke' toan du'cjc trlnh bay t6t nha't ho

BQ GIAO Dl)C v A DAO T~O

TRUONG D~I HQC KINH TE TP HCM

KHOA SAU D~I HQC

KE TOAN - KIEM TOAN

LU8N lliiN TIIIJt fllliNII TE

NgtiO'i htiong dan khoa hQc: T.S VO VAN NHJ

j MUCLUC oOo

1.1.2.1 Mve dfch eua thong tin ke' toan 1.1.2.2 DO'i tliqng sti' dvng TTKT

1.1.3 Ca'u true eua h~ th6ng thong tin ke' toan 1.1.3.1 N<)i dung eua h~ thO'ng thong tin ke' toan 1.1.3.2 ea'u true eua h~ thO'ng thong tin ke' toan 1.2- H~ thO'ng ke' toan doanh nghi~p

1.2.1 Che' d9 ehung tu ke' toan 1.2.2 Che' d<) h~ thO'ng tai khmin ke' toan 1.2.3 Che" d<) s6 ke' toan

1.2.4 Che' d<) bao eao ke' toan 1.3- H~ thO'ng tai khoan ke' toan

trang 05 trang 06

trang 07 trang 10

trang 12 trang 13 trang 13 trang 14

1.3 1 Khai ni~m tai khoan ke' toan trang 14 1.3.2 Mve dfch xay dlfng thO'ng tai khoan ke' toan trang 15 1.3.3 Co sd xay dlfng h~ th6ng tai khoan ke" toan trang 16 1.3 4 ca" u true eli a h~ thO'ng tai khoan ke' to an trang 17 1.3.5.H~ thO'ng tai khoan ke' toan eua m<)t s6 quO'e gia phat tri~n 1.3.5.1 H~ thO'ng tai khoan ke" toan Phap trang 18 1.3.5.2 H~ thO'ng tai khoan ke" toan My trang 20

2.1- Lieh sti' hlnh thanh va phat tri~n eua h~ thO'ng tai khoan ke" toan

Vi~t Nam qua eae giai do~n

2.1.1 Giai do~n tu nam 1954 de'n mlm 1986 2.1.2 Giai do~n tu nam 1986 de'n nam 1995

trang 22 trang 24

2.1.3 Giai do~n tu nam 1995 de'n nay trang 25 2.2- H~ th6ng Uti khoan ke' tmin ap dvng cho cac doanh nghi~p Vi~t Nam

2.3- Danh gia h~ th6ng Uti khoan ke' toan hi~n h~mh

3.2- Giai phap hoan thi~n h~ th6ng tai khoan ke' toan doanh nghi~p

Vi<$tNam

3.2.1 Giai phap chung 3.2.2 Giai phap cv th~

trang 40

3 2.2.1 D6i vdi cac tai khoan ke' toan da c6 san trong h~ th6'ng ·

3.2.2.2 M9t s6 tai khoan ke' toan b6 sung them trang 48 3.2.3 Cac giai phap c6 lien quan

Ke't Iu~n

3.2.3.1 Giai phap vS chung tu 3.2.3.2 Giiii phap vS s6 ke' toan 3.2.3.3 Giai phap vS bao cao tai chinh 3.2.3.4 Giai phap vS ung dvng tin h<;>c

Tai li<$u tham khao

Phvlvc

trang 61 trang 63 trang 64 trang 65 trang 67

? ):

l.TINH CAP THIET CUA DE TAl:

Qua trlnh d6i moi n~n kinh te' tu co che' ke' ho~ch h6a t~p trung sang co che'

thi tntong theo dinh huang xa h()i chu nghia (J nu'oc ta da d~t du'<Jc nhfi'ng thanh tlfu

to Ion Trong S\1' d6i moi kinh te', phai c6 S\1' d6i moi nhfi'ng cong C\1 quan ly kinh te' Ke' toan la m()t trong nhfi'ng cong C\1 quan ly kinh te' nen ta't ye'u phai d6i mOi cho phu h<Jp

Thai gian qua ( k~ tu khi B() Tai chinh ban hanh quye't dinh 1141), h~

thO'ng ke' toan Vi~t Nam trong d6 c6 h~ th6ng tai khoan ke' toan doanh nghi~p da c6 slf d6i moi sau s~c nh~m dap ling kiP thoi voi tlnh hlnh thlfc te' cua n~n kinh te', dap ung du'<Jc ph~n IOn nhu c~u v~ sii' dl,lng thong tin ke' toan cua cac d6i tu'<Jng khac nhau; t~o di~u ki~n d~ h~ th6ng ke' toan Vi~t Nam h()i nh~p va phu h<Jp voi thong 1~ chung cua qu6c te' va cac chufin mlfc ke' toan qu6c te'

H~ th6ng ke' toan Vi~t Nam hi~n nay n6i chung va h~ th6ng tai khoan ke' toan doanh nghi~p Vi~t Nam n6i rieng tuy da c6 slf d6i moi va c6 nhi~u u'u di~m so voi h~ thO'ng ke' toan cu Nhu'ng de'n bay gio, khi n~n kinh te' Vi~t Nam ngay cang

v~n d()ng theo qui d~o cua n~n kinh te' thi tru'ong va theo xu hu'ong h()i nh~p voi kinh te" khu V\l'C va the' giOi M~t khac, trong khi B() Tai chinh da va dang ban hanh

h~ th6ng chufin mlfc ke' toan qu6c gia tren co sd nghien cuu, chQn lQc cac chufin mlfc ke" toan qu6c te' v~n dl,lng phu h<Jp voi di~u ki~n C\1 th~ cua Vi~t Nam, thl h~

thO'ng ke' toan hi~n hanh da va dang b()c 19 nhfi'ng t6n t~i c~n phai du<jc sii'a d6i,

ho~tn thi~n cho phu h<Jp voi co che' kinh te' thi tru'ong va thong 1~ chung cua qu6c te'

v€ ke' toan Xua't phat tu thlfc ti~n d6, chung t6i xin d~ xua't m()t s6 quan di~m va nhfi'ng giai phap nh~m hoan thi~n h~ th6ng tai khoan ke' toan ap dl,lng cho cac doanh nghi~p Vi~t Nam thong qua d€ tai:

" Hoan thi~n h~ tho'ng tai khoan ke' toan doanh nghi~p Vi~t Nam"

2 Ml)C DiCH NGHIEN cuu CUA DE TAl:

La gop ph~n cling cfS, sua d6i h~ thfSng ali khmin ke' tmin hi~n hanh nhhm hofm thi~n h~ thfSng tai khoan ke' toan th6ng nha't ap dt,mg cho cac doanh nghi~p

Vi~t Nam theo hu'ong: linh ho~t, dap ung du'<;lc nhung yeu c~u cua n€n kinh te' thi truong v€ ghi nh~n va cung ca'p thong tin kinh te' tai chinh, dap ung du<;~c yeu c~u

h()i nh~p voi h~ thfSng ke' toan cac nu'oc c6 n€n kinh te' phat tri€'n tren the' gioi va phu h<Jp voi cac chuffn mvc ke' toan quO'c te'

3 DOl TUQNG v A PH~M VI NGHIEN CUU:

Tren cd sd nghien cuu ly lu~n va thlfc ti€n v€ h~ thO'ng tai khoan ke' toan

Vi~t Nam c6 d6i chie'u, so sanh voi h~ thfSng tai khoan ke' toan cua m()t sfS nu'oc c6 n€n kinh te' phat tri€n, nh~m v~n dt,mg m()t each c6 chQn l9c phu h<;lp voi di€u ki~n

cua Vi~tNam

Tren cd sd danh gia thvc tn,mg h~ th6ng tai khoan ke' toan hi~n hanh, tu d6 d€ xua't m()t sfS giai phap nh~m hoan thi~n h~ th6ng tai khoan ke' toan doanh

4 PHUONG PHAP NGHIEN CUU:

Phudng phap nghien cuu chu ye'u Ia phudng phap duy v~t bi~n chung va duy v~t lich su, nghien cuu cac va'n d~ trong m6i lien h~ ph6 bie'n, trong slf v~n

d()ng va phat tri€n; su dt,mg ke'r h<;lp phu'dng phap phan tich, so sanh d6i chie'u va qua trlnh nghien cuu chia thanh ba buoc nhu' sau:

M()t la neu len m()t cai nhln khai quat v€ m~t ly lu~n v€ h~ thfSng tai khoan ke' toan doanh nghi~p

Hai la danh gia khai quat v€ thlfc tr~ng cua h~ th6ng tai khoan ke' toan du'<;lc ap dt,mg cho cac doanh nghi~p Vi~t Nam hi~n nay

Ba la neu len nhfi'ng quan digm va d€ xua't m()t s6 ghli phap hoan thi~n h~

th6ng tai khoan ke' toan doanh nghi~p Vi~t Nam cho phu h<;1p voi thong 1~ chung va chuffn mlfc ke' toan qu6c te'

5 NQI DUNG CUA DE TAl:

Toan b() n()i dung d€ tai du'<;1c chia thanh ba chuang ( khong tinh ph~n md dfiu va ke't lu~n)

~ ~ A " ' " ' ,

A '- A " ' '- ? " ' ,

1.1 H~ tho'ng thong tin ke' tmin:

1.1.1- Cac khai ni~m vi ke' toan:

Tu cac each tie'p c~n khac nhau, cfing nhu cac quan di~m rieng cua cac nh;l, nghien cilu ly lu~n va thlfc hanh ke' toan dua de'n nhung khai ni~m khac nhau v~ ke' toan Tuy nhien, du c6 khai ni~m theo each tie'p c~n nao di chang nua, thi ke' toan van du'<;jc xac dinh Ia m<)t h~ tho'ng thong tin dung d~ cung ca' p thong tin kinh te' tai chinh v~ m<)t t6 chile nha't djnh cho cac do'i tu<;1ng su d1,mg khac nhau C6 th~ neu ra m<)t so' khai ni~m v~ ke' toan c6 tinh cha't ph6 bie'n:

~ Ke' toan la m<)t ngh~ thu~t cua vi~c ghi chep, phan lo~i va t6ng h<;1p theo nhung phu'ong phap rieng Va ghi b~ng ti~n cac nghi~p V\1 Va cac Slf ki~n CO tinh cha't tai chinh va trinh bay ke't qua cua n6 (theo UB thu~t ngu cua vi~n ke' toan Hoa

~ Theo djnh nghia cua chu~n mlfc ke' toan Qu6c te' " Ke' toan la m<)t h~

tho'ng thong tin n6 do luang, xu ly va cung ca'p thong tin tai chinh"

~ M<)t trong cac djnh nghia hi~n d~i v~ ke' toan " Ke' toan la m<)t ho~ t d<)ng phvc vv voi chile nang cung ca'p cac thong tin dinh lu<;1ng chu ye'u v~ ban cha't tai chinh, v~ cac t6 chile kinh te' rna chung du<;1c dlf dinh d~ su dvng huu ich cho vi~c

ra cac quye't djnh kinh te'"

~ CJ Vi~t Nam, djnh nghia v~ ke' toan ciing du'<;jc khgng djnh trong di~u 1~ t6 chuc ke' toan nha nuoc Vi~t Nam " Ke' toan la cong vi~c ghi chep, tinh toan b~ng

con so' duoi hinh thilc gia tri, hi~n v~t va thoi gian lao d<)ng, chu ye'u duoi hinh thilc gia tri d~ phan anh, ki~m tra tinh hinh v~n d<)ng cua cac lo~i tai san, qua trinh va

ke't qua ho~ t d(>ng kinh doanh, sti' dt,mg vO'n va kinh phi nha mtoc, cling nhu' cac t6 chuc, xi nghi~p "

