Một số vấn đề về chiến lược huy động nguồn vốn đầu tư cho sự phát triển kinh tế campuchia trong những năm trước mắt

Cac vi qmln ly cling mu6n bie't du'QC s6 thau vao trong ky la tU dau va da chi ra cho nhung khoan nao, con l:;ti bao nhieu, IOi dich din ban nhfft cua ke' toan la cung cffp tin tUc v'e t

' ~ ,,

LOI Mu D AU !

-" K K ? '.A , I TIN"H CAP THIET CUA BE TAI 1

""' Tifrl ' " -a II BOI yNG VA PH~M VI NGHIEN C U 2

TTTT' ~ " -a III PnuONG PBAP NGHIEN C U 2

~ " -a· IV Ml)C BICH NGHIEN C U 2

CHlJdNG 1 , - ~ , , , " ? , _, ? _, , KHAI NII;:M VE KE TOAN VA LICH SO' PHAT TRIEN CUA KE TOAN 3

, A ~ ,< -' I KHAI NIJ;<:M VE KE TOAN 3

(J ? , ./l ., A' , II LJCH S PHATTRIEN CUA KE TOAN 8

K , ' _., ' , t , ? III KE TOAN TAl CHIN"H VA KE TOAN QUAN TRJ 15

1 Ke' to an ti~ti chinh 15

2 Ke' to an quan tri 17

a Nhilng diim giffng nhau: l9 b.· Nhilng diim khac nhau: , 19

' ? K " - J'\ IV VAl TRO CUA KE TOAN TRONG XA HQI 23

1 Bo'i voi doanh nghi~p 23

2 Bo'i voi Nha nu'oc 24

CHlJdNG 2 - - "'""' _, , ? , - -HII;:N TR~NG HI;: THONG KE TOAN d CAC DOANH NGHII;:P VI~T NAM 26

1 HE: TH6NG :KE TOAN d cAc DOANH NGHIEP VIETNAM v A TTT: f' T f' .:/ ? ~ • • NnuNG uU DIEM CUA N0 26

1 H~ tho'ng ke' toan d cac doanh nghi~p Vi~t Nam 26

Ch"'d" h' 'k"' ' 26 a e Q c llng tll e to an:

b Chi dq h? thong tai khodn ki toan 27

c Chi dq so? ki toan 28

d Chi dq bao cao ki toan 29

d cAc DOANH NGH$P V$T NAM : 3?

1 Nhuqc diem cua ht$ tho'ng ke'toan d cac doanh nghit$p Vit$t Nam 32

2 Nhung vffn de tC>n t~i cua ht$ tho'ng ke' toan d cac doanh nghit$p Vit$tNam 33

CHU'dNG 3 PHU'dNG HU'ONG vA au;:N PHAP HOAN THISN HS THONG KE TOAN a

2 Bi¢n phap quan ly vi mo : 75

, , A

I{E'f LUJ).N 138

' ?

LOIMOBAU

I TINH CAP THIET CUA BE TAl

Vi~t Nam da, dang vase ddi moi, tie"p tt,Ic ddi moi nhi~u hdn nfi'a n~n

ki~n cua n~n kinh te" thi tru'ong, do v~y h~ th6ng ke' toan Vi~t Nam din

Do ph~m vi cua d~ tai qua r()ng, nen trong lu~n an nay chid~ c~p de'n

_ /

qmin ly doanh nghi<$p, cling nhu' bao v<$ ati san cua Nha nu'oc va cua doanh

nghi<$p d Vi<$t Nam

d9ng cua he$ th6ng ke' toan trong cac doanh nghi<$p Vi<$t Nam

trong n€n kinh te'

III PHUONG PHAP NGHIEN CUU

- Trong qua trlnh nghien cuu chung tai da sti' dvng phu'dng phap duy

dcSi he$ th6ng ke' toan trong cac doanh nghi<$p d Vi<$t Nam

IV MVC DICH NGHIEN CUU

nghi<$p Vi<$t Nam nhhm hoan thi<$n hdn nua cac che' d9 nay qua do giup

nha't djnh trong vi<$c quan ly n€n kinh te' cling nhu' quan ly doanh nghi<$p

B9 tai chinh, tai li<$u cua cd quan thong tin chinh thuc cua Nha nu'oc,m9t s6

CHu'ONG 1

PHAT TRIEN CUA KE TOAN

hay cd quan cua mlnh Cac vi qmln ly cling mu6n bie't du'QC s6 thau vao trong ky la tU dau va da chi ra cho nhung khoan nao, con l:;ti bao nhieu, IOi

dich din ban nhfft cua ke' toan la cung cffp tin tUc v'e tai chinh cua m9t t6

hi~m xa hc?i , do la nhung nghi~p vv kinh te' phat sinh trong doanh

nghi~p, cac nghi~p Vl,l nay du'QC ghi vao s6 kS toan, nhu'ng phai du'QC sa:p

t1;l' thai gian du'<jc ghi chep tren ci!ng m9t s6 Sau khi cac nghi~p vv du'<jc

rnlnh d mot thai ky nhfft djnh

Tu d6 chung ta c6 th~ djnh nghia ke' tmin la rn9t khoa h9c lien quan dSn vi~c ghi nh~n, x.Sp lo~i, toin tilt Va ghii thich cac nghi~p Vl,l tai chinh

chung ta l'an lu'<:jt nghien cliu tie'p theo sau

kinh doanh, sll' dvng vo'n va kinh phi cua Nha nu'oc, cfing nhu' tUng t6 chile,

xi nghi~p"

quan xi nghi~p"

