Nghiên cứu hiện trạng và dự báo sự thay đổi môi trường không khí và nước huyện Đại Từ đến năm 2020 : Luận văn ThS. Khoa học môi trường và bảo vệ môi trường: 60 85 02

Chất lượng các nguồn nước mặt trên địa bàn huyện Đại Từ.... Các nguồn gây ô nhiễm không khí trên địa bàn huyện .... Dự báo sự thay đổi chất lượng môi trường nước và không khí huyện Đại T

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

-

Phạm Tất Đạt

NGHIÊN CỨU HIỆN TRẠNG VÀ DỰ BÁO SỰ THAY ĐỔI

MÔI TRƯỜNG KHÔNG KHÍ VÀ NƯỚC HUYỆN ĐẠI TỪ ĐẾN NĂM 2020

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

Hà Nội - Năm 2012

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

-

Phạm Tất Đạt

NGHIÊN CỨU HIỆN TRẠNG VÀ DỰ BÁO SỰ THAY ĐỔI

MÔI TRƯỜNG KHÔNG KHÍ VÀ NƯỚC HUYỆN ĐẠI TỪ ĐẾN NĂM 2020

CHUYÊN NGÀNH: KHOA HỌC MÔI TRƯỜNG

MÃ SỐ: 60 85 02

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS VŨ VĂN MẠNH

Hà Nội - Năm 2012

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban giám hiệu, các Thấy giáo, Cô giáo của Trường Đại học khoa học tự nhiên - Đại học quốc gia Hà Nội đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong qúa trình học tập và hoàn thành khoá học

Để hoàn thành Luận văn này, em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS

Vũ Văn Mạnh người thấy đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ em trong quá trình thực hiện và hoàn thành luận văn tốt nghiệp

Tôi xin trân trọng cảm ơn Lãnh đạo Sở Tài nguyên và Môi trường, Chi cục bảo vệ môi trường, Trung tâm Quan trắc và Công nghệ môi trường đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong toàn bộ khoá học

Xin trân trọng cảm ơn Phòng quản lý khoáng sản, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Đại Từ đã giúp đỡ tôi trong quá trình thu thập số liệu và hoàn thành luận văn

Xin gửi lời cảm ơn tới gia đình, anh, chị, em, bạn bè, đồng nghiệp đã động viên giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn này

Xin trân thành cảm ơn

Thái nguyên, tháng 7 năm 2012

MỤC LỤC

Trang phụ bìa

Lời cam đoan

Lời cảm ơn

Mục lục

Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt

Danh mục các bảng

Danh mục các hình vẽ, đồ thị

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài 2

3 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 3

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN 4

1.1 Cơ sở lý luận và thực tiễn liên quan 4

1.1.1 Cơ sở lý luận 4

1.1.2 Cơ sở thực tiễn 5

1.2 Tổng quan về phát triển kinh tế - xã hội và vấn đề môi trường 7

1.2.1 Việt Nam 7

1.2.2 Thái Nguyên 12

1.3 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Đại Từ 16

1.3.1 Điều kiện tự nhiên 16

1.3.2 Hiện trạng phát triển kinh tế - xã hội huyện Đại Từ 25

1.4 Quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội huyện Đại Từ đến năm 2020 32

1.4.1 Quan điểm phát triển 32

1.4.2 Mục tiêu phát triển 33

1.4.3 Quy hoạch phát triển một số ngành, lĩnh vực chủ yếu 34

CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 42

2.1 Đối tượng nghiên cứu 42

2.2 Phạm vi nghiên cứu 42

2.3 Các nội dung nghiên cứu 42

2.4 Các phương pháp nghiên cứu 43

Trang

2.4.1 Phương pháp thống kê, phân tích tổng hợp 43

2.4.2 Phương pháp điều tra khảo sát thực địa 43

2.4.3 Phương pháp hệ số ô nhiễm 43

2.4.4 Phương pháp lấy mẫu ngoài hiện trường và phân tích trong phòng thí nghiệm 44 2.4.5 Phương pháp bản đồ và hệ thông tin địa lý 48

2.4.6 Phương pháp theo mô hình hệ thống DPSIR 48

2.4.7 Phương pháp "hồi cứu quá khứ - dự báo tương lai" 49

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 50

3.1 Hiện trạng và diễn biễn môi trường nước mặt huyện Đại Từ 50

3.1.1 Các nguồn gây ô nhiễm môi trường nước mặt 50

3.1.2 Ước tính tải lượng các nguồn gây ô nhiễm nước mặt 53

3.1.3 Chất lượng các nguồn nước mặt trên địa bàn huyện Đại Từ 57

3.2 Hiện trạng và diễn biễn môi trường không khí huyện Đại Từ 71

3.2.1 Các nguồn gây ô nhiễm không khí trên địa bàn huyện 71

2.2.2 Diễn biến ô nhiễm 73

3.3 Dự báo sự thay đổi chất lượng môi trường nước và không khí huyện Đại Từ do hoạt động phát triển kinh tế xã hội đến năm 2020 74