E>inh ngh'ia nay du'<;lc kh~ng djnh m(>t each khai quat heln trong Lu~t ke' toan

Vi~t Nam" ke' toan la cong vi~c thu th~p xti' ly, ki€'m tra, phan tich va cung ca'p thong tin kinh te', tai chinh du'oi hlnh thuc gia tri, hi~n v~t va thai gian lao d(>ng" (Dl! thao lu~t ke' toan- BiSu 4- Chuelng I)

Nhu v~y du cac dinh ngh'ia tren voi cac g6c d(> tie'p c~n khac nhau dSu c6 m(>t quan diem chung la kh~ng dinh chuc nang eel ban cua ke' toan :

• Cung ca'p thong tin hii'u ich lien quan de'n cac nghi~p Vl,l kinh te' tai chinh phl,lC Vl,l cho Vi~c ra cac quye't djnh kinh te' xa h(>i va di€n d~t du'QC kha nang trach nhi~m va cu'elng vi quan ly

• Cung ca'p cac thong tin huu ich cho vi~c danh gia hi~u qua t6 chile va quan ly

1.1.2- M~lC dfch czia thong tin ke' toan va do'i tll(lng sil d~mg thong tin ke' toan:

1.1.2.1-JA.~;tc drcf1 va y ~gf1'la cua tf1o~g ti~ {Qc toa~:

Thong tin ke' toan la nhii'ng thong tin c6 tinh cha't tai chinh du'<;lc lu'<;lng h6a do ke' toan cung ca'p tren t~m vi mo, thong tin ke' toan la m(>t b(> ph~n eel ban

va quan tn,mg cua thong tin kinh te' Cac thong tin ke' toan du'<;lc sti' d1,1ng voi nhii'ng ffil,lC dich khac nhau tuy thu(>c vao nhu c~u cua ngu'oi ra quye't dinh Trong d6, sti' d1,1ng trong l'inh Vl,l'C kinh te' va quan ly kinh te' V~n ph6 bie'n va quan tn;mg nhfit

H~ thO'ng thong tin ke' toan la h~ thO'ng thong tin dugc sti' d1,1ng r(>ng rai

va lau doi nha't, n6 theo doi, phan anh va bao cao ho~t d(>ng kinh doanh va cac sl,l'

ki~n kinh te' tai chinh khac H~ thO'ng thong tin nay dl,l'a vao vi~c htu giii' thong tin tren cac lo~i s6 sach ke' toan thong qua khai ni~m ghi s6 kep da c6 tu ra't lau cilng nhu' cac khai ni~m ke' toan hi~n d~i khac nhu': Khai ni~m trach nhi~m; t6 chuc;

ho~t d(>ng lien tl,lc h~ thO'ng thong tin nay con ghi chep va bao cao cac dong vO'n

h.tu chuy~n qua doanh nghi~p dl;t'a tren cac s6 li~u phat sinh qua cac ho~t d{)ng SXKD cua doanh nghi~p va du'a ra cac bao cao tai chinh nhu' Bang din d6i ke' toan; ke't qua ho~t d{)ng kinh doanh; htu chuy~n ti~n t~

Ngoai ra h~ th6ng thong tin ke' toan con l~p nen cac dl;t' doan v~ tu'ong lai trong ho~t d{)ng SXKD cua doanh nghi~p

1.12.2- COot tttQ'~g giJ d 11 ~g tl1o~g H~ /Qe too.~:

Vai tro cua ke' toan la t~o ra thong tin v~ sl;t' ki~n kinh te', tai chinh phat sinh

tu cac ho~t d{)ng SXKD cua doanh nghi~p trong moi tru'ong cua n6 Ke't qua cua ke' toan du'cjc trlnh bay t6t nha't hoi mo hinh thong tin va du'cjc sa:p xe'p tren cac bao cao tai chinh voi nhfi'ng ghi chu giai trinh cua qua trlnh l~p bao cao tai chinh va nhfi'ng thong tin khac cua doanh nghi~p da du'cjc ki~m toan xac nh~n v~ tinh trung thl;t'c , hc;lp ly va phu hc;lp voi nguyen ta:c ke' toan du'cjc thua nh~n chung Cac thong tin cua ke' toan du'cjc t~o ra nh~m giup nhfi'ng ngu'oi c6 nhu cffu stl' dl,mg thong tin khac nhau

~ Cdc nha quiin tri doanh nghi?p: Bao g6m cac c!p dQ quan tri khac nhau

trong doanh nghi~p, hQ stl' d1,mg thong tin CUa ke' toan d~ XaC djnh ffil,lC tieu kinh doanh, d~ ra cac quye't djnh d~ thl;t'c hi~n, danh gia thl;t'c hi~n ffil,lC tieu Va di~u

chinh, ne'u tha'y cffn thie't d~ ho~t d{)ng kinh doanh cua doanh nghi~p d~t hi~u qua hon

~ Chu siJ hilu: La nhfi'ng ngu'oi c6 quy~n so hfi'u voi v6n ho~t d{)ng kinh doanh cua doanh nghi~p nhu': c6 dong, ngu'oi nu'oc trong cac doanh nghi~p Nha nu'oc va cong ty c6 phffn , h9 quan tam de'n lc;li tile sinh ra tu v6n kinh doanh Vi day la din cud~ hQ du'a ra cac quye't djnh cffn thie't, bao g6m ca quye't djnh phan chia lc;li tile cho hQ D6ng thoi qua vi~c xem xet thong tin tren bao cao ke' toan h9 c6 th~ danh gia nang ll;t'c ' trach nhi~m cua cac bQ ph~n quan ly 0 doanh nghi~p la t6t hay xa'u

~ Cdc nha cung cap tin df:lng va hang h6a, djch Vf:l: cac ngan hang; t6 chile tai chinh cilng nhu' cac nha cung ca'p hang h6a, dich v1,1 tru'oc khi cho vay ho~c cung ca'p d~u c6 nhu cffu thong tin v~ kha nang thanh toan cua doanh nghil$p nhu' the' nao? Nghia la, doanh nghil$p c6 du kha nang tra n<J hay khong? Chinh thong tin ke' toan cung ca'p nhung thong tin theo nhu cffu tren cho hQ

~ Cdc nha ddu tu: La ngu'ai cung ca'p v6n cho doanh nghil$p ho~t d()ng kinh doanh voi hy v<;>ng thu du'<;lc lqi tile tren v6n dffu tu' HQ luon mong mu6n dffu tu' vao ndi nao c6 ty 11$ hoan v6n cao nha't va thai gian ngil:n nha't, do v~y hQ cffn nhung thong tin v~ tlnh hlnh tai chinh cua doanh nghil$p de qua d6 nghien cilu, phan tich ' danh gia nh~m c6 quye't djnh dffu tu'

~ Cdc ca quan thue': Cac cd quan thue' dia phu'dng va trung u'dng dt;t'a tren

n~n tang cd ban Ia cac s6 lil$u ke' toan cua doanh nghil$p de tinh thue', d~c bi«$t la thue' thu nh~p doanh nghil$p Cac cd quan thue' thuang la'y lqi nhu~n ke' toan cua doanh nghil$p tren bao cao ke' toan c()ng them m()t s6 khmln phi rna lu~t thue' thu

nh~p doanh nghil$p khong cho phep tinh vao chi phi tru'oc thue' ho~c tru ra khoi l<Ji

nhu~n chiu thue' nhung khoan mi€n giam thue' theo lu~t dinh de xac dinh thu nh~p

chiu thue'

~ Cdc ca quan Nha nuac: Cffn s61il$u ke' toan cua doanh nghil$p de t6ng h<Jp cho nganh, dia phu'dng va tren cd sd d6 phan tich, danh gia nh~m d~ ra cac chinh sach kinh te' thich h<;lp de thuc d~y san xua't kinh doanh va di~u hanh kinh te' vi mo

De thl.fc hil$n du'<Jc chile nang ghi nh~n, xU' ly, t6ng h<Jp, phan lo~i va cung ca'p thong tin v~ cac st;( kil$n kinh te' cho nhung d6i tu'<;lng sii' d1,1ng thong tin khac nhau, hi$ th6ng thong tin ke' toan phai dam bao du'<Jc cac yeu cffu:

Thong tin cung ca'p phai chinh xac, kiP thai c6 hil$u qua va huu ich

Qua trinh phat tri€n cua h~ thO'ng phiii dam bao tinh hi~u qua v~ thoi gian va chi phi

- Phu h<;lp vdi nhu cffu hi~n t(;li va cac dinh hu'dng chu d(;lO cua tu'dng lai

- Nguoi sti' d1:mg hai long

Do v~y h~ thO'ng thong tin ke' toan cua doanh nghi~p g6m c6 thong tin ke' toan tai chinh va thong tin ke' toan quan tri

~ Hf thong thong tin ke' toan tili chinh: La qua trinh thu th~p ghi nh~n xti' ly

va CUng cffp thong tin V~ cac S\f ki~n kinh te', phap ly va CaC giao dich kinh doanh chu ye'u b~ng thu'dc do ti~n t~ nh~m cung c!p du li~u cho vi~c l~p cac bao cao tai chinh Cac thong tin tren bao cao tai chinh du'<;lc l~p tren co sd tuan thu cac dinh che' Uti chinh, cac chu~n m\fc, cac nguyen t~c cac thong 1~ ke' toan va hi chi phO'i bdi h~ thO'ng phap lu~t cua qu6c gia Ngoai vi~c n6 du'<;lc sti' dl,mg trong n()i b() quan ly cua doanh nghi~p , bao cao tai ehinh con chu ye'u cung c!p thong tin cho nhung ngu'oi sti' d\}ng thong tin la cac chu th€ ben ngoai c6 quan tam de'n doanh

nghi~p Do d6, ke' toan tai chinh du'<;lc xay d\fng tren co sd nhung n()i dung chung nhfft cua mQi hO(;lt d()ng kinh doanh cua mQi doanh nghi~p B6 la S\f tich t\1 cac ngu6n tai chinh tu nhung nguoi dffu tu', nguoi cho vay, l<;1i nhu~n lu'u giu d€ tai dffu tu' ho~c c!p phat tu ngan sach, tie'p de'n la tlnh hlnh sti' d\}ng cac ngu6n nay trong ho(;lt d()ng SXKD cuO'i cling la tieu th\1 nhung san ph~m hang h6a doanh thu du'<;lc th\fc hi~n Doanh nghi~p c6 khoan thu nh~p l(;li chuy€n h6a thanh ngu6n tai chinh d€ c6 th€ hoan l~i cho chu nhan dudi hlnh thuc ti~n Hii ho~c tra ti~n vay va thue' Vl v~y thong tin ke' toan tai chinh c6 nhung d~c di€m:

- Bam bao tinh thO'ng nh!t chung, b~t bu()c chung va hlnh thanh nguyen

uic thO'ng nh!t

Thong tin cua bao cao Uti chinh si't dl)ng ddn vi do luong ti~n t~, gi{n Ii€n voi nguyen ti{c bao toan tai san cua doanh nghi~p tren phu'dng di~n gia tri