Theo rn9t so' tac gia nu'oc ngoai thl:

hanh quye't djnh"[7J

nao th~ hi~n du'<:jc tinh chilt tai chinh va n6i len hi~u qua cua n6 II •

ta c6 th~:

• Theo doi va ghi chep bAng each dung ddn vi ti~n tt% nhung bie'n chuy€n cac gia tq co tac dvng thay ddi bang tlnh h1nh tren

Theo cac dinh nghia khac th1:

ho~t d9ng lien quan de'n tai chinh cua m9t t6 chuc kinh doanh nhAm lam

ban di~u hanh t6 chuc, qua xem xet, nh~n dinh du'a ra cac quye't dinh co l<;1i trong thoi gian ke' tie'p"

va tom lu'<;1c sO' lit%u - thong tin sO' lit%u do cho nhfi'ng ngu'oi quan Him nhu' chu doanh nghit%p va nhfi'ng ngu'oi khac nhu' cd quan thue', khach hang,

dlfa vao do cac dfi' lit%u tai chinh du'<jc xU' ly d€ bie'n thanh nhfi'ng thong tin

- Theo ong Gariel Faure cho rAng "Ke' toan la m<)t khoa hQc ghi chep

- Theo ong Leon Batardon cfing cho "Ke' toan la m<)t mon khoa hQc

ph~m vi ho~t d<)ng khong phai chi nAm trong slf ghi chep, ngu'oi ta bao gio cfing nen bie't nhfi'ng sv thay ddi cua tai san cua rnlnh va ne'u dem ap dvng

trong nhung hol;lt d{)ng CUa mQt ca nhan dung rieng bi~t, mon khoa h9c nay

Mon ke" toan la ta't ca nhung s6 sach,

nghi~p tinh theo_ tfi gia ti~n t~ VOi m\}C dich }a bie"t dliQC bfft CU mQt h!c nao,

thie"t cua ke" tmin:

khoan cua ke' toan

voi nhau

- Ghi chep, phan tkh nhung anh huang cua sv thay d6i dO'i voi tai san

Vi~c cho ke" toan Ia m()t khoa h9c gBm c6 nhung lu~t 1~ ro r~t c6 gia

thu~n voi cac tac gia khac va c6 the t6m ll;li dinh nghia ke" toan theo tUng

- Thai ky khoa hQC ke" toan con phoi thai, ngu'ai ta quan ni<$m ke" toan

tUng di€n bie"n cua nhung giao dich a'y

- Toi khi ke" toan da dong m()t vai tro quan tr<;>ng tren thi tru'ang, c6 tac

chinh dO'n doanh nghi<$p

gia tri cua ke" toan nen da nang dia vi cua n6 len ngang hang voi cac nganh khoa hQC khac d€ dinh nghia ke" toan la IDQt khoa hQC di€n ta va minh

do~n M~t khac ke" toan con giup cai thi<$n phu'dng phap quan tri doanh

Ngay nay tren cd so cua sl.,f phat tri€n va thl.,fc tiSn ke" toan du<jc ly giai

T6m l~i theo tOi c6 thS djnh nghia "ke" tm1n la m9t khoa h<;>c !i;2 :1 qnan

djnh"

? , ,R ? " ' ,

II LJCH SUPHAT TRIEN CUA KE TOAN

Tu khi hlnh thanh xa h9i loai ngu'oi, con ngu'oi luon luon mu6n phat

phai df/a VaO illQt cong C\} d6la ke" toan

thanh doi s6ng kinh te" va xa h9i cua loai ngu'oi

nguyen, ljch su ke" toan ba:t ngu'On trong ljch su kinh te", theo da phat triSn cua nhung sf/ tie"n b9 kinh te"-xa h9i va m9t doi khi ding tie"n b9 theo t6

tm1n da du'<;fc hlnh thanh tU thoi thu'<;fng c6

M9t ph'an Ion nhung kie"n thuc ke" toan du'<jc tha'y nay no trong nhung

lu'dng

djch d6i chac, du'oi hlnh thuc manh da't nu:ng chin hay nhfi'ng tang da phang,

r~ng trong thoi d~i Thu'<;fng c6, nhung kie"n thuc ke" toan da du'<;fc nh~n djnh

Ma

Tu 2, 3 ngan nam tntoc cong nguyen, da c6 nhfi'ng d~o dan lu~t va lu~t

m9t each tho sd

d'e thau gop thue" o dja phudng ciing nhu o cac cd quan Trung Vdng

nguyen de"n nam 642 cua cd d6c ky nguyen, nhii'ng phu'dng phap v'e ke"

v~t nh~n du<jc Do d6, nhung phu'dng phap ke" toan du'<jc ap dvng Chinh

chinh cua m6i Mie"u thu', ngu'oi ta da tha"y nhung tai khoan ghi nhung ti'en thu du'<jc va tai khoan ghi nhung phi t6n nhu' tra lu'dng quan ly' nhan cong v.v

trong khoang 454 de"n nam 90 tru'oc cong nguyen, nhi'eu t6 chile tai chinh

khach hang d'eu c6 m9t tai khoan rieng dS ghi chep srf giao dich thuong ngay cua minh Nhung thu'dng phie"u, nhung chi phie"u, nhung tin dvng thu'

da thffy phat h~mh, slf lien l~c b~t d'au n6i tU Mie'u nay tdi Mie'u nQ, tU thi trffn nay voi thi trffn nQ

Sau slf svp d6 cua cua Rome vao nam 476, thai Thu'<;fng c6 du'<;fc thay

kh~p Tay Au, nhfing Sf/ cu'op do~t cua ngu'ai Normand va Sf/ phat triSn cua che' dQ phong kie'n lam cho kinh te' va ke' toan thvt lui, chie'n tranh v§n

cd h9i chung kie'n nhfing slf ddi chac gifi'a nhung quan chinh phvc va dan

chfnh:

