Ảnh hưởng của biến động tỷ giá đối với nền kinh tế và biện pháp phòng ngừa rủi ro tỷ giá

Thong thuong, tai khoan dlJ trii' chinh thuc se khong anh th6 hi~n C1 tai khoan dlJ trii' chinh thuc... Vi trong thl!c te', nhii'ng thong tin lien quan de'n TGHE> khong h~n khi nao cii

'PHONG NGUA RUI RO TY GIA

Chuyen nganh: Ngan hang

Ma s6: 5.02.09

TP H6 CHi MINH- NAM 2004

LOICAMDOAN

Toi xin cam doan day Ia cong trlnh nghien ctfu ciia rieng toi Cac s61i<$u, ke't qua neu trong lu~n van la trung thl!c va chua tung du'<;lc ai cong b6 trong bfft ky cong trlnh nfw khac

Tac gia

NGUYEN VAN D~I

CAC TUVIETTAT

CCTM: Can din thu'dng m~i

NHTM: Ngan hang thu'cJng m~i

REER: Ty gia hit$u qua thlfc te'

MUCLUC

Trang

' ? ;::

LOIMOBAU

? ""A~?, K , Chu'dng 1: CO SO L Y LU;;.N VB TY GIA HOI f>OAI 1

1 1 M "t "'kh " " li" • , Q so a1 mttm en quan en d"' h"'' d " ' TGHn 01 oat va .u 1

1.1.1, H6i doai va TGHB 1

1.1.2, Ph an lo~i TGHB 2

1.1.3, Stf hlnh thanh va phat tri~n cac che' d() ty gia tren the' gidi 3

1.1.3.1, Che' d() ban vi vang 3

1.1.3.2, Che' d() nhi€u tY gia 4

1.1.3.3, Ht; th6ng Bretton Woods 1946-1971 4

1.1.3 4, Ht; th6ng h~u Bretton Woods 5

1.2, Cac nhan t6 anh hu'dng de'n TGHB 5

1.2.1, Can can thanh to an qu6c te" 6

1.2.1.1, Tai khoan vang lai 6

1.2.1.2, Tai khoan v6n 6

1.2.1.3, Tai khoan dl! trii' chinh thuc 7

1.2.2, Sue mua cua d6ng ti€n va chinh sach vi mo cua n€n kinh te' 7

1.2.2.1, Sue mua cua d6ng ti€n 7

1.2.2.2, Tac d()ng cua l~m phat 8

1.2.2.3, Tac d()ng cua lai sua't 9

1.2.2.4, Chinh sach ngo~i h6i 10

1 2 2 5 M"t "' h" h " h -• • • , Q so c 1n sac v1 mo gtan 1ep "' " t'"' 11 1.2.3, Ye'u t6 ky VQng 11

1.3, A.nh hu'CJng CUa bie'n dQng ty ghi do'i vdi n~n kinh te' va nhfi'ng bi~n phap Cd

ban p ong ngua ru1 ro ? h' ? • 12

131 , l"\.n R hh•<~J: uvng CUa y gta 01 Vvl nen · n e ? t? , d"'" A" :: ki ht"' 13 1.3.1.1, A.nh hu'CJng cua ty gia de'n XNK 13

1.3.1.2, A.nh hu'CJng cua ty gia de'n can din thanh toan quo'c te' 15

1.3.1.3, A.nh hu'CJng cua ty gia de'n thu nh~p binh quan 16

1314 , l"\.n N hh•<~J: uvng cua y g1a en au ? t? , d"' d.:: tu' n uvC ngoa1 •<~A , 17 1.3.2, Nhii'ng bi~n phap cd band~ phong ngua rui ro do bie'n d9ng ty gia 18

1.3.2.1, Ch<;>n che' d9 ty gia 18

1.3.2.2, Ch<;>n d6ng ti~n thanh tmin 19

( 1.3.2.3, Xac dinh ty gia thich h<Jp 19

1.3.2.4, Dlf bao bie'n d9ng ty gia 19

1.3.2.5, Phong ngua rui ro thong qua cac cong Cl;l phai sinh tren thi tru'Cing tai chinh 20

1.4, Kinh nghi~m rut ra tu cac nttdc trong phong ngua rui ro v~ ty gia 20

1.4.1, Cu9c khung hoang tai chinh C1 Me-hy-co 1994 20

1.4.1.1, Tom tiit di~n bie'n 20

1.4.1.2, Nguyen nhan cua CUQC khung hoang 21

1.4.2, Cu9c khung hoang tai chinh C1 chau .A 22

1.4.2.1, Tom tiit di€n bie'n 22

1.4.2.2, MQt so' nguyen nhan cua CUQC khung hoang 23

1.4.3, Bai h<;>c kinh nghi~m cho Vi~t N am 24

? ( , ! , t A ? ' , t , '1 A CHU'dNG 2: DIEN BIEN CHE E>Q TY GIA HOI E>OAI CUA V~T NAM 27

2.1, ThCii ky tru'dc 1989 27

2 1 1 , M " , , ? , d' <;>t so ty gt a ten m va cac tin ,{! h' h , h , h 28

2 1 2 T , y gta et to an n<;>t Q ? • , k"' , " b" 28

2.1.3, Ty ghi cda Nha mtoc va thi tnt<"Jng tlf do 29

2.1.4, M()t s6 dijc di€'rn chlnh cda chlnh sach ty gia trong thoi ky nay 30

2 1 5 , n.n ~ h h·~:z uung cua c e Q ty gta en nen n e ? h"'d" ? , d"' ~ ki h t"' 31 2.2, Thoi ky tu 1989 de'n 1992 32

2.2.1, Di~n bie'n v~ ty gia 32

2.2.2, Ty gia trong rn6i quan h~ voi cac ye'u t6 trong n~n kinh te' 36

2.2.3, M()t s6 dijc di€'rn chinh cda ty gia va chinh sach qmln ly ngo~i h6i trong thCJi ky nay 42

2.3, Thoi ky tu 1993 de'n 1998 43

231 , ac C U C , h? tf•~rl uvng, Cmn sac va ten ten y gta 1 1 h , h 'ct•X b''-' t? , 43 2.3 2, Ty gia trong rn6i quan h~ vOi cac ye'u t6 trong n~n kinh te' 46

2 3 3 M " , Qt so "'d~ ~c d',:, tern c m cua ty gta trong t ut y nay h' h ? ? , h:>.' k' 49

2.4, Thoi ky tu 1999 de'n nay 50

2 4 1 , ac C U C , h? i- u uvng, Cmn sac va ten ten y gta ~rl 1 1 h , h ' d' X b' ,._, t? • , 50 2.4.2, Ty gia_ trong rn6i quan h~ voi cac ye'u t6 trong n~n kinh te' 53

2 4 3 M "t , , , Q so d~ ~c d' tern c m cua y gta trong ut y nay ,{! h' h ? t? , th:>.' k' 57

CHU'ONG 3: MOT so B:reN PHAP PHONG NGO'A RlJI RO TY GIA 59

3.1, Lu'a chon TGHE> ,59

3.1.1, Quan di~rn v€ ch<;>n TGHE> 59

3.1.2, Quan di€'rn khi di~u hanh ty gia 60

3.1.3, Xac dinh che' d() TGHE> phu h<Jp voi thlfc tr~ng n~n kinh te'Vi~t Narn 62

j

3.1.3.1, M(>t s6 d~c di€m chfnh khi thlfc hi~n ty ghi tha n6i hmln to~m 62

3 1 3 2 Nh- , ung 1tu d' tern cua c e ,/! ? h,., d" ? , h? 9 ty g1a t a nm oan oan ,[! h ' t ' 64 3.1.3.3, Thlfc tr~ng cua Vi~t Nam d6i voi ch€ d(> ty ghi tha n6i c6 quan ly 64

3.1.3.4, K€t lu~n cho va'n d~ h!a chQn ch€ d9 TGH£> 66

3.2, Nang cao vai tro cua NHTW trong vi~c di~u hanh ty ghi 67

3.2.1, Mvc tit~u cua NHTW trong vi~c di~u hanh ty gia 67

3.2.2, Vai tro cua NHTW tren thi tru'ong ngo~i t~ Lien ngan hang 68

3.2.3, Thlfc hi~n S\1' bi€n d(>ng cua ty gia 69

3 2.3 1, Dt! bao dl;1'a vao bie'n d(>ng cua Hii sufft 70

3.2.3.2, Dt! bao dt!a vao I~m phat 71

3.2.3.3, Dt! bao dl;1'a vao y€u to' ijch sti' va kinh nghi~m 71

3.2.4, NHTW httong ty gia v~ vung c61Qi 72

3.2.5, Khilc phvc m(>t s6 y€u kern hi~n nay 73

3.3, Phong ngua rui ro thong qua cac cong Ct;l phai sinh tren thi tru'ong tai chinh 74

3.3.1, Phong ngua qua thi trttong ky h~n (Forward Market) 75

3.3.2, Phong ngua qua thi trttong tttong lai (Future) 76

3.3.3, Phong ngua qua thi tfu'ong quy~n chQn (Option) 77

3.3.4, Phong ngua qua thi trttong hoan d6i (Swap) 78

3.3.5, M9t s6 phttong phap phong ngua khac 79

KETLU~N ·

' " ? TAl LieU THAM KHAO PHlJLl)C

' ? ~

LOIMODAU

Trong n~n kinh te' thi tntCfng hi~n nay, giao hill thttdng m;,ti va d~u tu' giii'a cac nude tren toan the' gidi ngay cang phat tri€n C;.tnh tranh thttdng m;,ti ngay cang gay g~t, St! tac d(>ng, anh hu'dng qua l;.ti giii'a cac nu'dc 1a di~u khong !!tanh khoi Vi~t

c~u Xac dinh dttqc m9t che' d9 ty ghi ho'i doai thich hqp n6 se g6p ph~n vao vi~c xay dt!ng Va cfing co' cac ffi\IC tieu Vl mo cua n~n kinh te' nhu' thuc dffy St! tang

nang lt!c c;,tnh tranh, 6n dinh can can thanh toan, tang ngudn dt! tru ngo;,ti t~ E>~c

bi~t 1ft h;.tn che' va tranh dttqc nhfi'ng cd s6c do st! bie'n dt)ng ty gia gay ra