Cung ca'p thong tin theo djnh ky nh~m kiem tra, kiem soat va danh gia

Cac thong tin ke' toan tai chinh m~c du c6 y nghia quan trQng trong vi~c giai quye't cac quan h~ pha p ly trong kinh doanh va h6 trq da'c llfc cho quan ly song chung chi mang tinh t6ng quat va la nhung thong tin t6ng hqp, khong cl) the va chi tie't Vl v~y chua dude cac nha quan ly c6 the la'y d6 lam din cu nh~m c6 the dua

ra cac quye't djnh tO'i u'u trong quan ly va di€u hanh doanh nghi~p H~ thO'ng thong tin ke' toan cffn cung ca'p them cac thong tin cho vi~c l~p dlf toan ngan sach v€ chi phi, doanh thu va ke't qua cua m9t thoi ky ho~t d()ng; kiem soat m9t each huu hi~u

tlnh hlnh ho~t d9ng cua cac b9 ph~n trong doanh nghi~p nhung thong tin nay do

h~ thO'ng thong tin ke' toan quan tri cung ca'p

~ Hf th6ng thong tin ke' todn qudn tr{: V oi chuc nang phan tich, dlf doan ke' ho~ch, kiem tra va ra quye't djnh H~ thO'ng thong tin ke' toan quan tri thu th~p,

xi't ly va cung ca'p thong tin quan ly kinh te' tai chinh de si't dl)ng trong n9i b9 doanh

nghi~p phu hqp voi yeu cffu cua nha quan ly Ke' toan quan tri c6 dO'i tu'qng, phu'dng phap rieng bi~t va c6 du cac thanh phffn cua m9t h~ thO'ng thong tin cac bao cao ke' toan quan tri cunng ca'p thong tin cho ml)c tieu quan tri Do v~y, bieu mtiu va n9i dung cua cac bao cao nay khong thO'ng nha't va tuan thu cac djnh che' tai chinh, cac chuffn mlfc va nguyen ti{c ke' toan rna chung du'qc thie't ke' tuy thu9c yeu cffu quan ly va nhu cffu thong tin cua cac nha quan tri d cac ca'p quan ly khac nhau trong nQi b9 doanh nghi~p

H~ thO'ng thong tin ke' toan tai chinh va h~ thO'ng thong tin ke' toan quan trj t6n t~i khach quan va d9c l~p voi nhau trong h~ thO'ng thong tin ke' toan nhu'ng giua

chung lc;ti c6 m()i quan h~ ch~t che tac d()ng qua l~i I§n nhau trong vi~c tht,tc hi~n

cac chuc nang cua thong tin ke" toan

u.g.2- Cau bu1c cua t~~ tt~611g H~o11g ti11 {Qe toa11:

Du li~u dfiu vao cua h~ th6ng thong tin ke" toan la nhung s61i~u tai li~u

thong tin du'<jc ghi chep , thu th~p thong qua cong tac h~ch toan ban dfiu Phuong

ti~n ghi nh~n va htu tru thong tin trong ke" toan thu cong du'<Jc thljc hi~n htu tru tren cac chung tu va s6 ke" toan Trong h~ th6ng ke" toan thljc hi~n tren may vi tinh thl ben c~nh cac phu'ong ti~n ghi nh~n htu tru truyen th6ng, thong tin con du'<Jc ghi

nh~n Va lu'u tru trong bQ nho CUa may tinh ho~C tren cac rna tU, bang tu ( cong C\1 luu tru thu ca"p) duoi hlnh thuc t~p tin co sCi du li~u ke" toan Khi cfin xU' ly cac du

li~u ke" toan tu cac t~p tin nay thi n6 Se du'<JC chuy6n tu cac cong C\}lu'u tru thu cffp thanh lu'u tru chfnh Va du'<JC in ra du'oi d~ng van ban

~ Qua trinh xzlly:

Qua trinh xU' ly thong tin CUa h~ th6ng thong tin ke" toan du'<JC thljc hi~n

trong m6i ky ke" toan (thang, qui, nam), trong m6i chu trlnh ke" toan ( chu trlnh tai chinh, chu trlnh mua hang va thanh toan, chu trlnh doanh thu, chu trlnh san xua"t ) yeu cfiu Qua trlnh nay sii' dvng nhung phu'ong phap ke" toan phu h<Jp, tuan theo nhung dinh che" tai chinh, nhung nguyen tAc, chuffn mljc ke" toan hay du'<Jc v~n dvng phu h<Jp voi yeu cfiu quan ly, d~c di6m ho~t d()ng san xua"t kinh doanh cua doanh

nghi~p Thong tin gAn voi cac slf ki~n kinh te" tai chinh cua doanh nghi~p sau khi du<Jc ghi nh~n tren cac chung tu ke" toan se du<Jc sAp xe"p, phan lo~i va phan anh trong tai khmin ke" toan M6i tai khoan se htu tru thong tin ve m()t d6i tu'<Jng ke" toan cv th6 Qua d6 tht,1'c hi~n vi~c cung ca"p thong tin, thu'ong xuyen, kip thai va c6

h~ th6ng ve tlnh hlnh va slj bie"n d()ng cua cac d6i tu'<jng ke" toan

Trang h~ th6ng thong tin ke' tmin ali chinh, m6i ali khmln trong danh ffil;IC c6 m()t s6 hi~u du'<jc qui dinh B6i voi ke' toan thu cong, tai khmln du'<jc bi€u hi~n

la cac s6 cai du'<jc dong thanh quy€n hay s6 to roi Trong h~ th6ng ke' toan may, tai khoan du'<Jc t6 chuc duoi d~ng cac t~p tin co sd du li~u Danh mvc tai khoan ke' toan ( bao g6m tai khoan ke' toan tai chinh va ke' toan quan tri) du'<jc doanh

nghi~p xay dlfng dlfa tren co sd h~ th6ng tai khoan ke' toan th6ng nha"t

Vi~c ghi chep vao cac tai khoan ke' toan du'<jc dlfa tren nguyen ti{c ghi s6 kep, thong qua nguyen ti{c nay ke' toan th€ hi~n du'<jc d~y du m6i quan h~ khach quan giua cac d6i tu'qng ke' toan Khi d6i tu'<jng nay tang hay giam se anh hu'dng de'n m()t ho~c m9t s6 d6i tu'<jng khac Vi v~y khi ghi s6 kep thi m()t nghi~p vv kinh te' phat sinh se du<jc phan anh tren hai ho~c nhi~u tai khoan voi s6 ti~n ghi ben Nq

va s6 ti~n ghi ben C6 tren cac tai khoan c6 lien quan phai b~ng nhau, yeu c~u nay giup tim ra slf nh~m l~n trong qua trinh ghi chep m()t each thuu~n ti~n Tren co sd nguyen ti{c ghi s6 kep ngu'oi ta thie't l~p cac bang dung d€ d6i chie'u ki€m tra s6

li~u tntoc khi l~p bao cao cu6i ky nhu' " bang can d6i tai khoan ", " bang d6i chie'u

s6 phat sinh theo ki€u ban co" nh~m giup cho thong tin tren bao cao du'<Jc chinh xac hon Ke't thuc qua trinh ghi chep va xii' ly thong tin, cac thong tin d~ u ra du'<jc cung ca"p duoi hinh thuc bao cao Cac bao cao ke' toan c6 th€ duqc l~p thu cong hay

in tu rna y tinh

B~u ra cua h~ th6ng thong tin ke' toan la cac bao cao ke' toan bao g6m: Bao cao tai chinh va cac bao cao ke' toan quan tri Sau d6, tuy theo ffil;IC tieu thong tin rna cac bao cao nay duqc cung ca"p cho nhung ngu'oi stl' dvng thong tin Thong tin d~u ra c6 th~ du'<jc cung ca"p dinh ky hay du'<jc cung ca"p thu'ong xuyen

1.2-H~ tho'ng ke' tm1n doanh nghi~p :

H~ th6ng ke' toan cua m()t doanh nghi~p du'<jc ca"u thanh bdi 4 ye'u t6:

Chung tu ke' tmin

T~d khmln ke' tmin

s6 ke' tmin

Bao cao ke' toan

Tu co ca'u nay, Nha nuoc h~ th6ng h6a thanh che' d() ke' toan bao g6m:

Che' d() chung tu ke' toan

Che' d() h~ th6ng tai khoan ke' toan

Che' d() s6 ke' toan

Che' d() bao cao ke' toan (tai chinh) dinh ky

1.2.1- Cht dl) chztng tz't kt toan:

Thong tin ke' toan dli<Jc ghi nh~n tren cac lo(;li s6 ke' toan phai c6 co sd va phai dam bao tinh phap ly, nghia la s61i~u d6 c~n phili c6 sl,l' xac minh tinh h<Jp phap, h<Jp 1~ thong qua cac hlnh thuc du<jc Nha nuoc qui dinh C\1 th~ ho~c c6 tinh cha't ba:t bu()c ho~c c6 tinh cha't huong dfin Cac hlnh thuc nay chinh la cac lo(;li chung tu ke' toan dliQC cac doanh nghi~p sii' dvng trong ho(;lt d(}ng CUa mlnh

Chung tu ke' toan la nhung gia'y to dliQC in san theo mfiu qui dinh dung d~

ghi chep cac nghi~p V\1 kinh te' phat sinh va da hoan thanh trong qua trlnh ho(;lt d()ng cua don vi L~p chung tu ke' toan Ia khau d~u tien trong toan b() cong tac ke' toan nen CO anh hlidng tr\l'C tie'p de'n chfft lli<jng CUa cong tac ke' toan Va anh hlidng de'n tinh trung th\l'C, h<jp ly CUa thong tin d~u ra tren cac bao cao ke' toan

La m()t ye'u t6 ca'u thanh trong h~ th6ng ke' toan doanh nghi~p chung tu ke' toan du<jc sii' dvng trong ta't ca cac don vi h(;lch toan khong phan bi~t cac nganh san xua't va cac thanh ph~n kinh te' khac nhau da du<Jc Nha nuoc h~ th6ng h6a thanh che' d9 chung tu ke' toan voi n()i dung co ban:

cac chung tu c6 tinh cha't hliong dfin) d~ chung minh tinh h<Jp pha p cua vi~c hlnh

thftnh cac nghi~p Vl,l kinh te' tfd chinh phat sinh thUQC ddi tU'Qng hc;tch toan va lam din ell' d~ ghi s6

bie'n d{)ng cua dO'i tu'qng hc;tch toan ke' toan

1.2.2- Cht dl) h? tholzg tai khodn kt toan:

DO'i tu'qng chu ye'u cua ke' toan la tai san voi tinh da dc;tng, tinh hai m~t va tinh v~n d{)ng Vi~c l~p chung tu ke' tmin chi nh~m phan anh, ki~m tra va xac nh~n

slf v~n d{)ng cua ddi tu'qng ke' toan Tuy nhien, trong hoc;tt d{)ng san xufi't kinh doanh cua doanh nghi~p cac nghi~p vv kinh te' phat sinh ra't nhi~u, di~n ra lien tvc (J thoi gian va dia di~m khac nhau Do d6, sO'lu'qng chung tu du'qc l~p ra ra't Ion va khac nhau ca v~ thoi gian, khong gian, ca v~ dO'i tu'qng, n{)i dung, tinh cha't cua nghi~p

vv va phc;tm vi trach nhi~m v~t cha't cua tung don vi, ca nhan v~ nghi~p Vl,l d6

Trong khi d6 quan ly kinh te' c§n nhii'ng thong tin t6ng hqp v~ tai san, v~

ngu6n hlnh thanh tai san, v~ tlnh hlnh va ke't qua kinh doanh theo tung loc;ti hoc;tt d{)ng, theo tung loc;ti hang h6a, san ph~m, theo tung don Vi f)~ phan anh Slf V~n

d{)ng cua m{)t dO'i tu'qng ke' toan theo hai m~t dO'i l~p, ke' toan sit dl,lng tai khoan ke' toan Cac tai khoan sti' dl,lng trong ke' toan hlnh thanh m{)t h~ thO'ng tai khoan ke' toan M6i tai khoan phan anh m{)t dO'i tu'qng ke' toan khac nhau, nen phai c6 qui dinh v~ n{)i dung va ke't ca'u cua tung tai khoan, nhii'ng n{)i dung nay du'qc Nha nu'oc h~ thO'ng h6a thanh che' d{) h~ thO'ng tai khoan ke' toan

1.2.3- Cht dl) sd kt toan:

s6 ke' toan hay con gQi Ia hlnh thuc ghi s6 ke' toan Ia cong Cl,l ghi chep c6 h~

thO'ng thong tin ke' toan tren co sd chung tu gO'c va cac phu'ong phap ke' toan s6 ke' toan c6 th~ dong thanh quy~n ho~c lu'u trfi' du'oi dc;tng to roi tuy theo dO'i tu'qng va

ph~m vi ella ke' toan a p dl,lng

s6 ke' tmin Ia h~ th6ng thong tin ke' tmin da du'cjc h~ th6ng h6a, c6 xU' ly h;ta ch9n cac thong tin huu ich d~ l~p bao cao, phan tich Uti chinh, la phu'ong ti~n cung ca'p thong tin cho cac d6i tu'c;lng sil' dvng khac nhau S6 ke' toan du'cjc chia lam hai

Sd theo lwj.t djnh: La s6 b~t bu()c d6i voi ta't ca cac doanh nghi~p

S6 khong bdt buqc: La s6 du'c;lc md tuy theo nhu c~u thong tin phvc vv cho n()i b() tung doanh nghi~p

1.2.4 Cht dQ bao cao kt toan:

Bao cao ke' toan la phu'ong phap t6ng hc;lp s6 li~u tu cac s6 ke' toan khac nhau d~ hinh thanh m()t h~ th6ng cac chi tieu phan anh thl;lc tr~ng tai chinh cua doanh nghi~p trong m()t ky ke' toan Bao cao ke' toan g6m 2 lo~i:

Bao cao ke' toan b~t bu()c

Bao cao ke' toan khong b~t bu()c

~ Bao cao ki toan bdt buqc: Lo~i bao cao nay con gQi la bao cao tai chinh, day la nhung bao cao c6 tinh phap l~nh rna m&i doanh nghi~p d~u phai l~p theo tung djnh ky b~t bu()c cua Nha nu'oc d~ trinh bay v~ tinh hinh tai chinh, cong ncJ, ke't qua ho~t d()ng cua doanh nghi~p trong djnh ky d6 nhu': Bang can d6i ke' toan, Ke't qua ho~t d()ng kinh doanh

~ Bao cao ki toan khong bdt buqc: La nhfi'ng bao cao trong lu~t phap khong

b~t bUQC, n6 du'cjC l~p tuy theo nhu C~U thong tin ph\}C V\1 ffi\IC dich quan ly CUa doanh nghi~p

1.3- H~ tho'ng titi khmin ke' toan:

1.3.1- Khai nifm tlli khoiin kt toan :

Trong ho~t d()ng cua doanh nghi~p, cac nghi~p V\1 kinh te' tai chinh khi phat sinh d~u du'cJc ghi nh~n tren cac chung tu ke' toan Ngu'oi ta khong th~ l~p bao cao ke' toan sau m&i nghi~p vv kinh te' phat sinh va di~u d6 Ia khong c~n thie't Thay

vao do d~ theo do1 S\1' bie'n d(}ng thu'ong xuyen, lien tl,lC CUa cac khmtn ffil,lC tren bao cao tai chinh nguoi ta dung m()t phu'ong ti~n khac gQi Ia tai khmln ke' toan

V~y, tai khoan ke' toan Ia phu'ong phap phan lo~i va h~ tho'ng h6a cac

nghi~p vv kinh te' phat sinh nh~m ghi chep, theo doi slf v~n d()ng thuong xuyen, lien tl,lC CUa tung ddi tu'<;jng ke' toan Cl,l th~, lam din CU l~p bao cao ke' toan

Tai khoan g6m c6:

• Ten gQi cua tai khoan: La ten cua m()t khoan ffil,lC Cl,l th~ tren bao cao tai chinh ( tai san, n<;1 phai trii, vo'n, doanh thu, chi phi ) Ten gQi cua tai khoan thu'0ng phu h<;1p voi n()i dung rna n6 phan anh D~ thu~n ti~n cho

vi~c ghi chep, m6i tai khoan thuong du'<;ic qui dinh b~ng m()t so' ky hi~u

Ky hi~u cua tai khoan thu'ong ph1,1 thu()c vao s~p xe'p, phan lo~i cac khoan ffil,lC tren bao cao tai chinh nhu' : Bang can do'i ke' toan, ke't qua

• Tai khoan thu'ong chia lam hai ben d~ phan anh S\1' v~n d()ng cua hai m~t

ddi l~p CUa m(}t ddi tu'<;jng ke' toan Cl,l th~, ten gQi CUa m6i ben du'<;jc qui u·oc:

-Ben trai cua tai khoan gQi la ben N<;i

- Ben phai cua tai khoan gQi la ben C6

• Hlnh thuc cua tai khoan du'<;ic bi~u hi~n m()t each don gian du'oi d~ng so d6 chtl' T, con hlnh thuc phuc t~p cua tai khoan dtt<;ic bi~u hi~n du'oi d~ng

s6 ke' toan ( s6 cai)

1.3.2 M(lc dich xiiy d(tng hf thong tai khoan ke' tmin :

Tai khoan dung d~ phan anh tlnh hlnh va S\1' bie'n d()ng cua tung lo~i tai san, tung lo~i ngu6n vo'n va tung qua trlnh kinh doanh M6i tai khoan chi phan anh m()t d6i tu'<;ing ke' toan Cl,l th{ Vi v~y trong ho~t d()ng san xufft kinh doanh cua m()t doanh nghi~p c~n phai sii' dvng nhi~u tai khoan moi dam bao vi~c phan anh toan

di~n cac chi tieu cfin qmln ly S6 ht<:jng ad khmln du'QC su dl;lng ph\1 thu<)c vao s6

lu'<:jng cac d6i tu'<:jng ke' toan cfin phan anh

Do c6 nhieu thanh phffn kinh te', nhieu loc;ti hinh doanh nghi~p kinh doanh nhung nganh nghe khac nhau, qui mo ho(;lt d<)ng khong gi6ng nhau va do c6 nhieu tieu chugn phan lo(;li nen h~ th6ng tai khoan ke' toan ciia cac doanh nghi~p se ra't khac nhau, dieu nay gay ba't l<:Ji cho doanh nghi~p , cho nguoi thu ba va cho vi~c

quan ly ciia Nha nude tren tfim v1 mo Vi v~y d€ c6 th€ quan ly kinh te' theo m<)t chuffn chung, d€ thu~n ti~n cho cong tac ke' toan trong thlfc te', cac qu6c gia thu'ong xay dlfng m<)t bang qui djnh chi tie't ve s6lu'<:jng, ten gQi, ky hi~u n<)i dung va ke't ca'u cac tai khoan c6 th€ ap dl;lng cho ta't ca cac doanh nghi~p cac t6 chile trong nen kinh te', du'<jc gQi la "h~ tho'ng tai khm'in ke' toan doanh nghi~p "

1.3.3 Cd siJ xliy d(tng hf thong tlli khodn ke' toan :

~ Ca sa kinh te' : Co sd kinh te' lien quan trlfc tie'p va nhieu nha't de'n vi~c

xay dlfng h~ th6ng tai khoan ke' toan n6i rieng va h~ th6ng ke' toan n6i chung Bdi

vi, moi tru'ong kinh te' Ia noi phat sinh cac ho(;lt d<)ng kinh te', yeu cfiu quan ly, cung ca'p choke' toan thu'oc do tien t~ d€ do luang tai san va ngu6n v6n Vi v~y m6i bie'n d6i cua nen kinh te' luon doi hoi ke' toan phai c6 nhung thay d6i tu'clng ling thich h<:Jp dap ling yeu cfiu ghi nh~n, xu ly va cung ca'p thong tin

Khi n6i de'n co sd kinh te' la n6i de'n nen kinh te' va co che' quan ly kinh te', cac lo(;li hinh doanh nghi~p d~c di€m san xua't kinh doanh, l(;lm phat, giai th€, pha san, thue' Cd che' quan ly kinh te' theo xu huang nao thi vi~c xay dlfng h~ th6ng ke' toan nha't la h~ th6ng tai khoan ke' toan doanh nghi~p phai theo xu huang d6

Khi cd sd kinh te' la nen kinh te' ke' ho(;lch h6a t~p trung, nha nu'oc xay dlfng

va quan ly nen kinh te' theo m<)t ke' ho(;lch th6ng nha't tu trung u'dng de'n eel sd, doanh nghi~p ho(;lt d<)ng dlfa tren cac chi tieu ke' ho(;lch ca'p tren de ra, ke't qua ho(;lt d<)ng CUa doanh nghi~p du'QC danh gia theo muc d<) hoan thanh ke' hO')Ch va

ke't qua thl,l'c hit%n che' d() h~ch toan kinh te' Vi v~y, ht% th6ng ati khoan ke' toan dliQC xay dlfng dg ghi chep, phan lo~i Va t6ng hQp cac nghit%p Vl,l kinh te' phat sinh

d doanh nghit%p nh~m phvc vv cho vit%c Hinh d~p va quan ly n€n kinh te' qu6c dan cua Nha nu'oc

Khi co sd kinh te' Ia n€n kinh te' thi trliong c6 slf quan ly cua Nha nlioc , la n€n kinh te' h6n h<;lp vua c6 co che' tl,l' di€u chinh cua thi truong thong qua gia ca thi tntong, cung cciu hang h6a va c~nh tranh Vua c6 co che' quan ly diSu tie't cua Nha nuoc thong qua ht% th6ng phap Iu~t vs lao d()ng, tai san, kinh te', xa h()i; b~ng cong Cl,l ke' ho~ch h6a d tcim Vl mo; b~ng don b~y tai chinh, ti€n tt%, tin dl,lng, gia ca va thue' Ht% th6ng tai khoan ke' toan dliQC xay dl,l'ng dg phl,lC Vl,l vit%c quan ly doanh nghit%p theo yeu cciu tl,l' di€u chinnh cua thi truong, yeu cffu quan ly cua Nha nuoc tren nguyen t~c: linh ho~t, d~ lam, d~ higu, minh b~ch, cong khai, d~ ki~m tra, d~

ki~m soat

~ Ca siJ phap ly : Moi truong phap ly c6 tac d()ng de'n t6 chuc ke' toan, t~i

cac qu6c gia c6 lu~t ke' toan n~m trong lu~t qu6c gia thi ke' toan phai hoan toan tuan thi1 cac di€u ghi trong b() lu~t va vit%c xay dl,l'ng ht% th6ng tai khoan ke' toan cling khong n~m ngoai qui dinh chung d6

1.3.4 Citu trzic cila hf thflng tai khoiin kt toan:

Ht% th6ng tai khoan ke' toan doanh nghit%p thuong:

• Lit%t ke cac tai khoan du<;1c sii' dvng, s~ p xe'p thu tl,l' m()t each h<;Jp ly theo each thuc phan lo~i nha't dinh

• Qui dinh n()i dung, nguyen t~c ghi chep, cong dl,lng va ke't ca'u cac tai khoan nay

• Qui dinh cac nguyen t~C tinh toan cac chi tieu, cac nghit%p V\1 kinh te' ghi vao tai khoan

TRUONG DH KINH TE TP.HCM

Phgn Ion cac qu6c gia tren the' gioi d~u c6 qui djnh va sii' d\mg h~ th6ng tai khmln ke' toan Tuy nhien , tuy thu<)c vao yeu cgu qmln ly kinh te' va muc d9

nu'oc h~ th6ng tai khoan ke' toan du'<Jc qui dinh th6ng nha't va mang tinh b~t bu9c nhu' d cac qu6c gia chau Au h;tc dja (Phap, Bi, Buc, Ha Lan ) ho~c h~ th6ng tai khoan ke' toan nha nu'oc du'a ra chi mang tinh hu'ong diin nhu' d cac qu6c gia theo

tru'ong phai ke' toan cua kh6i Anglo- Sacxon (Hoa ky, Canada, Uc )