- Chie'n tranh xam lu'<;fc cua mQi Babares, nhfi'ng CUQC hanh trlnh cua

th~p tlf quan dem l~i m9t trao htu thu'dng m~i, ddi chac va vffn d~ tin dvng

dich hang h6a

Plorence, Lucques, Plaisance thanh nhung trung tam thu'dng mC;li to tat g5m c6 nhi~u h9i huon c6 c6 ph'an hay h<;fp tu' Cach tfnh chia ti~n lai va cac

ho~t d9ng tin dvng da du<Jc thvc hi<$n·trong sf/ di~u khiSn cua cac h9i huon

- Sv d~i di~n thudng mc,ti duoi hlnh thuc nhung khS u'oc uy nhi~m, an

dai Vao thoi nay s6 sach kS toan da du'<jc hlnh thanh, dSn nam 1400 cac

ti~n D'an d'an s6 nhat ky h<;1p nha't c6 m()t Yi td trong nhii'ng s6 sach v~ kS

ti~n m~t, tai khoan khach hang

Th~t sf! rna n6i, vao thoi ky nay nguoi ta cung da biSt r~ng sf! thay d6i tai san trong kinh doanh lam anh huong d'Ong thoi dSn hai d6i tuqng, nhu

kinh tS phat sinh lien quan de'n hai d6i tu<;1ng va m9t d6i tu<;1ng luon luon

toan kep

toan M()t trong nhung ngu'oi sang chS d'au tien ra phu'dng phap kS toan kep

tra'n nho Bargo san Sepolchro tren song Tibre vao nam 1445 Ong la m()t

ghio su' v'e tmin va da so~n thao ra m<)t tcic phffm vi d~i tt!a nhu' m<)t cu6n tt!

di~n, vao nam 1494, v'e s6 hQc, d~i s6 hQc, toan h9c thu'dng m~i, hinh h9c

va ke" toan Rieng v'e ph'an ke" toan, ong da danh rieng 36 chu'dng giang v'e

nganh ke" toan va la nguoi cu6i cung co cong dong gop Ion trong nganh

tra, ong khong bie"t v'e hinh thuc bang tdng ke"t tai san nhu' chung ta ngay nay

cua Luca Pacioli xua't ban sach ke" toan nhu' Heinaich, Schreiber (ngu'oi

ghi t~m, s6 nh~t ky va sd cai, Simon Stevies (ngu'oi Bi) xua't ban cu6n ke"

l~nh Colbert nam 1673, ghi chep d~o lu~t thudng m~i bAt bu<)c cac cac nha huon phai giii' s6 sach ke" toan va trinh nhii'ng bang ke khai cung nhii'ng ban

ly nhung slf giao dich thu'dng m~i, san xua't tr'ong tr()t nhu'ng vao the ky

nhung khoan mt;tc trong bang t6ng ket tai san, nhung tinh cha't chung cho

h " oa cua ? kh oa <;>c h k e toan cang ngay cang r<;>ng mv, co K " ' ' ' "' ;t., "' nh L te-u •'A 1 "li.1Yu'J 1 1

huong khong gio"ng nhau ra doi Nhung ly thuyet v'e nhan each, v'e quan ly,

thay d6i theo m9t quan ni<$m moi la phai du'<;lc s6'1i<$u xac thlfc va kt tm1n trd thanh trai tim va y ni<$m cua m<;>i nha tai chinh va ta't ca nhung ngu'oi co

Ngay nay voi slf phat triSn cua n1ay vi tinh da giup cho con ngttoi xll'

ly nhanh chong m<;>i thong tin trong do co vi<$c xll' ly thong tin ke tm1n May

thong tin do Cac cong vi<$c nay dtt<;lc may tinh xll' ly nhanh chong va co thS khong c'an ngttoi di'eu khiSn nhttng dS may tinh lam du<;lc cac cong vi<$c

mang tinh co tac dt;tng to Ion den the nao di nua thl no khong thS thay the

toan, ph'an nay chung ta cfing c'an nghien CUll them v'e lich sll' phat triSn cua

kt toan Vi<$t Nam ·

Ke toan d nu'oc ta t:U nam 1945 da du'<;lc Nha nu'oc du'a vao sll' dt;tng chu yeu cho vi<$c quan ly thu chi ngan sach, thoi gian nay ke toan cling da du'<;lc sll' dt;tng trong m9t so" xi nghi<$p quo"c doanh, chu yeu la cac xi nghi<$p

nu'oc trong ta't ca cac nganh kinh te quo"c dan Tu nam 1957 di doi voi chu

che d9 ke toan cho cac nganh cong nghi<$p va xay dlfng cd ban Bttoc d'au

da ban hanh m<)t che d<) ke toan co tinh cha't Xa h9i Chu nghia ap dt;tng tho"ng nha't cho cac xi nghi<$p thu9c nganh cong nghi<$p va xay dlfng cd ban,

dS t:U_do rut kinh nghi<$m lam cd sd xay dlfng he$ tho"ng ke toan cho cac nganh khac

Nam 1961 Chinh phu l~i ban hanh diSu 1<$ t6 chuc ke" tmin Nha nu'oc

nh~m gop ph 'an vao ·vi<$c nAm kip thoi va chinh xac tlnh hlnh hoan thanh ke"

ho~ch kinh te" tai chinh cua Nha nu'oc va vi<$c tang cu'ong cong tac quan ly kinh te" va tai chinh cua Nha nu'oc"

tru'ong cac ddn vi, d'Ong thoi ban hanh h<$ thcSng tai khoan ke" toan thcSng nhfft ap dt;tng cho tfft ca cac ddn vi trong cac nganh kinh te" qu6c Jan nliam

sach che" dQ, t6 chuc vai tro cua ke" toan Nghi quye"t cua HQi D5ng Chinh

d6i voi vi<$c bao v<$ tai san Nha nu'oc dS cao che" d9 tie"t ki<$m du'a vi<$c quan

Tu khi chuySn d6i tU nSn kinh te" bao cffp sang nSn kinh te" thi tru'ong,

cac nu'oc khac, nam 1988 Nha nu'oc cfing da ban hanh moi phap l<$nh ke"

cac ca"p, cac nganh thvc hi<$n vi<$c kiSm ke, kiSm soat cua Nha nuoc d6i voi

ho~t d9ng san xufft kinh doanh cua cac thanh ph'an kinh te" va khai thac cac

thcSng nhfft 0 IDQi cffp, IDQi nganh va trong ca nu'oc, can cu diSu 100 cua Hie"n phap C9ng boa Xa hQi Chu nghia Vi<$t Nam, phap l<$nh nay quy dinh che" d9 ke" toan va th6ng ke ap dvng cho nSn kinh te" qu6c dan g'Om 5

dl;lng kinh phi cua Nha mtoc, cua doan th~ (gQi chung la ddn vi) phiii cha'p

Nam"

ki~m soat cua Nha nu'oc d6'i voi cac thanh ph'an kinh te' nhu'ng che' d() ke'

hi~n cong tac ke' toan H~ th6'ng ke' tmin moi nay du'9c ban hanh nam 1989

vi~c o m()t doanh nghi~p da lam, qua d6 cho nhfi'ng ngu'oi ben trong va ben

doanh nghi~p

1 Ke' toan tai chfnh

lam ke' toan bao cao thu'ong du'<;1c su dl;lng cho ngu'oi ben trong Joanh

nghi~p cfing nhu' ben ngoai doanh nghi~p Nhfi'ng ngtfoi ben trong doanh

nghi~p nh~n du'<;1c Va SU dl;lng cac bao cao ke' toan Ja C}lC vj lanh d~o doanh

nghi~p Nhfi'ng ngu'oi ben ngoai doanh nghi~p nh~n du'<;1c va su dvng cac bao cao ke' toan nhu' chu v6n, chu n9, cd quan tai chinh, thue', nhfi'ng nha

d'au tu' chung ta hay xem bang (1) sau v'e nhfi'ng ngu'oi sll' dt;mg thong tin tai chinh ke" tmin

BANG 1: NHffNG NG~OI sa DUNG NHffNG THONG TIN TAl CHiNH KE JOAN

*

*

*

hanh cua nhung ngu'oi ben trong va ben ngoai khac nhau nen cac bao cao

- S6 Hii trong ky la bao nhieu ?

- s6 thue' phai tra da duqc tinh dung chua ?

Nhu' the' nhfing diu hoi tren hay cac diu khac d'eu lien quan de'n qua

da xay ra E>S cung cffp nhung diu tra IOi cho nhfi'ng diu hoi tren cho nhung

trlnh d6 thu'ong du'qc coi la m9t ph'an cua nganh ke' toan tai chinh

ki~n, tin tUc cho Ban lanh d~o, dS h9 c6 du s6 li~u c'an thie't cho vi~c di'eu

nam kinh doanh nay hay mvc tieu la phvc vv cho nhu c'au cua dan chung ,

Ke' ho~ch dS xac dinh cac mvc tieu rieng bi~t cho nam nay hay nam tdi va ke' ho~ch su dvng cac tai san cua ddn vi m9t each hfi'u hi~u nhfft nh~m d~t

cho du'qc cac mvc tieu tren

Vi~c l~p ke' ho~ch va r'mh toan cac du'ong I6i hanh d()ng va xem du'ong

cung cffp, ne'u khong c6 san cac tin tUc chinh xac, hfi'u ich thl sv quye't djnh

Cac quye't dinh thlfc hi~n se to't hdn khi dlfa tren slf suy lu~n h<;1p ly, dung

toan cac duang lo'i hanh d()ng thl ke' toan vien phai cung ca'p cho Ban lanh

thi d\} nhlf bang ke't qua lai 16 khong giup ich bao nhieu cho ong Quan do'c phan xttong vl n6 khong cung ca'p cho ong nhfi'ng tin tll'c c'an c6 dS giup

so~n thao cac bang phuc trlnh khac nhau, m6i lo~i se giup cho tUng vi lanh

kiem smit d~tnh cho Ban Hinh d~o phai khac voi cac bang bao cao ke"t qua

di~u da xay ra Ifin nhung di~u dang ly da xay ra ne"u theo dung nhu ke"

ho~ch nen cac bao cao nay giup Ban lanh d~o bie"t din phai quan tam de"n

ho~ch, nhung ho~t dQng nao sail~ch k11i h<;> d6i chie"u voi ke" ho~ch da so~n

ho~ch thie"u thl}'c te" ho~c trong nhung tru'ong h<;Jp rna cac di~u gia thie"t din

ke" to an nay g<;>i la nganh ke" to an quan trj

tai chlnh va ke' toan quan trj

a Nhilng diim gilfng nhau:

phan tich

nghi~p con ke" toan quan trj lien quan de"n quan ly va trach nhi~rr ~11~ t:rng b9 ph~n trong doanh nghi~p

b Nhilng diim khac nhau:

£)~ c6 th~ di~u hanh cac ho~t dQng hang ngay cua doanh nghi~p va

bi~t, C\1 th~ nhung s61i~u nay nhung c6 dong, ngitoi ngoai khong c'an

Ph'an IOn nhi~m V\1 ctia ngu'oi quan ly phai lam thu()c v'e tu'dng lai

nhu' nhu c'au ctia khach hang m6i ngay m6i khac, slf ce;1nh tranh gifi'a cac

vi~c u'oc lu'<jng ho~c dlf djnh cho tu'dng lai rna thu'ong tdnh bay nhfi'ng cai g1

da xay ra trong ky kinh doanh rna thoi

- K€ toan quan tri c'an s61i~u thfch h<jp va linh d()ng

s6 li~u ctia ke" toan tai chlnh phai c6 tfnh kha.ch quan va c6 th€ thffm

dl;lng trong nhung t1nh hu6ng khac nhau

- K€ toan quan tr,i it chu trQng de"n tfnh chlnh xac ciia s6 li~u rna chu

Khi ngu'oi quan ly c'an giai quye"t m9t va'n d'e nao d6 th1 hQ c'an ngay s6 li~u lien quan de"n va'n d'e d6 d€ hQ c6 th€ u'oc lu'<jng va giai quye"t va'n

toan quan tri it chu tn;>ng tfnh chlnh xac hdn ke" toan tai chfnh Ben CC;lnh d6

- K€ toan quan tri chu trQng de"n tUng b() ph~n ctia doanh nghi~p hdn

trQng nhi'eu nhfft

Ke' tm1n qmln tri mo r9ng hdn ke' tm1n tai chlnh va du'QC hlnh thanh g'Om nhi'eu nganh khac nhu' kinh te', tai chlnh, nghien cuu khoa hQc, tinh t6 chuc

to an:

nh~n bao cao ne'u khong dam bao nhiing nguyen t~c chung d6 thl sf! gian tra ho~c sai l'am c6 cd h9i xay ra, con voi ke' toan quan tri khong phv thu9c

mi~n sao ngu'oi sii' dvng thong tin d~t du'9c l9i !ch cao nhfft

- Ke' toan quan tri khong c6 tinh phap l<%nh:

Ke' toan tai chlnh c6 tinh phap l<%nh c6 nghia la n6 phai du'9c lam trong cac doanh nghi<%p theo quy djnh cua Nha nu'oc s6 sach ke' toan tai chinh phai chua d'ay du s6li<%u d€ dap ung_ theo nhiing yeu c'au cua nhiing ngu'oi ben ngoai Ke' toan quan trj khong c6 tinh phap l<%nh khong c6 tinh

Tom l~i, ke' toan tai chinh va ke' toan quan trj la hai m~t cua nganh ke'

trlnh ke' toan lien h<% de'n cac nhu c'au tai chinh Ifin cac nhu c'au quan trj o bang (2) va bang (3) sau:

HO~CHDJNH

Lu<Jng gia cac

du'iJng IO'i khac

, ' I BANG TONG IffiT I ~

tu'dng lat qu~:~.n tq ~

Xet I~i cac Che' ~o ~ GHI CHEP PHAN LOAI , , ~ Oic tin tti'c Ii~n ~~ de'n L cHo cA; Gidi

BANG 3 : sf ueu KE JOAN val NGUOI sa DUNG

Ban qulm tq Oic nha aau tu' Oic khach Nghic$p do~m Ole cd quan Cong

(chU so ht1u·ho~c

chti ca:'p tin dt,mg)

hang chinh lao d(ing di~u hanh cua chllng

Cac bao cao

d~c bic$t Cac cd quan di~u

hanh cua Chinh phu

Ban quiin ly

Ch'inh phU

Baocao tai chinh

Biin ke khai thue'

So'lic$u va cac bao cao quiin tq

IV VAl TRO CUA KE TOAN TRONG XA HQI

- Ke' toan giup cho ngu'oi quan ly di(;u hoa · tlnh hlnh tai chinh cua doanh nghi~p

- Ke' toan la cd so d€ giai quye't srf tranh t\}ng khie'u t6, du'QC toa an

- KS tmin la cd ·so dam bao vung chAc trong sv giao dich huon ban

- Nha ke" toan rna kSt qua san xua't kinh doanh 'va doanh nghic$p dem

l~i c6 tfnh each do'i khang voi nhan vien voi c6 dong hay vien chuc cua

Nha nu'oc

san phifm va quan ly doanh nghic$p kip thai, ra quye"t dinh phil h<jp tren

cd so so'lic$u cua kS toan

- KS toan cho biSt m9t kSt qua tai chfnh ro rc$t khong ai cho'i cai du'<jc

- E>o'i voi cac doanh nghic$p, kS toan giup doanh nghic$p theo doi

ca'p cho thi tru'ang theo nhu c'au va thi hiSu cua ngu'ai tieu thv Ngoai ra, ke'

hay lui bu'oc

- Nha kS toan, Nha nude co thS theo doi du<Jc sv phat triSn cua cac

kinh tS quo'c gia

- Nha so'lic$u kS toan, Nha nude lam tr<;>ng tai giai quySt sv tranh cha'p v'e quy'en l<ji giua cac doanh nghic$p

- KS toan cung ca'p cac du kic$n huu ich cho cac quySt d.inh kinh tS,

cung ca'p cac du kic$n hfi'u ich cho vic$c danh gia kha nang t6 chuc va lanh

- E>o'i voi n'en kinh tS quo'c gia, kS toan htu y voi chinh quy'en trong

Qua ke't qua t6ng h<;Ip cac bao cao ati chinh cua nganh, chinh quy'en co thS

l<;li v'e thue' se thu du'<;fc cho ngan sach

T6m l~i, ke' toan ra't hil'u ich cho doanh nghi~p va Nha nu'oc

d()ng r()ng IOn, bao g'Om:

• But toan:

- Ghi chep s6 sach ke' toan

• Phan tich tai chinh

- Ho~t d()ng

- KiSm soat

- Lu'<;fng gia -Lam quye't dinh

triSn cua ke' toan cung nhu vai tro cua ke' toan chung ta da tha'y ke' toan la

hanh xa h9i

nghi~p- h~ th6ng ke' toan trong cac doanh nghi~p d Vi~t Nam

nghi~p d Vi~t Nam tru'oc tien chung ta hay danh gia qua v'e hi~n tr~ng h~

ph(;lm vi ho(;lt d()ng r()ng hay hyp du trong linh vrf.c thu'dng m(;li, san x.ua·t,

du'<Jc ca'u thanh hoi 4 ye'u tO' sau day:

- Tai khoan ke' tmin

- s6 sach ke' toan

- Bao cao ke' toan

- Che' d9 s6 ke' toan

- Che' d9 bao cao ke' toan dinh ky

a Cht dQ chung tit kt toan:

- Khi giao djch mua ban hang h6a thu'ong du'<jc minh chung b~ng h6a

chep ban d'au ban hanh theo quye't djnh so' 583_LB ngay 1-1-1967 cua Lien

ban d'au Cac chung tU nay thay the' cac chung tU tu'dng ung ban hanh thea quye't djnh 583-LB d5ng thoi cling thay the' cac chung tU tu'dng ung trong che' dQ ghi chep ban d'au khac nhu' che' dQ ghi chep ban d'au cua xay d\}'ng

Tho'ng ke, che' d9 ghi chep ban d'au cua nong tru'ong quo'c doanh, ban hanh theo quye't djnh so' 274-NTQD/LB ngay 4-6-1974 cua Lien BQ Nong

Sau d6 khi chuy€n d6i sang h<$ tho'ng tai khoan ke' toan moi, Nha nu'oc

186TC/CDKT ngay 14-3-1995 (Xem phl;ll\lc so' 2)

b Cht dQ h? thfing tai khoan kt toan

nghi<$p V\1 kinh te' phat sinh lien quan de'n cac do'i tu'{jng ke' toan lam cho

tu'<Jng thl ngu'oi ta ma cho m6i do'i tu'<Jng m9t tai khoan, cac tai khoan sll' dl;lng trong ke' toan hlnh thanh m9t h<$ tho'ng tai khoan Tung tai khoan

dung va ke't ca'u cua tai khoan

Trong che' dQ ke' toan Vi<$t Nam a cac doanh nghi<$p, h<$ tho'ng tai

theo quye't djnh s6'425TC/CDKT ngay 1-12-1970, B() Tai chinh da ban

tai khoan sau d6 b6 sung them 1 tai khoan va 9 tai khoan ngoai bang can

N()i thu'dng (Xem phvlvc s6 3)

hi~u cua tai khoan

v~t li~u chinh ky hi~u 211 (Xem ph1,1l1,1c s6 4)

lol;li voi 71 tai khoan cffp 1 va 6 tai khoan ngoai bang can d6i kS toan M6i

Vi~t Nam ky hi~u 1111 (Xem ph1,1 Ivc s6 5)

nghi~p, my theo }o~i hlnh doanh nghi~p nhu' thu'dng m~i, san xufft djch Vl;t,

nghi~p nao

nghi~p my theo nhu diu cua rnlnh rna mo s6 phan anh ho~t d()ng san xua't

trong cac hlnh thuc ke' toan sau day:

Sau d6 cac B() cling da ra che' d() s6 sach ke' toan phu h<;ip nhu' B() N()i

d Ch( dQ bao cao k( toan

• Baa caa ke' taan b3:t bu()c

• Baa caa ke' taan khong b3:t bu()c

La~i bao cao nay con gQi 1a baa cao tai chfnh, day cfing Ia nhfi'ng bao

cua doanh nghi<$p trong djnh ky d6 nhu' : Bang t6ng ke't tai san, Bang ke't qua lfii 16

- Bao cao tlnh hlnh cho vay

-Baa cao tlnh hlnh thau n<j

- Tinh hlnh chuyen chd

- Kinh phf chi ra

- Tinh hlnh san xua"t

- Gia thanh san phffm san xua"t

nhau khong thS ap dvng m9t tieu chufin chung nhu bao cao ke" tmin b3:t bu()c

Trong che" d9 ke" toan d cac doanh nghi<$p Vi<$t Nam, cac che' d9 bao

27 _CP ngay 22/211962 cua H9i D5ng Chfnh phil quy djnh cac nguyen t3:c

l~p va ban hanh ca~ che" d9 bi8u m~u va phu'dng an di~u tra th6ng ke, r'Bi

ngay 7-9-1970 cda Thd Tu'ong Chfnh phd ban hanh he$ th6ng chi tieu th6ng

ke va che" d9 bao cao th6ng ke chfnh thuc, sau d6 quye"t dinh s6 299-TTg

thu'dng va quye"t dinh s6 233-CP ngay 1-12-1970 ban hanh che" d9 bao cao th6ng ke va ke" toan dinh ky chfnh thuc cda cac xf nghic$p cong nghic$p va du'cjc C\( the h6a bdi quye"tdinh s6212TC-TKngay 311111971 cda T6ng C\(C Th6ng ke va quye"t dinh s6 13TC-TK/PPCB ngay 13/111986 cda T6ng C\(C Th6ng ke (Xem phl;l.ll;lc s6 6 va 7)

Sau d6 B<) Tai chfnh ciing da ban hanh theo phap lc$nh ke" toan va th6ng ke do H9i BBng Nha nu'oc cong b6 theo lc$nh s6 06-LCT -HBNN

dinh s6 25HBBT ngay 18-3-1989 cda H<)i BBng B9 Tru'dng voi quye"t dinh

thu<)c cac nganh cac dia phu'dng qmln ly (Xem phl;lll;lC s6 8)

B9 tai chfnh ciing da ban hanh quye"t dinh s6 257TC/CBKT ngay

he$ th6ng s6 ke" tmin va bao cao ke" toan dinh ky va che" d9 ghi chep ban

cho cac doanh nghic$p thu<)c mQi linh vrfc mQi thanh ph'an kinh te" trong ca nu'oc (Xem phl;lll;lc s6 9)

Ke" toan la m9t cong C\( quan ly kinh te" cda Nha nu'oc du'c;1c sd' dl;lng

d6 He$ th6ng ke" toan d cac doanh nghic$p Vic$t Nam da ra dai hdn 40 nam

dl;lng t6t trong quan ly kinh te" tai chfnh d cac ddn vi kinh te" dBng thai

thanh ph'an kinh te"

Trong thoi ky bao ca'p, he$ thO'ng ke' tmin d cac doanh nghi<$p Vi<$t Nam

da du'<;Jc ban hanh da dap ung du'<;Jc nhung yeu diu cua ke" toan:

- He$ thO'ng chi tieu ke' toan nha't tri voi he$ thO'ng chi tieu ke' hoc;tch v'e n<)i dung va phu'dng phap tfnh toan

giup cho ca'p tren ni\m du'<;:lc kip thoi tlnh hlnh hoc;tt d<)ng d6 de d'e ra cac bi<$n phap chi dc;to, uO'n nen, dBng thoi cung qua do xet duy<$t quye't toan cua doanh nghi<$p

-He$ thO'ng ke' toan d cac doanh nghi<$p Vi<$t Nam giup Nha nu'oc quan

ly du'<;:lc tai san

Sau d6, khi chuyen sang n'en kinh te' thi tru'ong he$ thO'ng ke" toan nay du<;:lc sua d6i, n6 da thlfc hi<$n du'<;:lc vi<$c ke' toan t6ng h<;:lp va ke toan chi tie"t, sO' tai khmln ft va he$ thO'ng s6 ke' toan bao cao d'ay du va he$ thO'ng c6 tfnh thdng nha't, ap dl;lng chung cho mQi doanh nghi<$p, mQi t6 chuc

Tuy nhien, he$ thO'ng ke' toan nay vfin con nhi'eu nhu'<;:lc diem va tBn tc;ti, chung ta se band m\}c II sau

ca'p sang n'en kinh te' thj tru'ong toan b9 he$ thO'ng ke' toan d cac doanh

da b<)c 19 nhi'eu nhu'<;Jc diem:

- Khong dap ung du'<;:lc m<)t each thie't thlfc va c6 hi<$u qua cho quan ly kinh te" tai chlnh tc;ti cac doanh nghi<$p, t6 chuc, he$ thO'ng ke' toan xay dlfng

phai quan ly ke ca nhung chi tieu chi tie"t khong c'an thie"t cho vi<$c quan ly

nhi'eu each ghi da lam kh6 khan cho ngu'oi lam ke' toan va ngu'oi quan ly

- Khi chuyen sang cd che" thi tru'ong voi slf giao djch quO'c te", nhi'eu hoc;tt d<)ng kinh te' moi phat sinh nhu' lien doanh lien ke't, thu chi ngoc;ti t<$, huy d<)ng vO'n, vay vO'n, nhi'eu yeu c'au moi v'e quan ly kinh te" ra doi nhu'

va'n d'e h! chu tai chinh cua doanh nghi<$p, va'n d'e khm1n san phffm, vi<$c

cac each ghi chep Cl,l th€

- He$ thO'ng ke' toan chua c6 slf thO'ng nhfft cho ta't ca cac doanh nghi<$p con phan bi<$t each h:;tch toan gifi'a doanh nghi<$p quO'c doanh voi doanh

kh6 khan

- Trong qua trlnh d6i moi n'en kinh te' c(>ng voi sl,l' ra dai cua chinh

hu'dng de'n tlnh khoa hQC cua ca che' dQ ke' toan ,'

thO'ng vi tinh giai quye't nhanh chong nhfi'ng bai toan phuc t:;tp trong quan ly kinh te', he$ thO'ng ke' toan nay da thie't ke' kh6 sll' dl,lng cho vi<$c ap dl,lng cong ngh<$ xu ly thong tin

n6i ke' toan }a ffiQt cong Cl,l quan tr9ng d€ Nha nu'oc t}nh toan, xay dl,fng ki€m tra, ki€m soat n'en kinh te' d'Ong thai cfing d€ cac doanh nghi<$p, cac t6 chuc theo doi du'<jc nhfi'ng ho:;tt d(>ng san xua't kinh doanh cua mlnh rna

X'

te

sue linh ho:;tt, kjp thai thl cong tac ke' toan l:;ti cang quan trQng va quan tQng

doanh nghi<$p Vi<$t Nam Sau 5 nam thl,fc hi<$n phap l<$nh nay, chung ta c6 th€ danh gia tlnh hlnh thl,l'c hi<$n phap l<$nh va thl,l'c tr:;tng cong tac ke' toan d nu'oc ta nhu' sau:

Phap l~nh ke" toan ra doi va di vao thlfc ti€n d€ gop ph'an tang cu'ong

vi~c d6i moi n'en kinh te" tUng bu'oc chuy€n sang n'en kinh te" thi tru'ong,

sot, chu'a d5ng b¢ doi khi khong phil h<;lp voi di€n bie"n cua thlfc ti€n dang

trong ne"p suy nghi cua ngu'oi lao d<)ng, ngu'oi quan ly nen slf phat tri€n cua

Trang thoi gian qua Nha nu'oc da:

cong tac ke" toan-thO'ng ke:

ban gia'y ghi chep ddn thu'an

thcSng tai khoan ke" toan thcSng nha't - Che" d¢ s6 ke" toan - Che" d¢ bao cao

• chinh cung voi cac B¢ khac da xay dlfng va ban hanh - Che" d¢ ke" toan

thudng nghi<$p- Che" d9 ke" toan nong nghi<$p ""Che" d9 ke" toan xay dljng cd ban - Che" d9 ke" to an nganh kinh doanh du ljch

Vi<$c ban hanh cac che" d9 nay da dap ung kjp thai cho cac doanh nghi<$p ghi chep du'<;lc tlnh hlnh hoc;tt d<}ng kinh doanh cua doanh nghi<$p rnlnh

- E>a t6 chuc chi dc;to vi<$c thljc hi<$n phap 1<$nh ke" toan va cac che" d9 ke" tmin da ban hanh:

+ Nh~m phat huy du'<jc tac dl)ng cua phap 1<$nh va cac che" d9 ke" toan da ban hanh, Nha nu'oc da chu tru'dng triSn khai chi dc;to cho m9i

d " k"" 9 e toan qua o can 9 quan y, can 9 , d, , b" ? 1, , b" k"" e toan a narr_ , d- 1 ) 1 . .,~t ;f •• lfc;!c

san xua"t kinh doanh cua doanh nghi<$p, tcS chuc cua rnlnh

doanh nghi<$p dap ung du'<jc yeu diu ph'an ·nao cho cong tac quan ly, phan anh dli<;lc tlnh hlnh hoc;tt d<}ng san xuat kinh doanh cua tUng doanh nghi<$p, tUng cd so, va cua ca n'en kinh te"

- H<$ tho'ng ke" toan moi 0 cac doanh nghi<$p cang ngay cang du'QC xay dljng phu h<;lp voi hoc;tt d<}ng san xua"t kinh doanh trong n'en kinh te" thj

- H<$ tho'ng ke" toan moi o cac doanh nghi<$p da giup b6 sung kie'n thuc cua nhii'ng ngu'oi lam ke" toan dcSi moi du'<;lc phu'dng phap hc;tch toan trong

- Phap 1<$nh ke" toan da phat huy tac d1;1ng, da lam cho cong vi<$c ke" toan c6 quy cfi hdn, c6 n'e ne"p hdn va d'an d'an thljc hi<$n ky cu'dng, tOn

- H<$ tho'ng ke" toan moi o cac doanh nghi<$p voi cac chi tieu quan ly

vi mo chinh xac hdn - giup cho Nha nu'oc c6 cd so di'eu hanh n'en kinh te" chinh xac hdn

Tuy c6 d~t du'cjc nhfi'ng m~t nhu' v~y nhu'ng trong thlfc te' vftn con

nhi~u m~t tBn t~i, c6 the kS nhu' sau:

a Vi?c thtfc hi?n cong me kl toan khong d'ong tfeu - co nhi'eu td chfic, doanh nghi?p khong thl/c hi?n

sll' dvng kinh phi cua Nha nuoc, cua doan the phai cha'p hanh che' d¢ ke'

nhu'ng trong thlfc te' qua s6li<%u sau day chung ta tha'y rAng ke' toan du'ong nhu' khong phai la cong vi<%c bi{t bu¢c d6i voi doanh nghi<%p

h¢ kinh doanh thlfc hi<%n che' d¢ ke' toan tren 32.000 h¢ kinh doanh

BANG 4: SO SANH DOANH JHU d CAC DOANH NGHieP KHONG JHUC HIEN KE JOAN VA JHUC HIEN KE JOAN

H9 kinh doanh Nganh Doanh thu khoan/thang Doa~ thu t~~c hi~n/t?ang I Tii~~ ~a'p

kinh doanh (Khon)!; tht.tc hi~n ke' toan) (Ba thlfc hi¥n ke toan) n~n' I

v.v

Qua s61it%u tren cho chung ta thffy tfnh phap lt%:nh chu'a nghiem, chua

co m{)t che" d{) xU' ly nghiem rue d6 dC;tt du'<;Jc nhfi'ng yeu diu trong qua trlnh qmin ly, vit%c khong thl,l'c hit%n che" d9 ke" to an da tC;to ra m{)t sl,l' kho khan, thie"u cd so thong tin dS kiSm tra, kiSm soat cua Nha nude, cua cac cd quan chile nang d6i voi ho(;lt d()ng kinh doanh cua doanh nghit%p va vit%c thu thuS'

nhfing

b Cac quy djnh lrong phap l?nh kl loan, khong dlitfc lhf/c hi?n nghiem

me doi khi lq,i bo qua hoijc ltJi d7!-ng di lhf/c hi?n cho m7!-c dich ltJi ich C7!-C bQ CUQ ddn · Vj hay CUQ nganh

a Ve chung tit kt loan

th~t, chfnh xac mQi ho(;lt d{)ng kinh te" tai chfnh da phat sinh, phai co du chfi'

ky cua ngu'oi chju trach nhit%m va dffu cua ddn vj theo tfnh cha"t cua tUng loC;ti chung t:U"

The" nhu'ng trong thl,l'c te" nhfi'ng ngu'oi lam ke' toan hay ngay ca nhfi'ng

nghit%p da chi nhu'ng khong dung voi che" d{) quan ly tai chfnh cua Nha nude