DỰ ÁN ĐẦU TƯ MỞ RỘNG BÃI BẰNG GIAI ĐOẠN 2 VÀ GIẢI PHÁP

Bột giấy sẽ cung cấp cho dây chuyền sản xuất hiện tại của Bãi bằng và một số đơn vị sản xuất khác trong nước như Tissue Sông Đuống, Công ty cổ phần giấy Bãi bằng - Phong Châu.... Ngoài r

DỰ ÁN ĐẦU TƯ MỞ RỘNG BÃI BẰNG GIAI ĐOẠN 2

VÀ GIẢI PHÁP

2.1 Dự án đầu tư mở rộng Bãi Bằng giai đoạn 2

2.1.1 Tổng quan về dự án

Được soạn thảo Dự án tiền khả thi năm 2001 đến năm 2004 được phê duyệt chính thức Dự án khả thi được thực hiện trong vòng 4 năm, chính thức được phê duyệt năm 2008; triển khai dự án theo phương thức tổng thầu EPC

*Chủ đầu tư: Tổng công ty giấy Việt Nam

*Mục tiêu: lắp đặt hoàn chỉnh một dây chuyền sản xuất bột hóa tẩy trắng (công nghệ ECF) năng lực 250.000 tấn/năm Bột giấy sẽ cung cấp cho dây chuyền sản xuất hiện tại của Bãi bằng và một số đơn vị sản xuất khác trong nước như Tissue Sông Đuống, Công ty cổ phần giấy Bãi bằng - Phong Châu Còn dư sẽ xuất khẩu Ngoài ra theo quy hoạch, trong tương lai sẽ có thêm một máy xeo giấy thứ 3 được lắp đặt tại Bãi Bằng

-Triển khai đồng thời vùng trồng nguyên liệu tạo ra 160.000 ha bột gỗ cứng

-Áp dụng hệ thống quản lý chất lượng sản phẩm ISo 2000

-Hệ thống quản lý môi trường ISO 14000

*Tổng mức và nguồn vốn đầu tư mở rộng giai đoạn 2

(số liệu theo quyết định số 240/QĐ-GVN.HN ngày 20.4/2007 của hội đồng quản trị-gần nhất)

Hạng mục Số tiền Ghi chú Dự kiến nguồn

A Tổng mức 5.992.354.293.00 255.635.941

I Vốn cố định

1 Thiết bị

2 Xây lắp

3 XDCB khác

4 Lãi vay t/gian xây

dựng

5 Bảo hiểm vốn vay

TDXK

6 Dự phòng

II Vốn lưu động

B Nguồn vốn

1 Vay nước ngoài

2 Vay thương mại

trong nước

3 Vốn tự có

0 5.166.814.643.00 0

3.510.048.000.00 0

582.060.513.000 235.950.000.000 258.629.073.000

170.663.000.000

409.464.057.000 825.539.650.000 5.992.354.293.00 0

4.172.146.646.00 0

700.261.940.000 1.119.945.707.00 0

18,69%

219.378.000

10.666.438 25.591.504 BTC giúp lựa chọn thu xếp

Bốn ngân hàng thương mại cam kết và NHPT việt nam

Vay nước ngoài Vay TM trong nước

Tự có

Vay nước ngoài

Vay nước ngoài,

tự có Vay thương mại trong nước, tự có

Tổng mức đầu tư được phê duyệt sau khi được điều chỉnh tháng 7 năm 2008

là 8.446 tỷ đồng chưa bao gồm vốn lưu động

IRR sau thuế =12,9%

Tiến độ xây dựng dự kiến là 36 tháng kể từ khi Hợp đồng thương mại được chính thức ký kết giữa Tổng Công ty Giấy Việt nam và Tổng thầu EPC Đến thời điểm tháng 15/4/2009, đã tổ chức xong việc đấu thầu EPC và đang chấm thầu Dự kiến, tháng 9 năm 2009 sẽ hoàn tất xong việc ký kết hợp đồng chính thức với đơn vị trúng thầu EPC

Để có nguồn nguyên liệu cung cấp đủ cho dây chuyền sản xuất bột giấy, Tổng Công ty Giấy Việt nam phải thực hiện song song Dự án nguyên liệu giấy

với diện tích quy hoạch trên 164.000 ha (hiện đang có trên 79.000 ha rừng trồng) Tổng vốn đầu tư trên 2500 tỷ đồng Vùng nguyên liệu được mở rộng thêm ở các tỉnh cũ như Hà Giang, Tuyên Quang, Phú Thọ, Vĩnh Phúc và phát triển thêm tại Yên Bái, Sơn La, Hòa Bình

Ban Quản lý dự án Bãi bằng giai đoạn 2 chính thức thành lập tháng 4 năm 2008, cho đến hiện nay tổng số nhân viên là 26 người

Trưởng ban Quản lý Dự án là Thạc sĩ Văn Khắc

Dự kiến, năm 2010 dự án mở rộng giai đoạn 2 sẽ triển khai xong và khi

đi vào họat động thì giá trị sản xuất công nghiệp của Công ty mẽ sẽ nâng lên nhiều lần so với hiện nay, ước tính khoảng 3.600 tỷ đồng mỗi năm

2.1.2 Sự cần thiết của dự án

Xuất phát từ nhu cầu cấp bách của thị trường và nền kinh tế có nhiều biến động về giá cả và cung nguyên liệu Dự án đầu tư mở rộng giấy Bãi Bằng 2 sẽ khắc phục được những khó khăn này và giúp ngành giấy vững mạnh

Hiện tại chúng ta phải nhập khẩu bột giấy từ nước ngoài với diễn biến giá thay đổi từng ngày Sản xuất bột hóa ở trong nước chỉ đáp ứng 37% nhu cầu Trước đây chúng ta chỉ nhập bột hóa tẩy trắng, nay bột hóa không tẩy nhập ngày càng tăng vì các cơ sở phải ngừng sản xuất do không có khả năng xử lý nước thải vì quy mô nhỏ và công nghệ lạc hậu Kinh tế thế giới càng ổn định và phát triển thì giá bột ngày càng cao và càng có nhiều biến động Điều này dẫn tới hiệu quả sản xuất ngành giấy mong manh, dễ bị tổn thương, vì vậy khả năng cạnh tranh càng trở nên mong manh hơn

Với tài nguyên rừng không giầu có nhưng cũng đủ để phát triển sản xuất bột giấy dư thừa cho nhu cầu nội địa, nhưng trong 10 năm qua năng lực mới chỉ tăng thêm 10.000 tấn, trong khi ở cạnh chúng ra, đảo Hải Nam (Trung Quốc) một dây chuyền sản xuất bột hóa công suất 1 triệu tấn/năm đã đi vào hoạt động

từ 11-2004 Rõ ràng phương thức phân bổ nguồn lực cho phát triển trong ngành

giấy kém hiệu quả, không tạo điều kiện cho những bước phát triển tiếp theo của ngành giấy Trong khi trong tất cả các khâu sản xuất giấy thì khâu sản xuất bột giấy chiếm tới 70 %công đoạn và chiếm nhiều lao động thủ công nhất Chúng

ta lại sẵn lao động rẻ và dư thừa nhất là thời điểm hiện tại, dự án đi vào hoạt động sẽ giải quyết một số lượng việc làm lớn Số lượng này sẽ phân bổ cả ở khâu nguyên liệu thô, chặt, băm, mảnh cũng như nấu bột Phần cán giấy (xeo) chỉ chiếm 30% phần còn lại với yêu cầu rất cao về độ chính xác và kỹ sư có tay nghề cũng như trình độ Nghịch lý diễn ra như thế này, bột giấy chúng ta nhập

về trong khi vùng trồng nguyên liệu của ta rộng lớn và lao động phổ thông rẻ mạt hơn hẳn giá cho lao động tương đương ở các nước mà chúng ta đang nhập khẩu bột giấy, phần xeo giấy, máy móc của chúng ta cũng không thể hiện đại và chính xác cao như các nước đó Vậy chúng ta sẽ cạnh tranh bằng cách nào Hiện

cả nước có khoảng trên 300.000 ha rừng nguyên liệu, mỗi năm trồng mới khoảng 7.000 ha nhưng mới chỉ có rất ít nhà máy sản xuất bột giấy Để giải quyết lượng gỗ tồn đọng, nhiều năm nay, Việt Nam phải xuất khẩu một lượng

gỗ dưới dạng thô (dăm mảnh) tương đối lớn Trong đó, riêng Tổng công ty Giấy Việt Nam đã xuất khẩu trên 183.000 tấn dăm mảnh/năm Dăm mảnh đó lại được xuất khẩu sang những nước có ngành công nghiệp sản xuất bột giấy tốt, và chu trình vòng luẩn quẩn bắt đầu Nếu sản xuất giấy từ nguyên liệu thô như tre, nứa,

gỗ thì chi phí nguyên liệu chiếm khoảng 15% tổng chi phí, nhưng nếu sản xuất giấy từ bột nhập khẩu thì chi phí nguyên liệu chiếm từ 29 đến 35% tổng chi phí Như vậy, mỗi tấn bột giấy sản xuất trong nước có giá thành thấp hơn bột giấy nhập khẩu từ 2 đến 2,5 triệu đồng Giá thành giấy nếu nhập khẩu bột giấy về và chỉ tiến hành mỗi công đoạn cán giấy như hầu hết các doanh nghiệp sản xuất giấy đang làm thì không thể nào cạnh tranh nổi với giấy ngoại sau lộ trình AFTA Giá thành cao do 2 nguyên nhân: phụ thuộc vào giá bột giấy và nhập lẻ

tẻ nên giá cao Sức cạnh tranh kém còn do các doanh nghiệp lại không thể hợp tác được với nhau Chuyện nhập khẩu bột giấy là một ví dụ Hiệp hội Giấy Việt Nam cho biết, bảy tháng đầu năm nay 29 công ty giấy trong nước nhập khẩu

78.000 tấn bột giấy, với 172 hợp đồng của 29 doanh nghiệp qua 14 cửa khẩu Tính bình quân mỗi đơn đặt hàng chỉ có 453 tấn Ai cũng biết, nếu hợp tác để

ký những hợp đồng nhập khẩu lớn thì được giá rẻ hơn, nhưng các doanh nghiệp lại không thể bắt tay với nhau

Với đơn hàng cao nhất là 2.000 tấn và thấp nhất là 1 tấn thì giá nhập cao

và bị động là điều không tránh khỏi Theo số liệu sơ bộ của Tổng cục Hải quan, năm 2008 Việt Nam nhập khẩu trên 166 ngàn tấn bột giấy các loại đạt kim ngạch 117,1 triệu USD, tăng 26,19% về lượng và tăng 37,97% về trị giá

Hiện tại là thời điểm thích hợp nhất để thực hiện dự án Có 2 lý do có thể khẳng định điều đó

Thứ nhất: Do tác động của cuộc khủng hoảng toàn cầu mà tình hình đầu

tư và sản xuất không mấy sáng sủa, thời buổi suy thoái cũng khiến cho doanh nghiệp trên thế giới sản xuất ra hàng hóa nhưng lại không tiêu thụ được số hàng hóa đó Lượng hàng tồn kho lớn bắt đầu tìm cách đổ sang những thị trường dễ chịu hơn và đặc biệt đúng thời điểm lộ trình AFTA được triển khai Giá bột giấy trên thế giới đều giảm một cách nhanh chóng và giảm mạnh về giá Khi chưa tự chủ được lượng bột thì đây là điều kiện tốt để nhập khẩu bột giấy số lượng lớn

về sản xuất Tranh thủ thời cơ đó tập trung đầu tư mới và đầu tư nâng cấp các nhà máy sản xuất bột giấy công suất lớn

Thứ hai: Dây chuyền công nghệ trong thời điểm hiện tại cũng rẻ hơn,

nhiều doanh nghiệp nước ngoài rơi vào tình trang phá sản nên bán thanh lý máy móc rất rẻ mạt, đây là điều kiện tốt để chúng ta triển khai dự án sớm và tiến hành mua lại máy móc

Theo những mô hình hiện đại của ngành giấy trên thế giới, bất kỳ một dự

án nào cũng phải chủ động được 60% nguồn nguyên liệu đầu vào sản xuất Như vậy nếu muốn kịp tiến trình công nghiệp hóa hiện đại hóa thì ngành giấy phải có

mô hình chủ chốt sản xuất giấy hiện đại như vậy

2.1.3 Những khó khăn trong việc thực hiện dự án

 Khó khăn về vốn

Hiện tại, vốn đầu tư phần lớn là vay ngân hàng nước ngoài, trong khi đó Tổng công ty giấy Việt Nam phải có đủ số vốn đối ứng để được chấp nhận cho vay Số vốn vay lên đến 4.172.146.646.000 chiếm gần 70% tổng mức đầu tư dự kiến Hơn thế nữa, cuộc khủng hoảng tài chính khiến các ngân hàng trên thế giới đặc biệt là các nước châu Âu rơi vào hàng loạt khó khăn, chuyện giải ngân vốn vay này còn chưa được thực hiện Hàng loạt các ngân hàng châu Âu rơi vào phá sản khiến việc vay vốn trở nên nhiều e ngại Liệu các ngân hàng có giữ đúng cam kết cho vay vốn Dự án đồng thời mở rộng vùng trồng nguyên liệu để phục vụ cho công tác sản xuất cũng bị ảnh hưởng vì người trồng rừng không có vốn để trồng rừng, vốn cho qui hoạch và phát triển vùng nguyên liệu là 2.500 tỷ (160.000 ha) Toàn bộ số vốn trên đây đã được các ngân hàng nước ngoài cam kết cho vay Trong đó, riêng tỉnh Phú Thọ sẽ đầu tư phát triển trên 60.000 ha, còn lại là các tỉnh: Tuyên Quang, Hà Giang, Yên Bái, Sơn La, Vĩnh Phúc Hiện tại, ngân hàng cung cấp tín dụng này chỉ đáp ứng được 31% vốn cho người trồng rừng điều đó khiến vùng rừng nguyên liệu 160.000 ha gỗ cũng khó đạt được như mục tiêu

Thời điểm chính thức của dự án đầu tư mở rộng giai đoạn 2 là vào năm

2008 nhưng đến nay, nguồn vốn vẫn là khó khăn lớn nhất Dự án có khả năng chậm tiến độ lâu dài Bốn ngân hàng thương mại cam kết cho tổng công ty vay vốn hiện nay đang chần chừ vì dự án nhóm A vốn lớn, lại có công nghệ phức tạp Hơn nữa, ngành giấy cuối năm 2008 ảm đảm và nhiều nhà máy phải dừng sản xuất khiến các ngân hàng nghi ngại.Tình hình trên thế giới các nhà máy giấy phải đóng cửa nên tương lai không khả quan với các ngân hàng Thời gian khai thác để thu hồi vốn lại kéo dài, nên không dễ vay Chính vì vậy dự án đang

bị gián đoạn so với dự kiến Nguồn vốn đối ứng phải đạt 1.100 tỷ trong khi đó nếu dựa vào vốn khấu hao của tổng công ty thì chỉ đạt 400 tỷ

 Khó khăn trong việc lựa chọn nhà thầu

Gói thầu của dự án thuộc dạng EPC, việc lựa chọn nhà thầu EPC trong lĩnh vực công nghiệp giấy và chuyển giao công nghệ rất phức tạp Gói thầu bao gồm thiêt kế, xây dựng, cung cấp máy móc thiết bị cho công trình Phương pháp chấm thầu và xét tuyển nhà thầu là phương pháp dựa trên đề xuất về mặt kỹ thuật được đánh giá là đáp ứng yêu cầu theo tiêu chí “đạt” hay “ không đạt” Khó khăn trong việc chấm thầu vì có liên quan đến yếu tố nước ngoài, chính vì vậy rất khó trong việc xét duyệt nhà thầu và quản lý dự án Thậm chí trong điều khỏan tham chiếu và dữ liệu tài sản của nhà thầu tại ngân hàng ngoại cũng là điều chưa thể chắc chắn trong thời điểm hiện tại Hiện tại quá trình chấm thầu đang diễn ra và có nhiều bối rối trong việc xử lý

 Khó khăn trong cạnh tranh

Một dự án khả thi trong đó có xét đến yếu tố làm tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường Tuy nhiên với dự án này, sau khi dự án hoàn thành dự án sức cạnh tranh vẫn chưa cao do một số yếu tố bất khả kháng của cuộc khủng hoảng gây ra

Các chuyên gia phân tích thị trường của Ấn Độ còn cho biết thêm “hiện tại tồn kho của Indonesia và Trung Quốc đang ở mức hơn hai tháng công suất sản xuất và họ sẽ buộc phải tìm mọi cách để gia tăng xuất khẩu đến các quốc gia khác có thể Trong thời gian sắp tới, họ sẽ xuất sang Việt Nam một lượng khá lớn vì hiện tại, tồn kho của 2 nước này đang ở mức cao, giá nhập sẽ giảm đến mức có thể để có thể tống hàng tồn sang Việt Nam Giám đốc công ty giấy APP, một tập đòan giấy lớn của INDONESIA cũng bày tỏ ham muốn muốn chiếm lĩnh thị trường Việt Nam Liệu sau khi Bãi Bằng ngưng lò để cải tiến máy móc

đã quá lạc hậu và đầu tư cho giai đoạn 2, liệu thị phần của giấy Bãi Bằng trên thị trường có giảm sút và mờ nhạt Khỏang cách giữa giá giấy nhập khẩu và giá giấy sản xuất trong nước ngày càng cách xa nhau

2.2 Giải pháp khắc phục khó khăn để dự án nhanh chóng đi vào hoạt động

2.2.1 Nhóm giải pháp khắc phục khó khăn vĩ mô

*Về vốn

Như đã nói ở trên, đối diện với những khó khăn trong quá trình triển khai dự án Nếu không có bàn tay can thiệp từ chính phủ thì dự án không thể

đi vào hoạt động và hoàn thành Mặt hàng giấy vở và giấy in luôn được coi

là mặt hàng thiết yếu trong nước Chính phủ sẽ phải đưa ra những giải pháp nhanh gọn và cụ thể để dự án sớm đi vào hoạt động, dự án nằm trong quy hoạch tổng thể về ngành giấy từ bây giờ đến năm 2010, việc trì hoãn và kéo dài tiến độ dự án ảnh hưởng lớn đến cơ cấu và quy hoạch tổng thể của nền kinh tế

Thủ tướng chính phủ cũng đã cam kết đảm bảo với tổng công ty giấy là

sẽ bảo lãnh về vốn cho dự án có thể đi vào triển khai càng sớm càng tốt, tranh thủ cơ hội đầu tư Về phần vốn hỗ trợ người nông dân trong việc trồng rừng nguyên liệu giấy gỗ bạch đàn và keo, mục đích đáp ứng kịp thời nguyên liệu cho nhà máy giấy khi dự án đã hoàn thành, tông công ty sẽ tiếp tục tìm sự ủng

hộ hỗ trợ từ phía ngân hàng phát triển Việt Nam Tuy nhiên việc chính phủ bảo lãnh về vay vốn nhưng phần vốn đối ứng là điều kiện quan trọng để có thể được chấp thuận vốn vay Vốn khấu hao chỉ đạt 400 tỷ đồng, trong khi yêu cầu vốn tự

có phải đạt 1.100 tỷ đồng Để khắc phục khó khăn này , tổng công ty sẽ lấy vốn

đó từ việc cổ phần hóa Kế hoạch cổ phần hóa sẽ được đẩy nhanh để đến đầu năm 2010, tổng công ty giấy Việt Nam sẽ hoạt động theo mô hình công ty cổ phần Dự tính sau khi cổ phần hóa vốn của tổng công ty sẽ tăng lên gấp đôi so với thời điểm hiện tại, và vốn tập trung đó sẽ được bổ sung vào vốn đối ứng còn thiếu, tiếp tục mục tiêu hoàn thành dự án đầu tư mở rộng nhà máy giấy Bãi Bằng giai đoạn 2

*Về thuế

Thuế có tác dụng mạnh để giấy có khả năng cạnh tranh trước sự ồ ạt của giấy ngoại Một số giải pháp sau đây mang tính tình thế nhưng cũng giúp cho tổng công ty nói riêng và ngành giấy nói chung có thời gian để chuẩn bị

1 Tăng thuế nhập khẩu giấy in viết từ 0 lên 5% và giấy in báo từ 3% lên 5% đối với các loại giấy in viết và giấy in báo xuất xứ từ các nước ASEAN (Quyết định 73/2008/QĐ-BTC ngày 05/09/2009)

2 Đề nghị điều chỉnh lại toàn bộ mã hàng trong Quyết định số 71/2008/QĐ-BTC với mức thuế suất nhập khẩu chỉ giảm so với thuế suất nhập khẩu theo Quyết định số 106/2007/QĐ-BTC là 1-3% áp dụng trong 2009 theo đúng các nguyên tắc mà Bộ Tài chính nêu ra

3 Cũng theo nguyên tắc trên, các mặt hàng giấy khác điều chỉnh giảm 1-3% theo đúng lộ trình đã cam kết so với thuế suất nhập khẩu theo Quyết định số 106/2007/QĐ-BTC

(Theo Quyết định 71: thuế suất thuế nhập khẩu giấy in báo giảm từ 32% xuống 20% và giấy in & viết giảm từ 32% xuống 25%.)

4 Giảm thuế GTGT đối với bột giấy và giấy các loại từ 10% xuống 5%, riêng giấy in báo từ 5% xuống 0%

5 Áp dụng thuế GTGT là 0% đối với giấy loại thu gom trong nước và có chính sách khuyến khích thu gom giấy và tái chế giấy Chính sách này làm tăng thêm nguồn nguyên liệu thay thế bột giấy nhập khẩu và làm giảm sự chậm trễ của tiến độ trồng rừng nguyên liệu

Ngoài ra kế hoạch giảm giá than và lùi kế hoạch tăng giá than cũng được kiến nghị và là giải pháp tạm thời giúp giảm bớt chi phí sản xuất để có thể cạnh tranh trong thời điểm hiện tại

1 Áp dụng giá than cho hộ giấy đối với tất cả các doanh nghiệp sản xuất bột giấy và giấy được ngày nào hay ngày ấy để hỗ trợ cho các doanh nghiệp sản xuất giấy trong giai đoạn khó khăn này

2 Áp dụng giá bán than cho sản xuất điện đối với Giấy Bãi Bằng vì tại đó

có nhà máy điện đang phát điện tự dùng và bán lên lưới quốc gia với công suất

28 MW

3 Lùi thời điểm tăng giá than sang quý II/2009

2.2.2 Nhóm giải pháp xuất phát từ nội lực tổng công ty

Đầu tư vào ngành giấy là rất khó khăn vì suất đầu tư quá lớn, thời gian thu hồi vốn chậm, có nhiều khả năng rủi ro trong cạnh tranh, nguyên liệu đầu vào có chu kỳ sinh trưởng dài; mặt khác quá trình sản xuất giấy có tác động trực tiếp đến môi trường là vấn đề rất nhạy cảm hiện nay Do vậy những năm qua, hầu như các nhà đầu tư nước ngoài chưa dám đầu tư vào ngành giấy ở Việt Nam Nhiều dự án đầu tư sản xuất trong nước cũng phải dừng hoặc hủy bỏ do thiếu vốn Trong điều kiện ấy, tổng công ty giấy Việt Nam luôn kiên trì hướng tới mục tiên xây dưng khu công nghiệp giấy Bãi Bằng phát triển bền vững và hiệu quả Trong hoàn cảnh hiện tại, khi 4 tháng cuối năm tổng công ty lao đao

về tiêu thụ giấy, hàng tồn kho lớn nhất từ trước tới nay và công ty phải đóng máy, dừng lò, điều này làm tâm lý công nhân viên có nhiều xáo động

Tổng công ty nên đưa ra hệ thống các giải pháp để đối phó với các khó khăn hiện tại và nâng cao sức cạnh tranh của công ty trên thị trường Điều quan trọng nhất ở các giải pháp này là nhanh nhậy trước sự thay đổi và biến động của thị trường Việc dự đoán đưa ra bao giờ cũng đi kèm với các tình huống khác nhau, có như thế, tổng công ty mới không bị rơi vào tình trạng bị động

Về khó khăn trong việc cạnh tranh với giấy ngoại

Một trong những giải pháp cấp bách của TCT trong giai đoạn này là ưu tiên thúc đẩy sản xuất công nghiệp, đặc biệt các nhóm mặt hàng xuất khẩu Với lợi thế về rừng nguyên liệu, giá nhân công thấp hơn trong khu vực, các đơn vị trong TCT cần tập trung nghiên cứu mở rộng thị trường với những mặt hàng