1.3.5 Hf thtlng tid khoiin kt toan cua mQt stl quoc gia co nin kinh te' phat triin:

f)~ hoan thi~n h~ th6ng tai khoan ke' toan ap dvng cho cac doanh nghi~p

Vi~t Nam phu h<Jp voi thong 1~ chung, cgn nghien cuu d~c di€m, n9i dung h~ th6ng tai khoan cua m9t s6 qu6c gia c6 n~n kinh te' phat tri€n tren the' giOi Trong ph~m

vi d~ tai, xin d~ c~p de'n h~ th6ng tai khoan ke' toan cua hai qu6c gia d~i di~n cho hai tntong phai ke' toan la Phap va Hoa Ky va h~ th6ng chuffn ml,l'c ke' toan qu6c te'

1.~t5J t}d~ tMitlg t(H /Q{1oaltl/Qe toaltl cphap:

H~ th6ng tai khoan ke' toan dgu tien cua Phap du'<Jc ban hanh vao nam

1947 Sau d6, do con t6n t~i nhi~u nhu'<Jc di€m nen h~ th6ng tai khoan nay du'<Jc slta d6i b6 sung vao nam 1957 va tu d6 du'<jc gQi la h~ thO'ng tai khoan ke' toan nam

He$ th6ng t~Li khmln ke' tmin Phap nam 1982 du'a ra danh m1,1c cac ati khoan voi s6 hic$u du'<Jc qui dinh tru'oc Cac Uti khoan du'<jc chia th~mh 9 lo(;li:

Tai khoan lo(;li 1 de'n lo(;li 8 : thu<)c ke' toan t6ng quat

Tai khoan lo(;li 9 : thu<)c ke' toan phan tich

Trong ph(;lm vi ke' toan t6ng quat cac tai khoan du'<Jc phan lo(;li chi tie't nhu' sau:

* Tai khoan lo(;li 1 de'n lo(;li 5 : Cac tai khoan thu<)c bang t6ng ke't tai san

* Tai khoan lo(;li 6, lo(;li 7: Cac tai khoan quan ly

* Tai khoan lo(;li 8: Cac tai khoan d~c bic$t

Trong ph£:1m vi ke' toan phan tich du'<Jc sli' d1,1ng tai khoan lo(;li 9 Cac nghic$p Vl,l kinh te' phat sinh du'<jC phan anh vao cac tai khoan nay theo nhung tieu chu§n rieng

Blmg tom tift cac lo{li tid khoiin chinh trong hf thtfng tid khoiin ke' toan Phap

niim 1982

TK lo(;li 1: Cac tai khoan v6n

TK lo(;li 2: Cac tai khoan ba"t d<)ng san Cac tai khoan thu<)c bang TK lo(;li 3: Cac tai khoan hang t6n kho va san ph§m t6ng ke't tai san dich Vl,l dd dang

TK lo(;li 4: Cac tai khoan thanh toan

TK lo(;li 5: Cac tai khoan tai chinh

TK lo(;li 6: Cac tai khoan chi phi khac Cac tai khoan quan Iy TK lo(;li 7: Cac tai khoan thu nh~p

Cac tai khoan d~c bic$t TK lo(;li 8:

Cac tai khoan thu<)c ke' TK lo(;li 9

toan phan tich

H~ tho'ng ati khmln ke' tmin Phap nam 1982 c6 nhung d~c diem co ban sau:

+ Cac ati khoan du'<Jc danh so' hi~u theo so' th~p phan, vi~c nay cho phep

nh~n di~n tai khoan d€ dang, d6ng thai cfing giup tin hQC hoa cong tac ke' toan Cac tai khoan du'<Jc sifp xe'p, phan lo~ti theo cac nghi~p V\1 chinh

+ H~ tho'ng tai khoan ke' toan du'<Jc xay dt!ng phu h<Jp voi mQi lo~i hlnh doanh nghi~p thong qua vi~c cho phep cac doanh nghi~p ll!a chQn mot trong 3 h~

tho'ng:

H~ ciin bdn: thu'ong phu h<Jp voi cac doanh nghi~p c6 qui mo trung blnh

H~ gidn luf/c: thu'ong phu h<Jp voi doanh nghi~p c6 qui mo nho

H~ miJ rqng: thu'ong phu h<Jp voi cac doanh nghi~p c6 qui mo Ion

+ H~ tho'ng tai khoan ke' toan mang tinh tho'ng nha't ap d1;1ng chung cho cac doanh nghi~p , tinh tho'ng nha't du'<Jc the hi~n thong qua s\1' tho'ng nha't v~ so' lu'qng, ten gQi, ky hi~u, noi dung, ke't ca'u tai khoan, di~u nay giup cho cong tac quan ly' kiem tra ella co quan chuc nang du'<Jc thu~n ti~n

1.g.s.2- <ZJJc tl~ol'lg tat /QI~oiii'IIQe toai'IJltg:

H~ tho'ng ke' toan My khong c6 mot h~ tho'ng tai khoan ke' toan tho'ng nha't

v~ ten gQi va so' hi~u bift buoc nhu' h~ tho'ng tai khoan ke' toan Phap Hi~p hoi ngh~ nghi~p chl du'a ra khung hu'ong d~n v~ cac lo~i tai khoan sll' d1;1ng Cac doanh

nghi~p can cu vao d~c diem kinh doanh, ·qui mo cua doanh nghi~p va yeu c§u quan

ly d~ l\fa chQn xay d\tng h~ tho'ng tai khoan ke' toan rieng cho doanh nghi~p mlnh Doanh nghi~p t\1' d~t ten cho tai khoan va so' hi~u cua chung, nhu'ng khi sll' d1;1ng thl phai d6ng nha't ten gQi trong qua trlnh ghi chep So' lu'<Jng tai khoan sll' d1;1ng trong

h~ tho'ng ke' toan doanh nghi~p ph1;1 thuoc VaO d~c diem kinh doanh Va yeu c§u quan ly thong tin Yeu c§u co ban la m6i tai khoan phai cung ca'p d§y du cac thong tin c6 ich cho quan ly

v~ co ban, h~ th6ng tai khoan ke' tmin cua m()t doanh nghi~p theo h~

th6ng tai khoan ke' tmin My g6m nhung tai khoan chinh sau:

Tai khoan thuqc bang can ddi ki todn gbm:

Tai khoan tai san htu d()ng g6m: ti~n; dfiu tu' chung khmin ngi{n hc;m; thuong phie'u phai thu; phai thu; hang t6n kho; chi phi tra truoc ngi{n h~n

Tai khoan tai san dai h~n g6m: tai san c6 dinh; dfiu tu' chung khmin dai

h~n; chi phi tra truoc dai h~n

Tai khoan nq phai tra g6m: Nq ngi{n h~n (thu'ong phie'u phai tra; phai tra; thue' phai tra; ); nq dai h~n (vay dai h~n; phai tra v~ cac khoan cfim c6, the' chffp )

Tai khoan v6n chu so huu

Tai khoan thuqc bdo cdo kit qua kinh doanh:

Tai khoan doanh thu

Tai khoan gia phi hang ban

Tai khoan chi phi kinh doanh

Tai khoan lqi tuc khong kinh doanh

Tai khoan chi phi khong kinh doanh

Tai khoan chi phi thue' lqi tuc

"p ' ? , , , ,

DUNG CHO CAC DOANH NGHI}tP VI}tT NAM HI}tN HANH

2.1- Lfch sii' hinh thanh va phat tri~n cua h~ tho'ng tai khmin ke' toan doanh

2.1.1- Giai do{ln tlt niim 1954 den niim 1986:

Sau ngay thanh l~p nu'oc, ht$ th6ng tai khmln ke' tmin da ra doi nhu'ng chi su dl;lng chii ye'u (J cac xi nghit$p phl;lc v1,1 qu6c phong Tu nam 1954, cong tac ke' toan moi du'<JC thlfc hit$n trong cac Xi nghit$p qu6c doanh nhu' Ia ffiQt cong Cl,l d~ phan anh va giam d6c ho~t d()ng san xu!t kinh doanh va su d\mg v6n cua Nha nu'oc De'n nam 1957, ba:t d§u ap d1,1ng ht$ th6ng ke' toan kep Ngoai ra d~ t~o dic3u ki~n

cho vit$c thlfc hit$n che' d() h~ch toan kinh te', Nha nu'oc da ban hanh che' d() ke' toan cho cac nganh cong nghit$p va xay d\fng co ban De'n nam 1961, d6ng thoi voi vi~c

ban h~mh di€u 1~ T6 chile ke' toan Nha nu'oc, h~ th6ng ke' toan cfing du'<Jc sua d6i

va cai tie'n Be'n nam 1970, do yeu cl1u cai tie'n quan ly xi nghit$p, Nha nu'oc da tie'n hanh xay dlfng h~ th6ng tai khoan ke' toan th6ng nha't theo khuon m~u etta Lien Xo

cu Sau chie'n tha:ng 30/411975, d!t nu'oc th6ng nha't, ht$ th6ng tai khoan ke' toan th6ng nha't ban hanh nam 1970 du'<Jc hu'ong d~n ap dl,lng chung cho ca nu'oc f)~c

di€m nc3n kinh te' nu'oc ta trong giai do~n nay la n€n kinh te' ke' ho~ch h6a t~p trung,

do v~y ht$ th6ng tai khmln ke' toan du'<Jc xay dlfng phu h<Jp voi d~c tru'ng co ban cua n€n kinh te' th~ hit$n d ch6: ngoai cac tai khoan phan anh cac d6i tu'<Jng ke' toan chu ye'u v€ tai san, ngu6n v6n, con c6 cac tai khoan : ngan sach c!p bu 16; vay ngan hang trong dinh muc, vay ngan hang tren dinh muc, ti€n gui ngan hang du'<Jc phan cinh a nhi€u tai khoan nhu': ti€n gui v€ v6n hru d()ng, ti€n gui ngan hang v€ qui xi nghit$p, ti€n gui ngan hang v€ sua chua Ion

H~ th6ng ati khmln ke' tmin trong giai do~n nay g6m 69 tai khmln trong bang

va 11 tai khoan ngaoi bang (QD 425-TC/CDKT) Cac tai khoan trong bang du'<jc chia thanh 9 lo~i va c6 ky hi~u tu 01 de'n 99 nhu sau:

Tai khoan tu 01 de'n 03: Tai san c6 djnh

Tai khoan tu 04 de'n 09: Dt;t' tru san xufft

Tai khoan tu 20 de'n 26: Chi phi san xufft

Tai khoan tu 40 de'n 49: Thanh ph~m, hang h6a va tieu th\1

Tai khoan tu 50 de'n 55: VO'n b~ng ti~n

Tai khoan tu 60 de'n 79: Thanh toan

Tai khoan tu 80 de'n 89: Ngu6n v6n, v6n trich

Tai khoan tu 90 de'n 94: Vay ngan hang va cac khoan cffp phat

Tai khoan tu 99: Lai va 16

D~c di6m cd ban cua h~ thdng tai khoan ke' toan trong giai do~n nay la cac tai khoan du'<jc sii' dl;lng nh~m cung cffp thong tin m()t each chi tie't d6 phl;lc V\1 cho nhu c5u ke' ho~ch h6a va quan ly toan di~n n€n kinh te' cua Nha nu'oc Trong h~

th6ng tai khm'ln ke' toan chua phan bi~t ro cac tai khoan thu()c v€ cac bao c'io ke' toan khac nhau, qui dinh h~ch toan cac tai khoan thu()c qua trlnh kinh doanh chu'a

ro rang gay kh6 khan cho qua trlnh ghi chep va ki6m tra ke' toan

Cd che' quan 1y n€n kinh te' theo huang ke' ho~ch h6a t~p trung ngay cang b<)c 19 nhi€u nhu'<jc di6m, h~n che' tinh chu d()ng sang t~o trong san xufft, kinh doanh va do d6 klm ham st;( phat tri6n cua san xufft Ngoai ra cd che' cffp bu 16 da gay ra tinh y l~i cua cac doanh nghi~p, va khong t~o d()ng 1t;t'c thuc d~y doanh

nghi~p phat huy tfnh nang d()ng, sang t~o trong san xufft kinh doanh Nh~n thffy nhung nhu'<Jc di6m nhu' v~y, de'n nam 1986, Nha mtoc chu tru'dng d6i moi kinh te', x6a bo cd che' t~p trung quan lieu bao cffp, xay dt;t'ng cd che' quan 1y kinh te' phu h<jp VOi S\f V~n d{)ng cua cac qui 1u~t kinp te' khach quan d6 phat huy tinh chtl d<)ng

sang t~o cua doanh nghi~p' thuc d~y san xua"t phat tri€n Cung voi S\1' thay ddi cua

co che' quan ly kinh te' thl h~ th6ng ke' toan doanh nghi~p n6i chung va h~ th6ng tai khoan ke' toan n6i rieng cung phai du<;1c thay ddi cho phil h<;1p

