Những nhân tố tác động đến hoàn thiện công tác tổ chức kế toán tại các trường cao đẳng công lập trên địa bàn TP hồ chí minh

Từ những vấn đềtrên, tác giả nhận thấy rằng công tác tổ chức kế toán nói chung và công tác tổ chức kế toán trong các đơn vị sự nghiệp công lập nói riêng là một hoạt động đóng vai tròquan

TRÁC HỒNG SƯƠNG

NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN HOÀN THIỆN CÔNG TÁC

TỔ CHỨC KẾ TOÁN TẠI CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG LẬP

TRÊN ĐỊA BÀN TP HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

TP.HCM, năm 2018

TRÁC HỒNG SƯƠNG

NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN HOÀN THIỆN CÔNG TÁC

TỔ CHỨC KẾ TOÁN TẠI CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG LẬP

TRÊN ĐỊA BÀN TP HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành: Kế toán

Mã ngành: 8340301

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS PHẠM XUÂN THÀNH

TP.HCM, năm 2018

tác tổ chức kế toán tại các trường cao đẳng công lập trên địa bàn TP Hồ Chí Minh” là công trình nghiên cứu của bản thân tôi và được hoàn thành dưới sự hướng

dẫn của thầy Phạm Xuân Thành Nội dung và số liệu nêu trong đề tài là hoàn toàn

do chính tôi nghiên cứu và thực hiện Những kiến nghị khoa học của đề tài chưatừng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

HỌC VIÊN THỰC HIỆN

Trác Hồng Sương

LỜI CAM ĐOAN

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

4 Phương pháp nghiên cứu 3

5 Ý nghĩa và hạn chế của đề tài 3

6 Kết cấu luận văn 4

Chương 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU 5

1.1 Nghiên cứu ở nước ngoài 5

1.2 Nghiên cứu tại Việt Nam 7

1.3 Nhận xét tổng quan các nghiên cứu trước 10

1.4 Khoảng trống nghiên cứu và định hướng nghiên cứu của tác giả 11

1.4.1 Khoảng trống nghiên cứu 11

1.4.2 Định hướng nghiên cứu của tác giả 12

Chương 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 13

2.1 Lý luận chung về công tác tổ chức kế toán ở đơn vị giáo dục đào tạo 13

2.1.1 Khái niệm về công tác tổ chức kế toán 13

2.1.2 Mô hình công tác tổ chức kế toán 14

2.1.3 Yêu cầu và nguyên tắc của công tác tổ chức kế toán 15

2.1.4 Nhiệm vụ của công tác tổ chức kế toán 16

2.2 Tổng quan về đơn vị sự nghiệp giáo dục đào tạo 17

2.2.1 Khái niệm 17

2.2.2 Đặc điểm và vai trò của đơn vị sự nghiệp giáo dục đào tạo công lập 18

2.2.3 Đặc điểm vai trò của loại hình Cao đẳng công lập 18

2.3.1.1 Tổ chức vận dụng chứng từ kế toán

2.3.1.2 Tổ chức vận dụng hệ thống tài khoản kế toán

2.3.1.3 Tổ chức vận dụng sổ sách kế toán và hình thức kế toán

2.3.1.4 Tổ chức lập và nộp báo cáo kế toán

2.3.2Tổ chức bộ máy kế toán

2.3.3Tổ chức kiểm tra kế toán

2.3.4Tổ chức ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác kế toán

2.4 Đặc điểm về thông tin kế toán tài chính của trường CĐCL

2.5 Lý thuyết nền

2.5.1Lý thuyết đại diện

2.5.2Lý thuyết thông tin bất cân xứng

2.6 Các nhân tố ảnh hưởng đến việc hoàn thiện công tác tổ chức kế toán

2.6.1Hệ thống văn bản pháp lý

2.6.2Trình độ chuyên môn của nhân viên kế toán

2.6.3Sự quan tâm công tác kế toán của lãnh đạo nhà trường

2.6.4Hệ thống kiểm soát nội bộ

2.6.5Hệ thống công nghệ thông tin

Chương 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 Phương pháp nghiên cứu

3.1.1Quy trình nghiên cứu

3.1.2Nghiên cứu sơ bộ định tính

3.1.3Nghiên cứu chính thức định lượng

3.2 Thiết kế nghiên cứu

3.2.1Kết quả nghiên cứu định tính và hiệu chỉnh thang đo

3.2.2Mô hình nghiên cứu

3.2.3Các giả thuyết nghiên cứu

3.2.4Mẫu nghiên cứu

3.3 Phân tích dữ liệu

Chương 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN

trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh

4.3 Kết quả đánh giá độ tin cậy của thang đo (Cronbach’s Alpha)

4.4 Kết quả đánh giá độ giá trị thang đo EFA

4.4.1 Thang đo các nhân tố tác động đến hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại các trường CĐCL trên địa bàn Tp.HCM

4.4.2 Thang đo hoàn thiện công tác tổ chức kế toán tại các trường cao đẳng công lập trên địa bàn Tp.HCM

4.5 Kiểm định mô hình và giả thuyết nghiên cứu

4.5.1 Phân tích tương quan

4.5.2 Phân tích hồi quy

4.5.3 Dò tìm sự vi phạm các giả định cần thiết trong hồi quy tuyến tính

4.5.3.1 Giả định liên hệ tuyến tính giữa biến phụ thuộc và các biến độc lập cũng như hiện tượng phương sai thay đổi

4.5.3.2 Giả định về phân phối chuẩn của phần dư

4.5.3.3 Giả định không có mối tương quan giữa các biến độc lập (đo lường đa cộng tuyến)

4.6 Bàn luận từ kết quả nghiên cứu

Chương 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

5.1 Kết luận

5.2 Kiến nghị

5.2.1 Đối với nhân tố sự quan tâm công tác kế toán của lãnh đạo nhà trường

5.2.2 Đối với nhân tố công nghệ thông tin

5.2.3 Đối với nhân tố trình độ của kế toán viên

5.2.4 Đối với nhân tố hệ thống kiểm soát nội bộ

5.2.5 Đối với nhân tố hệ thống pháp lý và các văn bản hướng dẫn

5.3 Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

Hệ thống kiểm soát nội bộ

Hệ thống pháp lýCác tiêu chuẩn về kế toán công quốc tếNgân sách nhà nước

Quan tâm

Tổ chức kế toánTrình độ

Thành phố Hồ Chí Minh

Bảng 4.1 Thống kê mẫu khảo sát theo giới tính, thâm niên công tác, chức vụ, và

trình độ chuyên môn 45

Bảng 4.2 Kết quả kiểm định độ tin cậy thang đo Cronbach’s Alpha 47

Bảng 4.3 Kết quả Cronbach Alpha của biến HTPL sau loại biến quan sát HTPL8 48

Bảng 4.4 Ma trận xoay nhân tố lần 2 50

Bảng 4.5 Kết quả phân tích thang đo tổ chức công tác kế toán 52

Bảng 4.6 Ma trận tương quan giữa các biến 53

Bảng 4.7 Thống kê mô tả các biến phân tích hồi quy 54

Bảng 4.8 Bảng đánh giá độ phù hợp của mô hình 55

Bảng 4.9 Phân tích phương sai (hồi quy) 56

Bảng 4.10 Kết quả trọng số hồi quy 56

Hình 4.2 Đồ thị Histogram 59

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong thời điểm hiện nay, mạng lưới cơ sở giáo dục nghề nghiệp ở khu vựcThành phố Hồ Chí Minh phát triển với nhiều hình thức sở hữu và loại hình đào tạokhác nhau Tính đến năm 2017, theo thống kê của “Tổng cục giáo dục nghề nghiệptrực thuộc Bộ Lao động Thương binh và Xã hội” có tổng số 514 cơ sở giáo dụcnghề nghiệp, trong đó gồm: 47 trường cao đẳng, 65 trường trung cấp, 65 trung tâmgiáo dục nghề nghiệp, 278 doanh nghiệp có đào tạo nghề và 59 cơ sở khác có dạynghề Trong tổng số 47 trường cao đẳng có 26 trường công lập

Cùng với sự đổi mới và ngày càng phát triển của các cơ sở giáo dục nghềnghiệp, mỗi đơn vị đều xây dựng cho mình một tổ chức bộ máy kế toán riêng để dễdàng theo dõi tình hình nguồn tài chính cũng như kịp thời cung cấp số liệu cho cơquan cấp trên khi cần thiết Theo đó, bộ máy tổ chức công tác kế toán tại mỗi đơn vị

sự nghiệp công lập phải thực sự được quan tâm, chú trọng để bắt kịp xu hướng thayđổi chính sách của cơ quan quản lý nhà nước

Trong khi đó vào năm 2016 có quy định về cơ chế tự chủ tài chính đối vớicác trường cao đẳng công lập trong xu hướng chuyển sang cơ chế giáo dục nghềnghiêp như: tại khoản 1, điều 3 chương 2 của Nghị định 143/2016/NĐ-CP ngày14/10/2016 Quy định về điều kiện đầu tư và hoạt động trong lĩnh vực giáo dục nghềnghiệp có nội dung sau: “Đối với cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập khi thành lậpphải cam kết hoạt động theo cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập do Chínhphủ quy định” Mục tiêu của cơ chế tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệpcông lập nhằm tăng cường tính tự chủ tự chịu trách nhiệm trong tổ chức, sắp xếp bộmáy, sử dụng nguồn lực lao động, tài chính, nâng cao chất lượng, tăng nguồn thu,thu nhập cho người lao động, giảm dần sự bao cấp đối với ngân sách nhà nước

Có thể nói, tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp nói chung và cáctrường cao đẳng công lập nói riêng là xu thế tất yếu của xã hội hiện nay, đây đượcxem là cơ hội để các trường cao đẳng công lập tự khẳng định vị thế của mình nhưngcũng phải chịu nhiều thách thức với sự cạnh tranh gay gắt của nền kinh tế thị

trường Cũng chính vì thế vào năm 2017, Sở LĐTBXH Tổ chức Hội thảo “Thựctrạng và giải pháp hướng tới tự chủ tài chính” của khối giáo dục nghề nghiệp.Thông qua hội thảo để đề xuất với Ủy ban nhân dân Thành phố, Bộ Lao động –Thương binh và Xã hội các giải pháp trong lộ trình tự chủ tài chính của các cơ sởgiáo dục nghề nghiệp triển khai áp dụng thí điểm cho một số cơ sở giáo dục nghềnghiệp công lập trên địa bàn thành phố.

