Nghiên cứu phương pháp tách, xác định lượng nhỏ Molypden trong lượng lớn Vonfram và ngược lại : Luận án TS. Hoá học: 62 44 29 01

cung nha the ma W, Mo, hgp kim va mot vai hgp chat ciia chiing khong thi bi thay the trong nhieu ung dung quan trgng trong cac ITnh virc khac nhau ciia ky thuat hien dai xem bang 1.3...

DAI HOC QUOC GIA HA NOI

TRl/dNG DAI HOG KHOA HOG T l / NHIEN

Sfi 5)C ijC

Dong Kim Loan

NGHIEN Ctru PHl/ONG PHAP TACH, XAC DINH Ll/ONG NHO MOLYPDEN

Chuyen nganh: Hoa Phan tich

Ma so : 62-44-29-01

LUAN AN TIEN SI HOA HOC

NGUOl HUONG D A N KHOA HOC

GS TSKH Lam Nsoc Thu

HA NOI - 2006

Tranj MUG LUG

Danh muc cac ky hieu va chu vi^t t4t

Danh muc cac bang

Danh muc cac hinh ve, 66 thj

MODAU

Chirorng 1 TONG QUAN

1.1 Su- ton tai va irng dung cua molypden va vonfram

L1.1 Sir ton tai va phan bo tir nhien cua molypden va vonfram A

L 1.2 Dae diem nguyen to, tinh chat vat ly va nhCrng ijng dung 5

CO ban ciia molypden va vonfram

1.1.3 Vai tro sinh hoc ciia molypden va vonfram 7

1.2 Hoa hoc ve molypden va vonfram 9

1.2.1 Ion molypdat va vonframat trong dung dich 10

1.2.2 Phuc chelat cua Mo va W 15

1.2.3 Phirc lien hop ion cija Mo va W 19

1.3 Cac phuong phap tach va lam giau molypden va vonfram 21

1.3.1 Phuong phap ket tiia 21 1.3.2 Cac phuong phap chiet 23

1.3.3 Cac phuong phap sac ky 28

1.3.4 Tach bang chung cat 32

1.4 Cac phuong phap phan tich molypden ben canh vonfram va 33

nguo'c lai

1.4.1 Xac djnh bang cac phuong phap hoa hoc 33

1.4.2 Cac phuong phap pho phan tu 36

1.4.3 Cac phuong phap khac 40

Chuong 2 THIJC NGHIEM 42

4:

4'

45

2 2 1 Hoa chat

2.2.2 Thiet bi nghien ciru

2.3 Phu-orng phap t h y c nghiem

2.3.1 P h u o n g phap do pho hSp thu phan ttj 4{

2.3.1.1 Xac djnh buoc song h§p thu cue dai 4J 2.3.1.2 Nghien curu anh h u o n g cija nong do axit 4c 2.3.1.3 Khao sat anh h u o n g ciia moi truang nuoc - dung 4S

m o i hijii CO

2.3.2 P h u o n g phap chiet - trSc quang 5(;

2.3.2.1 P h u o n g phap chiet - trSc quang nghien ciju phuc 5C

M o ( V I ) va W(VI) voi T O A B trong moi truong nuac axeton

-2.3.2.2 P h u o n g phap chi^t-tr5c quang nghien cuu lien 5 1 hop ion giua Mo(VI) va W(VI) voi CV va BG trong moi

truong n u o c - axeton 2.3.2.3 P h u o n g phap danh gia va xay dung duong 53 chuan xac djnh M o 0 2 ' ^ b^ng T O A B va H^W^O:,'" bang

b a z o mau hChi c o 2.3.3 Chuan bj mau phan tich ICP-MS 54 2.3.4 He thong trao doi ion kin hoi dung moi 54

2.3.4.1 Thiet ke, lap dat thiet bi trao doi ion on dinh 54 nong do axeton

2.3,4.2 Xay d u n g dirang chuan xac dinh nong do axeton 56

2.3.5 Ky thuat trao doi ion trirc tiep trong moi tnrong nuoc - 57

dung moi hiru ca

Chirong 3 KET QUA VA THAO LUAN 59

3.1.1 Phuc chelat cua Mo(VI) va W(VI) trong moi truang

5-nuac

3.1.2 Phuc chelat ciia Mo(VI) va W(VI) trong moi truong 6: nuac-dung moi hiru ca

3.1.3 Nghien curu kha nang tao noi phuc cua Mo(VI) va W(VI) 6;

vai TOAB trong moi truang nuac - axeton

3.1.4 Quy trinh chiet-tr^c quang xac djnh Mo(VI) ben canh 6i

W(VI) bang thuoc thu TOAB trong moi truong nuac - axeton

3.2 Nghien ciru kha nang tao lien ho-p ion cua Mo(VI) va W(VI) 7]

voi bazo- mau hiru co- trong moi tru-crng nxr&c - axeton

3.2.1 Nghien cuu kha nang tao lien hop ion cua Mo( VI) va 71 W(V1) voi brilian xanh (BG) trong moi truong nuoc - axeton

3.2.2 Nghien cuu kha nang tao lien hap ion ctta Mo( VI) va 7"/ W(V1) voi tim tinh the (CV) trong moi truang nuoc - axeton

3.3 Nghien cuu tach true tiep Mo(VI) va \V(V1) b^ng ky thuat 85 trao doi ion trong moi truong nu-oc - axeton

3.3.1 Khao sat kha nang \uu giu va ma giai cua Mo( VI) va 85

W(VI) tren nhya cationit

3.3.1.1 Nghien cim anh huong cua pH moi truong 88 3.3.1.2 Nghien cuu anh huong cua cac axit hCru co co 90 kha nang tao dem

3.3.1.3 Nghien ci'm anh hirong cua toe do pha dong 91 3.3.1.4 Nghien ciru anh hirong cua tac nhan rira giai 93 3.3.1.5 Nghien ciai anh hirong cua nong do \'a the tich 94 chat rura giai

3.3.2 Khao sat kha nang luu giCr va rira giai cua Mo( VI) va 96

3.3.2.2 Nghien curu anh huong cua cac axit hiru co co 10(

kha nang tao dem

3.3.2.3 Nghien curu anh huong cua toe do pha dong 10:

3.3.2.4 Nghien curu anh huong ciia tac nhan rtia giai 1 o:

3.3.2.5 Nghien curu anh huong ciia n6ng do chit rua giai 1 Of

3.4 Nghien ciru anh hu-o-ng cua nong do Mo(VI) den kha nang 10'

tach W(VI) va ngu-o-c lai

3.4.1 Chuan bi thi nghiem lO";

3.4.2 Khao sat kha nang tach hon hop Mo(VI) va W(VI) tren 10^

cot cationit va anionit

3.4.3 Nghien cuu anh huong ciia lugng ion Mo den kha nang 109

tach lugng nho W tren cationit

3.4.4 Nghien cuu anh huong ciia lugng Ian W den kha nang 1 ] 1

tach lugng nho Mo tren anionit

3.5 Nghien ciiu thir nghiem tach Mo va W tren mau gia 113

3.5.1 Nghien cuu tach Mo khoi W tren cot cationit 1 13

3.5.2 Nghien ciju tach W khoi Mo tren cot anionit 114

3.6 Thu- nghiem tach va xac djnh Mo, VV trong mau thuc te 116

KET LUAN 119 CAC CONG TRJNH D A CONG BO LIEN QUAN DEN LUAN AN 121

TAI LIEU THAM KHAO 122

PIIULUC 139

DANH MUC CAC KY HIEU VA CHlT VIET TAT

Phan tich kich hoat natron

Quang pho hap thu nguyen tur

Khoi pho plasma cam irng

Quang pho hap thu nguyen tir

Viet tat

nc

T

Etylenediaminetetracetic acid Metylisobutylcetone

Methotrimeprazine Cetyltrimetylamonium Neutron Activated Analysis Atomic Absorption

Spectrometry

EDTA MIBK MTM CTMA NAA AAS

Inductively Coupled Plasma Mass Spectrometry

Flame Atomic Absorption Spectrometr\'

ICP-MS

F-AAS

Graphite Funace Atomic Absorption Spectrometry Inductively Coupled Plasma Optic Emision Spectrometry Lumogallione

GF-AAS

ICP-OES

LG Brilliant Green

Tim tinh the

Dimetvltbrmamide

TOAB DMF

DANH MUG GAG BANG

Ten bang

Bang 1.1 Ham lugng Mo trong cdc dSi tuang tu nhien

Bang 1.2 Cdc khodng chuyeu cua W

Bang 1.3 Mot so dgc diem cua molypden vd vonfram

Bdng 1.4 Cdc dang cua ion molypdat a 2(fC

Bdng 1.5 Cdc cdch phoi tri cua cdc nguyen tu vai Mo vd W khi tgo

chelat

Bdng 2.1 Danh muc cdc thuoc thu sir dung trong nghien ciru

Bdng 2.2 Cdch chudn bi dung dich phdn tich

Bang 2 J Nong do thuoc thu du trong dung dich nghien cuu

Bdng 2,4 Anh hirang cua nong do kim loai den do hap thu quang

Bdng 2,5 Sir bien dong cua nong do axeton trong qua trinh khao sat

Bdng 3.1 Suphu thuoc cua do hap thu quang vdo pH dung dich

Bdng 3.2 Sir phu thuoc cua do hdp thu quang vdo hdm luang dung

moi

Bang 3.3 Bien thien do hdp thu quang theo nong do axeton

Bdng 3.4 Anh hirong cua pH den do hdp thu quang cua lien hap

Bang 3.5 Khoi lirgng Mo(VI) thu dirge Id' cdc phdn dogn

Bang 3.6 Khoi lirgng IV(Vl) thu dirge tgi cdc phdn dogn

Bdng 3 7 Anh huang cua pH pha dong den hieu sudt trao doi

(HSTD) ion tren nhua cationit

Bdng 3.10 Hieu sudt rua giai Mo cua cdc lac nhan khac nhan 94

Bdng 3.11 Anh huang cua nong do HCI den kha nang rua giai Mo 95

Bdng 3.12 Khoi luomg Mo trong cdc phdn dogn rua giai \ 97

Bdng 3.13 Khoi luomg W trong cdc phdn dogn rua gidi 99

Bang 3.14 Anh huang cuapHpha dong din hieu sudt trao ddi ion \ loo

tren nhua anionit

Bdng 3.15 Anh huang cua axit HC den hieu sudt trao ddi ion tren 101

anionit

Bdng 3.16 Anh huang ciia toe do pha dong den hieu sudt liru 102

gilt vd rira gidi W tren eot anionit

Bdng 3.17 Hieu sudt rira gidi W tren anionit 104 Bdng 3.18 Anh huang ciia nong do NaOH den kha nang rua 105