2.1.2- Giai do{ln tz'lniim 1986 den niim 1995:

H~ th6ng tai khoan ke' toan th6ng nha"t du<;1c ban hanh theo quye't dinh s6 212 TC/CBKT ngay 15 thang 12 nam 1989 va du<;1c b6 sung theo thong tu 50 TC/CBKT ngay 20/1011990 cua BQ Tai chinh da du<;1c xay d\l'ng m<)t each khoa hQc hon so voi

h~ th6ng tai khoan ke' toan cu Co sd d€ xay dlfng Ia dlfa vao qua trlnh tai san xua"t ( qua trlnh tu~n hoan va luan chuy€n cua v6n), va tinh cha"t can d6i giii'a v6n va ngu6n v6n, giii'a chi phi va thu nh~ p H~ th6ng tai khoan ke' toan th6ng nha"t g6m

41 tai khoan trong bang va 8 tai khoan ngoai bang, cac tai khoan trong bang du<;1c chia thanh cac lo~i nhu sau:

- Lo~i 1: Tu tai khoan 10 de'n 11: Tai san c6 dinh

- Lo~i 2: Tu tai khoan 20 de'n 25: D\1' trii' san xua"t, kinh doanh

- Lo~i 3: Tu tai khoan 30 de'n 38: Chi phi

- Lo~i 4: Tai khoan 40 : Tieu tht;1 va ke't qua

- Lo~i 5: Tu tai khoan 50 de'n 52: VO'n b~ng ti€n

Lo~i 6: Tu tai khoan 60 de'n 69: Thanh toan

- Lo~i 7: Tu tai khoan 70 de'n 71: Thu nh~p

- LoC;li 8: Tu tai khoan 80 de'n 84: Ngu6n v6n

- Lo~i 9: Tu tai khoan 90 de'n 92: Ngu6n v6n tin dt;1ng

.f)~c di€m cd ban cua h~ th6ng tai khoan ke' toan n6i rieng va h~ th6ng ke' toan n6i Chung trong giai do~n nay da khclc pht;lC nhii'ng nhliQC di€m CUa h~ thdng

cu M~t khac, tuy chua d~y du, nhung h~ th6ng tai khoan ke' toan cua thoi ky nay

da bd sung them cac tai khoan ke' toan d€ phan anh cac d6i tli<;1ng ke' toan moi phat sinh nhu ho~t d<)ng lien doanh lien ke't, chenh l~ch ty gia, thue' v6n, thue' nha dfft,

thue' thu nh~p d6ng thai bo nhfi'ng ad khoan khong con thich h<Jp voi tlnh hinh moi nhu' : khoan ngan sach ca'p bu 16, chenh l~ch gia du'<Jc ngan sach ca'p bu, thay cac khoan thu qu6c doanh b~ng thue', tien gll'i ngan hang khong b~t bu()c phai h~ch

toan rieng tung lo~i tien gll'i ngan hang cua doanh nghi~p vao cac tai khoan rieng

Tuy nhien, khi nen kinh te' chuy~n h~n sang eel che' thi tru'ong va ngay cang phat tri~n thi h~ thdng tai khoan ke' toan trong giai do~n nay l(;li b()c 1() nhfi'ng t6n t~i nhu' sau:

~ Khong phan anh du'QC nhfi'ng lo~i nghi~p Vl;l moi phat sinh nhu' cac nghi~p

V\1 lien quan de'n tai san Cd dinh VO hinh; tai san Cd dinh thue tai chinh; cac ho~ t d()ng d~u tu' tai chinh

~ Chua phu h<Jp voi cac chuffn mt;(c, thong 1~ ke' toan qu6c te' ph6 bie'n nhu'

vi ph~m tinh th~n trQng, tinh d6n tich, nguyen t~c ky ke' toan

Nhfi'ng nhu'QC di~m nay lam cho h~ th6ng tai khoan ke' toan n6i rieng va h~

th6ng ke' toan n6i chung khong dap ung du'QC nhu C~U thong tin CUa nhfi'ng nglfoi SlY d1;mg khac nhau, Vi chu'a dam bao tlnh trung thl;l'C, h<Jp ly CUa cac thong tin d~U ra tren cac bao cao ke' toan Ben c~nh d6, trong dieu ki~n moi cua nen kinh te' thi vai tro la cong C\1 quan ly kinh te' cua n6 cling ra't h~n che' Vi v~y vi~c thay d6i h~

th6ng ke' toan doanh nghi~p trong d6 c6 h~ th6ng tai khoan ke' toan la m()t ta't ye'u khach quan

2.1.3- Giai doq,n tilniim 1995 de'nnay:

Bi~m n6i b~t nha't trong nen kinh te' cua giai do~n nay la chuy~n d6i m()t each m~nh me tu eel che' ke' ho~ch h6a t~p trung sang eel che' thi tru'ong theo dinh huang xa h()i chu nghia Chu tru'elng Ion trong chinh sach kinh te' cua Nha nu'oc Ia thu hut v6n d~u tu' nu'oc ngoai lam d()ng llfc thuc d~y san xua't trong nu'oc phat

tri~n Cac doanh nghi~p Nha nu'oc phai hoc_lt d()ng ttrong moi tru'ong Cc_lnh tranh

tm1n thu phap 1u~t Nha nu'oc da c~t gh1m dang k~ cac ngu6n tai tr<J cho cac doanh

nghi~p Nhu' v~y, trong cd ch€ kinh t€ moi h~ tho'ng ke" toan n6i chung va h~ tho'ng tai khoan ke" toan tho'ng nha't n6i rieng m:}c du da du'<Jc sii'a d6i, b6 sung va hoan

thi~n nhu'ng da khong con phu h<Jp voi yeu cffu cua n~n kinh t€ mo, cua slf hoa

nh~p voi chu~n mlfc va thong 1~ ph6 bie"n cua k€ toan cac nu'oc Do d6, vi~c thay d6i h~ tho'ng ke" toan Vi~t Nam 1a m9t ta't ye"u khach quan

H~ tho'ng k€ toan hi~n nay trong d6 c6 h~ tho'ng tai khoan ke" toan tho'ng nha't du'<;jc ban hanh theo quye"t dinh 1141-TC/CBKT ngay 1/1111995 cua B9 Tai chinh ap dl;lng tho'ng nha't cho cac doanh nghi~p thu9c mQi linh vlfc ho(;lt d9ng, mQi thanh phffn kinh t€

2.2- H~ tho'ng tai khoan ke' tmin ap dt;mg cho cac doanh nghi~p Vi~t Nam

H~ tho'ng tai khoan k€ toan hi~n nay du'QC xay d-gng tren nguyen t~c tho:! man cac yeu cffu cua kinh t€ thi tru'ong Vi~t Nam, ton trQng va v~n d1;1ng c6 ch9n lQC cac chu~n mlfc quo'c t€ V~ ke" toan, phu hQp VOi thong 1~ CO tlnh ph6 bie"n CUa k€ toan cac nu'oc c6 n~n kinh t€ thi tru'ong phat tri~n B6ng thoi cfing phai thich

(ing, phu h<Jp voi d:}c di~m quan 1y kinh t€, yeu cffu va trlnh d9 quan 1y tai chinh cua cac doanh nghi~p Vi~t Nam hi~n t(;li va xu hu'ong phat tri~n trong thoi gian toi

H~ tho'ng tai khoan k€ toan tho'ng nha't du'QC xay d-gng voi nh~n thuc moi v~

do'i tu'<;jng sfr d1;1ng thong tin ke" toan, nen ml;IC tieu xay dlfng theo phu'dng cham d~

lam, d~ hi~u, minh bC;lCh, cong khai, d~ ki~m tra, d~ ki~m soat Voi each bo' tri, s~p

xe"p tai khoan, bang can do'i ke" toan, thong tin do ke" toan cung ca' p cho phep danh gia th-gc tr(;lng tai chinh cua doanh nghi~p o m9i thoi di~m Chi phi kinh doanh, thu

nh~p Va ke't qua ho(;lt dQng kinh doanh du'QC XU 1y theo each nhin va quan ni~m cua kinh t€ thi tru'ong, th~ hi~n m9t each chan thlfc

• utlgugh fa() KO!J r/tJilg M tAollg trli !e~od11 let tori;,

Cac t<H khoan ke' toan thay vl du'<Jc danh s6 hi~u va sa:p xe'p dl;ta tren m6i quan h~ giii'a v6n va ngu6n v6n, thl trong h~ th6ng tai khoan ke' toan moi co sdll;l'a chQn la phu'ong trlnh ke' toan:

Tai san = N<J phai tra + V6n chii sd hii'u Cac tai khoan C1 h~ th6ng tai khoan ke' toan cu du'<Jc sa:p xe'p theo qua trlnh tufin hoan v6n; con h~ th6ng tai khoan ke' toan hi~n hanh thl tai san du'<Jc sa:p xe'p theo vo'n hiu dl)ng giam dftn: v6n lu'u dong tru'oc, v6n c6 dinh sau Trong v6n lu'u d<)ng, cac tai san du'<Jc sa:p xe'p theo tinh kha thanh giam dftn, nhu': V6n b~ng ti€n-Dffu tu' nga:n h<;tn- N<J phai thu- Hang t6n kho

Vi~c danh s6 hi~u tai khoan ke' toan du'<Jc thl;l'c hi~n theo rna nh6m va cling dlfa Vao phu'dng trlnh tren C\1 th€ :

Tai san du'<Jc mang sang s6 ky hi~u lo~i 1 va 2

Cong n<J mang s6 ky hi~u lo~i 3

V 6n chu sd hii'u mang s6 ky hi~u lo~i 4

D6ng thai, each danh s6 theo lo~i, nh6m nhu' sau:

Lo~i tai khoan: 1 rna s6

Nh6m tai khoan: 2 rna s6

Tai khoan c!p 1: 3 rna s6

Tai khoan c!p 2:4 rna s6

Cac tai khoan trong bang du'oc danh s6 tu 111 de'n 911 va chia lam 9 lo~i

m6i lo~i l~i du'<Jc chia thanh nhi€u nh6m khac nhau c6 th€ trlnh bay t6m ta:t nhu' sau:

21 T ' • : a1 san co ? A" d' h 111 22: Bfiu tu' dai h~n

I Lo<~ i (, Chi phl san xua't kinh doanh 62: Chi phi si1n xua't

Lo~ti 7 :Thu nh~p khac 71: Thu nh~ p t~ti chinh

72: Thu nh~p ba't thu'ong Lo'.li 8 :Chi phi khac 81: Chi phi ati chinh

82: Chi phi ba't thu'ong Lo'.li 9 : Xac dinh ke't qua 91: Xac dinh ke't qua

-H~ th6ng ad khoan ke' toan hi~n hanh da kh~c pht,lC kha nhi~u nhung t6n t'.}i cua h~ th6ng tai khoan ke' toan ban hanh nam 1989 va bu'oc dffu da hoa nh~p voi cac chmfn ml;l'c va thong 1~ cua ke' toan qu6c te' Tuy nhien, khi moi ban hanh, h~

th6ng tai khoan ke' toan cilng chu'a bao quat du'Qc dffy du nhung nghit$p v1,1 kinh t€

xay ra tren thl;l'c te' cua n~n kinh te' Do d6, h~ th6ng nay cling du'QC sll'a d6i, b6 sung kha nhi~u tu sau ngay ban hanh

• c.AIIulflg Mag a& f1au llgdg 6afl Mllft::

Cling voi h~ th6ng tai khoan ke' toan th6ng nha't ban hanh theo quye't dinh

1141 TC/CBKT, ngay 2311211996 B9 tai chinh ra quye't dinh 1177/QB/CBKT ban hanh ht$ th6ng tai khoan ke' toan ap d1,1ng cho cac doanh nghi~p vua va nho H~

th6ng nay g6m 32 tai khoan phan b6 trong 9 lo'.}i N(>i dung, ke't ca"u va phu'ong phap h'.}ch toan vao cac tai khoan trong h~ th6ng tai khoan ke' toan nay c6 m9t s6 thay d6i theo hu'ong don gian h6a cho phil hQp voi trlnh d9 quan ly cling nhu' qui

mo ho'.}t d(>ng cua cac doanh nghi~p vua va nho

Ben C'.}nh do h~ th6ng ke' toan du'QC cai each tru'oc, nen da d~n de'n m9t s6 qui dinh trong quye't dinh 1141/TC/CBKT da di tru'oc va khong 'phil hQp voi co che' tai chinh hit$n hanh Va khi nghi dinh 59/CP cling voi cac thong tu' hu'ong d~n nghi dinh 59/CP du'QC ban hanh, thl che' d9 ke' toan n6i chung va ht$ th6ng tai khoan ke' toan n6i rieng phai sll'a d6i cho phil h<Jp voi cac qui dinh cua co che' tai chinh doanh

nghi~p B9 tai chinh da ban hanh thong tu' s6 10/TC/CBKT ngay 20 /311997 hu'ong

d~n h~ch tm1n cac nghi~p Vl,l kinh te' moi mly sinh trong thl,l'c ti€n, d6ng thoi thong tu' 10 con b6 sung them m()t s6 t~ti khoan d€ theo doi nhii'ng d6i tu'<Jng ke' toan moi nay sinh trong cd che' kinh te' thi tru'ong rna h~ th6ng tai khoan ke' toan theo quye't djnh 1141 chu'a tien li~u du'<Jc nhu': Tai khoan "doanh thu nh~n tru'oc" (3387); ati khoan qui dl,l' phong tr<J d(p m!t viec lam (416); tai khoan ngu6n kinh phi hlnh thanh TSCD ( 466)

Khi lu~t thue' GTGT va thue' thu nh~p doanh nghi~p du'<Jc ban hanh va c6

hi~u ll,l'c nh~m thay the' cho lu~t thue' doanh thu va thue' l<Ji tuc D€ phu h<Jp voi tlnh hlnh moi va dam bao cho cong tac ke' toan cua doanh nghi~p du<Jc thu~n l<Ji trong vi~c phan anh va ghi chep nhii'ng lo~i thue' nay, B() tai chinh ban hanh thong ttt 10011998/TT-BTC ngay 151711998 huang dftn ke' toan thue' GTGT , thue' thu

nh~p doanh nghi~p Cling voi sl,l' thay d6i v€ vi~c sfr d1,1ng chung tu h6a ddn ( lien quan de'n che' d() chung tu); s6 ke' toan va bao cao tai chinh thl h~ th6ng tai khoan ke' toan cling c6 nhii'ng thay d6i b6 sung cho phu h<Jp va xu!t hi~n them tai khoan

"thue' GTGT du'<Jc kh!u tru" (133) D6ng thoi n()i dung va ten g<;>i cua tai khoan

3331 "thue' doanh thu" du<Jc d6i thanh tai khoan 3331 "thue' GTGT phai n()p " Sau d6 tai khoan nay con du'<Jc chi tie't thanh hai tai khoan c!p 3 d€ theo doi rieng thue' GTGT phai n()p cua hang ban n()i dia va thue' GTGT phai n()p cua hang nh~p

Ngay 31112/2001 B() Tai chinh ban hanh quye't dinh 149/2001/QD-BTC v€

vi~c ban hanh va cong b6 4 chu~n ml,l'c ke' toan Vi~t Nam d<Jt 1 bao g6m

Chu~n ml,l'c s6 02 : Hang t6n kho

Chu~n ml,l'c s6 03 : TSCD hii'u hlnh

Chu~n ml,l'c s6 04 : TSCD vo hlnh

- Chu~n ml,l'c s614: Doanh thu va thu nh~p khac

Vic$c ban hanh cac chuffn mlfc ke' toan Vic$t Nam chung to slf c~H tie'n m<)t each ro rc$t va tric$t d~ che' d<) ke' tmin Vic$t Nam d~ dua he$ tho'ng ke' toan ap dvng cho cac doanh nghic$p Vic$t Nam ngay cang xich l~i g~n hon theo xu huong hoa

nh~p voi he$ tho'ng chuffn mlfc ke' toan qu6c te' va nhung thong II$ chung v€ ke' toan cua ca.c nude tren the' gioi ' d6ng thoi phu hcjp voi d~c di~m cua n€n kinh te' thi truong theo dinh huong xa h<)i chu nghia (J Vic$t Nam Nhung qui dinh trong 4 chuffn m\l'C ke' toan moi ban hanh da lam thay d6i quan nic$m trUOC day mQt so' d6i tlicjng ke' toan c6 lien quan nhu: doanh thu ho~t d<)ng thuong xuyen; thu nh~p khac; TSCD huu hlnh; TSCD vo hlnh; hang t6n kho Do v~y he$ th6ng ke' toan doanh nghic$p d~c bic$t la he$ th6ng tai khmln ke' toan phai c6 slf saa ddi, bd sung cho phu hc;sp, va ngay 9110/2002 B<) Tai chinh da ban hanh thong tu 89/2002/TT-BTC huong dfrn thlfc hic$n ke' toan 4 chuffn mlfc ke' toan Vic$t Nam ban hanh dc;st 1 Tuy nhien, thong tu nay l~i khong ap dvng cho cac doanh nghic$p thlfc hic$n che' d<) ke' toan doanh nghic$p vua va nho ban hanh theo quye't dinh 1177 /TC/QD/CD KT nga y

2311211996 quye't dinh s6144/2201/QD- BTC ngay 20112/2001 cua B<) trudng B<)

Tai chinh

Thong tu 89 ban hanh da saa ddi va bd sung them m<)t so" tai khmln cho phu hcjp, cac tai khmln ducjc saa ddi bd sung cling ducjc phan b6 trong 9 lo~i tai khmln cua bang he$ th6ng tai khoan ke' toan ' tuy nhien do n<)i dung ke't ca'u cua cac tai khoan ducjc saa ddi cling nhu cua cac tai khoan ducjc b6 sung moi da lam cho ca'u true cua he$ th6ng tai khoan ke' toan hic$n hanh c6 th~ bi pha vo, cv th~

Thong tu da bd sung them m<)t so" n<)i dung h~ch toan cua tai khoan gia v6n hang ban (632) B6 sung them tai khoan "doanh thu ho~t d<)ng tai chinh" ( 515) va tai khoan "chi phi tai chinh" (635) thay the' cho tai khoan "thu nh~p ho~t d<)ng tai chinh (711) va tai khoan "chi phi ho~t d<)ng tai chinh" (811) cho phu hcjp voi qui djnh cua chuffn mlfc s614

B6ng thoi hai tai khmln 721 "thu nh~p ba't thu'ong" va tai khmln 821 "chi phi bfft thu'ong" du'QC d6i thanh tai khmln 711/' thu nh~ p khac" Va tai khmln 811

"chi phi khac" Ngoai ra nh~m phan anh dtt<Jc nhung khmln chi phi tnl tru'oc phat sinh th-gc te' lien quan de'n nhi~u nien dQ ke' toan khac nhau, trong thong tu' 89 con qui dinh b6 sung them vao h~ th6ng tai khoan ke' toan tai khoan 242 "chi phi tnl tru'oc dai h~n " Ben c~nh d6, mQt sO' tai khoan khac cling du'<Jc d6i ten va b6 sung them n9i dung ghi chep cho phu h<Jp nhu:

Tai khoan 511 "doanh thu ban hang" d6i thanh tai khoan 511 " doanh thu ban hang h6a va cung ca'p dich Vl;l"

Tai khoan 512 "doanh thuban hang n9i b9" d6i thanh tai khoan 512 "doanh thu nQi bQ"

Tai khoan 521 "chie't kha'u ban hang" d6i thanh tai khoan 521 "chie't kha'u thu'ong m~i"

Nhu' v~y k~ tu ngay ban hanh quye't dinh 1141 va sau d6 la cac thong tu' huang dtln sll'a d6i, b6 sung, cho de'n nay ( sau ngay ban hanh thong tu' 89/TT-BTC)

h~ thO'ng tai khoan ke' toan th6ng nha't ap d1;1ng cho cac doanh nghi~p Vi~t Nam da bao g6m 78 tai khoan trong bang va si\p xe'p thanh 9lo~i Tuy nhien, melle du da c6

nhi~u tie'n bQ so voi h~ th6ng tai khoan ke' toan eli thl h~ th6ng tai khoan ke' toan

hi~n hanh cling vtin con nhi~u mcli t t6n t~i c~n phai hoan thi~n han nua B~ c6 th~

hoan thi~n h~ th6ng tai khoan ke' toan ap d1;1ng cho cac doanh nghi~p Vi~t Nam cho phu h<Jp VOi thong ~~ chung V~ ke' toan cua qu6c te', C~n thffy du'QC nhung u'u di~m

va nhu'QC di~m CUa h~ th6ng tai khoan ke' toan hi~n hanh

2.3- Danh gia h~ tho'ng tai khoan ke' toan hi~n hanh:

2.3.1 u'u diim:

H~ th6ng tai khoan ke' toan th6ng nha't hi~n nay du'<Jc xay d-gng tren co sd thua ke' nhung u'u di~m cua h~ th6ng t~i khoan ke' toan tnl'oc day, ke't h<Jp voi sv

nh~n thuc cac yeu c~u cua n~n kinh te' thj tntong ton tn;mg va v~n dl,mg m()t each c6 ch9n lQc cac chufin ml,l'c ke' toan quo'c te' va nhung thong 1~ chung v~ ke' toan cua quo'c te', CO S\,1' tham khao h~ tho'ng tai khoan ke' toan cua cac nu'OC CO n~n kinh te' phat tri~n tren the' gioi, d6ng thoi c6 xem xet de'n di;ic di~m cua n~n kinh te' Vi~t

N am trong thoi ky d6i moi

H~ tho'ng tai khmln ke' toan hi~n hanh du'<;1c thie't ke' voi quan di~m va nh~n

thuc moi v~ ddi tu'<;1ng sit dl,mg thong tin ke' toan trong n~n kinh te' thj tru'ong Do d6, cac lo~i tai khmln ke' toan du'<;jc xay dl,l'ng vua nh~m dap ung yeu c~u ki~m tra,

ki~m soat cua Nha nu'oc, vua nh~m dap ung nhu c~u danh gia thl,l'c tr~ng tai chinh cua doanh nghi~p giup cho cac do'i tu'<;jng c6 quan tam de'n ho~t d()ng cua doanh

nghi~p c6 th~ du'a ra cac quye't djnh phu h<;1p

H~ tho'ng tai khmin ke' toan hi~n h~nh du'<;jc xay dl,l'ng m()t each khoa hQC hon