Việc hiểu rõ và tổ chức tốt bộ máy kế toán trong đơn vị sẽ giúp các nhà quản

lý thiết lập được một bộ phận kế toán khoa học, tiết kiệm và cung cấp được thôngtin hữu ích cho người dùng Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều mặt khó khăn, trở ngạiđối với các trường cao đẳng công lập trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh trongviệc vận dụng tổ chức công tác kế toán hiện nay vào thực tiễn Từ những vấn đềtrên, tác giả nhận thấy rằng công tác tổ chức kế toán nói chung và công tác tổ chức

kế toán trong các đơn vị sự nghiệp công lập nói riêng là một hoạt động đóng vai tròquan trọng mang tính quyết định liên quan đến tài chính của một đơn vị

Xuất phát từ tình hình trên đối với sự cần thiết trong công tác tổ chức kếtoán, tác giả nhận thấy được ý nghĩa thiết thực cho việc thực hiện nghiên cứu nhằmhoàn thiện hơn nữa công tác tổ chức kế toán tại các đơn vị sự nghiệp công lập, nhất

là khi triển khai áp dụng cơ chế tự chủ tài chính trong giai đoạn sắp tới Do đó, tác

giả lựa chọn đề tài “Những nhân tố tác động đến hoàn thiện công tác tổ chức kế toán tại các trường cao đẳng công lập trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh”

làm đề tài nghiên cứu cho luận văn của mình

2 Mục tiêu và câu hỏi

nghiên cứu Mục tiêu:

Tìm hiểu, xác định các nhân tố tác động đến hoàn thiện công tác TCKT tạicác trường CĐCL trên địa bàn Tp.HCM

Phân tích và đánh giá mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến hoàn thiệncông tác TCKT tại các trường CĐCL, để từ đó đề xuất ra những giải pháp thích hợpnhằm hoàn thiện công tác TCKT tại các trường CĐCL trên địa bàn Tp.HCM

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Bài viết tập trung nghiên cứu các nhân tố tác động đến hoàn thiện công tác TCKT tại các trường CĐCL trên địa bàn Tp.HCM

Phạm vi nghiên cứu của bài viết là các trường CĐCL trên địa bàn Tp.HCM

4 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu của luận văn bao gồm hai bước (1) nghiên cứu sơ

bộ định tính và (2) nghiên cứu chính thức bằng phương pháp định lượng

Phương pháp nghiên cứu sơ bộ định tính là tác giả thảo luận và phỏng vấncác chuyên gia nhằm thống nhất lựa chọn các nhân tố tác động đến hoàn thiện côngtác TCKT tại các trường CĐCL trên địa bàn Tp.HCM Từ đó điều chỉnh thang đođưa ra các câu hỏi khảo sát để phỏng vấn nhà quản lý, lãnh đạo, trưởng phòng ban,tập thể nhân viên có chuyên môn về công tác TCKT ở các trường CĐCL

Phương pháp nghiên cứu chính thức định lượng là thu thập dữ liệu bằng con

số thống kê thông qua bảng câu hỏi khảo sát được thiết kế dựa trên thang đo Likert

5 mức độ Sử dụng phần mềm SPSS 22.0 phân tích số liệu để đánh giá độ tin cậybằng việc ứng dụng hệ số Cronbach Alpha và phân tích độ giá trị thang đo EFA, kếđến là phân tích mô hình hồi quy tuyến tính để đánh giá và kiểm định sự ảnh hưởngcũng như mức độ đóng góp của các nhân tố tác động đến hoàn thiện công tác TCKTcủa các trường CĐCL trên địa bàn Tp.HCM

5 Ý nghĩa và hạn chế của đề tài

Giúp nhà Trường thấy được mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến hoànthiện công tác TCKT tại các trường CĐCL trở nên khoa học hợp lý nhằm cung cấpthông tin đáp ứng yêu cầu của các đối tượng quan tâm và trở thành công cụ quản lý

hữu ích cho lãnh đạo nhà trường Hiện nay có ít trường tự chủ hoàn toàn về tàichính, đề tài bổ sung cơ sở lý luận về mặt thực tiễn, góp phần thực hiện định hướngcho các trường cao đẳng công lập hướng tới cơ chế tự chủ trong thời gian tới Gópphần làm thành công Nghị định 143/2016/ NĐ-CP ngày 14/10/2016 Quy định điềukiện đầu tư và hoạt động trong lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp của Chính phủ.

Do hạn chế về thời gian, chi phí, trình độ nên đề tài chỉ nêu ra được 5 nhân tốảnh hưởng và chưa tìm ra thêm các nhân tố khác có thể ảnh hưởng đến tổ chức côngtác kế toán Hạn chế thứ hai là chưa thể khảo sát ở phạm vi rộng hơn

6 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và các danh mục, nội dung luận vănđược chia thành 5 chương:

Chương 1: Tổng quan nghiên cứu

Chương 2: Cơ sở lý luận về dự toán ngân sách nhà nước

Chương 3: Phương pháp luận nghiên cứu

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 5: Kết luận và kiến nghị

Chương 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU 1.1 Nghiên cứu ở nước ngoài

Qua một thời gian tìm hiểu và tham khảo nhiều tài liệu có liên quan đến đề tài

mà tác giả đang nghiên cứu, tác giả đã tìm được một số đề tài nghiên cứu về côngtác tổ chức kế toán tại các đơn vị thuộc khu vực công trên thế giới Tiêu biểu có cácnghiên cứu sau:

Đối với các nghiên cứu thời gian trước đây, đa số các tác giả nghiên cứu vềcác nguyên tắc chung trong tổ chức công tác kế toán, điển hình như ba tác giả EarlR.Wilson, Leo E.Hay, Susan C.Kattelus đã cùng viết một cuốn sách nổi tiếng vớitên là “Kế toán Nhà nước và các tổ chức Phi lợi nhuận” Cuốn sách đã cung cấp chongười đọc cái nhìn tổng thể về các nguyên tắc kế toán chung, hướng dẫn cách hạchtoán và lập báo cáo tài chính Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng đã đi sâu phân tíchđược tổ chức công tác kế toán tại đơn vị sự nghiệp đặc thù như các trường học, bệnhviện vv

Trong thời gian gần đây, các tác giả bắt đầu nghiên cứu về chủ đề tổ chức côngtác kế toán trong điều kiện áp dụng Chuẩn mực kế toán công quốc tế (ISPAS), khi

mà việc áp dụng chuẩn mực kế toán quốc tế hiện nay vẫn còn gặp các rào cản nhấtđịnh tại nhiều quốc gia trên thế giới Các nghiên cứu của các tác giả như Bello(2013), Mike Mbaya (2014) đều nêu ra được các nhân tố tác động tới việc vận dụngISPAS, từ đó đề xuất các nhân tố nhằm tăng cường việc vận dụng ISPAS tại các đơn

vị khu vực công bao gồm: phát triển hệ thống công nghệ thông tin và áp dụng ERP,tăng cường trình độ nguồn nhân lực làm công tác kế toán, sự hỗ trợ của Chính phủ

và các nhà quản lý cấp cao; trên cơ sở đó các tác giả cũng làm rõ các nội dung trongcông tác kế toán từ việc tổ chức hệ thống chứng từ đến việc lập BCTC trên cơ sở kếtoán dồn tích hay kế toán tiền mặt (Chan JL, 2005)

Một nghiên cứu khác của 3 tác giả Aranya, Pollock and Amernic (1981) “AnExamination Of Professional Commitment In Public Accounting” Nghiên cứu phântích sự cam kết minh bạch trong báo cáo tài chính của một kế toán viên chuyênnghiệp người Canada ở khu vực công Báo cáo này được kiểm tra với các đơn vị có

liên quan trong tổ chức Sự minh bạch trong báo cáo tài chính thông qua công tác tổchức kế toán được thể hiện là sự cam kết chuyên nghiệp của người làm kế toán Tácgiả đã nghiên cứu tập trung vào sự cam kết của người làm kế toán chuyên nghiệp đólà: việc mạnh dạn xác nhận có mối quan hệ với bất cứ ai và sự tham gia chuyênnghiệp về nghề của họ Sự cam kết còn được thể hiện qua 3 tính chất: thứ nhất làniềm tin, sự chấp nhận, mục tiêu và giá trị của nghề nghiệp; thứ hai là việc sẵn sàng

nổ lực hết sức để đảm bảo và thay mặt cho nghề nghiệp; thứ ba là có một mongmuốn nhất định để được duy trì là thành viên trong nghề

Cũng có một nghiên cứu khác của tác giả Pratt and Beaulieu (1992)

“Organization culture in public accounting: size, technology, rank, and functionalarea” Nghiên cứu này xem xét bản chất văn hóa về tổ chức trong kế toán ở khu vựccông và chứng minh rằng có những văn hóa khác nhau tồn tại trong các đơn vị kếtoán công Văn hóa tổ chức được định nghĩa theo sự chia sẻ đánh giá của các thànhviên trong một tổ chức và nó được thể hiện qua kinh nghiệm làm việc của họ trong

tổ chức đó Người có đủ kinh nghiệm làm việc là rất quan trọng trong việc phát triển

và duy trì văn hóa làm việc trong một tổ chức kế toán

Nghiên cứu của tác giả Sour (2012) “International Public Sector AccountingStandards (IPSAS) and Government Accounting Reform in Developing Countries”Bài viết nói về để đạt được các mục tiêu kinh tế xã hội đầy tham vọng ở các nướcđang phát triển đòi hỏi phải cải cách trong công tác tổ chức kế toán của chính phủ.Việc cải cách đó nhằm mục tiêu phát triển và giảm nghèo Với lý do này đã dẫn tớicác đơn vị cho vay và các nhà tài trợ quốc tế xác nhận các tiêu chuẩn về kế toáncông quốc tế (IPSAS) cho các nước đang phát triển áp dụng Nhấn mạnh vào việcđảm bảo tính toàn vẹn tài chính và thay đổi trong công tác kế toán để có thể làm chocác tiêu chuẩn về kế toán công quốc tế (IPSAS) trở nên hữu ích hơn trong côngcuộc cải cách công tác tổ chức kế toán của chính phủ ở các nước đang phát triển.Nghiên cứu của Choy Chong và cộng sự (2011) “KM implementation in apublic sector accounting organization: an empirical investigation” Nghiên cứu đượcthực hiện tại tổng cục kế toán thuộc bộ tài chính ở Malaysia nhằm mục đích điều tracác nhân viên kế toán làm việc trong một tổ chức kế toán khu vực công

tương đối lớn nhận thức như thế nào về vấn đề triển khai KM trong tổ chức của họ.

KM là mô hình chu kỳ của các quy trình như là sáng tạo kiến thức, nắm bắt kiếnthức, tổ chức, lưu trữ kiến thức, phổ biến nó và thực hiện Bài viết này cung cấpkhuôn khổ và rút ra kế hoạch cho việc phát triển một công cụ đánh giá những ngườilàm công tác kế toán tại tổng cục kế toán cụ thể là ở Malaysia Với tư cách là mộtngười làm kế toán tại khu vực công am hiểu sâu rộng về kiến thức và thực hành,tổng cục kế toán phải đặt họ là trọng tâm trong việc xây dựng chiến lược thực hiện

KM để quản lý hiệu quả, tận dụng tài sản trí tuệ của các chuyên gia Việc này sẽ chophép đơn vị gặt hái hiệu suất tốt hơn

Những nghiên cứu mà tác giả tổng hợp ở trên đã chỉ ra các nền tảng cơ bảncủa công tác kế toán ở các đơn vị thuộc khu vực công trên thế giới Qua đó cũng nóilên được các đề tài về kế toán ở khu vực công vẫn luôn được nhiều đối tượng hướngđến nghiên cứu, tuy nhiên cụ thể về công tác tổ chức kế toán ở khu vực công thì vẫncòn hạn chế Các đề tài trên chủ yếu tập trung vào cơ sở kế toán và công việc củangười làm kế toán Có thể thấy được rằng các công trình nghiên cứu trên thế giớichưa đi sâu vào công tác tổ chức kế toán Và đây được xem là vấn đề cần đượcnghiên cứu trong luận này

1.2 Nghiên cứu tại Việt Nam

- Lâm Thị Thảo Trang (2013) “Hoàn thiện nội dung tổ chức công tác kế toántại các đơn vị sự nghiệp giáo dục Đại học thuộc Đại học Quốc gia Thành phố HồChí Minh.” Luận văn thạc sĩ Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh Bài viết mô

tả thực trạng về công tác tổ chức kế toán để quản lý nguồn tài chính tại các đơn vịthành viên trực thuộc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh Tác giả đã đề cập

về việc áp dụng chế độ kế toán cho các ĐVSNCL cần phải được đổi mới theohướng hội nhập với nền kinh tế khu vực và thế giới Trong bài viết tác giả cũng đưa

ra một số giải pháp hoàn thiện nội dung tổ chức công tác kế toán tại các đơn vị sựnghiệp giáo dục đại học thuộc đại học quốc gia Tp.HCM sao cho phù hợp với cơchế tự chủ tài chính tại các ĐVSNCL nói chung và các đơn vị giáo dục đại học nóiriêng ứng với 5 yếu tố nguyên nhân là về cơ chế quản lý tài chính; về vận dụng chế

độ kế toán và các quy định pháp lý có liên quan; về bộ máy kế toán; về công nghệ thông tin; về kiểm tra kế toán, kiểm soát nội bộ.

- Trần Hoàng Tâm (2013) “Hoàn thiện hệ thống kế toán áp dụng cho các đơn

vị sự nghiệp có thu ở Việt Nam” Luận văn thạc sĩ Đại học kinh tế Thành phố HồChí Minh Bài viết cho thấy rằng mặc dù Bộ Tài Chính đã tạo điều kiện ban hànhnhiều văn bản về hệ thống kế toán áp dụng trong việc tổ chức và quản lý của cácđơn vị hành chính sự nghiệp Tuy nhiên bên cạnh đó đã có một số khó khăn, bất cập

và hạn chế trong việc tổ chức hệ thống kế toán tại đơn vị nghiệp có thu như là việcghi nhận, hạch toán, báo cáo tài chính,… Từ đó, tác giả đã đề xuất các giải pháp mộtcách rất chi tiết và đồng bộ cho việc hoàn thiện hệ thống kế toán áp dụng ở các đơn

vị sự nghiệp có thu cụ thể là các giải pháp nền liên quan đến văn bản pháp lý, luậtngân sách nhà nước, luật kế toán, chuẩn mực kế toán công, liên quan đến cơ chếquản lý và chi tiêu nội bộ để từ đó góp phần trong việc tổ chức hệ thống kế toán tạicác đơn vị sự nghiệp có thu ở Việt Nam trở nên tốt hơn

- Nguyễn Thị Thu Hiền (2015) “Hoàn thiện báo cáo tài chính khu vực côngViệt Nam” Luận án tiến sĩ Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh” Mục tiêucủa bài viết là làm sáng tỏ hai loại báo cáo tài chính cho đơn vị công đó là BCTCcho mục đích chung và BCTC cho mục đích đặc biệt Từ nghiên cứu của CristinaSilvia Nistora và cộng sự (2013), Chan (2015), Judy Olive (2011) và Luder (1992),tác giả bài viết đã xác định các nhân tố ảnh hưởng đến việc cải cách kế toán ở khuvực công Việt Nam đó là môi trường chính trị; môi trường pháp lý; môi trường kinhtế; môi trường giáo dục, nghề nghiệp, sự chuyên nghiệp; môi trường quốc tế; môitrường văn hóa để từ đó đưa ra các giải pháp hữu hiệu nhằm hoàn thiện báo cáo tàichính phục vụ cho mục đích chung Tác giả đã khảo sát lấy ý kiến của các chuyêngia để nhận định và tổng hợp các biến đo lường có tác động ảnh hưởng đến việc cảicách kế toán ở khu vực công theo cơ sở dồn tích, kết quả cho thấy các biến ảnhhưởng đó là: thể chế chính trị, sự ủng hộ và quyết tâm thực hiện đổi mới, đối tượng

sử dụng thông tin kế toán, trình độ chuyên môn của chuyên gia và nhân viên kếtoán, sự hỗ trợ chuyên môn của các tổ chức kế toán quốc tế, các văn bản pháp lý

- Ngô Phi Mỹ Anh (2017) “Các nhân tố tác động đến hoàn thiện tổ chức côngtác kế toán tại các cơ quan thuế trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh” Luận vănthạc sĩ Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh Mục tiêu của bài viết là hoànthiện tổ chức công tác kế toán tại các cơ quan thuế để cung cấp thông tin tài chínhhữu ích, hợp lý, minh bạch và quá trình tổ chức kế toán hiệu quả, tiết kiệm phục vụcho nhà quản lý và những cơ quan cần thông tin Tác giả đã xác định có 7 nhân tốtác động đến hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại các cơ quan thuế trên địa bànThành phố Hồ Chí Minh đó là: Trình độ chuyên môn của nhân viên kế toán; Hệthống công nghệ thông tin phục vụ cho công tác kế toán; Hệ thống các văn bản pháp

lý về kế toán; Cơ sở kế toán áp dụng; Văn hóa nơi làm việc; Cơ chế quản lý tàichính; Công tác thanh tra, kiểm tra Bài viết đi sâu vào nghiên cứu thực trạng vàđánh giá ưu nhược điểm về tổ chức công tác kế toán tại các cơ quan thuế trên địabàn TpHCM để đưa ra các giải pháp thiết thực và phù hợp với đặc điểm tình hìnhcủa đơn vị hiện nay

- Phạm Thị Mỹ Phước (2017) “Các nhân tố ảnh hưởng đến tổ chức công tác kế

toán tại các bệnh viện công lập trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh” Luận vănthạc sĩ Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh Tác giả đã sử dụng nhiều phươngpháp phân tích khác nhau cho bài nghiên cứu của mình để tăng tính khách quan Từ

đó tác giả xác định được mức độ ảnh hưởng của những nhân tố đến công tác tổ chức

kế toán tại các bệnh viện công lập trên địa bàn Tp.HCM và đưa ra những kiến nghịnhằm khắc phục và hoàn thiện, cùng theo đó là việc kiểm soát chặt chẽ công tác kếtoán, làm tăng tính tin cậy trên báo cáo tài chính, hỗ trợ việc quản lý và ra quyếtđịnh của cơ quan lãnh đạo hướng tới cơ chế tự chủ về tài chính của các đơn vị hànhchính sự nghiệp nói chung và đơn vị sự nghiệp công lập nói riêng Tác giả cũng đã

kế thừa và đưa ra 6 nhân tố ảnh hưởng đến tổ chức công tác kế toán Sau khi phântích hệ số tin cậy Cronbach’s Alpha dựa theo phần mềm SPSS, tác giả đã loại 1nhân tố được cho là không có ảnh hưởng đến tổ chức công tác kế toán Do đó, môhình còn lại 5 nhân tố, tác giả tiếp tục đưa vào phân tích độ giá trị của thang đo EFA

và phân tích hồi quy tuyến tính Kết quả cho thấy 5 nhân tố đều có ảnh hưởng đến tổchức công tác kế toán và tác động mạnh nhất là nhân tố hệ thống pháp lý và các

văn bản hướng dẫn (với hệ số ß=0.529), tác động kế tiếp là quan tâm đến công tác

kế toán của Ban lãnh đạo, kế đó là hệ thống công nghệ thông tin, tiếp đến là trình độchuyên môn của nhân viên kế toán và cuối cùng là hệ thống kiểm soát nội bộ (với

1.3 Nhận xét tổng quan các nghiên cứu trước.

Qua việc tổng hợp xem xét đánh giá các công trình nghiên cứu trong vàngoài nước liên quan đến đề tài của luận văn, có thể thấy được có rất nhiều cácnghiên cứu khác nhau liên quan đến kế toán nói chung và công tác tổ chức kế toán ởkhu vực công nói riêng Việc đánh giá công tác kế toán được tiếp cận với nhiều góc

độ khác nhau cụ thể là có công trình nghiên cứu ở nước ngoài của tác giả Sour(2012) đã trình bày công tác cải cách tổ chức kế toán trong đơn vị, nhằm phát triển

và quản lý được hiệu quả hơn Một công trình nghiên cứu khác của tác giả Choy

Chong và cộng sự (2011) đã đưa ra nhiều nhân tố tác động nhằm giúp đơn vị gặt háiđược hiệu suất công việc tổ chức kế toán tại khu vực công tốt hơn Ngoài ra cũng cócác công trình nghiên cứu ở Việt Nam về hoàn thiện tổ chức công tác kế toán ở cácphạm vi và đối tượng khác nhau Các bài viết đa số tập trung nghiên cứu phân tíchthực trạng và đưa ra nhiều giải pháp khác nhau hướng đến mục tiêu hoàn thiện côngtác tổ chức kế toán.

1.4 Khoảng trống nghiên cứu và định hướng nghiên cứu của tác giả

1.4.1 Khoảng trống nghiên cứu

Từ việc nhận xét các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước có liên quanđến đề tài của luận văn, tác giả nhận thấy có rất ít đề tài nghiên cứu đến hoàn thiệncông tác tổ chức kế toán tại các Trường Cao đẳng công lập Trong khu vực công, cócác đơn vị hành chính, sự nghiệp đa dạng thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau, và

có những đặc điểm riêng biệt cần phải được nghiên cứu một cách chi tiết hơn Cáccông trình nghiên cứu trước liên quan đến công tác tổ chức kế toán là chủ yếu tậptrung đưa ra các giải pháp hoàn thiện công tác tổ chức kế toán tại một đơn vị hànhchính sự nghiệp hoặc là một doanh nghệp cụ thể, mà chưa chỉ ra được các nhân tốảnh hưởng đến hoàn thiện công tác tổ chức kế toán, chưa đi sâu vào phân tích tổchức bộ máy kế toán Chỉ có ít các nghiên cứu tập trung vào các nhân tố ảnh hưởngđến công tác tổ chức kế toán, tiêu biểu là có nghiên cứu của tác giả Phạm Thị MỹPhước với đề tài “Các nhân tố ảnh hưởng đến tổ chức công tác kế toán tại các bệnhviện công lập trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh” (2017) và của tác giả Ngô Phi

Mỹ Anh đề tài “Các nhân tố tác động đến hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại các

cơ quan thuế trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh” (2017) Các luận văn này đãkhái quát những vấn đề lý thuyết về công tác tổ chức kế toán tại các đơn vị sựnghiệp công lập, nêu ra được những nhân tố ảnh hưởng đến công tác tổ chức kế toán

và đề xuất các giải pháp hướng đến hoàn thiện công tác tổ chức kế toán của các đơn

vị, điều này có ý nghĩa tham khảo quan trọng và đóng góp to lớn cho đề tài nghiêncứu của tác giả trong quá trình thực hiện

1.4.2 Định hướng nghiên cứu của tác giả

Các luận văn đều nghiên cứu về tổ chức công tác tại các đơn vị sự nghiệpcông lập hoặc nghiên cứu về công tác tổ chức kế toán tại các đơn vị thuộc lĩnh vựcgiáo dục đào tạo, mà chưa có nghiên cứu nào đề cập đến những nhân tố ảnh hưởngđến việc hoàn thiện công tác tổ chức kế toán tại các đơn vị có mô hình giáo dục đặcbiệt với các khóa đào tạo ngắn ngày như ở các trường Cao đẳng công lập trên địabàn Thành phố Hồ Chí Minh

Dựa vào yếu tố trên, tác giả sẽ tiếp tục kế thừa và phát triển các công trìnhnghiên cứu đã được công bố ở trong và ngoài nước để thực hiện nghiên cứu đề tài

về “Những nhân tố tác động đến hoàn thiện công tác tổ chức kế toán tại các trườngCao đẳng công lập trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh” để tìm ra những nhân tốtác động làm ảnh hưởng đến hoàn thiện công tác tổ chức kế toán tại đơn vị, nhằmgiúp các trường chủ động tiến tới công tác quản lý và tự chủ về tài chính trong giaiđoạn sắp tới

Chương 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2.1 Lý luận chung về công tác tổ chức kế toán ở đơn vị giáo dục đào tạo

2.1.1 Khái niệm về công tác tổ chức kế toán

Theo giáo trình Nguyên lý kế toán, Học viện Tài chính (2009): “Công tác tổchức kế toán phải đáp ứng được việc thực hiện các phương pháp kế toán, cácnguyên tắc chuẩn mực trong kế toán nhằm đạt được mục tiêu tuân thủ pháp luật vàthực hiện đúng các cách tính toán trong kế toán theo yêu cầu của đơn vị Bên cạnh

đó, cũng phải tổ chức một bộ máy làm kế toán sao cho hợp lý tạo được sự liên kết

và phối hợp trong công việc một cách chặt chẽ giữa những người làm công tác kếtoán nhằm thực hiện tối ưu nhiệm vụ Ngăn ngừa những hành vi làm ảnh hưởng đếntài sản của đơn vị”

Theo giáo trình Tổ chức công tác kế toán, trường Đại học kinh tế Thành phố

Hồ Chí Minh (2012): “Tổ chức công tác kế toán là việc xác định những công việc,những nội dung mà kế toán phải thực hiện hay phải tham mưu cho các bộ phậnphòng ban khác thực hiện, nhằm hình thành một hệ thống kế toán đáp ứng được cácyêu cầu của đơn vị”

Công tác tổ chức kế toán là việc trao đổi qua lại giữa các đối tượng kế toánvới nhau bằng sự hiểu biết về nội dung kế toán và được phân công nhiệm vụ mộtcách rõ ràng trong việc thực hiện các công việc chuyên môn về kế toán Tổ chứccông tác kế toán khoa học và hợp lý sẽ giúp cho công tác thu nhận, xử lý, hệ thốnghóa toàn bộ thông tin tài chính một cách đầy đủ, kịp thời và đáng tin cậy, phục vụcho nhà quản lý

Do đó, kế toán có vai trò rất quan trọng trong hệ thống công tác quản lý củađơn vị Bởi suy cho cùng thì chất lượng của công tác kế toán phụ thuộc trực tiếp vàotrình độ, đạo đức nghề nghiệp và sự phân công công việc hợp lý giữa các nhân viêntrong bộ máy kế toán Vì vậy, vai trò quan trọng của kế toán chỉ thật sự được pháthuy khi đơn vị có tổ chức công tác kế toán một cách khoa học và hiệu quả, bên cạnh

đó phải luôn đổi mới hoàn thiện với chính sách và chế độ của đơn vị

2.1.2 Mô hình công tác tổ chức kế toán

Tùy vào quy mô và đặc điểm của từng đơn vị mà có mô hình tổ chức côngtác kế toán theo các hình thức khác nhau như là tổ chức công tác theo hình thức tậptrung, phân tán hay là hỗn hợp (vừa tập trung, vừa phân tán) Việc lựa chọn hìnhthức tổ chức công tác kế toán khoa học, hợp lý sẽ làm giảm bớt khối lượng côngviệc kế toán, tiết kiệm được chi phí, nâng cao hiệu quả hoạt động của đơn vị

Hình thức tổ chức bộ máy kế toán tập trung (hay còn được gọi là mô hìnhmột cấp): là hình thức tổ chức mà toàn bộ đơn vị chỉ thành lập một phòng kế toánduy nhất để thực hiện hết tất cả công việc kế toán từ việc thu nhận, xử lý, ghi sổ kếtoán, tổng hợp lập báo cáo của một đơn vị Không thực hiện tổ chức bộ máy kế toánriêng ở các bộ phận trực thuộc khác, chỉ phân công nhân viên kế toán làm nhiệm vụthu thập và hướng dẫn hạch toán các nghiệp vụ kinh tế phát sinh, sau đó chuyển hếtchứng từ về phòng kế toán để tổng hợp và báo cáo

Hình thức tổ chức kế toán phân tán (hay còn được gọi là mô hình hai cấp): làhình thức tổ chức mà công tác kế toán được chia thành hai cấp là phòng kế toántrung tâm và phòng kế toán của các đơn vị trực thuộc Kế toán ở cả hai cấp đều thựchiện công tác kế toán thu thập, xử lý và hạch toán các nghiệp vụ kinh tế phát sinhtương ứng ở đơn vị mình Phòng kế toán trung tâm sẽ thực hiện tổng hợp số liệu từbáo cáo ở các bộ phận gửi về, thống kê tập hợp cho toàn đơn vị, lập báo cáo theoquy định của Nhà nước, đồng thời thực hiện việc hướng dẫn kiểm tra công tác kếtoán của toàn bộ phận trong đơn vị

Hình thức tổ chức bộ máy kế toán vừa tập trung vừa phân tán (hay còn đượcgọi là mô hình hỗn hợp): là hình thức tổ chức bộ máy kết hợp đặc trưng của hai hìnhthức tổ chức kế toán tập trung và tổ chức kế toán phân tán Bộ máy tổ chức theo môhình này thành lập phòng kế toán trung tâm ở đơn vị chính, và tùy vào quy mô củacác đơn vị trực thuộc mà thành lập phòng kế toán riêng cho mỗi đơn vị, nếu đơn vịtrực thuộc lớn và đủ trình độ quản lý hoặc là cử nhân viên kế toán ở phòng trungtâm hướng dẫn cách hạch toán ban đầu sau đó gửi số liệu về phòng kế toán trungtâm để được xử lý và lên báo cáo tài chính cho toàn đơn vị

2.1.3 Yêu cầu và nguyên tắc của công tác tổ chức kế toán

- Công tác tổ chức kế toán ở các đơn vị SNCL phải thực hiện đúng một sốyêu cầu theo Điều 5 của Luật kế toán số 88/2015/QH13 như sau:

Một là, tổ chức kế toán phải kịp thời phản ánh đầy đủ, chính xác, nguồn tàichính, kinh phí, tài sản và tất cả mọi hoạt động phát sinh kinh tế tài chính ở đơn vị

Hai là, phải thống nhất nội dung và phương pháp tính toán giữa các chỉ tiêutài chính với dự toán

Ba là, đảm bảo số liệu thể hiện trên báo các tài chính phải chính xác và đángtin cậy, để cung cấp cho các nhà quản lý có được những thông tin cần thiết, hữu ích

về tình hình tài chính tại đơn vị

- Tuân thủ theo Điều 6 của Luật kế toán số 88/2015/QH13 đơn vị khi tổ chứccông tác kế toán tại đơn vị phải tuân thủ đảm bảo các nguyên tắc như sau:

+ Dù đối với bất kỳ cơ quan, tổ chức nào, không phân biệt loại hình cơ quannhà nước, doanh nghiệp tư nhân hay tập đoàn nước ngoài thì công tác tổ chức kếtoán tài chính tại đơn vị phải tuân theo đúng những quy định và chuẩn mực của kếtoán Kế toán không những là công cụ điều hành nền kinh tế quốc dân trong các cơquan nhà nước mà nó phải là kim chỉ nam của tất cả doanh nghiệp về mặt quản lýtài chính Do vậy, việc tổ chức kế toán tại đơn vị phải tuân theo hai đề cập ở trên,được nhấn mạnh là phải làm đúng theo quy định pháp luật và chuẩn mực về kế toán.+ Nguyên tắt thứ hai trong tổ chức công tác kế toán tại đơn vị cũng khôngnằm ngoài mục đích thống nhất trong công tác quản lý nguồn tài chính, các cơ quan,đơn vị phải dựa trên các văn bản chính sách, chế độ, thể chế và những quy định mànhà nước đã ban hành để đạt được mục tiêu quản lý với hiệu quả cao nhất góp phầnlàm tăng cường quản lý nền kinh tế của nhà nước Bên cạnh đó, trong mỗi bướcthực thi phải đảm bảo tuân thủ phù hợp theo các nguyên tắc, các chính sách, chế độ,thể lệ và các qui định của pháp luật hiện hành

+ Kế toán luôn hướng con người đến những chuẩn mực và quy định cũngnhư nguyên tắt chung Tuy nhiên tổ chức kế toán tài chính tại đơn vị phải đảm bảonguyên tắc phù hợp với đặc thù của các đơn vị sự nghiệp công lập Tùy theo đặctrưng, đặc thù của từng cơ quan đơn vị mà công tác tổ chức kế toán sẽ được thiết lập

sao cho phù hợp và đảm bảo hiệu quả tối đa, nhưng phải tuân thủ theo đúng luật kếtoán.

+ Việc xây dựng và tổ chức kế toán tại đơn vị luôn được xem xét về quy mô,văn hóa, trình độ nghiệp vụ của đội ngũ cán bộ Để tổ chức tốt công tác kế toán đòihỏi người làm quản lý và người làm kế toán phải có trình độ chuyên môn phù hợpnhằm phát huy tối đa vai trò của kế toán đối với công tác quản lý của toàn bộ đơn

vị Ở đây muốn nhấn mạnh rằng nếu thiết lập bộ máy tổ chức công tác kế toán thìcán bộ được giao nhiệm vụ phải là người có chuyên môn cao, kinh nghiệm và tínhcách phù hợp thể hiện qua thâm niên, bằng cấp và tính hiệu quả trong công tác kếtoán

+ Một tổ chức cồng kềnh sẽ là tổ chức không phát huy được tối đa tiềm

năng, năng lực và hiệu quả Do đó, muốn tổ chức công tác kế toán tốt trước tiênphải đúng, đủ, gọn gàng, dễ hiễu và tiết kiệm tối đa cho cơ quan, đơn vị Theo xuhướng đơn vị có một tổ chức kế toán khoa học sẽ giúp cho nhà quản trị dễ dàngnhận ra những mặt tốt để phát huy và những mặt hạn chế để khắc phục và cải thiệnkịp thời Chung quy lại, một bộ máy tổ chức kế toán phải là thống nhất, tiết kiệm,khoa học và không ngừng hoàn thiện theo xu thế ngày càng phát triển của xã hội

2.1.4 Nhiệm vụ của công tác tổ chức kế toán

Thực hiện đúng nhiệm vụ của công tác tổ chức kế toán là rất quan trọng, thếnên tổ chức công tác kế toán tại các đơn vị HCSN nói chung, và các ĐVSNCL nóiriêng phải dựa theo Điều 4 của Luật kế toán số 88/2015/QH13 thực hiện tốt cácnhiệm vụ sau để thể hiện được vai trò của tổ chức kế toán trong công tác quản lý vàđiều hành:

Thứ nhất, thu thập, phản ánh, xử lý tất cả những thông tin có liên quan vềnguồn kinh phí được cấp từ cơ quan cấp trên, nguồn kinh phí được tài trợ và tìnhhình chi tiết cụ thể sử dụng các khoản kinh phí đó như thế nào

Thứ hai, kiểm tra chấp hành thực hiện chỉ tiêu kinh tế tài chính và các tiêuchuẩn, định mức của Nhà nước, kiểm tra tình hình chấp hành kỷ luật thu nộp ngânsách và các chế độ, chính sách của Nhà nước một cách thường xuyên

Thứ ba là theo dõi chặt chẽ tình hình cấp phát kinh phí cho các đơn vị cấp dưới, tình hình chấp hành dự toán thu chi và quyết toán của các đơn vị cấp dưới.

Thứ tư là nộp các báo cáo tài chính cho các cơ quan quản lý cấp trên, cơ quan tài chính theo qui định Cung cấp thông tin số liệu cần thiết phục vụ cho việc xây dựng dự toán, xây dựng các định mức chi tiêu Phân tích và đánh giá hiệu quả sử dụng các nguồn kinh phí, vốn quỹ ở đơn vị

2.2 Tổng quan về đơn vị sự nghiệp giáo dục đào tạo

2.2.1 Khái niệm

Là tổ chức do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước, tổ chức chính trị - xãhội thành lập theo quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân, cung cấp dịch vụcông, phục vụ quản lý nhà nước trong các lĩnh vực như giáo dục, đào tạo, y tế,nghiên cứu khoa học, văn hóa, thể dục thể thao, du lịch, lao động - thương binh và

xã hội, thông tin truyền thông và các lĩnh vực sự nghiệp khác được pháp luật quyđịnh

Theo chế độ kế toán HCSN (2016) “Đơn vị hành chính sự nghiệp là đơn vị

do nhà nước quyết định thành lập nhằm thực hiện một nhiệm vụ chuyên môn nhấtđịnh hay quản lý nhà nước về một lĩnh vực nào đó, hoạt động bằng nguồn kinh phíngân sách nhà nước cấp, cấp trên cấp toàn bộ hoặc cấp một phần kinh phí và cácnguồn khác đảm bảo theo nguyên tắc không bồi hoàn trực tiếp nhằm thực hiệnnhiệm vụ của Đảng và Nhà nước giao cho từng giai đoạn”

Theo Điều 2 Nghị định số 16/2015/NĐ-CP ban hành vào ngày 14/02/2015

“Quy định về cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập là đơn vị sự nghiệp cônglập do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước thành lập theo quy định của pháp luật,

có tư cách pháp nhân cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý của nhà nước”

Có nhiều khái niệm tương đồng được đưa ra, tuy nhiên trong nghiên cứu nàytác giả xin được khái niệm đơn vị sự nghiệp giáo dục đào tạo công lập là đơn vịthuộc sở hữu của Nhà nước, do Nhà nước thành lập gắn liền với chức năng cungứng dịch vụ giáo dục đào tạo cho xã hội và được nhà nước cấp phát kinh phí hoạtđộng nhằm đảm bảo sự nghiệp giáo dục

2.2.2 Đặc điểm và vai trò của đơn vị sự nghiệp giáo dục đào tạo công lập

Đơn vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực giáo dục đào tạo có những đặctrưng và vai trò cơ bản thể hiện sự khác biệt trong chức năng và nhiệm vụ hoạt động

cụ thể theo Luật giáo dục nghề nghiệp số 74/2014/QH13:

Thứ nhất, hoạt động của đơn vị sự nghiệp giáo dục đào tạo công lập mangtính định hướng của nhà nước trong từng thời kỳ, đặc biệt là đối với hoạt động đàotạo

Thứ hai, đơn vị sự nghiệp giáo dục đại học và cao đẳng công lập cung ứngcác dịch vụ công đặc biệt, vì sản phẩm của nó là tri thức

Thứ ba, đơn vị sự nghiệp giáo dục đào tạo công lập sử dụng chính con người

để giáo dục đào tạo con người

Thứ tư, hoạt động sự nghiệp trong các đơn vị sự nghiệp giáo dục đào tạocông lập mang tính kết nối cao giữa gia đình, nhà trường và xã hội

Thứ năm, năm học không trùng với năm ngân sách

2.2.3 Đặc điểm vai trò của loại hình Cao đẳng công lập

Dựa theo Thông tư số 46/2016/TT-BLĐTBXH về quy định điều lệ trườngcao đẳng có những đặc điểm và vai trò cơ bản như sau:

- Quyền sở hữu đất đai, tài sản thuộc về nhà nước, được nhà nước giao cho

các trường quản lý và sử dụng nhằm mục đích đảm bảo hoạt động giáo dục của đơn vị

- Nguồn tài chính của các trường được thực hiện theo quy định Chính phủ về

cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp

- Tổ chức đào tạo các trình độ sơ cấp, trung cấp, cao đẳng và các lớp đào tạo

thường xuyên cung cấp nguồn nhân lực trực tiếp cho sản xuất, kinh doanh

2.3 Nội dung tổ chức công tác kế toán tại các đơn vị sự nghiệp giáo dục đào tạo

Theo giáo trình Nguyên lý kế toán, trường Đại học Kinh tế Thành phố HồChí Minh (2015): “Kế toán là một bộ phận cấu thành quan trọng của hệ công cụ

vị sự nghiệp…) Tổ chức tốt công tác kế toán có ý nghĩa vô cùng to lớn trong côngtác cung cấp thông tin để thực hiện mục tiêu quản trị đơn vị nhằm đạt được hiệu quảcao nhất.”

Theo giáo trình Nguyên lý kế toán, NXB Tài chính Hà Nội (2008): “Tổ chức

kế toán là việc tạo ra mối liên hệ theo trình tự nhất định giữa các yếu tố của hệthống kế toán Các yếu tố của hệ thống kế toán gồm: các nhân viên kế toán với nănglực chuyên môn; hệ thống chứng từ tài khoản; sổ sách và báo cáo kế toán; cácphương pháp kế toán; các trang thiết bị sử dụng cho kế toán Tổ chức kế toán là việctạo ra mối liên hệ giữa các yếu tố trên nhằm thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của

bộ máy kế toán.”

Việc lựa chọn hình thức tổ chức công tác kế toán phải xem xét đến việc thiết

kế bộ máy tổ chức kế toán ở cơ quan đơn vị đó là như thế nào Tùy thuộc vào tínhchất, quy mô hoạt động, đặc điểm của từng cơ quan đơn vị cụ thể, trình độ của độingũ cán bộ kế toán hiện có mà người quản lý, kế toán trưởng sẽ thiết lập một hìnhthức tổ chức kế toán sao hiệu quả, phù hợp với tình hình hiện tại và đáp ứng đượcnhu cầu của cơ quan đơn vị

2.3.1 Tổ chức vận dụng chế độ kế toán

2.3.1.1 Tổ chức vận dụng chứng từ kế toán

Hạch toán là công việc khởi đầu của công tác kế toán, nó có ý nghĩa quyếtđịnh trong số liệu kế toán Chính vì phải cung cấp những số liệu mang tính chínhxác, hữu hiệu và kịp thời, phòng kế toán cần chú trọng trong công tác hướng dẫn,kiểm tra việc hạch toán ban đầu ở tất cả các bộ phận phòng ban trong đơn vị Tất cảcác mẫu hệ thống chứng từ để ghi chép hạch toán phải phù hợp với mẫu chứng từtheo qui định của Bộ tài chính và Tổng cục Thống kê

2.3.1.2 Tổ chức vận dụng hệ thống tài khoản kế toán

Tổ chức hệ thống tài khoản kế toán phải dựa vào QĐ 19/2006/QĐ-BTC ngày30/03/2006 của Bộ Trưởng Bộ Tài Chính, mới đây là có Thông tư số 107/2017/TT-BTC về việc hướng dẫn chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp Việc vận dụng hệ

thống tài khoản kế toán phải đảm bảo toàn bộ số liệu kế toán tại cơ quan đơn vịphản ánh thống kê đầy đủ hoạt động, quản lý chặt chẽ, và đảm bảo được tính rõràng, minh bạch về tài chính của cơ quan đơn vị.

Theo giáo trình Nguyên lý kế toán (NXB Tài chính, 2008): “Tài khoản kếtoán là hình thức biểu hiện của phương pháp tài khoản kế toán, được sử dụng đểphản ánh một cách thường xuyên, liên tục, có hệ thống số hiện có và sự vận độngcủa đối tượng kế toán cụ thể” Như vậy, hệ thống tài khoản được thống nhất về têngọi, số hiệu, số lượng, nội dung và công dụng của tài khoản Mỗi cơ quan, đơn vị sẽ

có cho mình 1 tài khoản chính và tài khoản phụ (gọi là tài khoản cấp 2) để việc quản

lý được thuận tiện và dễ dàng

2.3.1.3 Tổ chức vận dụng sổ sách kế toán và hình thức kế toán

Sổ kế toán dùng để ghi chép, hệ thống và lưu giữ toàn bộ các nghiệp vụ kinh

tế đã phát sinh theo nội dung kinh tế và theo trình tự thời gian có liên quan đến đơn

vị Mỗi đơn vị chỉ có một hệ thống sổ kế toán cho một kỳ kế toán tuân thủ theoThông tư số 107/2017/TT-BTC về việc hướng dẫn chế độ kế toán hành chính, sựnghiệp áp dụng cho cơ quan nhà nước; đơn vị sự nghiệp công lập

Mỗi đơn vị kế toán được phép lựa chọn một trong bốn hình thức sổ kế toánsau đây sao cho phù hợp với tình hình hiện tại của đơn vị và nhất thiết phải thuânthủ theo mọi nguyên tắc cơ bản quy định cho hình thức sổ kế toán đã lựa chọn về:loại sổ, số lượng, kết cấu của các loại sổ, mối quan hệ giữa các loại sổ

- Hình thức kế toán Nhật ký chung;

- Hình thức kế toán Nhật ký – Sổ Cái;

- Hình thức kế toán Chứng từ ghi sổ;

- Hình thức kế toán trên máy vi tính

2.3.1.4 Tổ chức lập và nộp báo cáo kế toán

“Báo cáo tài chính được lập theo chuẩn mực kế toán và chế độ kế toán, dùng

để tổng hợp và thuyết minh về tình hình kinh tế - tài chính của đơn vị, nhằm cungcấp thông tin phục vụ yêu cầu quản lý và điều hành hoạt động của đơn vị”, theogiáo trình Nguyên lý kế toán, trường Đại học Kinh tế Tp.HCM (2015)

Báo cáo kế toán là báo cáo tài chính cuối cùng của một quá trình làm côngtác kế toán, do đó số liệu thông tin được trình bày trên báo cáo kế toán mang tínhtổng hợp về tình hình hoạt động tài chính trong kỳ của cơ quan đơn vị đó, nhằmcung cấp thông tin tài chính phục vụ cho công tác kiểm tra, đánh giá và quản lý chocấp lãnh đạo quản lý cả nội bộ lẫn bên ngoài có quan hệ lợi ích với đơn vị.

2.3.2 Tổ chức bộ máy kế toán

Theo giáo trình Nguyên lý kế toán, NXB Tài chính Hà Nội (2008): “Bộ máy

kế toán là tập hợp đồng bộ các nhân viên kế toán với sự hỗ trợ của các phương tiện

kỹ thuật để thực hiện các chức năng thông tin và kiểm tra các hoạt động của đơn vịhạch toán”

Một khái niệm khác theo giáo trình Nguyên lý kế toán, trường Đại học Kinh

tế Tp.HCM (2015): “Tổ chức bộ máy kế toán là việc phân công công việc chonhững người làm kế toán trong đơn vị, nhằm thực hiện tốt công tác kế toán và đảmbảo các yêu cầu sau: phù hợp với quy mô hoạt động và đặc điểm tổ chức quản lýcủa đơn vị; bộ máy kế toán phải tinh gọn, chuyên môn hóa, đủ năng lực hoàn thànhnhiệm vụ.”

Dựa theo cơ sở trên, tác giả cho rằng “Bộ máy kế toán là tổ chức nhữngngười làm công tác kế toán tại đơn vị sao cho bộ máy kế toán phù hợp với qui môhoạt động và yêu cầu quản lý của cơ quan đơn vị cùng với việc ghi chép, tính toán

xử lý toàn bộ thông tin liên quan đến công tác kế toán từ việc thu nhận, kiểm tra đếnviệc tổng hợp, đảm bảo cung cấp những thông tin tài chính, về tình hình hoạt động

và đủ năng lực hoàn thành nhiệm vụ kế toán của cơ quan đơn vị”

Tóm lại, việc tổ chức bộ máy kế toán hợp lý với sự phân công rõ ràng từ cáccán bộ quản lý và tạo được mối quan hệ giữa những cán bộ làm kế toán với nhau làmột trong những việc làm tất yếu, có yếu tố quyết định đến chất lượng kế toán củamột đơn vị

2.3.3 Tổ chức kiểm tra kế toán

Theo điều 3 Luật kế toán số: 88/2015/QH13 có định nghĩa: “Kiểm tra kế toán

là việc xem xét, đánh giá tuân thủ pháp luật về kế toán, sự trung thực, chính xác củathông tin, số liệu kế toán”

Công tác kiểm tra kế toán là một hoạt động quan trọng trong tổ chức kế toánnhằm đảm bảo cho công tác kế toán được thực hiện đúng qui định, chế độ, chínhsách ban hành

Tổ chức kiểm tra phải được diễn ra thường xuyên, liên tục và có hệ thốngnhằm kịp thời ngăn chặn, phát hiện những sai sót, tăng cường tính đúng đắn, hợp lý,trung thực, khách quan trong việc áp dụng và thực hiện các chính sách, chế độ kếtoán, tài chính của đơn vị

2.3.4 Tổ chức ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác kế toán

Theo giáo trình Nguyên lý kế toán, trường Đại học Kinh tế Tp.HCM (2015):

“Ứng dụng tin học trong công tác kế toán không chỉ đảm bảo cung cấp thông tinmột cách kịp thời, chính xác mà còn làm giảm nhẹ công việc xử lý số liệu, góp phầnlàm tăng hiệu suất công tác kế toán tại đơn vị.” Công nghệ thông tin đã góp phầnlàm thay đổi nhiều lĩnh vực quản trị hiện nay, đặc biệt là trong kế toán, được thểhiện chủ yếu ở việc xử lý dữ liệu và cung cấp thông tin kế toán có những bước tiếnlớn so với quy trình xử lý theo hướng thủ công trước đây

Theo Luật công nghệ thông tin (2006): “Công nghệ thông tin là tập hợp cácphương pháp khoa học, công nghệ và công cụ kỹ thuật hiện đại để sản xuất, truyềnđưa, thu thập, xử lý và trao đổi thông tin số” Trong thời kỳ nền kinh tế ngày càngphát triển và hội nhập sâu rộng, công tác kế toán luôn là công cụ nồng cốt trong quátrình hoạt động của đơn vị Sự phát triển nhanh chóng và ngày càng đa dạng hơncủa hoạt động kế toán đã làm cho dữ liệu về công tác này trở nên đa dạng và phongphú Vấn đề được xem xét là đơn vị phải ghi nhận, xử lý, lưu trữ các thông tin dữliệu như thế nào để có thể đưa ra những thông tin tài chính chất lượng cho nhà quảntrị

Từ vấn đề trên, việc tổ chức định hướng ứng dụng công nghệ thông tin trongcông tác quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập sẽ làm thay đổi cơ bản công việc củanhân viên kế toán như: khối lượng công việc ghi chép, tìm kiếm, xử lý sẽ được giảm

đi đáng kể, và có thể tìm kiếm thông tin dữ liệu một cách dễ dàng hơn, tiết kiệmđược thời gian, chi phí cho đơn vị Bên cạnh đó, người làm công tác kế toán khôngcòn phải mất nhiều thời gian cho việc ghi sổ, nhập liệu mà chuyển sang việc kiểmtra, kiểm soát, phân tích dữ liệu và cung cấp thông tin kế toán

2.4 Đặc điểm về thông tin kế toán tài chính của trường CĐCL

Nội dung công tác tổ chức kế toán tại các đơn vị sự nghiệp giáo dục đào tạođược tổng hợp từ các nghiên cứu trước và được trình bày ở phần trên Tổ chức côngtác kế toán tại trường CĐCL cũng thực hiện tương tự theo các nội dung: vận dụngchế độ kế toán, chứng từ kế toán, hệ thống tài khoản, sổ sách và hình thức kế toán,lập và nộp báo cáo kế toán tuân thủ theo thông tư số 107/2017/TT-BTC của Bộ tàichính về việc hướng dẫn chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp

Thông tin kế toán tài chính của trường CĐCL được cung cấp một cách liêntục, thường xuyên và có hệ thống tình hình tài chính, tình hình hoạt động, luồng tiềncủa cụ thể Thông tin kế toán phản ánh một cách tổng quát về tình hình tài chính, là

dữ liệu rất quan trọng đóng góp vào quy trình ra quyết định của trường và của cơquan chủ quản, từ đó thúc đẩy sự nghiệp phát triển công tác giáo dục của nhàtrường Do đó thông tin kế toán luôn phải đảm bảo được tính phù hợp, tin cậy và cóthể so sánh được:

+ Tính phù hợp: nghĩa là thông tin kế toán phải được thể hiện một cách dễ

hiểu, giúp người đọc và sử dụng báo cáo hiểu được các con số, các chỉ tiêu và mối quan hệ trong báo cáo này

+ Tính tin cậy: nghĩa là thông tin kế toán phải được trình bày và công bố

đúng theo yêu cầu đã đề ra, mang tính trung thực, khách quan và đầy đủ, không bóp méo dữ liệu, không sai lệch so với tình hình thực tế

+ Có thể so sánh được: nghĩa là các trường sử dụng thống nhất các nguyêntắc và phương pháp kế toán trong suốt kỳ kế toán Trường hợp có thay đổi, phải giảitrình rõ nhằm giúp người đọc báo cáo kế toán có thể so sánh được giữa kỳ kế toánnày với kỳ kế toán trước hoặc sau đó.

Các đối tượng sử dụng thông tin báo cáo tài chính của trường CĐCL là Bangiám hiệu, cơ quan chủ quản cấp trên là những người có trách nhiệm điều hành vàthực hiện mục tiêu chung của nhà trường Ngoài ra, báo cáo kế toán còn được cungcấp cho các đơn vị đầu tư, các cơ quan chức năng, thanh tra hoặc kiểm toán nhànước khi có lệnh kiểm tra của cơ quan cấp trên Tùy vào mỗi trường trực thuộc cơquan bộ ngành quản lý khác nhau nhưng chung quy đều thực hiện chế độ tài chính

và sử dụng nguồn ngân sách theo quy định của pháp luật, theo Điều 31 của Luậtgiáo dục nghề nghiệp số 74/2014/QH13

2.5 Lý thuyết nền

2.5.1 Lý thuyết đại diện

Lý thuyết đại diện nghiên cứu mối quan hệ giữa bên ủy quyền và bên được

ủy quyền theo Jensen và Meckling trong một công bố năm 1976 Bên ủy quyền làchủ sở hữu của các nguồn lực, còn bên được ủy quyền là người đại diện quản lý cácnguồn lực đó Chủ sở hữu sẽ trao cho người đại diện một số quyền nhất định đểquản lý và điều hành nhằm phục vụ lợi ích cho chủ thể Lý thuyết đại diện cho rằng,nếu chủ thể và người đại diện quản lý công ty đều mong muốn có lợi ích cho mình,thì chắc chắn rằng người quản lý công ty sẽ không cố gắng thực hiện những việcmang lại lợi ích tốt nhất cho chủ sở hữu của họ Xung đột sẽ phát sinh khi có thôngtin không đầy đủ và bất cân xứng giữa chủ sở hữu và đại diện trong công ty vì cảhai bên có lợi ích khác nhau Người đại diện quản lý công ty sẽ có ưu thế hơn vềthông tin, nên dễ dàng thực hiện cho lợi ích riêng của mình Lý thuyết này nói lênviệc làm thế nào để có thể hạn chế sự phân hóa lợi ích giữa chủ sở hữu và người đạidiện khi mà người đại diện có lợi thế hơn về thông tin

Vì vậy, người đại diện quản lý đơn vị công nói chung và đơn vị sự nghiệpcông lập nói riêng cần phải đưa ra những thông tin khách quan, trung thực về tình

hình hoạt động tài chính, cụ thể là việc thực hiện công tác tổ chức kế toán tại đơn vịnhằm giảm thiểu việc xung đột lợi ích giữa cấp trên và cấp dưới.

2.5.2 Lý thuyết thông tin bất cân xứng

Lý thuyết này được ra đời vào những năm 1970 bởi ba nhà nghiên cứuGeorge Akerlof, Michael Spence và Joseph Stiglitz cùng vinh dự nhận giải Nobelkinh tế vào năm 2001 Lý thuyết thông tin bất cân xứng là việc các bên tham giagiao dịch cố tình che đậy thông tin, không công bố minh bạch về thông tin đangnắm giữ Việc này làm cho bên có ít thông tin sẽ có những quyết định không chínhxác khi giao dịch, song song đó bên nắm giữ nhiều thông tin hơn sẽ có hành vi cố ýgây bất lợi cho bên kia khi thực hiện giao dịch Ví dụ như là người mua hàng sẽ có

ít thông tin hơn người bán, do đó họ sẽ không có thông tin thực đúng về giá cả kịpthời dẫn đến việc họ sẽ trả giá thấp hơn giá vốn của người bán, làm cho người bánkhông có động lực sản xuất sản phẩm có chất lượng, điều này làm bất lợi cho cả haibên, thất bại thị trường xảy ra

Việc thực hiện thông tin trên báo cáo tài chính do kế toán cung cấp đòi hỏiphải minh bạch, trung thực thì việc ra quyết định về kinh tế tài chính của nhà quảntrị mới có độ chính xác cao, giúp cho hoạt động của đơn vị phát triển Tác giả vậndụng lý thuyết này vào luận văn nhằm hoàn thiện công tác tổ chức kế toán thật tốtphục vụ cho việc cung cấp thông tin đáng tin cậy cho cấp trên

2.6 Các nhân tố ảnh hưởng đến việc hoàn thiện công tác tổ chức kế toán

Dựa vào cơ sở lý luận, lý thuyết nền và những nghiên cứu trước đây của cáctác giả Choy Chong và cộng sự (2011), Trần Hoàng Tâm (2013), Nguyễn Thị ThuHiền (2015), Phạm Thị Mỹ Phước (2017) đã đưa ra các nhân tố ảnh hưởng đến côngtác tổ chức kế toán như là: cơ chế quản lý; vận dụng chế độ kế toán và hệ thống vănbản pháp lý; luật ngân sách nhà nước; trình độ chuyên môn của chuyên gia và kếtoán viên; công nghệ thông tin; hệ thống kiểm tra kế toán, kiểm soát nội bộ; sự quantâm công tác kế toán của lãnh đạo đơn vị,… Tác giả đã đúc kết, lựa chọn và xácđịnh ra 5 nhân tố tác động đến hoàn thiện công tác tổ chức kế toán tại

các trường cao đẳng công lập trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh để làm nghiêncứu cho bài luận văn của mình, cụ thể như sau:

2.6.1 Hệ thống văn bản pháp lý

Hệ thống pháp lý và các văn bản hướng dẫn cho việc thực hiện công tác tổchức kế toán là nhân tố ảnh hưởng khá quan trọng Những văn bản này bao gồm:Luật kế toán, luật ngân sách, chuẩn mực kế toán công, nghị định, thông tư hướngdẫn, quy định về quản lý, quy định về chế độ kế toán trong đơn vị hành chính sựnghiệp,…là cơ sở để bộ máy kế toán điều chỉnh hoạt động

Nhìn chung, hệ thống văn bản pháp lý ở Việt Nam là khá đầy đủ về quy định,hướng dẫn quản lý tài chính ở khu vực công nói chung và cho các đơn vị hành chính

sự nghiệp nói riêng Qua nhiều lần đổi mới và chỉnh sửa đã giúp cho các đơn vịhành chính sự nghiệp từng bước quản lý chặt chẽ hơn nguồn tài chính của đơn vịgóp phần tạo nên thành công chung trong quá trình điều hành ngân sách của Nhànước Điển hình gần đây là có Nghị định 16/2015/NĐ-CP quy định cơ chế tự chủcủa đơn vị sự nghiệp công lập, điều chỉnh cơ chế hoạt động, cơ chế tài chính đối vớiĐVSNCL theo hướng tăng cường trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm, khuyếnkhích các đơn vị có điều kiện vươn lên tự chủ ở mức cao; Thông tư số 107/2017/TT-BTC về việc hướng dẫn chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp áp dụng cho cơ quannhà nước; đơn vị sự nghiệp công lập; trừ các đơn vị sự nghiệp công lập tự đảm bảochi thường xuyên và chi đầu tư được vận dụng cơ chế tài chính như doanh nghiệphoặc tổ chức, đơn vị không sử dụng ngân sách nhà nước Tuy nhiên, để dễ dàngtrong công tác quản lý nội bộ, các đơn vị sự nghiệp công lập tự thiết kế, xây dựngthêm một số sổ kế toán theo dõi phù hợp cho đơn vị mình nhưng vẫn đảm bảo tuântheo các quy định của pháp luật trong chế độ kế toán của nhà nước

Hệ thống pháp lý và văn bản hướng dẫn càng được thống nhất chặt chẽ rõràng thì công việc tổ chức thực hiện càng được thuận lợi Theo nghiên cứu của tácgiả Muller (1968), Seidler (1976) đã chứng minh “hệ thống văn bản, pháp luật củamột quốc gia có ảnh hưởng trực tiếp đến công tác kế toán và là nguồn gốc chínhhình thành các quy tắc kế toán của quốc gia đó”

2.6.2 Trình độ chuyên môn của nhân viên kế toán

Để thực hiện tốt công tác kế toán đòi hỏi người làm trong lĩnh vực này phải

có trình độ kiến thức am hiểu vững chắc về nghiệp vụ kế toán, luôn luôn học hỏi vàkịp thời cập nhật những đổi mới phục vụ cho công tác tổ chức kế toán phù hợp vớichế độ kế toán hiện hành Như vậy, trình độ chuyên môn của đội ngũ nhân viên kếtoán trong mỗi đơn vị là rất cần thiết và quan trọng Trong trường hợp các thông tin

kế toán bị sai lệch sẽ ảnh hưởng rất lớn đến các quyết định của nhà quản lý

Theo Chan (2005), Choy Chong và cộng sự (2011) những người làm kế toántrong một đơn vị là nguồn nhân lực vô cùng quan trọng vì họ là những người trựctiếp tham gia vào công tác tổ chức kế toán quyết định đến nguồn tài chính của đơn

vị Tác giả Phạm Quang Huy (2014) cũng đề cập rằng “Nguồn nhân lực kế toáncông hiện nay vẫn chưa đáp ứng được sự đổi mới nhanh chóng về chuyên môn vàcông nghệ, rất cần thiết có những chương trình đào tạo hay cập nhật kiến thứcchuyên môn thường xuyên đối với các kế toán viên” Bên cạnh đó, bài nghiên cứucủa tác giả Nguyễn Thị Thu Hiền (2015) đã chú trọng đến nhân tố trình độ chuyênmôn của kế toán viên và đưa nhân tố này tác động đến việc cải cách kế toán khu vựccông sang cơ sở dồn tích vào mô hình nghiên cứu của mình

Từ đó, có thể thấy rằng nếu có một bộ máy tổ chức công tác kế toán làm việcchuyên nghiệp với trình độ chuyên môn tốt sẽ mang lại hiệu quả rất nhiều cho bộphận kế toán tại đơn vị Cũng theo đó, những kế toán nắm vững về kiến thứcchuyên môn, làm việc rất mau lẹ và sẽ biết cách tiết kiệm được chi phí tối đa chođơn vị

2.6.3 Sự quan tâm công tác kế toán của lãnh đạo nhà trường

Với mỗi đơn vị, nhà quản lý, lãnh đạo là người giữ linh hồn, truyền cảmhứng và dẫn dắt tổ chức đi lên Theo tác giả Sandeep Nabar (2007), Anu Agrawal(2004) và Choy chong và cộng sự (2011) có nhận định rằng chất lượng thông tintrên báo cáo tài chính là tốt và đáng tin cậy nếu như nhà quản lý của doanh nghiệp

có am hiểu càng nhiều về lĩnh vực kế toán tài chính Sự hỗ trợ của ban quản lý cấp

cao là một nhân tố xác định sự thành công hay bất bại khi thực hiện và phát triểncông tác kế toán (Sandesh, 2010).

Theo quy định của Luật kế toán người đứng đầu đơn vị có trách nhiệm trongviệc tổ chức và chỉ đạo trong việc thực hiện công tác kế toán trong đơn vị Do đó,đội ngũ lãnh đạo tại đơn vị phải hiểu, quan tâm sâu sắc về công tác kế toán Lãnhđạo là người sử dụng số liệu báo cáo tài chính của kế toán trong việc thực hiện raquyết định, không nên chủ quan chỉ dùng kinh nghiệm quản lý và xem xét lợi íchtrong ngắn hạn thì chất lượng trên báo cáo tài chính sẽ không được quan tâm Nếu

có sự quan tâm tốt từ nhà quản lý thì bộ phận tổ chức kế toán sẽ chủ động làm việctheo hướng tích cực hơn, hạn chế được những gian lận, sai sót không đáng có, mangđến một báo cáo tài chính có sự tin cậy cao, hữu ích cho người sử dụng Bởi suy chocùng, nhà quản lý, người lãnh đạo là những người chịu trách nhiệm cao đối với cấptrên và đưa ra quyết định sự thành bại của một tổ chức Điều đó đòi hỏi họ cũngphải am hiểu về kế toán quản trị của đơn vị để có những cái nhìn, nhận xét từ đóđưa ra quyết định đúng đắn giúp cho đơn vị phát triển góp phần vào công cuộc xâydựng và phát triển đất nước

2.6.4 Hệ thống kiểm soát nội bộ

Theo COSO năm 2013 về chống gian lận khi lập báo cáo tài chính đã địnhnghĩa như sau: “Kiểm soát nội bộ là một quy trình đưa ra bởi Ban quản trị củadoanh nghiệp, nhà quản lý và các nhân sự khác, được thiết kế để đưa ra sự đảm bảocho việc đạt được mục tiêu về hoạt động, báo cáo và tuân thủ”

Kiểm soát nội bộ là một khái niệm đã được thảo luận rất nhiều trong các tàiliệu nghiên cứu hiện nay Nó không phải là một thủ tục hay chính sách được thựchiện tại một thời điểm nhất định mà nó là một quy trình hoạt động được vận hànhliên tục ở tất cả mọi cấp độ trong đơn vị nhằm cung cấp một sự đảm bảo hợp lý đểgiảm thiểu các rủi ro và đạt được mục tiêu chung của tổ chức, quá trình này sẽ thayđổi liên tục để thích ứng với mọi thay đổi mà tổ chức sẽ phải đối mặt

Điều 39, Luật kế toán 2015 cho rằng, “Kiểm soát nội bộ là việc thiết lập và tổchức thực hiện trong nội bộ đơn vị kế toán các cơ chế, chính sách, quy trình, quy

định nội bộ phù hợp với quy định của pháp luật nhằm bảo đảm phòng ngừa, pháthiện, xử lý kịp thời rủi ro và đạt được yêu cầu đề ra”.

Cũng có khái niệm khác nêu rằng: “Kiểm soát nội bộ và hệ thống kiểm soátnội bộ cùng có chung mục đích, đều do con người xây dựng, thiết lập nhưng chúng

có những điểm khác nhau Kiểm soát nội bộ thường đi vào kiểm soát với nhữngchính sách, thủ tục, nguyên tắc, quy định có tính hệ thống được thừa nhận rộng rãi,phổ biến Còn khi nói hệ thống kiểm soát nội bộ là nói đến các chính sách, thủ tục,các bước kiểm soát do lãnh đạo đơn vị xây dựng có tính chất bao trùm tất cả mọilĩnh vực trong đơn vị Vậy, hệ thống KSNB bao gồm cả KSNB và bản thân conngười cùng với những phương tiện có tính chất kỹ thuật, cấu trúc hướng vào kiểmsoát mang tính bền vững, ổn định, đảm bảo và lâu dài” theo Tạp chí Tài chính kỳ I,

số tháng 11/2016

Có rất nhiều những quan điểm khác nhau về hệ thống kiểm soát nội bộ.Trong đó, quan điểm được thừa nhận rộng rãi nhất hiện nay là “Hệ thống KSNB làtoàn bộ các chính sách, những quy định, các thủ tục kiểm soát, các bước công việc

do lãnh đạo đơn vị xây dựng và áp dụng nhằm quản lý và điều hành hoạt động củađơn vị đạt kết quả Hệ thống KSNB nhằm vào 3 vấn đề lớn, đó là: Tuân thủ luậtpháp và quy định; Đảm bảo mục tiêu của hoạt động (hiệu quả hoạt động và hiệunăng quản lý); Đảm bảo độ tin cậy của báo cáo tài chính”

Theo các nghiên cứu trước về kiểm soát nội bộ tại các trường cao đẳng đạihọc của các tác giả Phạm Thị Hoàng (2013), Nguyễn Thị Hoàng Anh (2014),Nguyễn Thị Thu Hậu (2014) cũng đã chỉ ra rằng hệ thống KSNB giúp các trườngchủ động trong việc phòng ngừa, ngăn chặn những sai phạm, kiểm soát những rủi ronhằm hoàn thiện hơn công tác kiểm soát thu chi nội bộ, minh bạch trong BCTCgiúp cho bộ phận kế toán cung cấp ban lãnh đạo những thông tin kế toán hữu ích vàđáng tin cậy, từ đó giúp nhà trường hoàn thiện, nâng cao hiệu quả công tác kế toántại đơn vị

2.6.5 Hệ thống công nghệ thông tin

Hệ thống công nghệ thông tin là một tập hợp có cấu trúc các trang thiết bịphần cứng, phần mềm, cơ sở dữ liệu và hệ thống mạng để sản xuất, truyền nhận, thuthập, xử lý, lưu trữ và trao đổi thông tin số phục vụ cho một hoặc nhiều hoạt động

kỹ thuật, nghiệp vụ của kế toán trong đơn vị

Quyết định số 181/QĐ-BTC ngày 25/01/2011 của Bộ tài chính “về việc banhành quy định chế độ báo cáo số liệu tài sản cố định và tình hình biến động tài sản

cố định hàng năm thông qua chương trình phần mềm quản lý tài sản trong các cơquan hành chính, đơn vị sự nghiệp công lập, dự án trực thuộc Bộ tài chính” nhằmmục tiêu ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý tài sản công ở các cơquan nhà nước được tốt hơn

Ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác kế toán bằng việc sử dụng phầnmềm kế toán “Khái niệm về phần mềm kế toán là chương trình máy tính được thiếtlập nhằm hỗ trợ cho công tác kế toán trong quá trình thu thập, xử lý, lưu trữ, lập vàcung cấp các báo cáo kế toán cho đối tượng sử dụng” Thực tế đã chứng minh, côngnghệ thông tin đã thay đổi sổ sách kế toán truyền thống chuyển sang lưu trữ, xử lý

dữ liệu bằng máy tính Các phần mềm kế toán được thiết kế với hàng loạt tính năngchuyên ngành, hoặc có thể được tùy chỉnh để đáp ứng sao cho phù hợp với quy mô,tình hình hoạt động kinh doanh của từng đơn vị

Nghiên cứu của tác giả Zuriati và cộng sự (2017), Choy Chong và cộng sự(2011) cho rằng một hệ thống hiệu quả sẽ hỗ trợ người dùng thực hiện nhiệm vụ của

họ một cách hiệu quả Hệ thống công nghệ thông tin phát triển để tạo điều kiện chocông tác tổ chức, thu thập, lưu trữ và phổ biến dữ liệu được thuận lợi hơn Bên cạnh

đó một hệ thống hiệu quả sẽ giúp cho đơn vị dễ dàng phân tích, kiểm soát và raquyết định Trong nghiên cứu của tác giả Ouda (2004) cũng có một nhân tố tác độngđáng kể đến việc chuyển đổi cơ sở kế toán là hệ thống máy tính, phần mềm, tốc độ

kế nối dữ liệu