3.3.1 Sự thay đổi môi trường nước 74

3.3.2 Sự thay đổi môi trường không khí 78

3.4 Đề xuất một số giải pháp bảo vệ môi trường nước và không khí huyện Đại Từ 87

3.4.1 Phương pháp tiếp cận 87

3.4.2 Đề xuất một số giải pháp bảo vệ môi trường 89

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 99

1 Kết luận 99

2 Kiến nghị 100 TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

TT Chữ viết

tắt Ý nghĩa của chữ viết tắt TT Chữ viết tắt Ý nghĩa của chữ viết tắt

triển nông thôn

triển chính thức

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 1.1 Tổng sản phẩm theo giá thực tế trên địa bàn tỉnh 13

Bảng 1.2 Biến động dân số các xã trên địa bàn huyện 25

Bảng 1.3 Chuyển dịch cơ cấu giá trị sản xuất qua các năm 27

Bảng 1.4 Diện tích, năng suất, sản lượng một số cây trồng vật nuôi chính 2005-2009 29

Bảng 1.5 Hiện trạng sử dụng đất trên địa bàn huyện Đại Từ 30

Bảng 1.6 Quy hoạch phát triển một số cây trồng vật nuôi chính đến 2020 34

Bảng 2.1 Toạ độ các vị trí quan trắc môi trường nước mặt và không khí 45

Bảng 2.2 Các chỉ tiêu và phương pháp phân tích 47

Bảng 3.1 Lưu lượng nước thải của một số cơ sở công nghiệp trên địa bàn huyện 51

Bảng 3.2 Phân loại các nguồn ô nhiễm 53

Bảng 3.3 Hệ số chảy tràn với các nguồn thải 54

Bảng 3.4 Số liệu cơ bản và đơn vị tải lượng ô nhiễm 55

Bảng 3.5 Kiểm kê nguồn ô nhiễm phát sinh trên địa bàn huyện 56

Bảng 3.6 Tải lượng ô nhiễm ô nhiễm tại nguồn phát sinh trên địa bàn huyện 56

Bảng 3.7 Tải lượng ô nhiễm ô nhiễm đổ vào sông suối trên địa bàn 57

Bảng 3.8 Lưu lượng xe tại ngã ba thị trấn Đại Từ 72

Bảng 3.9 Kiểm kê nguồn ô nhiễm phát sinh trên địa bàn huyện năm 2015 và 2020 75

Bảng 3.10 Dự báo tải lượng ô nhiễm ô nhiễm tại nguồn phát sinh 75

Bảng 3.11 Dự báo tải lượng ô nhiễm ô nhiễm đổ vào sông suối trên địa bàn 76

Bảng 3.12 Ước tính tải lượng các chất ô nhiễm chính trong khí thải phát sinh ở các cụm công nghiệp trên địa bàn huyện 78

Bảng 3.13 Tải lượng ô nhiễm phát sinh từ hoạt động khai thác mỏ đa kim Núi Pháo 79 Bảng 3.14 Tải lượng ô nhiễm khí độc hại phát sinh do hoạt động sản xuất xi măng 79

Bảng 3.15 Lưu lượng, tải lượng và nồng độ khí thải từ hoạt động của nhà máy nhiệt điện 80

Bảng 3.16 Các ống khói trong hoạt động sản xuất xi măng 82

Bảng 3.17 Nồng độ ô nhiễm bụi ở các khoảng cách khác nhau do phát thải tại các ống khói trong trường hợp có xử lý bụi và không có xử lý 83

Bảng 3.18 Nồng độ các chất khí độc hại ở các khoảng cách khác nhau do phát thải từ hoạt động sản xuất xi măng 83

Trang

Bảng 3.19 Nồng độ các chất khí độc hại ở các khoảng cách khác nhau do phát thải từ hoạt động nhà máy nhiệt điện 84 Bảng 3.20 Nồng độ các chất ô nhiễm do các phương tiện vận chuyển trong làm đường cải dịch của dự án Núi Pháo 85 Bảng 3.21 Nồng độ các chất ô nhiễm do các phương tiện vận chuyển trong khu vực

mỏ than Núi Hồng 86 Bảng 3.22 Các phương pháp tiếp cận giảm thiểu ô nhiễm môi trường 88

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 1.1 Cơ cầu đóng góp của 03 khu vực kinh tế trong tổng GDP 13