SO VOi h~ tho'ng tai khmtn ke' toan CU, khil:c phl,lC du'QC kha nhi~U thie'u SOt cua h~

tho'ng tai khmln ke' toan ban hanh nam 1989 va bu'oc d~u hoa nh~p voi cac chufin ml,l'c ke' toan qudc te' Vi~c phan lo~i sil:p xe'p cac tai khmln ke' toan du'<;1c cai tie'n dl,l'a tren co sd phu'ong trlnh can do'i cua ke' toan, bi~u hi~n mo'i quan h~ tu'ong quan

._ , ? A ' ~ , ,

g1ua ta1 san, cong n<;1 va nguon von

H~ tho'ng tai khoan ke' toan hi~n hanh du'<;1c xay dl,l'ng tren co sd nh~n

thuc cac ho~t d()ng kinh te' moi phat sinh hoi;ic se phat sinh trong n~n kinh te' thi tru'ong nhu': Tai san co' djnh vo hlnh; tai san co' djnh thue tai chinh; cac khoan dl,l' phong; chie't kha'u ban hang Nho v~y, h~ tho'ng nay de dang tu'ong thich voi co che' moi va nhung thay d6i do sl,l' phat sinh da d~ng cua co che' kinh te' thi tru'ong

2.3.2 Nhzt(Jc dilm:

Ben c~nh nhung uu di~m k~ tren, h~ tho'ng tai khoan ke' toan tho'ng nha't

hi~n hanh vftn con t6n t~i m()t so' nhu'<;1c di~m co ban nhu' sau:

H<$ th6ng ke' tmin hi<$n nay n6i chung va h<$ th6ng tai khmln ke' tmin n6i rieng trong chung ml;fc nha't djnh da v~n dl;lng m()t s6 khai ni<$m va nguyen tile ke' toan nhu' khai ni<$m d6n tich; ho~t d()ng lien tl;IC hay nguyen tile th~n tn;mg nhu'ng cho de'n nay cac khai ni<$m va nguyen tile nay v§:n chi du'Qc hi€u ngffm E>~c bi<$t la khuon m§:u chung d€ trlnh bay v€ cac nguyen tile, khai ni<$m mang tinh n€n tang cho vi<$c l~p bao cao tai chinh Do d6, trong thai gian qua B() Tai chinh luon phai hu'ong d§:n chi tie't d€ xU' ly tung lo~i nghi<$p Vl;J phcH sinh moi trong thlfc tiSn Vl the' khi phai giai quye't nhung tlnh hu6ng khong du<;1c qui dinh , do khong c6 khuon m§:u chung nen cac ke' toan vien va ki€m toan vien se lung tung

H<$ th6ng tai khoan ke' toan hi<$n hanh m~c du khi ban hanh theo quye't djnh

1141 c6 qui djnh ph~m vi ap dl;lng Ia cho mQi thanh phffn kinh te', ffiQi lo~i hinh kinh doanh Tuy nhien, trong thl;ic te' v~n dl;lng h<$ th6ng tai khoan ke' toan hi<$n nay l~i thie'u tinh th6ng nha't va bao· quat, vi song song voi h<$ th6ng tai khoan ke' toan th6ng nha't ban hanh theo quye't djnh 1141, B() tai chinh con ban hanh m()t lo~t

cac h<$ th6ng tai khoan ke' toan ap dl;lng cho cac lo~i hinh doanh nghi<$p khac nhau nhu': H<$ th6ng tai khoan ke' toan ap dl;lng cho cac doanh nghi<$p vua va nho theo quye't djnh 1177 TC/QE>/CE>KT ngay 23112/1996 va du'<;1c sll'a d6i b6 sung theo quye't djnh 144/2001/Q£>-BTC ngay 21/12/2001; h<$ th6ng tai khoan ke' toan ap dt,mg cho cac doanh nghi<$p c6 v6n dffu tu' nu'oc ngoai; h<$ th6ng tai khoan ke' toan

ap dl;lng cho cac doanh nghi<$p ; h<$ th6ng tai khoan ke' toan ap dl;lng cho cac doanh nghi<$p kinh doanh bao hi€m , di€u d6 lam giam tinh bao quat cua h<$ th6ng tai khoan ke' toan th6ng nha't

M~t khac do ban hanh nhi€u h<$ th6ng tai khoan ke' toan ap dl;lng cho nhi€u lo~i hinh doanh nghi<$p khac nhau va hilt bu()c cac doanh nghi<$p phai sll' dl;lng th6ng nha't cac tai khoan ca'p 1, ca'p 2 da th€ hi<$n tinh linh ho~t chu'a cao cua h<$ th6ng tai khoan ke' toan th6ng nha't theo quye't djnh 1141, ben c~nh d6 n6 con

bi~u hi~n S\1' can thi~p qua sau cua Nha ml'oc vao ho~t d()ng kinh t€- tai chinh cua doanh nghi~p lam ma"t tinh chii d()ng, sang t~o cua doanh nghi~p Bay la nhu'QC

di~m co ban c~n phai cai tie'n, d6i moi ciia chinh sach quan ly kinh t€ n6i chung va cong tac ke' toan n6i rieng d Vi~t Nam

H~ th6ng ke' toan n6i chung va h~ th6ng tai khoan ke' toan n6i rieng d nu'OC ta du'QC xay dlfng Va ban hanh tru'OC khi CO h~ th6ng chu£n mlfc ke" toan qu6c gia la kim chi nam Vl v~y cung voi S\1' d6i moi vS chlnh sach phat tri~n kinh t€-

xa h()i; d6i moi vS co che' quan ly tai chinh cua Nha nuoc, cong tac ke' toan cling phai du'<;ic d6i moi m()t each toan di~n thl moi theo Iqp qua trlnh phat tri~n cua nSn kinh t€ va qua trlnh h()i nh~p voi ke' toan qu6c t€ Chinh vl v~y, trong thoi gian qua, B() tai chinh da ban hanh du'<;jc m()t s6 chu£n mlfc ke' toan Vi~t Nam bao g6m b6n chu£n mlfc ban hanh d<;it d~u theo quye't dinh s6 149/2001/Q£>-BTC ngay 31112/2001 va sau chu£n mlfc ban hanh d<;it hai theo quye't dinh 165/2002/Q£>-BTC ngay 31112/2002, cung voi vi~c so~n thao, dlf thao cho vi~c ban hanh bay chu£n mlfc (j d<;it 3 Khi h~ th6ng chu£n mlfc ke' toan qu6c gia du'Qc ban hanh m()t each

d~y du, se dftn de'n nhung quan ni~m tru'oc day vS cac d6i tu'<;jng ke' toan chu ye'u

se bi thay d6i dfin de'n vi~c B() Tai chinh phai ban hanh m()t lo~t cac thong tu' hu'ong dfin h~ch toan cac d6i tu'<;jng ke' tm1n c6 lien quan de'n cac chu£n mlfc da ban hanh ct;t th~ nhu' thong tu' 89/2002/TT-BTC ngay 09112/2002 Chinh vl v~y lam cho

h~ th6ng tai khoan ke' toan mang tinh ch~p va va thie'u tinh 6n dinh Hiu dai, gay kh6 khan cho cong tac ke' toan cua doanh nghi~p vl eli' phai ch~y theo thlfc t€ phat sinh, sii'a d6i m()t each lien tt;tc Ngoai ra, vi~c sii'a d6i b6 sung cac tai khoan ke' toan lam cho ca"u true ban d~u ciia h~ th6ng tai khoan ke" toan th6ng nha"t hi~n nay

bi pha vo Ben c~nh d6, h~ th6ng tai khoan ke' toan hi~n nay voi cac tai khoan ke' toan hi~n huu khong th~ phan anh du'QC he't nhung d6i tu'<;jng ke' toan moi da Va dang phat sinh trong nSn kinh t€ thi tru'ong d nu'oc ta nhu': thie'u cac tai khoan phan

anh thu'ong phie'u phai thu, phai tra; t~ti khoan phan anh ph~n chenh l<$ch giua gia phat h~mh c6 phie'u cua cong ty c6 ph~n voi m<$nh gia; tai khoan phan anh ho~t

d()ng doanh nghi<$p c6 ph~n mua l~i c6 phie'u cua mlnh phat hanh; tai khoan d~ xti'

ly cac nghi<$p v-.;t ke' toan lien quan de'n vi<$c l~p bao cao tai chinh h<Jp nha't

Vi<$c qui dinh lfty s6 du' cua cac tai khoan ke' toan d~ l~p bang din d6i ke' toan nhu hi<$n nay lam cho vi<$c thl;fc hi<$n cua ke' toan vien khong th6ng nha't, gay kh6 khan khi ung d-.;tng tin hQC vao ke' tmin th~ hi<$n CJ ch6 la CO nhung khoan ffi\IC tren bang can dcfi ke' toan du'QC qui dinh can CU Vao scf du' tren s6 cai ( s6 t6ng h<;jp ), nhung l~i c6 nhung tai khoan l~i qui dinh la'y s6 du tren bang t6ng hQp chi tie't tai khoan ( s6 chi tie't)

CHu'ONG 3: CAC GIAI PHAP HOAN THI~N H~ THONG TAl

3.1- Cac quan di~m hoan thi~n:

Trang qua trlnh chuyen d6i n~n kinh te' tu co che' ke' ho~ch h6a t~p trung sang co che' thi tniong theo dinh huong xa h<)i chu ngh1a, d6ng thoi voi chinh sach khuye'n khich d~u tu' nu'oc ngoai, mo r<)ng quan h~ h<;lp tac qu6c te' tren nhi~u linh vl,l'c cua Nha nu'oc, vi~c tie'p t1,lc d6i moi va hoan thi~n h~ th6ng ke' toan Vi~t Nam, trong d6 c6 h~ th6ng tai khmin ke' toan th6ng nha't la c~n thie't va quan trQng Khi hoan thi~n h~ th6ng tai khmin ke' toan doanh nghi~p Vi~t Nam c~n quan tri~t m<)t s6 quan diem sau:

>- Ket h(lp chijt che giila ke' toan tai chinh va ke' toan quan trj

Thong tin kinh te' tai chinh do ke' toan cung ca'p hi~n nay khong chi dung o

vi~c giup cho cac d6i tu'<;lng sii' d1,lng ben trong va ben ngoai phan tich, danh gia v~

thl,l'c tr~ng tai chinh, tlnh hlnh va ke't qua kinh doanh cua doanh nghi~p qua m<)t thoi

ky ho~t d<)ng nha't djnh, rna n6 con c6 chuc nang cung ca'p thong tin cho cac nha quan tri cua doanh nghi~p o nhung ca'p d<) khac nhau de ra quye't dinh v~ di~u hanh quan ly Chinh vl v~y, h~ th6ng tai khoan ke' toan hi~n hanh phai du'<Jc hoan thi~n

theo huong :

Phai c6 du cac lo~i tai khoan ke' toan khac nhau de phan anh du'<;lc tinh da

d~ng cua d6i tu'<;lng ke' toan nhu'ng khong qua cung nh~c nhhm dap ung du'<;lc tinh linh ho~t; d6ng thoi cung ca'p d~y du thong tin cho vi~c l~p bao cao tai chinh va bao cao ke' toan quan trj ph1,lC V1,l cho quan ly

Phai the hi~n du'<;lc tinh v~n d<)ng cua cac d6i tu'<;lng ke' toan qua cac giai