Vi~t Nam qua mt)t thCfi gian dai xay d\l'Ilg va phat tri€n kinh te', st! d6i mdi n~n kinh te' tii' ke' ho;,tch h6a t~p trung, quan lieu bao ca'p sang n~n kinh te' thi trttong

v~y bttdc d~u g~p ra't nhi~u kh6 khan Trong st! d6i mdi d6, che' dt) ty gia ho'i dmii khong phiH la ye'u t6 ngo;,ti 1~ Sau mt)t thC1i gian dai, Vi~t Nam sti' dvng che' dt) tY

gia ho'i doai co' dinh, de'n nay, Vi~t Nam da tnH qua nhi~u thCfi ky thay d6i che' dt) ty

Nhttng vdi ba't ky mt)t che' d9 ty gia ho'i doai nao chang nua, n6 viin luon t6n t;.ti nhii'ng m~t u'u di€m ciing nhu' st! h;,tn che' ctia n6 Tht!c te' cho chung ta tha'y Ia cac cu(>c khting hoang tai chinh ti~n t~ tren the' gidi xua't phat tii' mt)t che' d9 ty gia ho'i

phong ngii'a hii'u hi~u do n6 gay ra E>6 ciing chinh Ia ly do rna lu~n van dttqc mang

ten "ANH mJONG cuA BIEN DQNG IT GIA H6I DOAI DENNEN KINH rn vitT NAM

v oi ten g<;>i tren, d6 Uti nhhm ml;lC dich nghien CUu ban cha't cua ty ghi ho1

gia Til' d6 dua ra giai phap cho vi~c ll!a ch<;>n che' d() ty gia ciing nhu each phong ngua rui ro do ty gia gay ra D6 tai chi t~p trung vao vi~c giai quye't m()t s6 cac ba't

c~p hi~n nay trong che' d() ty gia h6i doai hi~n nay Vi~t Nam dang sii' d1;1ng va hu'ong

hfi'u hi~u nha't

phudng phap phan tich t6ng h<Jp, phu'dng phap dl! tinh dl! bao, va m()t s6 phu'dng phap khac Trong qua trlnh thlfc hi~n, d~ phl;lC Vl;l t6t cho tinh thl!c te' cua d6 tai, tac

gia ngoai nhii'ng tai li~u mang tinh cd sC1ly lu~n, con c6 nhii'ng tai li~u til' thl!c te' cua

nhi~t tinh cua tie'n si Trffn Huy Hoang, la giao vien huong dfin d6 tai nay; ba Vo

CHu'ONGI:

du<Jc XaC l~p, n6 khong dung (1 m(}t vai thuong Vl) rna luon tie'p di6n Va phat tri~n

1.1.1, Ho'i doai va ty gia h6i doai:

m()t d6ng ti€n khac

Vi dv khi m()t cong ty cua Vi~t N am xufft khffu hang h6a sang thj truong Nh~t Ban va hQ se thu I~i du<Jc m()t lu<Jng ng<;>ai t~ Ia d6ng Yen Nh~t Nhttng 6 Vi~t Nam,

sang d6ng Vi~t Nam V~y vi~c chuy~n d6i nay g<;>i Ia ho'i doai

gia giua d6ng USD va VNB, ty gia giua GBP va VNB,

Nhu v~y, TGHB bi~u thj mo'i quan h~ giii'a nhii'ng do'ng ti€n vdi nhau Mo'i

m()t d6ng ti€n nay du<Jc danh gia cao hon so vdi d6ng ti€n khac thi ciing chinh sue

1

-mua ctia ddng ti€n d6 cao hdn Theo quy lu~t ghi tri, hang h6a Ia thu'O'c do gia tri ctia ddng ti€n, va ciing chinh tu d6 n6 xac dinh du'<Jc ty gia cho tling d6ng ti€n khac nhau

Bang 1.1: Bang ty gia ngo~i t~ tl! do chuy~n ddi (List of foreign exchange rate)

Ngay hi~u ll!c: 01/11/2004, IUc 7 gio 45 (Effcetive Date: 04/1112004, at 7:45 AM)

Ty gia d6ng Vi~t Nam- Rate in £>6ng

(Ngu6n: Ngan hang Ngoq_i thUdng Vi?t Nam, chi nhanh Tp.HCM)

1.1.2, Phan Io~i ty gia ho'i doai: TGH£> du'<Jc chia thanh cac lo~i sau:

+ TGHE> tha ndi hoan toan: La TGHE> du'<Jc hinh thanh tren cd s(l quan h~ Cung-c~u

ctia ti€n t~ Cung-c~u ti€n t~ se ph1,1 thu()c vao ra't nhi€u ye'u t6 kinh te', chinh sach ti~n t~, nhu': slf tang tntC1ng hay suy thoai ctia n€n kinh te'; slf thay ddi gia ca; Uii

sua't; l~m phat; hay do slf dt! doan trong tu'dng lai rna ty gia c6 th~ thay ddi tiiy thu()c vao cac ben tham gia se quye't dinh

+ TGHE> tha ndi c6 ki~m soat: la TGHE> tha n6i c6 slf ki~m soat ctia nha nu'O'c (Ngan hang Trung u'dng - NHTW) Nh~m mvc dich kinh te', giam thi~u rtii ro, Nha nu'O'c chti d()ng can thi~p vao ty ghi, hu'O'ng n6 di (tang hay giam) theo y chti quan ctia minh

+ TGHf> c6 dinh: La h~ th6ng ty ghi dtt<;1c chinh phd ban hanh dtja tren cd sCJ ghi tri cua d6ng ti€n nu'oc minh va du'<;1c c6 dinh (cam ke't) trong m()t thC1i gian dai voi d6ng ti€n cac nttoc khac Theo Bretton Woods, thi m6i Chlnh phu cam doan se duy tri m()t TGHf> c6 dinh cho ti€n t~ ctia minh khi trao ddi voi d6ng dola ho~c vang

+ TGHB trong vung mvc tieu da dtt<;1c thoa thu~n: Bay la h~ th6ng ty gia dtt<;1c thoa thu~n tru'oc voi nhau cho nhii'ng nu'oc, nhii'ng c()ng d6ng, nhii'ng lien minh kinh te' rna

do d6 h~ thefng ty gia trong khu VljC nay du'<JC quy dinh IDQt each ro rang, C\} th€ ca v€ gia tri ciing nhtt bien d() dao d()ng H~ th6ng ti€n t~ chau Au la m()t die'n hinh

1.1.3, Sr! hinh thanh va phat triin cac che' d() ty ghi tren the' giO'i:

Qua nhi€u giai do~n phat tri€n khac nhau, h~ thO'ng TGHf> tren the' gioi c6 nhi€u thay d6i, nhttng ban cha't cua n6 v~n mang m()t hinh thai sd khai ban d~u Chung ta c6 th€ phan chia slj phat tri€n ctia h~ th6ng ty gia tren the' gioi thanh nhii'ng giai do~n chti ye'u sau day:

1.1.3.1, Che' d() ban vi vang:

Ban vi ti€n t~ la cai tieu chu~n chung rna m6i nttoc ch<;>n lam cd sCJ cho ddn vi ti€n t~ cua nttoc minh Che' d() ban vi vang sd khai Ia ngu'C1i ta dung vang d€ due thanh d6ng ti€n theo m()t hinh dang va tr<;>ng lu'<;1ng nha't dinh, d6ng ti€n nay du'<;1c phep htu hanh nhtt Ia d6ng ti€n chinh thuc, h<;1p phap va c6 hi~u ltjc giai trai vo h~n f>~c di€m

cd ban ctia nola gia tri tren b€ m~t d6ng ti€n tttdng dttdng voi gia tri kim lo~i

Nhtt v~y TGHf> hay gia tri d6ng ti€n giii'a cac nttoc dtt<;1c tinh tren cd sCJ gia tq cua d6ng ti€n kim lo~i ctia m6i nttoc phat hanh ra

Hlnh thuc phat tri€n cua che' d() ban vi vang la m()t qua trinh phat tri€n lau dai, v€ sau, do nhu c~u phat tri€n ciing nhu' chi phi qua IOn trong vi~c due vang, ti€n gia'y

ra dC1i nhttng v~n dtja tren cd sCJ t6ng sef vang nha't dinh Trong giai do~n nay t1j do

-3-hoa thttdng m~i quo'c te' phat tri~n ra't m~nh, vi~c trao d6i mua ban hang h6a giii'a cac

trQng de'n Luc nay cac nttoc khi phat hanh ti€n se can cu vao t6ng so' vang, ti gia ho'i

Tii' 1929 de'n 1944: Tntoc m('>t tlnh tr~ng ba't 6n v€ chu trttdng tieu chuffn vang

ra gay gAt, trong d6 cac quo'c gia co' gAng tim each lam ma't gia ddng ti€n cua mlnh

v~y gia tri thtfc te' cua ddng ti€n ngay cang bi ma't di so voi gia tri ban d~u cua n6 TGHB cua cac nu'oc luc nay khong con co' dinh nhtt da cam ke't trttoc day nii'a rna n6

da du'<Jc chuy~n httong theo y chi chu quan c6 l<Ji cho n€n kinh te' nttoc nha M('>t so' thi khong th~ ki~m soat du'<Jc Trong giai do~n nay CUQC chie'n pha gia ddng ti€n va

m('>t suy thoai tr~m trQng hdn

chu~n vang ngay cang bi pha vcr, de'n nam 1946, h~ tho'ng ty gia Bretton Woods ra doi H~ tho'ng nay bu('>c cac chinh phil cac nttoc cam ke't duy trl m('>t TGHB co' dinh ho~c glm giii' ti€n t~ cua mlnh khi trao d6i voi ddng dola ho~c vang Theo d6 ti€n dola My ciing du'<Jc dinh gia theo vang Luc nay ell' 35USD se d6i du'<Jc 1 ounce vang

140DM/ounce Tren cd sCi d6 TGHB giii'a cac d6ng ti€n ciing du'<Jc thie't l~p:

DMIUSD = 35/140 = 0,25 hay 1 USD = 4DM

Nhu' v~y theo h~ tho'ng ty gia Bretton Woods, cac TGHB du'<Jc duy tri tren thi tntC1ng quo'c te' St! can thi~p nay du'<Jc tht!c hi~n duoi hinh thuc mua ban d6ng dOla ne'u tren thi tru'C1ng tha'y c6 xua't hi~n st! ma't din bAng v€ cung cfiu V oi mt;tc dich Ia

d€ ba't cu IUc nao thi tru'C1ng vfin giii' du'<Jc Ci muc gia Ia 35USD/ounce

Tuy nhien cam ke't nay khong hoan toan chifc chifn, bCii TGHB khong chi pht;t thu(>c vao cac ye'u to' n6i tren rna n6 con pht;t thu(>c vao h~ tho'ng chinh tri ctia m6i nu'oc, chinh sach ti€n t~ hoiJ_c mt;tc tieu phat tri€n kinh te' V oi nhii'ng nguyen nhan d6, h~ tho'ng TGHB co' dinh Bretton Woods bi st;tp d6 cung voi st! pha vC1 ctia tieu chuffn vang da t6n t~i tru'oc d6

1.1.3.4, H~ tho'ng hi)u Bretton Woods: til 1971 de'n nay:

Trong m(>t khoang thC1i gian 25 nam, h~ th6ng Bretton Woods t6n · t~i va da n6 lt!c d€ duy tri m(>t h~ th6ng TGHB c6 dinh, nhu'ng ye'u t6 thi tru'C1ng vfin la cai quye't dinh Vi~c dinh gia d6ng ti€n cua m6i nu'oc theo vang khong mang y nghia quye't dinh nii'a, rna d6ng ti€n ngay cang pht;t thu(>c vao kh6i ht<Jng san phffm hang h6a rna hQ san xu!t ra, pht;t thu(>c vao st! phat tri€n kinh te' ctia m6i nu'oc ciing nhu' chinh sach ti€n t~

Tit d6 TGHB tren the' gioi c6 th€ n6i la da quay v€ voi h~ tho'ng TGHB tha n6i hoan

1.2, Cac nhan to' anh htidng de'n TGHD:

Tuy theo each tie'p c~n v€ TGHB rna chung ta c6 th€ hi€u theo hai each khac nhau khi n6i v€ cac nhan t6 anh hu'Cing de'n ty gia

-

5-1.2.1, Theo can can thanh toan quo'c te':

Trong quan h~ kinh te' quo'c te', ngu'CJi ta luon d€ c~p de'n CCTT ciia m()t nude do'i vdi cac nude khac d day du'<Jc hi€u Ia cac giao dich cua dan ell' ciia m()t nude vdi dan ell' nude ngoai Trong CCTT quo'c te', 3 thanh phffn sau day dtt<Jc d€ c~p tdi:

1.2.1.1, Tai khmin vang lai: Ia m()t tai khoan do lu'CJng Srf trao d6i hang h6a dich Vl;l cua m6i quo'c gia N6 bao gdm:

-Can can m~u dich: la phffn con l~i gifi'a xua't nh~p khffu cua m()t nude

- Can can dich Vl;l: la cac khoan chi tra cho ti€n Hii, l<Ji tuc cua cac nha dffu tu' nude ngoai; CaC khoan thu chi tU du lich Va CaC dich Vl;l khac

- Cac khoan chuy€n giao don phttdng: bao gdm cac khoan nhtt vi~n tr<J, bie'u t~ng, ki€u ho'i,

Tai khoan vang lai la tai khoan quan trQng nha't trong CCTT quo'c te' Khi tai khoan vang lai m~nh hay ye'u cling se anh httdng de'n TGHE> Ne'u tai khoan vang lai lien tl;lC am thl Srf mfft gia CUa ddng nQi t~ la IDQt di€u khong tranh khoi Vl khi d6 quo'c gia cffn ti€n ngo~i t~ d€ thanh toan, tu d6 t~o cho cffu ngo~i t~ tang nhanh Theo quan h~ cung-cffu ngo~i ho'i thl ke't qua la gia tri ddng n()i t~ giam (ma't gia) Ngtt<Jc l~i, khi tai khoan vang lai luon th~ng dtt, c6 nghia la nhu c~u ddng ngo~i t~ khong con cao nhtt tru'dc day th~m chi con giam nfi'a Bay cling la m()t nhan to' d€ cho ty gia giam xuo'ng (ddng n()i t~ tang gia)

1.2.1.2, Tai khmin vo'n: Tai khoan vo'n chinh la srf dich chuy€n vo'n gifi'a cac quo'c gia vdi nhau, n6 bao gdm:

Ngudn vo'n di vay nude ngoai

Ngudn vo'n d~u tttnu'dc ngoai

Ngu6n vo'n cho nude ngoai vay

Ngu6n vo'n d~u tu'ra nu'oc ngo~H

Tai khoan vo'n c6 m9t gia tri nha't dinh de'n CCTT quo'c te' Tuy theo m6i quo'c

gia rna slJ anh hu'dng it hay nhit~u ctia n6 de'n TGHE> E>o'i vOi m9t so' quo'c gia, khi

nhu c~u ngo~i t~ khong phiii la ca'p thie't, dl! trii' quo'c gia m~nh thi can din vo'n c6

l~i can b~ng Nhttng do'i vOi nhii'ng quo'c gia c6 luqng dl! trii' ngo~i t~ ye'u thi m9t slJ thay d6i nho trong can can vo'n cling anh hu'dng de'n ty gia

1.2.1.3, Tai khoan dlf trii' ehinh thue:

d~c bi~t trong n~n kinh te' Thong thuong, tai khoan dlJ trii' chinh thuc se khong anh

th6 hi~n C1 tai khoan dlJ trii' chinh thuc Ch~ng h~n nhu' My Ia m9t quo'c gia c6 khoan dl! trii' qu6c gia ra't IOn, nhttng ben c~nh d6 th~m hvt m~u d!ch ctia My thu9c vao so' 1 the' giOi Nhttng do'i voi nhii'ng nu'oc ye'u hay nhii'ng nuoc dang phat tri6n thi dlf trii'

1.2.2.1, Sue mua eiia dilng ti~n:

la theo quy lu~t ghi tri, d6ng ti~n dung lam thuoc do gia tri ctia hang h6a nhu'ng

-7-l~ch nhau giua CaC khu Vf/.C thl Se xay ra Sf/ di€u ph6i, Sf/ djch chuy€n hang h6a Va ke't qua la roue gia du<;~c quan blnh giua cac khu vrf.c

Cai rna chung ta quan tam (J day la sue mua cua cac d6ng ti€n khac nhau Vi d1 1 nhu 1 USD se mua du<;~c 1 s6Iu<;~ng hang h6a khac nhau so vdi 1 VNB; hay ciing 1 lu<;~ng hang h6a gi6ng nhau, nhttng c~n 1 s6 ti€n VNB ho~c USD khac nhau d€ mua Ch£ng h~n: 1kg thit bo = 60.000VNB, 1kg thit bo = 5 USD Tu d6, ddn gian ta tinh du<;~c: 1 USD = 60.000VNB/5 = 12.000VNB

Nhttng d€ tinh du<;~c di€u nay, chung ta khong chi ddn thu~n m<)t lQai hang h6a rna c~n phai drf.a vao r6 hang h6a du<;~c xac djnh cho m<)t n€n kinh te' Tu d6 ta d~ dang tinh du<;~c ty gia giua cac d6ng ti€n vdi nhau

Tren cd sd can bling sue mua giua d6ng ban t~ va d6ng ngo~i t~, ta c6 each tinh sau:

Sue mua 1 d6ng ngo~i t~ Muc gh\ ca trong nude

T? • ,

y gta = -=

-Sue mua 1 d6ng ban tc$ Muc gia ca ngoai nude Nhu v~y, vdi each nhln tren thl TGHE> giua cac d6ng ti€n vdi nhau ph1 1 thu<)c vao sue mua cua d6ng ti€n d6 d6i vdi cac lo~i hang h6a tren thi truong

1.2.2.2, Tac d()ng ciia l~m phat: L~m phat la ye'u t6 anh hudng trrf.c tie'p de'n ty gia

Ta bie't rling sue mua cua d6ng ti€n ban tc$ va d6ng ti€n ngo~i tc$ du<;~c bi€u thi thong qua chi s6I~m phat Khi l~m phat phat cao thl sue mua cua d6ng ti€n se giam, d6ng ti€n ma't gia Ta xet m6i quan he$ cua ty gia so vdi l~m phat cua 2 qu6c gia:

Chi s6I~m p hat trong nude

Ty gia t~i thOi di€m t = Ty gia t~i th<'1i di€m (t-1) x

-Chi s6I~m phat ngoai nude

Nhtt v~y, ty ghi ph1,1 th9c vao chi s6I~m phat cua 2 qu6c gia Ne'u I~m phat trong nttoc tang va l~m phat nttoc ngoai giam thl ti gia se tang Ngtt<Jc l~i, ne'u I~m phat nttoc ngoai tang con I~m phat trong nttoc giam thl ty gia se giam Con trong trttong h<Jp chi s6I~m phat trong nttoc va ngoai nttoc cling tang ho~c cling giam thl ta phai xem xet muc d9 tang hay giam cua n6

Bay gio ta xet mQt vi d1,1 anh httdng cua l~m phat de'n ty gia: gia sii' khi d6ng USD cua My c6 chi s6I~m phat cao, USD ma't gia Trong khi d6, My c6 m6i quan h~

m~u dich voi Nh~t va ltlc nay ty I~ l~m phat cua Nh~t khong thay d6i Ke't qua Ia: Ngttoi My mua hang cua Nh~t nhi€u hdn (vl dtt<Jc gia re hdn so voi trttoc), ngtt<Jc l~i, ngttoi Nh~t it sit d1,1ng hang cua My do gia di{t hdn trttoc Tu d6 xay ra slf bie'n dQng trong quan h~ cung c~u ngo~i h6i C1,1 th€ la (J My, cung d6ng Yen giam, c~u d6ng Yen tang t~o sue ep cho gia tri cua d6ng Yen Nh~t

Nhtt v~y, I~m phat la ye'u t6 anh httdng trl,l'c tie'p va ra't nh~y cam de'n ty gia

1.2.2.3, Tac d()ng ciia Hii sua't:

Uli sua't cfing Ia m9t trong nhii'ng cong c1,1 vi mo dung d€ di€u chinh TGHE> dtt<Jc ra't nhi€u qu6c gia v~n d1,1ng Cac nha d~u ttt ra't quan tam de'n Iai sua't cua nhii'ng d6ng c61ien quan de'n vi~c d~u ttt cua hQ, vl Hii sua't cfing chinh Ia muc sinh Ioi cua d~u tu' Khi thi trttong tai chinh ho~t d9ng m~nh me, vi~c d~u tu' du'<Jc thong qua thj tru'ong chung khoan gifi'a cac nu'oc, tu d6 n6 se tac d9ng de'n cung-c~u cua cac d6ng ti€n Ke't qua lam cho ty gia tha y d6i

Ta xet vi d1,1 sau: Gia sit My tuyen b6 nang Hii sua't d6ng USD len con trong ltlc

USD ha'p dfin hdn trttoc do Hii sua't cao hdn, tu d6 lam tang c~u USD tren thi trttong

-9-va ciing d6ng thC1i giam cung USD Con d6i vdi d6ng GBP thl cfiu se giam va cung se tang vl nguC1i ta se d6i GBP d6Ia'y USD

Khi d6ng USD tang Hii sufft (cac y€u t6 khac khong dGi) I~p tuc ty gia giii'a

GBP va USD thay d6i theo Trong tntC1ng h<;1p nay d6ng USD len gia (hay d6ng GBP

ma't gia) Cv th6 muc thay d6i Ia bao nhieu con phl;l thu()c vao S\1' thay dGi cua Hii sua't

Trong y€u t6 Hii sua't, chung ta phai tinh d€n y€u t6 Hii sua't th-gc Vl v~y Hii sua't thlfc mdi chinh Ia cai rna nha dfiu tu' quan tam

Lai sua't th-gc = Lai sua't danh nghia- ty 11$I~m phat

Ntu Iai sua't th-gc cao thl se thu hut dfiu tu nude ngoai Cac nha dfiu tu nude ngoai se d6i Ia'y d6ng ban t«$ d6 dfiu tu, tu d6 tac d()ng d€n quan hi$ cung c~u tren thi truC1ng tien tl$

1.2.2.4, Chinh sach ngo~i ho'i:

Tuy theo tung qu6c gia, tuy thu()c vao mvc tieu ciing nhu thC1i di6m cv th6 rna chinh sach ngo~i h6i c6 th6 dieu chinh cho phu h<;Jp Nhung mvc tieu cu6i cung vfin Ia lam sao cho d6ng tien trong nude 6n dinh, m~nh len, thu hut dfiu tu nude ngoai d6ng thC1i kich thich xua't khffu hang h6a, giam nh~p khffu

Chinh sach ngo~i hO"i thuC1ng th6 hil$n (J nhii'ng di6m sau:

- Chinh sach hO"i doai: tuy thu()c vao tung thC1i ky, giai do~n rna vi~c thi{t chijt hay ndi long sa dvng ngo~i tl$ trong m6i qu6c gia Tu d6 n6 se anh hudng d€n ty gia N€u

khuy€n khich vil$c sa dvng ngo~i t«$ thl nhu cfiu ngo~i t«$ se tang len lam cho ty gia tang Ngu<;jc l~i, n€u h~n ch€ vil$c sti' dvng ngo~i t«$ thl t:Y gia se giam

day Ia niem tin, Iii cd sd dam bao cho d6ng tien cua m6i qu6c gia

- Chinh sach ty gia: tuy vao ffil:IC tieu Cl:l th€' rna Chinh phil dung nhi€u bi~n phap tfl!c tie'p hay gian tie'p tac d<)ng de'n ty gia Ch~ng h~n nhu' muo'n dffy m~nh xua:'t khffu, Chinh phil tang ty gia len (ma't gia d6ng n<)i t~) Hay muo'n thu hut d~u ttt nude ngoai thi 6n djnh ty gia, ho~c giam ty gia xuo'ng

- Thi tntong ngo~i ho'i: NHTW se di€u tie't ty gia thong qua vi~c mua ban, dt! trii'

ngo~i ho'i do'i vdi cac ngan hang thttdng m~i Muo'n ty gia xuo'ng, NHTW se tung m<)t ht<Jng ngo~i t~ ra d€' mua d6ng n<)i t~; ho~c giam ty 1~ dt! trii' bift bu<)c do'i vdi ngo~i t~ Ngu'<Jc l~i, muo'n ty gia tang thi NHTW tung d6ng n<)i t~ ra d€' mua d6ng ngo~i t~; ho~c tang ty 1~ dlf trii' bift bu<)c do'i vdi ngo~i t~

Trong cac chinh sach vi mo dung d€' tac d<)ng hay di€u tie't ty gia con c6 nhii'ng chinh sach nhu' thue' XNK b~ng each ap d~t nhii'ng rao can v€ thue' nh~p khffu, qmln

ly b~ng h~n ng~ch Chinh sach thu hut vo'n d~u tu' thong qua vi~c ttu diii cho cac cong

ty nude ngoai nhtt thue' l<Ji tuc hay gia thue da't dai,

1.2.3, Ye'u to'ky vqng (hay ye'u to' tam ly):

Ky v<_>ng la ye'u to' ra't nguy hi€'m anh httdng de'n TGHE> Vi trong thl!c te', nhii'ng thong tin lien quan de'n TGHE> khong h~n khi nao ciing dung rna thttong c6 nhii'ng tin d6n tha't thi~t lam anh httdng n~ng n€ do'i vdi ty gia Tuy nhien do'i vdi cac nha d~u tu' h<.> ra't nh~y ben vdi cac thong tin c6 lien quan de'n cac ho~t d<)ng kinh te' cila m6i quo'c gia Ta c6 the' xem m<)t phan ll'ng di€'n hinh tac d<)ng de'n ty gia

Khi m<)t n€n kinh te' c6 da'u hi~u tri tr~ thi ky v<_>ng v€ d6ng ti€n d6 trong tu'dng

lai se ye'u, d6ng ti€n se ma't gia

Dt! bao v€ thay dcSi Hii sua't

11

-D\1' bao v€ lt;tm phat gia tang

M()t s6 d\1' bao v€ chu ky thanh toan n<J mtoc ngoai cua m6i qu6c gia Vi dl;l nhtt: nhii'ng nha d~u ttt nfim bfit thong tin v€ cac khoan n<J vay nttoc ngoai de'n ht;tn phai tra voi m()t s6ltt<Jng Ion, khi d6 nhu c~u ngot;ti t~ gia tang V oi nhii'ng d\1' bao nhtt V~Y, nha d~U tlt tim each d€ kie'm loi thong qua S\1' bie'n d()ng CUa ty gia trong tltdng lai, tli d6 lam anh httdng de'n cung-c~u ngot;ti t~ tren thi tntong

gia

Cac tin d6n v€ thay d6i chinh sach quan ly ngot;ti h6i, pha gia d6ng ti€n, S1,1' pha san cua cac t~p doan tai chinh Ion

Cac nha d~u cd ti€n t~ c6 th€ lam thay d6i gia tri ddng ti€n cua m()t s6 qu6c

Ngoai ra, trong ye'u t6 ky VQng, nguoi ta khong th€ khong tin vao cac tin ddn nhlf d6i ti€n, tung ti€n moi ra thi trttong voi s6 ltt<Jng IOn (khong tttdng thich voi S\1' tang trttdng cua GDP), s\1' ba't 6n v€ chinh tri, Thong thttong d6i vOi nhii'ng thong tin nay thi ngay l~p tuc se c6 anh httdng de'n thi trttong ti€n t~: du v€ ddng n()i t~ se ghlm mt;tnh, thay vao d6 c~u v€ nhii'ng lot;ti hang h6a c6 gia tri (vang, ba't d()ng san, )

va nhii'ng ngot;ti t~ mt;tnh gia tang nhanh chong Ke't qua la ddng n()i t~ mfft gia so voi ddng ngot;ti t~ Ngtt<Jc lt;ti c6 m()t s6 thong tin t6t lanh cho n€n kinh te' cling nhtt cho cac nha d~u ttt: hi~p djnh thttdng mt;ti dtt<Jc ky ke't giii'a cac nttoc; thay d6i ngttoi c~m quy€n d~y tri€n VQng; Stf kham pha, phat hi~n tai nguyen thien nhien (d~U mo, khming san, ); Stf dQt pha trong khoa hQC ky thu~t; V oi nhii'ng thong tin nay n6 se lam cho cac nha d~u ttt yen dim hdn v€ ddng ti€n nttoc d6 va cling la cd h()i d€ d~u

ttt Nhtt v~y n6 se lam tang gia trj cua ddng n()i t~ va ty gia cling thay d6i

1.3, linh htidng ciia biln d(}ng ty gia dffi vm n~n kinh tl va nhii'ng bi~n phap cd

ban d@' phong ng-Ua riii ro:

1.3.1, A.nh hlidng ty gia do'i vO'i n~n kinh te':

TGHE> khong don thu~n la sl;l bi€u di~n git1 ca ctia d6ng ti€n mtoc nay voi d6ng ti€n mtoc khac, rna n6 con th€ hi~n rn(>t sue rn~nh ctia rn(>t qu6c gia M(>t sl;l thay d6i ctia n6 d€u anh hu'dng de'n v~n rn~nh ctia n€n kinh te' TGHE> c6 th€ thay d6i theo hu'ong chti quan ctia rn(>t nuoc, nhttng c6 IUc n6 cbiu anh hu'dng tu ben ngoai Ngtt<;1c l~i khi ty gia thay d6i n6 cfing kern theo ra't nhi€u ye'u t6 khac ctia n€n kinh te' thay d6i

Trong thl;lc te', khong it cac cu(>c khung hoang kinh te' bfit ngu6n ti't tai chinh

ti€n t~, trong d6 c6 sl;l thay d6i khong Iuong tru'oc ctia TGHE> Sl;l thay d6i cy gia theo chi€u httong c6 h:Ji cho n€n kinh te' ra't it gij.p trong thl;lc te', vi n6 Ia ye'u t6 ti€rn ffn, con hfiu he't la theo chi€u hu'ong c6 h~i cho n€n kinh te' Trong rn(>t s6 cu(>c khting hoang, cac qu6c gia cfing nhu Ngan hang the' gioi, Quy ti€n t~ the' giOi da chi hang chl}c ty do la nh~rn giii' gia d6ng ti€n, nhttng nhi€u hie phiii b6 tay

Sau day Ia rn(>t s6 anh hu'dng ctia TGHE> de'n n€n kinh te' qu6c dan:

1.3.1.1, A.nh hlidng ciia ty gia ho'i doai de'n xua't nh{lp kh~u:

Trong di€u ki~n hi~n nay, hang h6a dtt<;1c trao d6i r(>ng rai giii'a cac qu6c gia, va'n d€ lttu thong di€u tie't hang h6a xay ra rn(>t each d~ dang va nhanh chong Sl;l thay the' qua l~i Ian nhau giii'a cac chting lo~i hang h6a, cac rnij.t hang, cac nhan hi~u hay cac nha san xua't giii'a cac nu'oc la di€u hi€n nhien Vi v~y khi c6 rn(>t sl;l thay d6i v€ gia ca hang h6a trong nu'oc se l~p tuc anh hu'dng de'n vi~c tieu thl} ciia n6 trong thj tru'ong n(>i dja cfing nhu' nu'oc ngoai

Ta xet vi dl} sau day: Trttoc day gia 1GBP=1,3USD, nay d6ng GBP len gia, 1GBP=1,35USD Nhu'v~y n6 se anh httdng de'n hang h6a XNK:

-

13 Ta ciing gia sll' i'J mtoc Anh, tntoc day 1 ta'n thep Hi 400£, nay ghi vfrn khong d6i Ciing trong thoi gian nay, i'J My 1 ta'n thep ghi 520$ (tu'dng du'dng 400£ = 520/1.3) (gia sll' 2lo~i thep c6 cha't lu'<Jng nhu' nhau) V~y la gia ca giii'a hai nu'oc c6 th~ xem la can b~ng nhau Trong tht.Jc te' c6 st.J chenh ll$ch, nhu'ng st.J chenh ll$ch nay chi dii Ion cho cac nha kinh doanh kie'm IOi va n6 se keo v~ m()t muc gia quan binh sau d6

- Khi i'J Anh, 1£ = 1.35$ thi gia 1 ta'n thep vfrn la 400£ Nhu'ng khi ta tinh ra ti~n USD thi 1 ta'n thep se Hi 400£ X 1,35 = 540$ Con (j My ltlc nay gia thep vfrn khong d6i Nhu' v~y gia thep i'J Anh cao hdn i'J My Ke't qua la:

+ T~i nu'oc Anh: do gia thep trong nu'oc cao hdn i'J nu'oc ngoai (My), ngu'oi dan Anh

se mua hang nh~p khffu ciia My va h~n che' sll' dl;lng hang trong nu'oc Nhu' v~y n6 da t~o di~u kit$n cho nh~p khffu (tu My) tran vao nu'oc Anh

+Con t~i My, khi ty gia thay d6i, hang ngo~i nh~p (nu'oc Anh) se d~t hdn hang n()i dia Do v~y, ngu'oi My se thien v~ sll' dl;lng hang trong nu'oc va h~n che' sii' dl;lng hang

nuoc ngoai Ke't qua la hang nh~p khffu tu Anh ra't kh6 xam nh~p vao My

Nhu' v~y anh hu'i'Jng trt.Jc tie'p ciia ty gia de'n XNK khi d6ng ti~n len gia la:

- Xua't khffu giam do gia hang h6a xua't ra nu'oc ngoai tinh theo d6ng ngo~i tl$ dAt hdn truoc day

-Nh~p khffu tang do gia hang h6a nu'oc ngoai re hdn tru'oc day

Con trong tntong h<Jp khi d6ng n()i tc$ xuO'ng gia (giam gia) thi hang h6a khi

dem tieu thl;l i'J nu'oc ngoai se d~ dang hdn Do ciing voi muc gia n()i tc$ ban dffu gi6ng nhau nhu'ng khi tinh ra d6ng ngo~i tl$ se nho hdn ban dffu Trong tru'ong h<Jp nay thi n6 se kich thich xua't khffu B6i voi hang nh~p khffu thi khi nay gia cua hang ngo~i

nh~p se d~t hdn so voi ban dffu khi tinh ra d6ng n()i tl$, tru'ong h<Jp nay n6 se h~n che' hang nh~p khffu

Vdi l~p lu~n nhu' v~y, m6i khi ty ghi thay d6i n6 se anh hu'dng de"n vi~c XNK hang h6a Nhu'ng C1 day, khong chi hi6u ddn thu~n Ia muO'n tang xua't khffu, hc,1n cht nh~p khffu la chung ta cu vi~c pha gia ddng n9i t~ Cai quan tn;mg la phai tim ra cho dtt<;jc m9t cy gia thich h<;1p gqi la ty gia hi~u qua thlfc te" (Real Effective Exchange Rate- REER) vua nhhm ldch thich XNK, thu hut d~u tu', ki~m cht lc,1m phat, chung

ta se ban v~ va'n d~ nay trong chu'dng 3

1.3.1.2, tinb hlidng ciia ty gbi de'n can din thanh toan qu6c te':

Th~t ra rna n6i, day khong chi la Slf anh hu'dng m9t chi~u rna Ia m9t Slf tac d()ng qua lc,1i giua tY gia va cac ytu tO' Nhu'ng d day ta chi d~ c~p m9t hudng la anh httdng cua ty gia dtn cac ytu tO' khac

bao gdm can can m~u dich, can can dich vv va chuy6n giao ddn phu'dng

Khi ty gia thay d6i, n6 l~p tuc anh hu'dng de"n can can m~u dich do c6 Slf thay d6i v~ XNK hang h6a Thong thu'CJng khi ddng ti~n trong nu'oc mc,1nh len se lam cho can can m~u dich bi tham hl.}t

Khi ty gia thay d6i thi can din dich vv cling thay d6i theo vi c6 sl! thay d6i ghi

ca voi tru'oc day, n6 anh hu'dng de"n cac hoc,!t d9ng dich vv, du ijch,

Rieng vi~c chi tra cac cac khoan ti~n Iai va l<;1i tuc nu'oc ngoai c6 thay d6i nhttng thay d6i ra't ch~m Slf thay d6i nay se anh hu'C1ng v~ lau v~ dai, chu ytu la do cac nha d~u tu' chqn llfa cd h()i cho mlnh

* Anh hlibng de'n tai khoan v6n: Khi ty gia thay d6i tai khoan vO'n cling thay d6i theo Vi tai khoan vO'n phan anh cac khoan d~u tu' giua cac quO'c gia vdi nhau Chi c~n c6 slf dt! bao thay d6i v~ ty gia l~p tuc cac nha d~u tu', cac chinh phu se tinh toan va tim ra cho minh dau Ia cd h9i d~u tu' tO't nha't Vi tY gia chinh Ia gia tri ddng ti~n, cling

-

15-chinh Ut muc Wi sau khi quy d6i tit d6ng ban t<$ ra ngo~i t<$ Nhu v~y n6 se t~o ra mQt

dong chay ti8n t<$ tit nu'oc nay sang ml'oc khac

Ne'u d6ng ban t<$ cua mQt nuoc dtf kie'n se m~nh len trong thC1i gian toi, nghia

Ia d6ng ban t<$ len gia Luc nay chinh Ia cd hQi cho cac nha dffu tu nuoc ngoai dffu tu vao chung khoan trong nuoc d€ hu(1ng du<;lc phffn chenh l<$ch do bie'n dQng v8 ty gia

Vi dl.}: khi cac ye'u tfi khac khong d6i, dtf kie'n trong tudng lai dGng USD se m~nh len so voi cac d6ng ti8n khac thl cac nha dffu tu nuoc ngoai hQ se Iffy d6ng ti8n cua hQ d€ d6i Iffy USD va dffu tu' vao My Vi trong qua trlnh dffu tu, ngoai khoan l<;li nhu~n rna hQ thu du'QC tit vi<$c dffu tu' thong thu'CJng ra hQ COn nh~n du'QC 1 khoan chenh l<$ch khi Iffy d6ng USD d€ d6i Iffy d6ng ngo~i t<$ rna tru'oc d6 hQ da ban di d€ mua USD Ke't qua la tai khoan vfin thay d6i mQt each nhanh chong

Con ngu'<;lc l~i, ne'u d6ng ban t<$ c6 xu huong mfft gia thl khong kich thich thu

hut dffu tu tit nuoc ngoai, ke't qua Ia tai khoan vfin se giam di

* Tai khmin dtf trii' quo'c gia:

Tai khoan dt! tru qufic gia thu'CJng phl,} thUQC vao tai khoan vang lai va tai khoan vfin Ne'u cac tai khoan nay thuC1ng xuyen bi tham hl.}t thl buQc Chinh phti phai

Iffy tit khoan dtf tru qufic gia ra d€ bu d~p vao cac khoan tham hl.}t (khong phai quO'c gia nao cfing v~y, ch!ng h~n My la mQt qufic gia hang nam bi tham hvt ni,ing n8 tren can can m~u dich, nhttng quy dt! tru Lien bang cua My hang nam vfrn tang va luon Ia hang dffu the' gioi), lam cho khoan dtf tru ngay cang nho l~i

1.3.1.3, Jinh huitng ciia ty gia do'i vm thu nh4}p binh quan: Gia sti' thu nh~p blnh quan tren dffu ngu'C1i ctia Vi<$t Nam khong thay d6i, nhttng khi ty gia thay d6i theo hu'ong giam gia d6ng nQi t<$, ke't qua la thu nh~p blnh quan se c6 anh huC1ng:

i '

Bo'i voi h~mg h6a nqi dia, ty ghi thay d6i khong lam anh hu'dng de'n ghi ca hang h6a (nhu'ng v~ lau dai se c6 anh hu'dng do c6 Slf thay di~u tie't qua l~i lftn nhau) Nhu' v~y se khong lam thay d6i thu nh~p thlfc te' cua ngu'oi dan

Bo'i voi hang h6a nh~p khffu: tru'oc day voi mqt lu'<Jng ti~n d6ng Vic$t Nam nhu' v~y se mua du'<Jc mqt lu'<Jng hang h6a nh~p khffu til' nu'oc ngoai, nhu'ng do khi VNB giam ghi (so voi USD ch~ng h~n) thi d€ mua mqt lu'<Jng hang h6a nhu' cii phai c~n so' lu'<Jng ti~n VNB Ion hdn so voi ban d~u Hay n6i ngu'<Jc l~i, voi so' lu'<Jng ti~n VNB nhu' tru'oc day se khong dti d€ mua lu'<Jng hang h6a d6

Ke't qua cua tru'ong h<Jp nay la thu nh~p thlfc te' cua Vic$t N am da giam di

Trong tru'ong h<Jp ngu'<Jc l~i, ne'u d6ng n<)i tc$ len ghi thi thu nh~p binh quan thlfc te' cua nu'OC d6 se tang len thong qua vic$c hQ mua du'<JC nhi~u hang h6a nu'OC ngoai hdn tru'oc

B~u tu' nu'oc ngoai phl;l thuqc ra't nhi~u vao slf bie'n dqng cua ty ghi Ta xet mqt

so' tru'CJng h<Jp thay d6i cd ban ctia ty gia nhu' sau:

Ty gia d6ng n<)i tc$ du<Jc danh ghi dung voi gia thlfc te' ctia n6 Bay la cd s(J cho st,t binh 6n v~ ty gia Vi khi gia tri cua n6 phan anh dung gia tri thlfc cua n6, ty gia do quan he$ cung c~u tren tbi tru'ong ti~n tc$ quye't dinh, n6 khong phl;l thuqc vao nhii'ng ye'u to' chii quan do con ngu'oi t~o ra Bay Ia cd s(J d€ cac nha d~u tu' chQn lt,ta cd h<)i d~u tu' trt,tc tie'p

Ty gia d6ng n<)i tc$ 6n dinh (khong phai co' dinh), c6 nghia la it thay d6i Slf thay d6i cua ty gia khong dang k€, rui ro v~ ty gia tha'p Do v~y khi chuy€n d6i til' d6ng ngo~i tc$ sang nqi tc$ va ngu'<Jc l~i khong hi anh hu{Jng hay thic$t h~i gi nhi~u Do

80 GIAO DI)C VA EJAO TAO TRUClNG EJH KINH TE TP.HCM

17-v~y cac khmln chi phi d~ phong nii ro do bie'n d9ng v~ tY gia khong dang k€, kich

Ty gia bie'n d9ng cao: khi d6ng n9i t~ luon bi rna't gia (J rnuc d9 cao, ta tharn khao vi d1,1 sau:

d6 la 1USD = 14.500VNB Nha d~u tu' phai ddi ra d6ng n9i t~ d~ ph1,1c v1,1 cho ho~t

rna't gia tinh blnh quan cho 3 narn 2001, 2002, 2003 la (16.000-14.500)114.500/3 x100% = 3,45% /narn Nhu' v~y, ne'u tinh luon slf bie'n d9ng cua ty gia thll<Ji nhu~n

Ngu'<Jc l~i, ne'u d6ng n9i t~ luon tang gia thl se kich thich d~u tu' nu'oc ngoai

khac nhau Tuy theo tling ca'p d9, quy~n h~n cua rnlnh rna c6 th~ sti' d1;1ng nhii'ng bi~n

cao hdn Con ne'u la rn9t doanh nghi~p, rn9t nha d~u tu' thl h<;> se nhln rn9t each trtfc

ch<;>n llfa cho rnlnh rn<?t che' dQ ty gia cho phu h<Jp

- D6i voi cac nu'oc phat tri6n rn~nh, cac nu'oc c6 d6ng ti~n rn~nh tren the' gioi thl vi~c ch<;>n h~ th6ng tha ndi Ia di~u ta't ye'u Vl d6ng ti~n cua h<;> la d6ng ti~n rn~nh, hdn nfi'a

ty gia tha n6i du'<Jc hlnh thanh tren quan h~ cung c~u ctia ti~n t~, gia tri d6ng ti€n

du~c danh gia dung gia tri thlfc te', nen thuC1ng it bi rna't gia Trong rn(>t sfi ,tru'C1ng h<;Jp c~n thie't nhii'ng qufic gia nay d€ dang can thi~p de'n ty gia

- Con dfii vdi cac nude phat tri€n, h~u he't n€n kinh te' cua hQ phat tri€n theo chi€u hu'ong kinh te' thi truC1ng, do v~y ty gia d~n d~n du<;Jc thie't l~p theo quan h~ cung c~u ti€n t~ Do v~y c~n c6 slf quan ly cua nha nude d€ nhhrn h~n che' rui ro

- Ty gia cfi dinh h~u nhu ngay nay ra't it sii' dt;mg vl n6 hoan toan khong c6 l<;Ji cho n€n kinh te' khi rna Slf bie'n d(}ng cua n€n kinh te' cac nude khong hoan toan gifing nhau, n6 khong phan anh du<;Jc tlnh hlnh cua da't nude ciing nhu quan h~ cung c~u tren thi truC1ng ti€n t~

nhfi'ng each d€ phong ngua rui ro do bie'n dqng ty gia Vl Slf bie'n d(}ng cua cac ddng ti~n phl;l thuqc vao tlnh hlnh phat tri€n kinh te', Hii sua't, l~rn phat, Trong giai do~n hi~n nay, ngoai cac ddng ngo~i t~ rn~nh truy€n thfing nhu ddng dola My, ddng Bang Anh, ddng Franc Phap, ddng Franc Thl;ly Sy , rna con c6 rnqt sfi ddng ti€n rndi rn~nh

sau nay nhu ddng Yen Nh~t, ddng Euro

1.3.2.3, Xac dinh ty gia thich h(jp:

Bay Ia di8u quan trQng cua chinh phu khi xac dinh cho mlnh m()t ty gia thich h<;Jp Xac dinh khong c6 nghia Ia thich gllam d6 rna dlfa tren quan h~ cung-du ti8n t~ va tY gia hi~n t~i Til' d6 dung nhii'ng chinh sach, nhii'ng bi~n phap tac d()ng d~ du'a ty gia v8 m()t muc c6 l<;Ji nha't nhiim ldch thich xua't khffu, thu hut vO"n dffu tu', 6n dinh va phat tri~n kinh te' Bay

la bi~n phap phong ngua nhiim tranh du'<;Jc nhii'ng bie'n d()ng Ion trong ty gia

ta c6 bi~n phap phong ngua rui ro thich h<;Jp

-

19-Cach dlf bao slf bi~n d()ng v€ tY gia thuC1ng dlfa vao cac y~u tO' nhu Hii sua't, l~m phat, chi sO' tang tru'dng kinh t~ chu tru'dng chlnh sach cua nha nu'oc, bi~n d()ng v€ tinh hinh an ninh chinh tQ, hay ky v<_mg v€ nhfi'ng va'n d€·gi d6

ti~p c~n rfft nhi€u bi~n phap (cong c1,1) khac nhau Tuy nhien voi chung ta, cling nhu' ngu'C1i vi~t chi neu len m()t vai bi~n phap cd ban dang gia nh~p m()t each khiem tO'n vao Vi~t Nam E>6 la phong ngua qua thi tru'C1ng ky h~n (Forward market), phong ngua qua thi tru'C1ng quy€n chQn (Options), h<Jp d6ng hoan d6i (Swap), h<Jp d6ng tu'dng lai (Future), phong ngua cheo, Cac phu'dng phap phong ngua nay se du'<Jc trinh bay chi ti~t trong ph~n 3 cua chu'dng III

Vao ngay 20 thang 12 nam 1994, t6ng thO'ng Exedigio ra thong bao v€ vi~c pha gia d6ng Pe-so cua Me-hi-co L~p tuc, trong m()t thC1i gian ngi{n d6ng Pe-so lien t1,1c hi ma't gia Tu 3,4 Pe-so/USD sau 3 thang xuO'ng con 7,5 Pe-so/1 USD Luc nay cac nha d~u tu' va ngan hang thi nhau rut vO'n khoi Me-hi-co, nhu c~u USD ngay cang tang t~i Me-hi-co M()t sO' phan U'ng cua Me-hi-co va quO'c t~:

Tru'oc khi tuyen bO' pha gia, Me-hi-co da tung ra m()t lu'<Jng USD dt! trfi' d€ bii di{p cho tham h1,1t m~u djch va nh~m gifi' cho d6ng Pe-so khong bj ma't gia, nhttng khong thanh cong

Quy ti~n tc$ the' gioi va My vic$n tr<J cho Me-hi-co hem 20 ty USD nh~m keo d6ng Pe so len nhttng khong lqp

len Ban d~u thl vic$c lam nay ra't troi chay, nhttng khi d6ng Pe-so len gia lam cho

cu6i cung la ma't kha nang thanh toan

Chi~n ht<Jc thu hut v5n d~u ttl': trong nhii'ng nam tU 1990 d~n 1993, Me-hi-co

co n~n kinh t~ tang trttdng cao, d~u ttl' nttoc ngoai Ion, trong do cac ngu6n d~u ttl' chil y~u la ngi{n hC;tn, con ngu6n d~u ttl' trlfc ti~p dai hC;tn thi ra't it Khi d6ng Pe- so co da'u

cho d6ng Pe-so ma't gia m()t each nhanh chong hdn

m()t s6 m~t hang khong c~n thie't da lam 1() ro chie'n ltt<Jc phat tri€'n kinh te' cila

Me-hi-co d6i voi nha d~u ttl' Tu do lam ma't long tin d6i voi nha d~u ttl' Them vao do, khi

thue', giam chi tieu Nhttng chinh sach nay khong dtt<Jc slf d6ng tlnh cila ngttoi dan, kha nang bC;to loC;tn co th€' xay ra ba't ky luc nao E>ay la di~u ba't an cho cac nha d~u ttl'

21

-1.4.2, Cu()c khiing hoang tai chinh lJ Chao A:

1.4.2.1, Tom h:ictc di~n bi~n: cu()c khi'mg hoang ali chfnh (J Chau A vao cu6i nam

1997 Biit dffu tit Thai Lan, sau d6 Ian qua Han QuO'c, Malaysia, Indonesia, Philippin, Hong Kong, Singapore va m()t sO' m.tdc khac trong khu V1J'C Bay la cac m.tdc c6 n~n kinh te' phat tri€n m~nh cila Chau A Vao thang 7 nam 1997, cu()c khilng hoang ti~n

tl$ xay ra (J Thai Lan, d6ng Bath cila Thai biit dffu bi ma't gia Tntdc d6, Chfnh phil Thai da tung ra m()t lu'qng ti~n quy dt! trU quO'c gia d€ cO' giii' d6ng Bath Thai (J muc 25-26Bathll USD Nhttng de'n thC1i di€m Chfnh phil Thai cong bO' tha n6i d6ng Bath, chi ma'y ngay sau, d6ng Bath rdt gia 20% so vdi d6ng USD (vao ngay 21711997) Trong thC1i gian nay, Chfnh phil Thai da nhC1 tdi IMF va du'<Jc IMF cho vay u'U dai 17,2

ty USD nhAm m1;1c dich 6n d!nh d6ng Bath va n~n kinh t6 Thai Vl cac khoan tham h1;1t ciing nhu' cac khoan n<J vay de'n h~n phiii tra cila Thai hie ba'y giC1 ra't nhi~u nen khoan vil$n tr<J cila IMF ciing khong dil sue d€ giu vii'ng d6ng Bath

Chi trong khoang thC1i gian ra't ngiin, d6ng Bath Thai da ma't gia m()t each kinh hoang Tit 25.8Bath/1USD vao thang 6-1997 xuO'ng 30.2 vao ngay 217/97, 32.7 ngay 20/8, 34.25 ngay 22/8 va con 37.85Bath/1USD vao ngay 4-9-1997 Sau Thai Lan Ia

d6n Philippin, Malaysia, Indonesia Cu(}c khilng hoang cu Ian r()ng khiip, n6 vu'dn de'n cac nu'dc m~nh nhu' Han QuO'c, Nh~t Ban

Philippin va Malaysia da tung ra m()t lu'<Jng ldn USD va d6ng thC1i tang lai sua't ti~n n()i tl$ len nhAm 6n dinh gia tri d6ng n(}i tl$, nhu'ng cuO'i cung ciing khong du<Jc Khac vdi Thai Lan, hai nude nay da nhanh chong tha n6i d6ng ti~n cila nude minh, nhttng rO't cu(}c d6ng ti~n cila hQ ma't gia ciing khong kern gl Thai Lan

N6i chung CUQC khilng hoang tai chfnh (J Chau A xay ra vdi dil$n r()ng, n6 anh huCJng de'n hffu he't cac nude trong khu v1fc Rieng Vil$t Nam ltlc ba'y gW la h~u nhu'

khong bi anh httdng St,t Hiy Ian va muc d() xay ra ra't nhanh chong Cac nu'oc d€u dung nhi€u bi~n phap khac nhau nh~m giii' cho d6ng n()i t~ khong bi ma't gia nhttng

tfi't ca d€u khong CUu Yang du'<;jc

1.4.2.2, M()t s6 ngyen nhan chfnh ciia cu()c khdng hoang:

Tham h1;1t tai khoan vang lai: h~u he't cac nu'oc bi anh hu'dng n~ng trong CUQC khung hoang Ia do tai khoan vang lai hi tham h1;1t qua n~ng n€, tinh hinh XNK trong nhii'ng nam 1995, 1996 c6 chi€u hu'ong xa'u Nh~p kh~u thi ngay cang tang, xua't khffu thi giam

E>~u tu' nu'oc ngoai ra't Ion, nhttng chu ye'u viin la d~u tu' gian tie'p, ngi{n h~n Cac dt,t an d~u tu' trt,tc tie'p thi it va ho~t d()ng khong c6 hi~u qua cao E>i€u nay gio'ng voi Me-hi-co

Quy dt,t trii' quo'c gia khong m~nh: khi CCTT bi tham h1;1t, cac nu'oc da do'c he't

quy dt,t trii' quo'c gia nh~m cfing co' CCTT v~ giii' gia d6ng n()i t~ Tuy nhien phu'ong phap nay khong hi~u qua do luqng dt,t trii' ngo~i t~ thi qua nho, rna nhu c~u c~n thie't d~ bao v~ d6ng n()i t~ thi qua cao

Vi~c co' dinh d6ng n()i t~ voi d6ng ngo~i t~ m~nh da lam ma't ra't nhi€u sue lt,tc

va ti€n cua d~ bao v~ n6 Theo cac nha nghien CUu kinh te' Chau A, khong nhii'ng cac mtoc bi khung hoang trong giai do~n nay, rna h~u he't cac nu'oc (1 Chau A d€u dinh gia cua d6ng n()i t~ ra't cao Do vi~c dinh gia cao d6 nen khi xay ra khung hoang, cac nuoc bi{t d~u tha n6i ty gia Ke't qua Ia d6ng n()i t~ ma't gia ra't nhanh Ben c~nh d6, d6ng n()i t~ do cao hon voi gia tri tht,tc te' cua n6 nen ph~n nao da kim ham vi~c xua't kh~u hang h6a ra nu'oc ngoai

Ngoai ra con c6 cac ye'u to' nhu' vi~c quan ly ye'u kern cua Nha nuoc; h~ tho'ng tai chlnh, ngan hang chua phat tri~n m~nh va ho~t d()ng kern hi~u qua; chie'n Iuqc

-23-phat tri~n kinh te' chu'a t~p trung vao chi€u sau; cac dl;i an d~u tu' ldn khong hi~u qua; tham nhfing (J mile d() ldn;

Qua 2 cu()c khung hoeing tai chinh trong vong 10 nam trCJ l~i day ctia Me-hi-co

va khu vl;fc Chau A, sl;f tom tih dien bie'n va nhfi'ng nguyen nhan chfnh ctia cu()c

khting hoeing, sau day la bai hQc rut ra cho Vi~t Nam trong vi~c phong ngira rtii ro do bie'n d()ng ty gia:

Xac dinh h~ th6ng TGHD: Che' d() TGHD ctia cac nu'<'tc ph~n Wn Ia ty gia c6

dinh ho~c khong c6 dinh nhu'ng hQ luon danh gia d6ng n()i t~ (J m()t mile gia cao TY

gia nay du'<Jc c6 dinh trong m()t thoi gian dai, trong ltk d6 n€n kinh te' the' gWi luon bie'n d()ng Khi cfi dinh d6ng ti€n n()i t~ vcti d6ng ngo~i t~ nao d6 thl ben ngoai c6 ve ra't 6n dinh, nhu'ng ben trong chua dt1Jlg m()t ti€m ffn kh6ng 16 la ma't din d6i trong CCTT ngay cang cao Xua't khffu g~p nhi€u kh6 khan, hang ngo~i thl tran ng~p do c6 u'u the' v€ ty gia Dftn de'n ngu6n dl;i trfi' bi tham hvt va cu6i ci'tng la ma't kha nang thanh toan Che' d() ty gia c6 dinh khong phan anh dung nhfi'ng bie'n d()ng v€ tbi tru'ong, cac thay d6i v€ HH sua't, l~m phat, thue', gia ca n()i dia, sue mua d6ng ti€n,

va til' d6 da lam cho ty gia khong con c6 y nghia thl;ic sl;f ctia n6 nfi'a

Thu hai phai n6i de'n vi~c thu hut d~u tu' va cac khoan n<J vay ctia Chinh phil: chie'n lu'<'tc thu hut d~u tu' ctia Me-hi-co hay Thai Lan d€u b()c 1() m()t di€u Ia "an x6i,

C1 thl ", khong t~p trung thu hut d~u tu dai h~n rna chi t~p trung vao vi~c d~u tu ngAn h~n, t~m thoi Cac khoan vay nu'<'tc ngoai v€ sau thl;ic hi~n khong dung mvc dich, sti' dvng cac khoan vay nhAm trang trai n<J n~n ho~c d~u tu' tren sl;f chenh l~ch lai sua't; cac khoan d~u tu' vao ba't d()ng san qua Wn Do v~y n6 khong lam cho n€n kinh te' phat tri~n vfi'ng chAc rna chi mang tfnh cha't t~m thoi Sl;i non n6ng trong vi~c thu hut

d~u ttt nttoc ngoai Ia m()t trong nhii'ng nguyen nhan diin de'n ke't qua ctia cu()c khting hoang nam 1994 i'J Me-hi-co Bay chinh la stJye'u kern ctia Chinh phti

Thu ba la phai n6i de'n hi$ th6ng tai chinh, ngan hang va nhii'ng chinh sach lien quan ctia cac nttoc trong khu VlJC Bong A: trong khi n€n kinh te' phat tri€n binh thttC1ng thl hi$ th6ng tai chinh, cac ngan hang chi Ia ngttC1i dll'ng sau h6 tr<J cho slJ phat tri€n d6 Con khi n€n kinh te' gijp kh6 khan xay ra, nhfft Ia hi$ th6ng ngan hang, thl n6

se anh htti'Jng ddng b(), mift xich keo dai L~p tuc n6 se anh htti'Jng de'n n€n kinh te' Trong thC1i ky nay, cac ho~t d()ng ctia ngan hang dtt<;fc noi long, quy dinh quan ly v€ ngo~i h6i khong dtt<Jc chijt che va h~u nhtt khong m()t ai giam sat Tu d6 t~o di€u kil$n cho ddng ngo~i t~ tl! do lttu thong tren thi trttC1ng (nhfft la Thai Lan) va ngay cang lam mfft gia d6ng n()i tl$ Cac dong ti€n di chuy€n qua l~i giii'a cac ngan hang ngay cang nhi€u da lam cho cung ti€n tl$ tang; cac ngu6n v6n sti' dvng khong dung mvc dich; quy dlJ phong ctia ngan hang khong c6

Cu6i ci'tng mu6n nhffn m~nh de'n la vffn d€ thong tin va slJ hi€u bie't ctia ngttC1i dan: B€ cho m()t n€n kinh te' phat tri€n blnh thttC1ng va khong c6 cu s6c xay ra, thl yeu c~u Nha nttoc, doanh nghil$p va tfft ca mQi ngttC1i c~n phai nhanh chong c6 va dtta

ra nhii'ng thong tin d~y dti, chinh xac Thong thttC1ng khi cac nttoc, doanh nghi~p mu6n thu hut d~u tti thl ve ra m()t vi~n canh rfft t6t dyp, du ding ben trong da nay sinh m()t

s6 vffn d€ khong t6t; hQ dung nhii'ng thti thu~t d€ qua mift cac nha d~u ttt, trong d6 c6 ngan hang la ngttC1i h6 tr<;1 v6n, cho vay Be'n khi v6 le ra thi khong kiP xoay si'J nii'a Bi€u t~ h~i nhfft la CO nhii'ng luc da dung ben b(1 VlJC th!m rdi rna do S<;f anh httCing de'n n€n kinh te' nen hQ khong dam cong khai Ch!ng h~n nhtt slJ tham hvt ngan sach ngay cang tr~m trqng, quy dlJ trii' qu6c gia bi c~n kil$t, tinh hinh n<;1 n~n ciia ngan hang

di vao ch6 be' tifc, Tfft ca ne'u dtt<;fc thong tin titng bttoc, ro rang thl du c6 anh httCing

-25-de'n n~n kinh nhttng ph~n nao d6 tninh du'<;lc nhung tham hQa khong lu'CJng <J day, cac nude khi nao ciing de'n phtit ch6t, ltic rna Nha nude khong th€ cti'u vang du'<Jc tinh hinh thi hQ mdi cong bO' E>6 cfing chlnh la ltic dffy n~n kinh te' xuO'ng vrfc th~m

Tom lf)i chilling I:

Nghien cti'u ly lu~n v~ hO'i doai va TGHE> da cho chting ta tha'y du'<Jc hinh thanh va phat tri€n cua n6 qua cac thCJi ky khac nhau Tit d6 da cho ta tha'y t~m quan trQng cua n6 dO'i vdi n~n kinh te' quO'c dan V di nhung bi~n phap cd ban cd ban d€ phong ngita du'<JC neu ra trong ph~n 1.3, ke't h<Jp vdi thrfc tr~ng CUa che' dQ ty gia cua Vi~t Nam (trong chu'dng II), cfing nhu' m()t sO' bai hQc rut ra tit cac cu()c khung hoang tai chlnh ti~n t~ tren the' gidi, n6 chinh la n~n tang cho vi~c phong ngua rtii ro do bie'n d()ng v~ ty gia cho Vi~t N am du'<Jc th€ hi~n c1;1 th€ trong chu'dng III cua d~ tai

ThCJi ky tntoc narn 1989: cv th€ hdn Ia trttoc thang 3 narn 1989 d thCJi ky nay

ty gia la ty gia co' dinh theo nhii'ng d6ng ti~n khac nhau va hoan toan bi chi pho'i boi cac chlnh sach ctia Nha nttoc

ThCJi ky tu thang 3/1989 de'n 1992: la thCJi ky rna Nha nttoc Vit%t Narn b~t d~u chuy€n d6i he% tho'ng ty gia co' dinh sang he% tho'ng ty gia tha ngi c6 quan ly

ThCJi ky tu narn 1993 de'n 26/0211999: d thCJi ky nay, TGHB dtt<Jc hinh thanh theo cd che' thi tntong nhttng c6 sl,l' quan ly chijt che ctia Nha nttoc

Th(Ji ky tu 26/02/1999 de'n nay: la thCJi ky rna TGHB dtt<Jc hinh thanh tren cd

so thi trttong ngo~i tt% Lien ngan hang voi sl,l' di~u hanh, ki€rn soat ctia Nha nttoc Cac chlnh sach quy dinh v~ ty gia khong con d~ng ap d~t nhu' trttoc da~nii'a rna h~u he't rnang tinh cha't tharn khao, httong dfin

2.1, Th<ti ky tru8c 1989:

-27-2.1.1, M(}t s6 ty gbi di~n hinh va each tinh:

Trong thCJi ky nay, n€n kinh te' Vi~t Nam la n€n kinh te' ke' ho~ch h6a t~p trung, ty gili du<Jc hlnh thanh chi nh~m phl;IC Vl;l Slf giao btu h~n hyp giii'a Vi~t Nam va m<)t s6 nude trong kh6i XHCN Sau day Ia m<)t s6 m6c thC1i gian di6n hlnh va ty gia

=2SUR)

E>e'n nam 1959, Vi~t Nam thlfc hi~n vi~c d6i ti€n, luc d6 1 d6ng ti€n mdi =

1000 d6ng ti€n cu Nhu v~y ty gia mdi cling du<Jc dlfa tren slf thay d6i nay, tuc la 1SUR = 735VNE>/1000 = 0,735VNE> mdi

Nam 1961, khi Lien Xo phat hanh d6ng Rup mdi, m~nh gia cua d6ng Rup tang len 4,44 l~n Luc nay ty gia cua d6ng ti€n Vi~t Nam du<Jc xac l~p la 1SUR = 0,735VNE> X 4,44 = 3,27VNE>

Nhu'ng k€ tit sau 1975, khi Vi~t Nam th6ng nha't da't nude, vi~c thanh tmin giii'a Vi~t Nam vdi cac nude du<Jc thlfc hi~n chu ye'u thong qua thong qua d6ng Rup chuy6n nhu<Jng (d6ng Rup chuy6n nhu<Jng c6 m~nh gia Ia 0,98712g vang)

giii'a cac ngan hang, cac ddn vi, t6 chuc trong nude, dung d€ tinh thu chi ngan sach

- M~c duty gia m~u dich Iuc ba'y giC1Ia 1SUR = 3,27VNE>, nhu'ng ty gia thanh toan n<)i b9 la 1SUR = 5,46VNE>

- Ty ghi thanh tmin nQi bQ dttqc di€u chlnh l~n thu nha't vao thang 9/1986, hie nay ty gia dttqc nang len lSUR = 18VNB

- Nam 1987 ty gia thanh toan nQi bQ dttqc di€u chlnh I~n 2: lSUR = 150VNB

- Thang 1211988 di€u chlnh tie'p 1SUR = 700VNE>

- Vao thang 3/1989, che' dQ ty gia ke't toan nQi bQ nay bj x6a bo

2.1.3, Ty gia cua Nha mi8c va thi trtiong ttf do:

Trong thC1i gian nay, ty gia do NHNN cong bo', n6 chl1a phttcJng tic$n ghi chep

va theo doi tlnh hlnh XNK hang h6a rna thoi, con gia tri thlfc te' cua ddng nQi tc$ khong phan anh dung muc hay theo IDQt quy lu~t nao ca V~y nen, cling trong thCJi gian nay, thj tru'CJng chq den da xua't hit;n, ty gia (J thi trttCJng chq den chenh It;ch ra't

Wn do'i vdi gia cua NHNN

Bang 2.1: Ty gia blnh quan VNB/1USD giai do~n 1985-1989

Nam Ty gia chinh thuc Ty gia ch<;1 den Chenh It;ch (l~n)

Ty gia chinh thuc cua NHNN cong bo' h~u nhu' khong tuan thu theo mQt nguyen ti{c nao he't Do v~y c6 slf chenh lc$ch ra't ldn giil'a thi trttCJng tl! do va ty gia chinh thuc Trong thCJi gian tu 1985 de'n 1989, ty gia cua NHNN dttqc di€u chlnh tu

-29-15VNB/1 USn len 3900VNB/1 USn, tu'dng dttdng 260 l~n Trong ltlc d6 thi tntC1ng tlf

do cfing c6 muc di~u chinh IOn nhu'ng chi (J 41001115 = 35,6 l~n

B5 thi bie'u di8n tY ghi NHNN va thi tntCJng ch<;1 den

• m • •cy gil:i ch<;J

den

2.1.4, M()t sfi dijc di~m chinh ciia chinh sach ty gia trong thCti ky nay:

Lache' dq ty ghi c6 djnh va da ty ghi Bi{t d~u la tu vi~c nghien cll'u mqt s6 m~t hang va ghi ca ciia Vi~t Nam va Trung Qu6c, sau d6 c6 djnh d6ng Vi~t Nam theo d6ng Nhan dan t~ ciia Trung Qu6c Tu d6, theo quan h~ cheo giii'a d6ng Nhan dan t~ voi d6ng Rup de' quy d6i d6ng Vi~t Nam sang d6ng Rup

Ty gia hlnh thanh Ia do Nha nttoc quy djnh, khong xua't phat tu quan h~ cung c~u thlfc te' tren thi tru'C1ng ngo~i hfii Trong thu'dng m~i qu6c te', Nha nu'dc hoan toan ni{m dqc quy~n v~ thu chi ngo~i t~, do d6 Nha nu'oc thlfc hi~n ca chlnh sach dqc quy~n ngo~i h6i

Sau 1975, d5ng ti~n Vi~t Nam luon bj ma't gia va da trai qua nhi~u l~n d6i ti~n Ty gia ciia d5ng ti~n Vi~t Nam d6i vdi d6ng Rup luon dtt<;1c di~u chinh theo httong giam gia tri ciia d6ng Vi~t N am

Ty ghi ke't tmin n(>i b(> khong phan anh duqe mo'i quan h~ gifi'a eae d6ng ti~n, n6 ehl dung lam thude do ddn thu~n trong n(>i b(> E>ay eiing la nguyen nhan lam eho ngan saeh nha nude thuC1ng xuyen bj tham h1:1t do yeu e~u bu 16 tu gia ke't toan n(>i b(> eao hcJn gia quy djnh

Vi~e quan h~ mua ban gifi'a eae nude trong kho'i XHCN duqe thanh toan qua d6ng Rup ehuy~n nhu<;1ng E>ay khong phiH la m(>t bude phat tri~n trong phudng thue thanh toan rna la m(>t bude lui l1;1i thC1i ti~n sit Vl trong qua trinh trao d6i hang h6a, d6ng ti~n khong lam ehue nang thanh toan eua n6 rna ehl trao d6i thong qua hang h6a

eua mQI quoe gta

Giai do1;1n nay n~n kinh te' etia Vi~t Nam la n~n kinh te' ke' ho1;1eh h6a t~p trung Vi~e phan pho'i san phffm la vi~e ea'p phat, ban eho, quan h~ thudng m1;1i giii'a eae nude ehti ye'u la do Nha nude lo tu khau d~u de'n khau euo'i Vi v~y TGHE> khong phai

la va'n d~ rna eae nha san xua't eiing nhu nguC1i dan quan tam Tu d6 n6 e6 anh hudng khong to't de'n n~n kinh te', duqe th~ hi~n d m(>t so' di~m sau:

TGHE> khong anh hudng de'n ke't qua san xua't eua doanh nghi~p, dij.e bi~t la eae doanh nghi~p san xua't hang xua't khffu Vi ta't ea d~u duqe Nha nude bao h(> Ke't qua la san xua't kinh doanh ye'u kern, khong hi~u qua

Nang hfe xua't khffu ngay eang giam slit, khong e1;lnh tranh vdi eae nude khae; xua't khffu ehl ho1;1t d(>ng e~m ehling, hang xua't khffu ehl mang tinh eha't ngo1;1i giao, trao d6i hang d6i hang la ehu ye'u Do v~y nen hang san xua't ra e6 eha't luqng kern, khong ha'p dfin vdi nguC1i tieu dung

31