Bang 3.24 Khoi lugng kitn logi trong dung dich rua giai

Bang 3.25 Khoi luang kitn logi trong dung dich doi qua cot

DANH MUG GAG HINH VE VA DO THI

TEN HINH VE, DO THI

Hinh 1.1 Su chuyen dich cdn bdng giita cdc dang tSn tgi ciia W(VI)

theo pH

Hinh 2.1 Sa do he thong trao doi ion on dinh ndng do axeton

Hinh 2.2 Duong chudn xdc dinh ndng do axeton thong qua chiit

sudt cua dung dich

Hinh 3.1 Pho hdp thu quang ciiaphitc Mo(VI) vd W(V1) vai TOAB

trong moi truang nuac

Hinh 3.2 Phdn irng ciia Mo vd Wvdi TOAB

Hinh 3.3 Anh huang ciia pH den do hdp thu quang cua phirc

Hinh 3.4 Anh huang ciia nong do dung moi him ca den do hdp phu

quang ciia phirc Mo(VI)-TOAB vd W(Vl)-TOAB

Hinh 3.5 Pho hdp thu quang cua phirc Mo(Vl)-TOAB vd IV(Vl)

TOAB trong nudc-axeton 30% (V/V) vd pH 3

Hinh 3.6 Anh huang ciia ndng do axeton den do hdp thu quang cua

phirc Mo(Vl)-TOAB vd W(VI)-TOAB

Hinh 3.7 Pho hdp thu quang ciia phirc MoOj - TOAB thuoc thu

TOAB vd dung dich W(VI) vai TOAB trong nudc-axeton 30% pH 3

sau khi duac chiet vdo toluen

Hinh 3.8 Anh huang cua ndng do axeton den do hdp thu quang cua

phirc M0O2 - TOAB vd WjVl) - TOAB sau khi chief toluen

Hinh 3.9 Duang chudn xdc dinh Mo ben cgnh \V bdng chiet trdc

quang vai TOAB trong moi truang nuac - axeton 30%

69

r Hinh 3.10 Cong thuc cdu tgo cua BG

H]nh 3.12 Anh hirang cua ndng do axeton den do hdp phu quang

cua lien hap ion

71

Hinh 3.11 Pho hdp thu quang cua lien hap> ion giCra \k)( 11) vd 72 W(VI)vaiBG

1

Hinh 3.13 Bien thien cua do hdp thu quang theo pH dung dich \ 7 ?

Hinh 3.14 Dudmg chudn xdc dinh W bdng chiit trdc quang vai BG 11

trong moi truang nudc-axeton

Hinh 3.15 Cong thicc cdu tgo ciia CV 78

•7 ^ - ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ - ^ ^ ^ ^ _ _ ^ ^ _

Hinh 3.16 Pho hdp thu quang cua Mo(VI) vd W(VI) vai CV 78

Hinh 3.17 Anh huang cua nong do axeton din do hdp thu quang cua 79

lien hap ion giita Mo(VI) vd W(VI) vai CV,

Hinh 3.18 Anh huang cua pH dung dich den do hdp thu quang cua 80

lien hap ion giua Mo(VI) vd W(VI) vai CV

Hinh 3.19 Duang chudn xdc dinh W bdng chiit trdc quang vai CV 82

trong moi truang nude - axeton

Hinh 3.20 Khoi luang Mo trong cdc phdn dogn 86

Hinh 3.21 Ket qud rua giai W 87 Hinh 3,22 Anh huang cua toe do pha dong den hieu sudt liru giu vd 92

rua gidi Mo

Hinh 3.23 Anh hirang cua ndng do HCI den kha ndng rua giai Mo 96

Hinh 3.24 Ket qud rira gidi Mo 97 Hinh 3.25 Khoi luang W trong cdc phdn dogn 99

r r I Hinh 3.26 Anh huang cua toe do pha dong den hieu sudt lim giu vd 103

rua gidi W

Hinh 3.27 Khoi luang W trong cdc phdn dogn rua giai bdng NaOH 106

a cdc ndng do khdc nhau

Hinh 3.28 Mo phdng duang cong rua giai \V bdng XaOH tren 106

anionit vai cdc ndng do khdc nhau

M d D A U

Molypden va vonfram la mot cap kim loai hi^m co nhung tinh chit vat

ly rat quy gia nhu dan dien va nhiet t6t, co nhiet do nong ch4y rk cao, kho soi

va dac biet la rk cumg Nha vay ma chiing co vai tro quan trong trong nhi^u

nganh cong nghiep, tieu bi^u la cong nghiep luyen kim (thep chiu nhiet, chiu

mai mon, chiu axit ), cong nghiep dien, dien tu (day toe bong den cuon day

16 dien, 6ng Ronghen, dien cue) va mot s6 nganh cong nghiep vat lieu mai tien tien khac

Ve mat hoa hoc, molypden va vonfram la hai kim loai nang nam trong nhom cac kim loai chuyen tiep d nen kha b6n virng trong moi truang va co nhung tinh chat hoa hoc rat phuc tap va phong phu Trong cong nghiep hoa hoc, chiing thuang dugc sir dung lam cac xuc tac cho cac qua trinh hoa dau, xir ly moi truang; sir dung lam men mau, hoa chdt co ban phu gia dac biet

chiu an mon a nhiet do cao va nhieu muc dich khac Ngoai ra mol\pden con

la mot nguyen to vi lugng thiet yeu doi voi mot so enzym quan trong cho chuyen hoa trong co the dong, thuc vat va la mot ngu\ en to c6 dinh dam cho cay trong

Chi chiem khoang K5.10" ^o khoi lugng vo trai dat va lai phan bo rdt tan man trong moi truong, nen ben canh vice can thiet phai co cac phuong phap phan tich nhay, chgn Ipc phuc vii cho \ iec dieu tra tham do tai ngu\ en

va luyen kim; thi de co dugc molypden va vonfram tinh khiet cao can phai co phuong phap tach uu viet Song do tinh chat hoa hoc cua chung rat giong nhau, nen vice tach va xac dinh mot trong hai ngu\en to luon luon bi ngu\en

to kia can tro Vi vay, trong qua trinh tim kicm cac ky thuat dc tach mol\ pden

va vonfram, nmroi ta thironu co uaniz tao ra su khac biet dii Ion ha\ nho ^iua chung nham tao dieu kien thuan Igi cho qua trinh tach nlur dua \ao trang thai oxi hoa-khu, dieu kien ket tua, kha nang tao phuc tach sac ky \a chiet

Mot van de h6c bua nhung cung rat thu vi khi xem xet trang thai hoa tri

+6 ciia molypden va vonfram la kha nang tdn tai ddng thai a ca dang cation

va anion ciia chung Ty le a cac dang ion trai d4u nay phu thuoc rk chat che

vao dieu kien moi truong nhu pH, ban chit cua dung moi, n6ng do ciu tu

Can cu vao dj thuong nay va dac biet la mong mu6n tim dugc cong nghe tach hieu qua lam sach W ra khoi Mo va ngugc lai chiing toi da ti^n hanh nghien cuu theo huong tim dieu kien d^ vonfram t6n tai a dang anion (H;Wft02r'") va molypden o dang cation (MoGi'^) Sau do su dung phuong phap trao doi ion

dc tach true tiep chiing ra khoi nhau Do vay nhung nhiem vu chiing toi phai giai quyet la:

- Tim moi truong hon hop nuoc dung moi huu ca phu hgp va xac dinh dieu kien de hai kim loai nay mot ton tai a dang cation va mot tdn tai a dang anion Nho do co the tach chiing bang phuong phap trao doi ion hay xac dinh chiing bang cac phuong phap trac quang chiet-trac quang

- Lap dat he thons tach trao doi ion co kha nanu uiu on dinh ham iuans dung moi huu co trong suot qua trinh tach

- Khao sat dieu kien toi uu cho qua trinh tach Mo \a W tren hai loai nhua cationit va anionit Sau do nghien cuu kha nang tach lugng Ian ngu\en

to nay ben canh lugng nho nguyen to kia va ngugc lai

- Xay dung quy trinh xac dinh lugng nho W ben canh lugng Ian Mo sir dung ky thuat trao doi cation va quy trinh xac dinh lugng nho Mo ben canh lugng kVn W sau khi trao doi tren nhua anionit

- Tach va xac dinh Mo va W trong mau thuc te

Nhung nghien cuu trong ban luan an na_\ dugc thirc hien tai:

-Bg mon Hoa phan tich, Khoa Hoa hoc tnrang Dai hoc Khtxi hoc Tu nhien, Dai hoc Quoc gia Ha ngi

-Phong thi nghiem Phan tich moi truong, Khoa Moi truang, truang Dai hoc Khoa hoc Tu nhien, Dai hoc Qudc gia Ha ngi

-Trung tam Nghien cuu cong nghe moi truang va phat tri^n b^n vung, truang Dai hgc Khoa hgc Tu nhien, Dai hgc Qu6c gia Ha ngi

CHlTOfNG 1 TONG QUAN

1.1 S\/ TON TAI VA ITNG DUNG CUA MOLYPDEN VA VONFRAM

1.1.1 Su- ton tai va phan bo ty nhien cua molypden va vonfram

Molypden (Mo) va vonfram (W) la nhung nguyen t6 tuang d6i ph6 bian trong thien nhien (Mo chilm 3.10'" % va W chi^m 6.10""' % t6ng kh6i

lugng cac nguyen t6 tren v6 qua dk) [6] Chiing khong co mat a dang nguyen

to tu do ma thuong a dang hgp chat trong cac khoang vat va trong cac d6i tugng moi truang khac nhau nhud§t, nuoc, sinh vat [6 41 42 55, 56]

Bdng 1.1 Hdm luang Mo trong cdc doi tuang tu nhien

Nhieu Nhieu

Ham lugng theo

Mo 0.01-0.25 °o

< 10)igl

0.16-12 ma ks kho 0.02-24 ma ks dat

Tai lieu tham khao [55 104]

[41 134]

[15.30 71

121 134]

[16.43.64.142] [61]

Molypden co mat it nhat trong 13 khoang nhung chi co 2 khoang pho bien la molybdenite va wulfenite Nguon Mo chu \eu la trong quang sunfua (molypdenite), voi ham lugng M0S2 trong khoang 0.3-0.6 *^o \a thuang cong ket vai cac da ket tinh khac nhu granite, pegmatite, schiste cung nhu trong mach quartz Cac khoang it pho bien ho-n la ferrimol\bdate (Fe:0;.MoO; 8H2O), powellite (CaMoOa) vaJordisite (Ca\\'(Mo)0,) [6 28.41 82 134]

Vonfram la nguyen to pho bien thu 54 trong \o qua dat co ham lugng khoang 1,55 ppm [107] hoac 5 ppm [79] va tha\ doi trong cac doi tuimg khac

nhau (tu 0,0001 ppm trong nuac bi6n; 0,001-0,07 ppm trong sinh vat din khoang 1-1,8 ppm trong da va khoang) [42] Cac khoang chu y6u luon dugc chu y la scheelit va wolframit Nhung quang nay luon chua cac khoang khac dac biet la thilc [6,42,56]

Bdng 1.2 Cdc khodng chit yeu cua W

Ca WO4

% (khoi lugng) 76,5 % (WO3) 80,5% (WOO Wolframite co > 80% Fe WO4 Wolframite co > 80% MnW04

Tai lieu tham khao [42,56, 135, 141]

dung a vi tri thu 4, nam giua Cr va W, nhung do su co lantanoit, nen W co

ban kinh nguyen tu gan voi Mo va Mo lai co cac tinh chat 1\ hoa hoc giong vai W va V hon la vai Cr [6] Ca hai nguyen to deu kha ben \i co nhCrng orbital d deu dien dii khoang mot nua so electron Nang lugng ion hoa cho thay trong nhung hgp chat vai so oxi hoa Ion ho7i *2 hai ngu\ en to nay it co kha nang tao lien ket ion [55, 56]

0 dang tinh khiet nhat W va Mo la nhung kim loai hoan toan mem \ a gia cong de dang Nhung them mot lugng nho cacbon \a o\\ se lam cho W tuang doi cung, don va kho gia cong: con Mo khi co mat MIIC \a ox\ thi lai

CO cac tinh chat ket tinh cao nen MoO; \a cac hap chat chira o\\ cua Mo dugc them vao thep va cac hgp kim chong an mon 127.55.^-^S I 35.142] So dl

CO cac tinh chat dac biet na\ la do vo dien tu 5d co nanii luaniz Men ket cao \a

cung nha the ma W, Mo, hgp kim va mot vai hgp chat ciia chiing khong thi bi thay the trong nhieu ung dung quan trgng trong cac ITnh virc khac nhau ciia ky thuat hien dai (xem bang 1.3)

Bdng 1.3 Mot so dac diem ciia molypden vd vonfram [6, 28.56 104.134.135]

Nguyen to

Khoi lugng nguyen tu (g/mol)

Cau hinh electron

Ban kinh nguyen tu (A*")

Tnc ("C)

Ts CC)

Nang lugng ion hoa (eV) Ii

I2 I3

Do cung (thang Morh)

Do dan dien (Hg = 1)

Ty khoi (g/cm)

The dien cue

Mo 95.94 [Kr] 4d'5s' 1,39

2623

5560 7,1 16.15 27.13 5.5 20.2 10.2 -0.2

W 183.85 [Xe] 4f"5d'6s-

1.40

3422

5927 7.98 17.70 24.08 4.5 19.3 19.3

kim sieu cung, vat lieu cho nganh hang khong va vu tru, khic d4u tren kim

loai va thuy tinh, dao ggt, cit cao t d c ) [135, 141]

Cacbua vonfram rat quan trgng trong cong nghiep khoan khai thac d^u khi, khai khoang kim loai va dilu thu vi hon la do it gay di ling cung nhu sieu

cung ma W khong bi mat do sang bong nen dugc diing lam d6 trang sue rk

dep CaW04 va MgW04 dugc su dung rgng rai trong den huynh quang cac muoi khac cua no cung dugc dting nhilu trong cong nghiep hoa hgc [56 129]

Molypden la mot kim loai rk cung, thuang su dung trong chl tao hgp

kim cua cac thep sieu ciing va sieu bin Do co nhiet do nong chay thAp hon W nen Mo dugc diing lam chan treo sgi toe bong den va lam tang do bin cua cac loai thep 6 nhiet do cao Cac ling dung khac cua Mo bao g6m: lam dien cue cho cac 16 thuy tinh nhiet dien; nguyen lieu cho ten lua, r6c ket, may bay, cdu kien dien tu; su dung lam chat giam chay cho polyeste va polyvinv Iclorua

WST va M0S2 la nhirng chat co kha nang lam giam ma sat va chiu mai mon o nhiet do cao, nen dugc diing lam chat boi tron kho hoac huyen phii ben

a nhiet do Ion (500"C); Cac phuc sunfua cua Mo va W cung dugc coi la chat phu gia hoa tan dau Them nua, vonfram bronza va cac hgp chat khac cua Mo

va W ngay cang dugc su dung nhieu trong cong nghiep xiic tac trong son, muc in, chat uc che an mon thuy tinh, gom sir \a men mau [6 28 56 134]

1.1.3 Vai tro sinh hoc ciia molypden va vonfram

Ngay tu dau nam 1953 nguoi ta da cong nhan Mo la mot nguven to \ i lugng riit can thiet cho nhieu loai sinh vat trong do co ca con nguoi No la thanh phan khong the thicu ciia mot vai enz\ m quan trong cho cac chuv on hoa trong CO the cua dong thuc vat Trong cac en/v m na> Mo co chirc nang nhu mot chat mang electron de xiic tac cho cac qua truih chuvcn hoa sinh hoa [125, 137, 147]

Doi vai con nguai Mo can thilt cho it nhit 3 loai enzym: (1) oxidaza sunflt, can cho chuyin hoa cac sunfur aminoaxit N8u oxidaza sunfit thilu hut

hoac khong co se dan din trieu chung xhkn kinh va chit sam; (2) oxidaza

xanthine, bao gom viec chuyin hydroxanthine thanh xanthine va xanthine thanh axit uric; (3) oxidaza aldehyt oxi hoa purine, pyrimidine pteridine va

ckn trong chuyen hoa axit nicotinic Chi do an u6ng thilu Mo dan din ndng

do axit uric trong nuoc tieu va huylt thanh thAp va su bai tilt xanthine qua muc [69, 125]

Ngoai ra Mo con la thanh phdn cua mot s6 vitamin va chk khoang

dugc su dung lam thu6c chiia bcnh [24,95.109.128] Su phat trien rang va xuang ciia dong vat cung nhu con nguoi luon cdn mot s6 nguyen t6 vi lirgng trong do co Mo Kha nang lam muc xuong, sau rang cua tlo giam di khi Mo

CO mat trong nuoc cap va thiie an [63,74.84.1 12] Davies 1975 Rose 1968 Burrell et al 1966 da phat hien ra moi quan he giua su thilu hut Mo va sir phat trien cua cac khoi u khac nhau, ma phan nhieu la ung thir thirc quan va

da day [24,27,36,71 108] Vi du: thilu hut Mo vi khuan Aspergillus fhivus

phat trien de gay uns thu gan cho done vat; hav nhu benh Willson eav ra do

Cu tich luy trong gan, nhung Cu co the tao phuc bac 3 \a'\ Mo \a S trong dieu

kien khu [49, 81] Vi the de keo Cu ra khoi gan, nguai ta da su dung tetrathiomolipdat amoni nhu mot tac nhan chua benh ngp doc Cu man tinh mot each hieu qua [44 50, 72, 99]

Doi vai thuc vat Mo la thanh phan thiet \cu cho su phat trien cua enzym khu nitrat va nitrogenaza Cac ca_\ ho dau can Mo hon ca\ trong khac boi vi vi khuan con^ sinh sonu tronu not san re cua ca\ ho dau can Mo de co dinh nito tu khi quyen Neu thieu Mo thi sir san hoa co the sc cham lai \a lugng nito dugc co dinh trong thuc \at se hi gioi ban Du \lo thirc \at sc phat

trien manh me, ham lugng protein tang hom va su tich my nito cung Ian hon trong thuc vat va trong d§t [1, 105]

D4t CO ham lugng chat huu co va Mo th4p, d4t x6i mon hoac phong hoa manh, dk cat, dat co ham lugng s4t cao va d4t axit (pH < 6,3) diu c4n b6

sung Mo [21,51] Ion molypdat va s4t la nhung thanh ph4n cdn cho vi khuan

ua khi, can cho vi khuan c6 djnh nito va la dilu kien dinh duang giai han cua moi truang dat [69, 91]

Vonfram co vai tro sinh hgc han chl hon molypden nhilu Mot s6 enzym oxi hoa khii su dung W gidng nhu Mo Nhin chung W kim loai thuang

khong gay dgc, nhung tat ca hgp chk cua W dIu dugc coi la dgc cao voi sinh

vat [26,120,132, 136] Nam 2002, TS Carol H Rubin (My) da cong b6 phat hien ra moi lien he giira benh bach c^u va W [136]

1.2 HOA HOC VE MOLYPDEN VA VONFRAM

Trong cac hgp chat Mo va W the hien tat ca cac trang thai oxi hoa ciia minh (tii -2 den +6), hinh thanh nhieu hgp chat khong ty lugng [55 134.135 141] Boi the trong cac kim loai chuyen tiep co le hoa hgc cua Mo va VV la phijre tap hon het [6, 55] Muc oxi hoa thap (-2 den ^1) chi xuat hien trong cac phuc voi cac phoi tir co kha nang nhan cap electron d cua kim loai vao orbital

p trong trong phan tu phoi tu (vi du, hgp chat co kim) va do do phirc hinh

thanh kha bin [6, 93, 96]

Hoa tri khong (0) dien hinh la cac hop chat cacbonv I ([Mo(CO)„] va [W(CO)(,]), CO tinh chat giong cac hgp chat huu co [6 55 56]

Trang thai oxi hoa +2 khong the hien o Mo v a W Nguoi ta chi biet den Mo(Il) la nhung ion da nhan claster chung duoc lam ben nho lien ket kep Mo-Mo (2,01 A) [6 56 I54|

d muc oxi hoa +3 (khone dac trirne, dac biet la V\ l6|) Mo hinh thanh mot so lugng rat Idn cac hgp chat vai cac phoi tu cho dien tir nhu nito o \ \ va

halogen Ngoai ra, mot vai phuc cua Mo vai P va Se cung dugc hinh thanh W cung vay, nhung s6 lugng cac hgp chit it han nhilu [39]

Vai trang thai oxi hoa +4, nguai ta da tim dugc cac hgp chit bin la nhung oxit, ion phuc dang MF4, MCI4, [M(CN)8]'- va MS2 (M la Mo hoac W) Chung chi bi nhung chit oxi hoa manh oxi hoa din anion octaxiano-([Mo(CN)8]^- va [W(CN)8]^-) [154]

Muc oxi hoa c6 y nghla nhilu han ca cua Mo va W la (+5) va (+6), ma dac trung nhat la (+6) Trong moi truang kiem chung tin tai ehii ylu duai dang M04^", nhung trong moi truang nuac co tinh axit, mot ty le nhit dinh cua chung tin tai duai dang M02^' [6, 20, 35, 55, 92, 96 100, 150, 164]

Ca dung djch Mo(VI) va W(V1) khi axit hoa co mat cac anion chua oxy (thuang la anion co oxy ciia P, Si, As ), thi cac hgp chit axit di da (heteropoli) va cac polioxo- dugc hinh thanh Tit ca cac axit nay dIu tan dc dang trong nuoc, nhung muoi amoniaxit thi rit kho tan Khi kit tinh tu dung dich axit, cac hgp chat di da nay luon o dang hydrat va hoan toan ben trong dung djch axit manh So dT nhu vay la vi ban than axit di da la axit manh nhimg proton dua vao he se khong tuang tac voi axit do va khong pha hu\ dugc lien ket Mo-O-Mo hoac W-O-W do nhung anion don trung hgp lai Tuy nhien, khi tac dung voi kiem manh, chiing bi pha huy thanh nhung anion don giong nhu hgp chat oxo- [35, 55, 56, 104]

1.2.1 Ion molypdat va vonframat trong dung dich

Nhu da neu a tren Mo va W trong dung dich nuac ton tai kha ben a trang thai oxi hoa (+6) Thuat ngu ion '"xonframat ha\ moKpdat" dugc su dung de bieu dien trang thai cua W(V1) ha\ Mo(\'l) trong dung dich \a ky hieu la MO4"' Day la mot each bieu dien dan gian \ i ion na\ luon bi h\drat hoa duoi dang mono-, di- hydrat va bi polime hoa \ai so ngu\en tu kim

loai CO th^ len d^n 16 trong phan tu tuy theo ^i} axit cua dung dich [39 48

55, 56] Dang ton tai cua Mo(VI) va W(VI) trong dung dich rit phuc tap, vi trong do thuang co 2-3 qua trinh ding thai xay ra, hinh thanh mot hon hgp chit CO nhimg dang ton tai khac nhau Ban chit va khdi lugng ciia timg dang phu thuoc vao nong do, nhiet do, pH va cac ylu t6 khac trong dung dich [35 46,55, 100, 150, 164, 167]

•t

Chang han, trong moi truang pH > 6 co ndng do ion molypdat > lO'"^ M thi dang chilm uu the ban dau la ion MoOa'' nhung khi ha thip pH xuing anion M0O4 ' co the se ngung tu theo cac phan ung:

7 Mo04^' + 8 H^ c^ M07024''" + 4 H.O ; (pH 5-6) (1.1)

8 M o 0 4 ' ' + 1 2 H ' < ^ MosO.^^" + 6 H.O ; (pH 3-5) (1.2)

Dung dich axit hon, MoO.'^ sc dugc hinh thanh 6 pH gAn 0.9 MoO; hinh thanh va ket tiia Bo sung tiep axit ket tua se tan ra vi cac anion goc axit (SO4" hay c r ) tao vai Mo cac ion phuc co cong thuc M0O2SO4 hay MoO^CI: (sunfatomolypdenyl hay cloromolypdenyl) [46, 55 100 150] Cac dang va ty

le phan tram cua ion molypdat trong dung dich dugc tom tat a bang 1.4

Bdng 1.4 Cdc dgng cua ion molypdat a 20'C [92]

1

> 1 5-6 4-5

Cac dang chu yeu Mo04^"

M0O4-" (khoang 100%) MoO4-"(30%); [MoO(OH);,]"(10%); H:Mo04 (60%) H:Mo04 hoac Mo(OH), (ca 100%)

H:Mo04 hoac Mo(OH), (80%);

[H.MoOj]' hoac [Mo(OH);(H:0)]- (20%) chl CO dang monome (MoO H:0)

[Mo^O:4]"" [HMo<"):4]^' fll Alo-0:4l'"

[MosO:,]'-Doi vofi W(VI) Cling vay, a nhung dilu kien nhu tren cac ion polyvonframat co thanh phin khac nhau va phuc tap hon dugc hinh thanh [6

28, 56, 135, 141] Chang han, a pH 4-5, anion polyvonframat bin la H3W602i^' hinh thanh theo can bing (1.4):

6 W04'- + 9 H" o H3W602,'- + 3 H2O (1.3) Khi pH = 8, WO4 " CO the chuyen thanh W30||^", nhung a pH = 1 kit tiia WO3 CO the dugc hinh thanh Su chuyin dich can bing ciia ion vonframat trong dung djch dugc bieu dien trong hinh 1.1

Tom lai, trong dung dich nuoc cac ion molypdat va vonframat luon co

xu huong triing hop a muc do cao Khi co du axit, cac isopoly- nay bi pha

triing hgp tao nen san pham cuoi ciing la M0O3 va WO3

WO Hinh 1.1 Su chuyen dich cdn bdng giua cdc

dgng tdn tgi cua IV(1 'I) theo pH [4]

Trong cac hgp chat Mo va W the hien so phoi tri la 4 6 va 8 [96 154, 168] Nhirng chinh thuc hoa so phoi tri cua chiing la ral kho \i nhung isopoly hinh thanh da lam thay doi muc do polime hoa \ a h\dral hoa Mac dau vay Pauling va cong sir [102, 154] cho rang so phoi tri 6 thuong xuat hien hon o

ca 2 trang thai hoa tri 5 va 6 trong dung dich la do cac orbital lien kit nay rit ben vumg dugc hinh thanh bai sir lai hoa 2 orbital d vai cac orbital s va p

De hieu ro su ton tai cac dang khac nhau ciia Mo(VI) va W(VI) cung nhu so phoi tri 6 ciia chung trong dung dich nuac, ta xem xet vi du tieu bilu

la axit molypdic Oxit M0O3 rin hay axit molydic la mot monohydrat M0O3.H2O (hoac dihydrat M0O3.2H2O) co ciu tnic phli tri 6 gom cac khoi tarn mat (MoOe) (cau tnic nay cung thay trong polymolypdat nhu [(NH4)6MnMo9032.8H20]) Monohydrat khi hoa tan trong nuac cho dung dich CO phan ung axit theo phuong trinh 1.4 (a-vilt 6 trang thai phoi tri, b-vilt duai dang thong thuang):

- 1 2

HO ^ O H

Mo

O ( 2)

Phuong trinh tren da giai thich ro su proton hoa cac nhom hydroxo ciia tetrahydroxomolypdenyl (VI) (cong thuc (2) theo phuong trinh 1.4), sinh ra dang tetrahydroxomolypdenyl (VI) (cong thiie (3) phuong trinh 1.5)

Tuang tu Mo(VI), tu axit monovonframie trong dung dich co thi nhan dugc mot lugng Ian, da dang cac vonframat-kim loai chiia kim loai va vonfram a nhung ty le moi khac nhau, co s6 nguyen tii W khac nhau trong phan tu [6, 39] Nhung dang polime axit nay thiiy phan cham hinh thanh hexavonframat (H3W602i.H20)^" [107] Cung nhu Mo(Vl), W(VI) xuit hien trong dung dich duoi dang nhijng anion polioxo- khac nhau tiiy thuoc vao do axit va nhiet do dung dich [39, 135] Trong moi truong kilm W(VI) a dang WO4 ', nhung khi do axit tang dan, no thuc hien cac biln doi dang thii hinh roi on dinh thanh dang anion "paravonframat A"" (W-O24'") va qua hang gio hang ngay bien doi cham sang dang "(3" (H:W|2042"'") axit hoa them nua dang metavonframat (H3W(,02i'") dugc hinh thanh sau do can bang dugc thilt lap [129, 135] Tuy nhien, tu ban chat anion cua W(VI) rat kho xet doan cac thanh phan trong dung dich vonframat khi co mat nhieu tac nhan tao phuc

Chang han theo Busev [39], de hinh thanh mot chelat dieu can thiet la kim loai phai o dang cation trong dung dich Dieu do da tha\ ro doi \6i Mo (ton tai can bang giua goc M0O4''" va cation M0O2" ) Nhimg de giai thich su hinh thanh chelat ma W la mot nguyen tir trung tam thi su ton tai cua cation vonframyl trong dung dich nuoc can co nhirng dieu kien cu the Ha\ gia su rang, cation vonframyl (WO:"^) rat giong mol\pden\l thi khi do phai coi

anion vonframat la phuc h\droxo cua (WO:' ) ^^^^}<^ ^^ ^^^^ mono\onframat

dihydrat theo phuong trinh (1.6):

WO2'' + 4 OH" -^ [W0:(0H)4l'" hoac [W 0,.2Fi>0]-' (1.6) Khi do, ion vonframat co the bieu dien iheo cou'd thuc i4) \a (5)

dang cation hydrat nay phan ung voi phuc anion h\ droxo ^ow lai hoac \ai cac

phoi tu cho dien tu cua thuoc thu tao phuc anion de tao thanh polime mol\ dat

va vonframat (co the a dang cation hoac anion phu thuoc \ao pM moi mro-ng) Boi the trong moi tnrcmg nuac, mot so dang khac nhau cua \\(\"I) \a Mo(\'l) luon luon co mat dong thai

1.2.2 Phijc chelat ciia Mo va W [3^)J

Vi la nhunu kim loai hiem nam trong phan lop d, f nen ca Mo \a W deu

the hien nhieu trang thai hoa tri va co kha nang tao phuc rit Ian Cac thude thu tao chelat chua cac nguyen t6 co kha nang cho dien tu nhu oxy nito, luu

huynh va selen deu co the tao phiic vai Mo va W Dk tao thanh mot vong

chelat ma chung la nhung nguyen tu trung tam, thi Mo co 7 each va W c6 5 each phoi hgp nhu trong bang 1.5

Bdng 1.5 Cdc cdch phoi tri cua cdc nguyen fir vai Mo vd W khi tgo chelat

Se - \1o - \

Se - \^ - N

\ - \ ! o - N Khong CO

Cac phuc tao thanh co the o dang trung hoa hoac dang ion Do bin cua chelat da dugc Richard P va Erik L tong quan vao 4 ylu to [39]:

1) Ban chat va so nhom cho dien tu trong phan tu thuoc thu

2) Ban chat, so va vi tri cua ^^phan" thay the trong phan tu thuoc thu 3) So vong chelat hinh thanh, cang nhieu vong chelat hinh thanh thi phuc cang ben

4) So nguyen tu trong vong cang (vong 5 ben hon vong 4 6 va cao hon)

'Than'' thay the trong phan tu thuoc thu thuang anh huong den dac tinh cua cac chelat tao thanh nhu tang do axit, giam do tan tang do nha\ [2 15 L 155] Nhu vay, phan thay the khong chi anh huong den do ben chelat ma con tao ra cac tinh chat phan tich quan trgng khac bao gom ca mau \ a do tan

Nguai ta da nghien cuu va tim ra rat nhieu nhom thuoc thu co kha nang

tao phuc vai Mo va W [39, 150, 168]

Cdc chelat v&i thuoc thu chi chua oxy la nguyen tu cho dien tir

Thuoc thu loai nay rat da dang, bao gom cac hop chat \ong \a khong vong nhu cac polihydroxo, cac axil policachow he bco \a thirm cac axil

(poll)- cacboxylic(poli)hydroxo, cac dixeton, hydroxyxeton, hydroquinon, ketoxim, va N-arylhydroxylamine

Khi tao phuc vai cac polihydroxo Mo va W dIu o dane MO^^' Vi du Pyrocatechol phan ung vai ca Mo va W (W c4n do axit th4p hon) cho phuc co

do ben cao trong lugng du Ian thu6c thu [39, 57] Phan ung lam tang pH dung dich theo phuong trinh (1.8)

2C6H4(0H)2 + Na2M04 ^ [M04(C6H4)2]" - 2 Na^ - 4 OH" (1.8) Cation tetrahydroxo- nha tac nhan tao phuc pyrocatechol da tao mot vong chelat manh hon (hieu ung chelat) [116, 168]

Phan Ian cac axit cacboxylic co kha nang tao chelat vai Mo va W d6u dugc sir dung lam tac nhan che trong hoa hoc phan tich [35, 39] Vi du, dung axit oxalic hoac tactrat dc che W khi xac dinh Mo vai 8-quinolinol, hay axit succinic co the che mot lugng nho W trong xac dinh Mo bang chict-trdc quang voi 8-quinolinthiol Tuang tu, tactrat dugc su dung de lam giam su cong ket W vao ket tua sunfua molypden, vao ket tua Mo-8-quinohnolat va lam giam anh huang ciia W den chuan do Mo bang EDTA [39, 41.42 150]

Cac dixeton, hydroxyxeton va hydrox\quinon khac nhau hinh thanh \ai

Mo va W cac chelat dugc dung rong rai trong phan tich hoa hoc nhu pentanedion (axetylaxeton); 3-hydroxyflavone; axit chloranilic \a cac hgp chat khac kieu ArN(NO)OH hinh thanh cac chelat \ai W \a Mo nhu cupferron (N-nitroso-N-phen\'lhydrox\ lamin)

2.4-Cdc chelat voi thuoc thu chua luu huynh va oxy

Theo Busev [39, 151] cac dung dich axit \eu cua Mo \a W tao phan I'mg mau vai cac hgp chat tham va beo kieu: (a) cac hgp chat co mot nhom

mercapto ke mot nhom cacbox\l; (b) cac hgp chat co moi nhom mercapto kc

mot nhom hydroxyl va (c) cac hgp chat co mot nhom mercapto kc mot nhom cacbonvl Dac diem co ban cua cac hgp chat na> la tao phuc anion ma tieu

bieu la axit mercaptoacetic (axit thioglycolic), axit mercaptosuccinic (axit thiomalic), axit N-(2-mercaptoaxetyl)sulfanilic

Cdc chelat v&i thuoc thir chi chua S

Cac thuoc thu co hai nhom thiol trong phan tu thuang lam tang tinh khu va cho phep hinh thanh phuc trong moi truang axit manh, nha do da lam tang do chon loc cho cac phep xac djnh Trong cac hgp ch^t dimercapto beo, mot nhom thiol co tinh chat axit ro ret hon con nhom kia gidng nhu nhom hydroxyl [39, 151]

Trong so cac dimercapto beo va tham, dithiol la mot trong nhung thuoc

thu manh nhk cho ca Mo va W [35,39, 83,92, 102, 130, 150] Dp chon loc

cao cua dithiol doi voi W la do su co mat cua hai nhom thiol ben canh nhau

ma chi Mo va Re cho phan ung tirong tu, Tuy nhien, trong cac dung dich axit manh va lanh [39], chelat W vai dithiol khong hinh thanh

Cac thuoc thu tiep theo trong nhom nay la cac xanthat, dithiocacbamat

va hgp chat da phoi tu Tieu bieu trong phan nhom nay la cac muoi the N cua cac dithiocacbamat Phuc kim loai voi muoi nay thuang tan it trong nuac \a dugc ung dung trong cac phan ung dinh tinh [39]

Cdc chelat v&i thuoc thu chua O vd N

Noi chung, lien ket cua Mo va W voi O manh han \ai N Cac thuoc thu chua ca O va N thuang tao ra cac chelat ben hern \ a dugc dung rong rai trong hoa hgc phan tich Loai cac thuoc thu nay bao gom 8-quinolinol \a dan xuat; cac hgp chat chua nhom iminodiaxetic tao chelat manh nhu EDTA \a cac chat tuang tu; cac thuoc nhugm azo co nhom h\ drox\ I a \ i tri octo: cac oxim vai mot nhom hydroxyl tren nguyen tu cacbon ben canh \a cac hgp chat da cau tir nhu diphenylcacba/on phen\ Ih>drazin N-phen\ Ibenzohydroxamic axit, nicotino- hvdroxamic va isonicotinoh\dro\anitc axit l-nitroso-2-

naphthol va pyridoin Cac thudc thu quan trong nhit ciia loai nay co le la benzoin anti-oxim, 8-quinolinol, EDTA va phenylhydrazin

Cdc chelat v&i thuoc thur chua S vd N

Thuoc loai nay la nhom cac hgp chk aminothiols thioure va

miscellaneous nhu 8-quinolinethiol (thioxin), 2-amino-4-chlorobenzenethioK

2-aminoethenethiol, 1-phenylthioure, 2,5-dithiobiure va

1.6-dialIyl-2,5-dithiobiure cung nhu N-(2-mercaptoaxetyl)sulfanilic axit Jk ca d^u tao k^t

tua chelat vai Mo, nhung W thi khong hinh thanh phuc voi cac thu6c thu loai nay

Cdc chelat v&i thuoc thu chua Se vd N

Duong nhu chi co mot thuoc thu duy nh^t tao chelat vai Mo va W chua selen la 8-quinolineseIenol (selenoxin) Day la chat tuang tu 8-quinolinol nhung chua selen da dugc Sekido va cong su [39] nghien cuu Vai Mo(VI),

no tao mot chelat ket tua den nau trong HCI 2N va chiet dugc vao clorotboc a

pH > 2 Voi W cho ket tua mau vang trong khoang pH rong den 10

Cdc chelat v&i thudc thu chua hai nguyen tu IW

Cac hgp chat chi chua nguyen tu N hinh thanh chelat \ai Mo chi co

2,2'-bipyridin va 1,10-phenanthrolin (W khong tao phuc \ai cac thuoc thu loai nay) Chung khong phai la thuoc thu quan trong cua Mo Trong cac ung dung ciia chiing voi cac kim loai khac, su co mat cua Mo co the ga_\ rac roi nghiem trgng

1.2.3 PhiJC lien hop ion ciia Mo va \V

Cac lien hgp ion hay cac cap ion la nhung hgp chat co cong thuc chung

la [MRnlR,,;, (AH),„[MR„] hoac (MA,„|MRn (o da\ M-ion kim loai A-bazo

huu CO, R-ph6i tu mang dien tich am) [157] Thct^ Ku/nhexop 1157.162] cac

lien hgp ion la nhung hgp chat phuc duoc hinh thanh gom anion phuc (cua kim loai vai eac ion haloaenua), tirmm tac \ ai cac cation ha/o mau huu co de

tao thanh hop chk chiit dugc vao benzen, toluen va mot vai dung moi huu co

khac Phan ung nay la ca sa ciia nhilu phuong phap trie quang chilt-tric quang va huynh quang xac djnh nhilu kim loai Ca cation bazo mau va phuc anion (chua kim loai va phli tu mang dien tich am) hoac cac anion axit nhu CIO4", CIO3", Re04' dIu CO kich thuoc Ian [149]

Su tao thanh va chiet lien hgp ion voi cac bazo mau phu thuoc manh

vao trang thai ciia chat mau, vao do axit va ning do cua chk mau trona dung

dich Khi nong do dam dac (10"^ - 10'^ M), xay ra su polime hoa chk mau

(thuang dime hoa), anh huang manh d^n kha nang phan ling cua ch^t mau cung nhu den cac dac tinh pho ciia cac dung dich mau Ngoai ra, sir tao thanh cac lien hgp ion ciia cac chat mau bazo voi cac anion phuc kim loai cung phu thuoc manh vao thanh phan anion phuc Chang han, d6i voi cac halogenua va gia halogenua, phuc kim loai tuang tac dac tnrng a dang cac ion mot dien tich

MRn+i , a day n - muc do oxi hoa ciia kim loai (vi du [TaP^]' [TICI4]" ), tao

lien hgp ion Kp'^[MRn"] va phu thuoc manh vao trang thai cua cac ion kim loai trong dung dich (tuc la pH ) Them nua, phuc lien hgp ion kieu nay con phu thuoc vao do ben va nong do halogenua hoac xianua

Noi chung, cac lien hgp ion thuang co he so hap thu moi tirang doi cao, cho phep xac dinh nhiing lugng rat nho cac chat khac nhau Dieu na\ dac biet quan trgng khi co mot so cac cation bazo mau co the ket hgp voi cung mot anion phuc, vi du khi xac dinh cac nguyen to tao poliaxit di da Phuc lien hcTp

ion ciia Mo(VI) va W(V1) voi cac bazo mau huu co thuang dugc tao thanh

vai cac anion phirc la phuc cua Mo \a W \ai thioxianat halogenua [?? 36

40, 68, 138, 150], voi cac thuoc thu tao phuc anion nhu axit thiogl\colic co mat cation diphenylguanhidinhia [ 1 5 11 tricapr\ l\ lmeth\ lammonium f 1 38]

1.3 CAC PHirONG PHAP TACH VA LAM GIAU MOLYPDEN VA

VONFRAM

1.3.1 Phirong phap ket tua

Ket tiia W va Mo dir&i dang axit vonframie va molypdic

Co nhieu each ket tua axit vonframic va molypdic dl tach Mo va W ra khoi nhau, nhung thong dung nhit van la dua vao do tan khac nhau cua cac trioxit nay trong cac dung dich axit khac nhau Chang han axit molypdic tan dugc trong dung dich H2SO4, HCI hoac HNO3, trong khi do axit vonframic thuc te khong tan trong cac axit noi tren nhung lai tan trong NH4OH [96, 150]; hoac neu co mat ciia xitrat, tactrat hay photphat trong dung dich thi W

se hinh thanh phuc tan ma khong bi k6t tiia [96]

Hoac phan huy cac khoang vat chua W va Mo bang HNO;, va HCI hay kiem chay, sau do ket tua dinh lugng axit vonframic bang cac chat huu co nhu benzidin, tamin voi siconin [152, 169] Phuong phap kidm chay chi diing cho quang co ham lugng W nho va loai bo axit silisic bang each co vai H2SO4

va HF Khi co mat H3PO4 co the gay sai so do vet cua axit vonframic tao thanh P2O5.24WO3 Tuy nhien sai so khong Ian vi ket tua chi chua khoang 2,5% P2O5 do do khi nong dp W hoac P nho co the bo qua

Nhin chung, phan hiiy mau bang kiem cha\ co the se bi mat \\ (do

cone ket vai cac ket tua hvdroxit) Ion hon so vai phan hii\ bane axit Bai \ a\' chi trong nhung tnrang hgp bat kha khang mai sir dung phuong phap kiem chay de pha mau xac dinh W [42, 96]

Ket tiia du&i dgng cdc sunphua

De tach Mo khoi W tir dung dich kiem [150] nguai ta them axit tactric

de tao phirc vai W, sau do them (NH4)2S de chu> en Mo \ao dang muoi roi ket tua MoS.; bang each axit hoa dung djch Khi ham lugng \\ cao trong

sunfo-ket tua MoS^, se chira mot lirgne nho W Vi the i\c co sunfo-ket qua tot hern, sau khi

them axit tactric vao dung dich kilm ciia vonframat va molypdat, nguai ta cho H2SO4 vao den moi tnrang axit, rli dan dong H2S manh vao dung dich a

SO^C Bang each nay kit tiia thuc tl khong co W Cach lam nay cung dugc ap

dung vai truang hgp tach Mo khoi W bang kit tiia vai H2S trong moi truang

axit vo CO chua mu6i tactrat hoac trong dung dich H3PO4 khi lugng W kha cao (gap den 20 Ian Mo) Kit tua M0S3 sau do dugc loc rua bang nuoc H2S

Ket tua Mo duai dang M0S3 a pH 2,9 [150] rir dung dich chiia amoni

foocmiat, axit foocmic va axit tactric ciing cho phep tach Mo khoi W Nhin chung, tach Mo khoi W o dang kit tiia M0S3 dam bao tach hoan toan hon so voi tach W o dang axit vonframic hoac vonframat xinchonin [102]

Tdch Mo khdi W bdng phuorng phap ket tiia khi cu mat SnCl2

Marbreker [138, 150] da khu W(V1) din dang oxit mau xanh khong tan bang SnCh trong HCI, Mo khi do o lai dung djch duoi dang Mo(V) Nhugc diem ciia phuong phap la neu khong du SnCI: thi W kit tua khong hoan toan nhung du SnCh lai kho khan cho viec dinh lirona Mo sau na\ Vi vav N Ja Khlopin [102,150] da cai tien phuong phap cua Marbreker bang \iec chap nhan vonfram ket tiia khong hoan toan tir dung dich trung tinh hoac kiem \ eu Khi xac dinh Mo trong nuac loc se nhan dugc ket qua tot hon nha loai thiec khong hoan toan Ket tiia vonfram oxit dang xanh dugc lam ba\ hai den trang thai sen set, roi pha loang bang nuoc cat, dun den soi \ a sau do gan rira ket tiia bang HCI nong loang va nung thu W duai dang WO;

Kit tiia hang cdc tdc nhan hilu co

Sir dung mot so bazo huu co nhu f^-naphtoquinolin co the tach W duai dang ket tua khoi Mo trong moi truiyng axit (Mo nam lai dung dich trong moi

tnrang HCI hoac H^SO^ phii hgp) Mo sau do duac them NH den phan irng

kiem yeu de ket tua Mo(Vl)- (^naphtoquinolin [ I62|

Nguai ta da tiln hanh tach Mo dam dac [111, 150] bang kit tua vai oxiquinolin a dang Mo02(C9H60N)2 tu dung djch H2SO4 0,1N trong su co mat ciia complexon HI (khong phai loai Fe va mot s6 nguyen t l khac) N I U CO

8-W, CO the che bang axit oxalic Phuong phap nay cho kit qua kha chinh xac Nhung su dung 8-oxiquinolin trong dem axetat de kit tiia W02(C9H60N)2

Mo cung bi ket tiia theo Trong truang hgp nay, muln tach W truoc ra khoi

Mo, tien hanh ket tua vonframat xinchonin trong moi truang axit [96]

Khi lugng Mo < 100 mg, co the kit tua Mo voi a-benzoinoxim trone axeton (nong do axeton dii 20%) o dang MoO.iCuHi.OiN), Su co mat cua axeton loai tru dugc anh hucimg cua thudc thu du din kit qua xac dinh Mo [88,150] W cung bi ket tiia bang a-benzoinoxim trona axit loana Trona truang hgp nay, dc tach 2 nguyen t6, nguai ta cho bay hoi Mo a dang M0O3.2HCI hoac sir dung tinh khong tan cua axit vonframic trong H:S04 50% de tach W ra truoc [96] Mot each khac de tach W(V1) khoi Mo(Vl) Nb(V), Ta(V), U(VI), Cr(VI), V(V) va Pd(ll) tu dung dich axit tien hanh kCn tiia no vai a-benzoinoxim trong dung dich 2*^o nrgu et> lie [88 96]

Ngoai ra, W ciing co the dugc tach bang each ket ma vai cac thuoc thu huu CO khac nhu benzidin, rodamin B axit tanic antip\rin anti-1.5-di(p-metoxi-phenyl)-l-hydroxy lamino-3-oximino-4-penten 4-amino-4'-clorodi-phenyl va 8-mercapto-quinolin

1.3.2 Cac phuong phap chiet

Tach Mo va W bang phuong phap chiet \ai dung moi dugc su dung nhieu trong cac ky thuat phan tich khac nhau trong do dac biet quan trong vai vice tach Mo va W ra khoi nhau Chiet Mo \a W thuong duge ehia thanh hai nhom chinh la chiet cac hgp chat ngi phirc (eac phuc \ong cang ha\ cac chelat) va chiet cac hgp chat lien hgp ion cua Mo \a W

Chiet cdc hap chat noiphifc

Phuc ciia Mo vai a-benzoinoxim dugc chiit mot each dinh lugng bang

clorofooc tu dung dich 1 - 2% H2SO4 ma khong e k sii dung chk che Khi

nong do axit tang (3 - 10%), kha nang chiit cua Mo giam 6 pH 1 - 7 nlu co mat tactrat, khong chiit dugc Mo Co thi chiit Mo(Vl) voi a-benzoinoxim trong moi truang HCI thay dii tu 0 din 1,8 M Jeffer>' da tiln hanh chiit tach

20 ^g Mo ra khoi 20 pg W bang 4 lin chiit voi clorofooc Mo dugc chiit ra

de dang hon W Hoac chiit Mo(VI)-a-benzoinoxim bang clorofooc con W (VI) va V(V) dugc che bang KH2PO4 va mu6i Morh [150 156]

Co the tach Mo ra khoi W bang each chiit phirc cua chiing voi 3,4-dithiol Truoc tien cho Mo tao phuc voi toluen-3.4-dithiol trong moi truang HCI (d = 1,06) o nhiet do phong (20-25"C) va chiit bang amylaxetat

toluen-voi su CO mat ciia hydroxylamin sunfat Khi do \k ca W con lai trong pha

nuac, boi vi o dieu kien tren no khong tuong tac voi thuoc thu Sau do cho them toluen-3,4-dithiol ciing vai SnCh vao pha nuoc dun nong Hop chit phuc ciia W hinh thanh sau do ciing dugc chiet bang am> laxetat [148 1 50]

Greenberg P [150] da tach 0.1 mg W va 0.01 - 0.05 mg Mo bang chiit phiic eiia chiing voi toluen-3.4-dithiol Mo(VI) bi khu bang dung dich SnCl: 20% trong HCI 1:1 va duge chiet trong HCI 4N o 20''C W trong dieu kien nay thuc te khong bi chiet Sau do tang nong do HCI len 9 - 1 IN them dung dich TiCI? va chiet hgp chat cua W( V) tao thanh \di toluen-3.4-dithiol

Hoac sir dung axit xitric o nong do 2°o ngan su ket tua 1-50 iig W \ai

dithiol (khong anh huong den \ iec xac dinh Mo bang thuoc thir na\ f 1 56])

Nhirng nghien ciru khac cua llumence \a Miller da cho tha> phuc \ \ dithiol CO the chiet bang am> laxetat tir dung dich HCI dac nong chira SnCI: hoac Cling eo the chiet tir dung dich IICI hang i/cnunx laxetat hoac butylaxetat [96] Ngoai ra, co the chiet phirc Mo( \ l )-dithiol khoi cac ion

-khac bang nhieu dung moi -khac nhau nhu pentylaxetat, cacbon tetraclorua, butylaxetat, isopentylaxxetat, benzen, toluen, xylen va ete d4u hoa [111]

Phirc Morin ciia W dugc sir dung dl tach no khoi Mo bang each chiit vao clorofooc tir dung dich HCl-HF [96]

Phirc giua Mo(VI) va 8-quinolinol (oxin) cung co thi dugc chiit vao clorofooc a pH 0,7 - 1,6 W ciing co tinh chat tuang tu vi thi phai che W bang oxalat hoac tatrat 6 pH 2; 2,5 va 5, phirc W(VI) voi 8-quinolinol dugc chiet vao clorofooc mot each dinh lugng Theo Alimarin hieu qua chiit dat

80 - 95 % a pH khoang 3 Mot lugng nho W dugc chiit dc dang, nhung lugng Ian thi gap kho khan [39, 111]

Axetylaxeton (2,4-pentanedion), CH,COCH-C(OH)CH; tao chelat manh voi nhieu ion kim loai nen dugc su dung chu yeu nhu mot thuoc thu khong chgn Ige dc chiet lam giau mot lugng nho kim loai (trong phan tich mau thuc vat) Grubitsch va Heggebo [39, 168] da chiet tach phirc Mo-2.4-pentanedion khoi W tir dung dich axit HCI 2N voi clorofooc dat 99.8°o Axit xitric da duge dc nghj de che W khi chiet phirc cua Mo \ 6i 2.4-pentanedione

W-cupferrat co the dugc chiet ra khoi Mo va V Ti Sn bang et\ laxetat khi CO mat EDTA o pH 2.4 - 4.3 [96] Cling co the tach Mo va W ra khoi nhau su dung thuoc thu cupferron bang each ket tua W-cupferrat \a chiet

bang isoamyl aneol trong H2SO4 6N Voi 4 Ian chiet co the tach dugc 99% \\

ra khoi pha nuoc Nhiet do dung dich chiet nen •- 20"C [111 114 150]

W khong tao phirc voi 3-hydroxyl-l-3-diphen\ Itriazine trong dung dich axit CO pH < 3, nen co the chiit va tach phuc cua Mo(\l) \ ' ( \ ' HI) \a Ti(l\ ) vai 3-hydroxyl-l,3-diphen\ Itriazine khoi W bang cac dung moi hiru ca [96],

Chiit bang hon hgp dietyl ete 10% trong benzen co the tach xac dinh duac Mo brum clotrioxvazobenzen khi W co mat Ion gap toi :0()0 Ian [9J

Chiet cdc lien hap ion

Nhu da trinh bay a tren, Mo(VI) co thi tao phirc tan trong cac dung djch axit vo ca manh, trong khi do W(VI) bj kit tua duoi dang axit vonframic Phirc halogen cua Mo(Vl) dugc coi nhu nhimg lien hgp ion, phan bl khac nhau vao cac dung moi hiru co tiiy thuoc vao ban chAt dung moi ban chat va nong do axit trong pha nuoc, nIng dp elorua, nIng do kim loai nhiet do va cac ylu to khac [150,162] Noi chung, eac dung moi hiru co chira oxy nhu ete xeton va aneol chiit duge Mo(VI) tir HCI, HBr [150 161] nhung cac dung moi khong chira oxy nhu CCI4, CHCI3, benzen va hydro- cacbon flo hoa thi chi chiet dugc mot lugng rat nho Mo(VI) tham chi trong HCI toi 12M Trong HCI, Mo(Vl) duge chiet rat tot bang tributylphosphat [37.150] Igi dung nhii-ng tinh chat nay nguoi ta da chiet tach Mo tir dung dich chira W trong moi truong 6M HCI va 0,4N H;,P04 bang dietyl ete Trong trirong hgp na\ W khong bi chiet len pha hiru eo eon Mo chiet dugc toi 76°0 sau mot Ian chiet Nho do CO the tach dugc Mo va W khoi nhau Thanh phan phirc elorua cua Mo(VI) trong dietyl ete co dang {[Mo02Cl3]".H'}

Mo(VI) CO the ehilt khoi W(VI) trong cac dung dich lOM HF- 6M H2SO4 - 2.2M NH4F voi metylisobut>i xeton [96] Them HF thuc te khong anh huong den mire do chiet Mo [114,150]

Trong moi trirong H2SO4 6N Mo(VI) dugc chiet len axet>Iaxeton trong khi W Cu va Cr khong bi ehilt [150] Bang phuong phap na\ co the tach duge hon 90°0 Mo ra khoi dung dich chira IircTng W Ion gap 50 Ian \lo

Dae tnrng ciia cac axit di da cua W, Mo \oi -\s P \' \a Si la tan trong cac dung moi huu eo va do do da tao ra kha nang sir dung cac he lien hop ion

dl tach cac nguyen to nay khoi cac ngu\en to khac hoac tach chiing ra khoi nhau Vi du axit di da cua W \a Mo dugc chict tu dung dich 0.1-5.0 M HNO.-, H3PO4 va H2SO4 vao Aliquat 336 0.22M (CH;NR-.CI) trong toluen trong khi

cac nguyen t6 khac khong bi ehilt hoac chi ehilt len dugc rit it Nguai ta cung cho biet cac este, xeton, andehyt, ete va cac tac nhan tao chelat vai Mo(VI) va W(VI) cung la dung moi ehilt tit nhirng phirc lien hgp ion eiia nhiimg nguyen t l nay Vi du nhu W duge tach khoi Mo bang each ehilt no tir dung djch hon hgp KSCN-NaF-SnCb vai butylaxetat va tir HCI-H3PO4 voi dietyl ete [96] Cac axit di da cua W (cung nhu Mo va V) voi photphat trong dung dich H2SO4 dac co thi ehilt thang vao dietyl ete [37 65 96, 119]

Mot so dung moi him co duge diing de chiet phirc lien hgp SCN khoi W hoac khoi cac nguyen to di kem dong thoi lam tang dp nhay va ben ciia san pham nhu tetraphenylarsonium elorua [33 40,68 138] Cung

Mo(V)-CO the chiet Mo(V)-SCN trong clorofooc voi photphoclorua va tricaprylmetylamoniclorua [138] Bi chiet ciing vai Mo theo phuong phap nay la Re, Pd, Pt va W Tuy nhien W co the a lai dung dich bang each them tactrat hoac xitrat Vi du, co the chiet dinh lugng phirc Mo(V)-SCN vai N-benzylanilin trong hon hgp clorofooc va isoam\ I aneol tir moi truang H.SO^ K8M hoac HCI 2,8M [39] W Nb va Ta che bang tactrat hoac xitrat Hoac c6 the chiet hgp chat rodanit cua Mo(V) (2 ).ig) bang diet>l ete trong 20 ml dung dich chira 5 ml HCI dac, 5 mg Fe \ a 100 j.ig W [ 150]

3.4-diclobenzyltriphenyl-Chidt Mo(VI) mot each dinh lugng bang 4-met> 1-2-pentanol 50*^o trong benzen ra khoi dung dich phan tich co nong dp HCI IM chira LiCI lOM W anh huong dugc che bang axit oxalic [103]

Chi6t so bg Mo voi oxin bang clorofooc khoi dung dieh HF (loai ca tap chdt khac), sau do them axit boric va chiet W khoi dung dich eo pH 2 Lugng

du oxin va cac phirc kim loai vai 8-quinolinoI anh hucmg duge rua khoi dieh chicn clorofooc bang dung dich amoni sunfat trong axit sunturie [14

1.3.3 Cac phirotig phap s^c ky

Sac ky chiet

S.S Grazhulene [45] da de nghi quy trinh lam giau vi lugng W gay ban trong Mo co do sach cao bang each ehilt s k ky vai pha tinh la trioet>lamoni hydroclorua W dugc giir tren cot sac ky ehilt trong su co mat ciia lugng Ian

Mo, cho phep tach dinh lugng hai nguyen t l nay Viec ehilt vai metyl-4-benzoylpyrazol-5-one trong hon hgp naphtalendiphenyl nau chay cung dugc khao sat nhung kem hieu qua Chiit sac ky va phan tich cue pho ket hgp tao ra giai han phat hien W trong Mo din l O ' °o

l-phenyl-3-Ion vonframat (WO4'") co the tach ra khoi eac ion kim loai khac bang viec sir dung cot sac ky chira 8-hydroxyquinolin nhu mot chat mang [96], nho

do CO the tach W khoi cac kim loai trong mau hgp kim dong va thep Trong dieu kien nay W04^" tao voi 8-hydroxyquinolin mot phirc ben mau vang va dugc giir tren cot Cac ion kim loai nhu Ag* Bi", Ni"' Mo04'\ Zn' va U02^^ vai ham lugng Ion eo the anh huong do chiing cung tao phirc mau tuong tu [87]

Hap phu Mo tir dung dieh kiem yeu va trung tinh \a'\ chat hap phu la

nhua cationit PK-S chira cac nhom chirc pyrocatechol da dugc nghien ciru

[23] Nho the eo the loai dugc lugng nho W khoi dung dich amoni mol> pdat

Mot phuong phap tach Mo tir eac dung dich chira Mo W va tap chat khac duge thuc hien qua qua trinh tao mol\pden peoxit \a sac ky chiet [87 126] Dung dieh mau dugc tron voi H : 0 : de chu\en muoi mol>pdat thanh pemolypdat rli cho ehciy qua lop \at lieu xop mang triburs Iphotphat (TBP)

Pemolypdat hhu nhu duge giu lai hoan toan sau do no dugc rua giai bang

dung dich NaOH hoac Na2CO; Mau cung co the cho cha> qua Idp dung dich TBP trong dung moi huu co phii hop de giir penioI\pdat Irong phat minh nay khong gioi han nIng do TBP, nhung >eu ciui i\ Ic H^O: it nhat la 0.7 moi

cho 01 moi tong Mo va W dl dam bao toan bg Mo chuyin thanh permolipdat (pH dung djch nho han 2)

James S Fritz va Lionel H Dahmer [58] da thuc hien viec tach dinh lugng Nb(V), Ta(V), Mo(VI) va W(VI) bang ky thuat sac ky ehilt Cot sac ky dugc nhoi chat hap phu la MIBK (metylisobutylxeton) tam len mot chat mang

dac biet teflon-6 Cac dung dieh co thanh phkn khac nhau duge su dung de

rua giai cac ion kim loai mot each chgn Ige Bang so d l nay co the tach Nb va

Ta, Mo va W va mot hon hgp bon nguyen to nay ra khoi nhau

Sac ky trao doi ion

Phuong phap sac ky trao doi ion rat tien Igi de tach Mo va W khoi cac nguyen to anh huong Tiiy theo dilu kien ma Mo(VI) va W(VI) co the tao thanh cac phirc dang cation hoac anion trong dung dich, do do co the su dung nhua trao doi ion dc tach chiing ra khoi nhau

Tdch Mo(Vl) vd W(VI) su dung anionit

Nguoi ta da sir dung cac anionit dc tach Mo va W ra khoi Re Te W

Fe, V va eac nguyen to khac [32 146, 150] Fisher S ^ va Meloche \'.W sir dung cot polystyren chira nhua Bio-Rad AG 1-X8 200 400 mesh, dang CI" de doi 100 ml dung dich mau chira cac kim loai trong HF qua cot (trang cot truoc

va sau khi doi mau bang HF 1:19) Sau do nra giai hap Ti \a Zr dong thai bang HCI 8N giai hdp W bang hon hcrp cua HCI HF H:0 \di t> le 6:1:3 va

Mo ciing bang hon hgp tren nhimg voi t\- le la 25:20:55: rua giai Nb bang NH4CI 14,4% trong hon hgp HF:NH40H:H:0 voi ty le 1:2:22 Tai sinh cot bang HCI dac [150]

Kokriseh va Pharag [87,150] da nghien cuu \a\ dirng phuong phap tach cac phirc cua V Mo va W voi axit ascobic tren anuviit bazo manh Amberlite IRA-400 Kit qua cho tha\ \' Mc^ \a W tao tliaiih cac phuc am o

pH 4 trong dung dieh axit ascobic co do ben khac nhau \a hi giir tren cot \(TI

ai lire khac nhau Khi rira giai bang HCI 0,1N, V bi rira ra diu tien kha dinh lugng, chi co gan 1% W di ra theo Sau do tiln hanh rira giai W eon tAt ca Mo giur lai tren cot

Kraus va cac tac gia [19, 96, 111] sir dung nhua trao dii anion Dowex 1-XlO trong nghien ciru he s i phan b l cua W(V1) trong he HCI va HCl-HF va kha nang tach djnh lugng U(VI), W(V1) va Mo(VI) vai tac nhan nra eiai la hon hgp 0,5M HCI vai IM HF va 7M HCI vai IM HF Ap dung phuong phap nay nguai ta da tien hanh tach W khoi Mo nho cot trao doi anionit Mo va W dugc hoa tan trong h6n hgp HC1:HF:H20 (60:5:35), r6i doi qua cot anionit da dugc rira bang hon hgp axit tren W di ra theo pha nuac con Mo dugc giir lai tren cot [41]

Nghien ciru xac dinh cac gia tri Kj doi vai Mo va W tren cac nhua trao doi anion khac nhau trong HCI va HNO; ciing nhu trong hon hgp HNO; vai

HF ciing cho thay kha nang tach Mo va W phu thuoc manh me vao sir lira chgn nhom chuc ciia nhua trao doi ion [75, 153]

Hicks [87,96] nghien ciru tinh chat anionic cua mot so ion kim loai tren nhua trao doi anion Dowex-2 de sap xep chung vao cac nhom tach \ ai nhung tac nhan rira giai co nong do khac nhau cua HCI (0.1-12M) HCIO4 3M NH4OH IM va NaOH IM Nghien ciru nav cho tha\ Mo \a nhieu nguven to khac CO thi tach ra khoi W (Ru Rh Re Os Ir Pt^ Au ' \a TF ) bang each rua giai vai HCI HCIO4 va NH4OH W sau do dugc tach khoi Ru Rh Re

Os, Ir, Pf", A u " va Tl" nho rira giai voi NaOH IM Thoi gian luu cua cac nguyen to nay phu thuoc vao loai nhua trao doi ion

Samsahl [96] da chi ra rang W co the dugc tach ra khoi Co Zn Fe Ni

Mn va Cr nho sir dung nhung cot nhua trao doi ion ngan chua Do\\e\-2

200-400 mesh dang CI", xitrat va OH", noi thanh da> W dugc giir lai mot cach dinh lugng tren cot dang CI", cac nguyen to Fe Co Zn \a \ i bi gifr lai tren