Hình 1.2 Biểu đồ hiện trạng sử dụng đất trên địa bàn huyện Đại Từ 27

Hình 2.1 Bản đồ các vị trí quan trắc trên địa bàn huyện Đại Từ 42

Hình 3.1 Hình ảnh xả rác ra sông, suối trên địa bàn huyện 48

Hình 3.2 Dòng chảy ô nhiễm từ nguồn đến sông, suối 49

Hình 3.3 Tỷ lệ tải lượng đổ ra sông suối của các nguồn ô nhiễm 52

Hình 3.4 Bản đồ phân bố tải lượng BOD trên địa bàn huyện Đại Từ 53

Hình 3.5 Bản đồ phân bố tải lượng tổng N trên địa bàn huyện Đại Từ 54

Hình 3.6 Bản đồ phân bố tải lượng tổng P trên địa bàn huyện Đại Từ 55

Hình 3.7 Dao động độ pH tại các sông, suối trên lưu vực sông Công từ 2008 đến 2010 57

Hình 3.8 Biến động hàm lượng oxy hoà tan tại các sông, suối trên lưu vực Sông Công từ 2008 đến 2010 57

Hình 3.9 Diễn biến hàm lượng BOD5 tại các sông, suối trên lưu vực từ 2008 - 2010 58

Hình 3.10 Diễn biến hàm lượng nitrat tại các sông, suối trên lưu vực từ 2008 – 2010 59

Hình 3.11 Hàm lượng As phát hiện lớn nhất năm tại các sông, suối trên trên lưu vực từ 2008 - 2010 59

Hình 3.12 Dao động độ pH trong các nguồn nước mặt trước khi đổ vào Hồ Núi Cốc từ 2008 đến 2010 60

Hình 3.13 Diến biến hàm lượng DO tại các nguồn đổ vào Hồ Núi Cốc từ 2008 đến 2010 60

Hình 3.14 Diến biến hàm lượng BOD của các nguồn nước mặt đổ vào Hồ Núi Cốc từ 2008 đến 2010 61

Hình 3.15 Diến biến mật độ coliform của các nguồn nước mặt trước khi đổ vào Hồ Núi Cốc từ 2008 đến 2010 62

Hình 3.16 Biến thiên hàm lượng BOD và COD theo thời gian 64

Hình 3.17 Biến thiên hàm lượng NO3- theo các đợt quan trắc từ 2008 đến 2010 64

Hình 3.18 Biến động pH ở các độ sâu khác nhau 65

Hình 3.19 Sự thay đổi nhiệt độ ở các độ sâu khác nhau trên hồ 66

Hình 3.20 Sự thay đổi DO ở các độ sâu khác nhau trên hồ 66

Hình 3.21 Sự thay đổi tổng nitơ ở các độ sâu khác nhau trên hồ 66

Hình 3.22 Sự thay đổi tổng photpho ở các độ sâu khác nhau trên hồ 67

Trang

Hình 3.23 Bản đồ diễn biến chất lượng nước (BOD) trung bình năm tại các điểm quan trắc trên địa bàn huyện Đại Từ năm 2008 - 2010 68 Hình 3.24 Hình ảnh một số nguồn thải gây ô nhiễm môi trường không khí trên địa bàn huyện 69 Hình 3.25 Diễn biến hàm lượng bụi theo thời gian tại một số khu vực trên địa bàn huyện từ 2008 đến 2010 71 Hình 3.26 Hàm lượng bụi lơ lửng cao nhất tại một số khu vực trên địa bàn huyện từ

2008 đến 2010 71 Hình 3.27 Hàm lượng bụi lơ lửng trung bình năm tại một số khu vực trên địa bàn huyện từ 2008 – 2010 71 Hình 3.28 Bản đồ diễn biến hàm lượng bụi trung bình năm tại các điểm quan trắc trên địa bàn huyện Đại Từ năm 2008 – 2010 72 Hình 3.29 Bản đồ hàm lượng bụi lớn nhất tại các điểm quan trắc trên địa bàn huyện Đại Từ năm 2008 – 2010 73 Hình 3.30 Sơ đồ đơn giản biểu diễn dự báo chất lượng nước 76 Hình 3.31 Hình dạng vệt khói thực tế và đường bao vệt khói trung bình theo thời gian theo mô hình Gauss 81 Hình 3.32 Mô hình phát tán nguồn đường 84

PHỤ LỤC

- BÀI BÁO ĐĂNG TẠI TẠP TRÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ

- CÁC BẢN ĐỒ CÓ LIÊN QUAN

- KẾT QUẢ PHÂN TÍCH

- MỘT SỐ HÌNH ẢNH TRÊN ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU