Xàc dinh càc thóng so dóng hoc 15 I.4.C0 so vàt ly cùa phuong phàp do liéu nhiet phàt quang 19 Két luan chuong 1 22 Chucmg 2 Cac chat nhiet phàt quang va mot so dai lugng va don vi dvin
Trang 2CO SO LY THUYÉT VA TONG QUAN
Chumg I Co so ly thuyé't cùa hieu tìng nhiet phàt quang va
phuong phàp do liéu bue xa ion hoà nhiet phàt quang
1.1 Dinh nghla : 6 1.2 Co sor ly thuyét cùa hieu ùng nhiet phàt quang 6
I.2.L Mó hình dong hoc bqc 1 Mò hinh Randall Wilkins 7
12.2 Mò hình dòng hoc bqc 2 Mó hình Garlick va Gibson 10
12.3 Phuong trình dong hoc tong quàt va bqc dong hoc tóng quàt 13
1.3 Xàc dinh càc thóng so dóng hoc 15
I.4.C0 so vàt ly cùa phuong phàp do liéu nhiet phàt quang 19
Két luan chuong 1 22
Chucmg 2 Cac chat nhiet phàt quang va mot so
dai lugng va don vi dving trong do liéu bue xa ion hóa
Càc chat nhiet phàt quang
2.1.GÌÓÌ thieu chung 23
2.2.Liéu ké tuong duong mò 25
22.1 Lithium fluorua ( LiF ) 25
222 Lithium Borale (LÌ2B4OJ) 27
22.3 Oxit beryllium BeO 29
2.3.Liéu ké khòng tuong duong mò 31
2.3.1 Calcium fluoride ( CaF2) 32
2.3.2 Calcium Sulfate (CaSO^) • 33
2.3.3 Oxide nhóm (AI2OJ) 35
Mot sodqi lu0ig va don vi dùng trong do liéu an toàn bue xa
2.4 Dai lugng biic xa 37
2.5.Càc dai lugng liéu 37
2.6 Càc dai lugng liéu tuong duong 38
Két luan chuong 2 43
Trang 3KÈT QUA THirC NGHIÈM
Chucmg 3 Xac dinh thòng so dpng hoc cùa lièu
ke nhiet phàt quang va càc ùng dyng
3.1 Phuong phàp ghi duòng cong nhièl phàt quang 44
3.2 Xàc dinh càc thòng so' dòng hoc bang phuong phàp s(5 45
3.3 Két qua nghièn ciiu 49
3.3.1 Màu nghièn cvtu va che do do 49
3.3.2 Ducmg cong nhiet phàt quang cùa fluoride CaF 2-^X0 50
3.3.3 Ducmg cong nhiet phàt quang cùa màu CaSO^: Dy 52
3.3.4 Biéu hien di thuàng cùa cùa 34
càc dinh nhiet phàt quang à nhiet do thàp
3.3.5 tìig dung phuong phàp tàch phÓ de xàc dinh thòl gian 56
xày ra su co va do liéu bù'c xa
3.3.5.1 Xàc dinh thài dièm xày ra su co' 56
3.3.5.2 Khà nàng xàc dinh lièu bang phuong phàp tàch phó 58
Két luàn chuong 3 59
Chuomg 4 Mpt so tinh chat co bàn cùa iféu ke nhiet phàt quang
VINATOM TLD va gìàì phàp nàng cao do chinh xàc trong viec xàc
dinh Iféu bue xa photon
Mot so tinh chat cùa lièu ke nhiet phàt quang VINATOM.TLD
dua trèn vqt liéu Fluoride thièn nhien cùa Vièt Nani
4.1 Màu nghièn cùu 62 4.2 Thiét bi va che dò do 62
4.3 Su phu thuòc cùa dò nhay vào nàng lugng 63
4.4 Su phu thuòc cùa do nhay cùa liéu ké 66
VINATOM.TLD sau nhiéu Fan xù ly nhiet
4.5 Hiéu ùng suy giàm 68 4.6 Dò tuyén tinh 69 4.7 Phànb6góc 69
Thuàt toàn xàc dinh lièu tuong duong Hp(d) bang lièu ké'nhiet phàt quang
VINATOM TLD
4.8 Gioì thieu chung ve xàc dinh liéu tuong duong cà nhàn Hp(d) 70
4.9 Thuàt toàn xàc dinh liéu tuong duong Hp(d)bàng liéu ké nhiét phàt quang 72
VINATOM TLD
4.10 Phuong phàp chuàn 80
4.11 Két qua so sành QuÓc té 84
Trang 4ke nhiet phàt quang va càc ùng dyng
3.1 Phuong phàp ghi duòfng cong nhiél phàt quang 44
3.2 Xàc dinh càc thòng so' dòng hoc bang phuong phàp s6 45
3.3 Két qua nghièn cuu 49
3.3.1 Màu nghièn cùu va che dò do 49
3.32 Dudng cong nhiet phàt quang cùa fluoride CaF2N.X0 50
3.3.3 Du&ng cong nhiet phàt quang cùa màu CaSO^: Dy 52
3.3.4 Biéu hièn di thuàng cùa cùa 54
càc dinh nhiet phàt quang à nhiet do thàp
3.3.5 tìig dung phuong phàp tàch phó de xàc dinh thcd gian 56
xày ra su c6 va do liéu bó'c xa
3.3.5.1 Xàc dinh thài dièm xày ra suc6 56
3.3.5.2 Khà nàng xàc dinh lièu bang phuong phàp tàch phó 58
Két luan chuong 3 59
Chuong 4 Mot so tinh chat co bàn cùa liéu ke nhiet phàt quang
VINATOM TLD va giài phàp nàng cao do chinh xàc trong viec xàc
dinh liéu bue xa photon
Mot so tinh chat cùa lièu ke nhiet phàt quang VINATOM.TLD
dua trèn vàt liéu Fluoride thièn nhièn cùa Vièt Nani
4.1 Màu nghièn cthi 62 4.2 Thiét bi va che dò do 62
4.3 Su phu thuòc cùa dò nhay vào nàng luong 63
4.4 Su phu thuòc cùa dò nhay cùa liéu ké 66
VINATOM.TLD sau nhiéu fan xù ly nhiet
4.5 Hièu óng suy giàm 68 4.6 Dò tuyén tinh 69
4.7 Phàn h6 góc 69 Thuàt toàn xàc dinh lièu tuong duong Hp(d) bang lièu ke nhiet phàt quang
VINATOM TLD
4.8 Giói thiéu chung ve xàc dinh liéu tuong duotig cà nhàn Hp(d) 70
4.9 Thuàt toàn xàc dinh liéu tuong duong Hp(d) bang liéu ké nhiét phàt quang 72
VINATOM TLD
4.10 Phuong phàp chuin 80
4.11 Két qua so sành Qu6c té 84
Trang 5Két luàn chuong 4 89
Chuong 5 Do lieu bue xa notron nhanh va beta
bang lieu ké'nhiet phàt quang
Do lièu bù'c xg notron nhanh bang lièu ké' nhiét phàt
quang pha thèm polyethylene
5.1 Mot s^ tinh chat cùa càc vàt liéu 94
nhiét phàt quang co pha thèm polyethylene ^
5.2 Dò nhay cùa liéu ké nhiét phàt quang 97
tròn vói polyethylene (TLD+PE) d6i vói notron nhanh
5.3 Xàc dinh nàng luong hiéu dung cùa chùm notron 100
va càc thành phàn K^ , KQ trong Iruòng hòn hop notron gamma
Do lièu beta va ành huàng cùa fan xq dai vài truàng chudn beta
5.4 Do liéu beta bang liéu kénhàn TLD UD 100M8 103
5.5.Anh huong cùa tàn xa lén viéc xàc dinh 107
nàng luong du cuc dai cùa trucmg beta chuàn
Két luàn chuong 5 112 Két luàn chung 114 Tài tham khào 116
Trang 6CO SO LY THUYÉT VA TONG QUAN
Chumg I Co so ly thuyé't cùa hieu tìng nhiet phàt quang va
phuong phàp do liéu bue xa ion hoà nhiet phàt quang
1.1 Dinh nghla : 6 1.2 Co sor ly thuyét cùa hieu ùng nhiet phàt quang 6
I.2.L Mó hình dong hoc bqc 1 Mò hinh Randall Wilkins 7
12.2 Mò hình dòng hoc bqc 2 Mó hình Garlick va Gibson 10
12.3 Phuong trình dong hoc tong quàt va bqc dong hoc tóng quàt 13
1.3 Xàc dinh càc thóng so dóng hoc 15
I.4.C0 so vàt ly cùa phuong phàp do liéu nhiet phàt quang 19
Két luan chuong 1 22
Chucmg 2 Cac chat nhiet phàt quang va mot so
dai lugng va don vi dving trong do liéu bue xa ion hóa
Càc chat nhiet phàt quang
2.1.GÌÓÌ thieu chung 23
2.2.Liéu ké tuong duong mò 25
22.1 Lithium fluorua ( LiF ) 25
222 Lithium Borale (LÌ2B4OJ) 27
22.3 Oxit beryllium BeO 29
2.3.Liéu ké khòng tuong duong mò 31
2.3.1 Calcium fluoride ( CaF2) 32
2.3.2 Calcium Sulfate (CaSO^) • 33
2.3.3 Oxide nhóm (AI2OJ) 35
Mot sodqi lu0ig va don vi dùng trong do liéu an toàn bue xa
2.4 Dai lugng biic xa 37
2.5.Càc dai lugng liéu 37
2.6 Càc dai lugng liéu tuong duong 38
Két luan chuong 2 43
Trang 7KÈT QUA THirC NGHIÈM
Chucmg 3 Xac dinh thòng so dpng hoc cùa lièu
ke nhiet phàt quang va càc ùng dyng
3.1 Phuong phàp ghi duòng cong nhièl phàt quang 44
3.2 Xàc dinh càc thòng so' dòng hoc bang phuong phàp s(5 45
3.3 Két qua nghièn ciiu 49
3.3.1 Màu nghièn cvtu va che do do 49
3.3.2 Ducmg cong nhiet phàt quang cùa fluoride CaF 2-^X0 50
3.3.3 Ducmg cong nhiet phàt quang cùa màu CaSO^: Dy 52
3.3.4 Biéu hien di thuàng cùa cùa 34
càc dinh nhiet phàt quang à nhiet do thàp
3.3.5 tìig dung phuong phàp tàch phÓ de xàc dinh thòl gian 56
xày ra su co va do liéu bù'c xa
3.3.5.1 Xàc dinh thài dièm xày ra su co' 56
3.3.5.2 Khà nàng xàc dinh lièu bang phuong phàp tàch phó 58
Két luàn chuong 3 59
Chuomg 4 Mpt so tinh chat co bàn cùa iféu ke nhiet phàt quang
VINATOM TLD va gìàì phàp nàng cao do chinh xàc trong viec xàc
dinh Iféu bue xa photon
Mot so tinh chat cùa lièu ke nhiet phàt quang VINATOM.TLD
dua trèn vqt liéu Fluoride thièn nhien cùa Vièt Nani
4.1 Màu nghièn cùu 62 4.2 Thiét bi va che dò do 62
4.3 Su phu thuòc cùa dò nhay vào nàng lugng 63
4.4 Su phu thuòc cùa do nhay cùa liéu ké 66
VINATOM.TLD sau nhiéu Fan xù ly nhiet
4.5 Hiéu ùng suy giàm 68 4.6 Dò tuyén tinh 69 4.7 Phànb6góc 69
Thuàt toàn xàc dinh lièu tuong duong Hp(d) bang lièu ké'nhiet phàt quang
VINATOM TLD
4.8 Gioì thieu chung ve xàc dinh liéu tuong duong cà nhàn Hp(d) 70
4.9 Thuàt toàn xàc dinh liéu tuong duong Hp(d)bàng liéu ké nhiét phàt quang 72
VINATOM TLD
4.10 Phuong phàp chuàn 80
4.11 Két qua so sành QuÓc té 84
Trang 8ke nhiet phàt quang va càc ùng dyng
3.1 Phuong phàp ghi duòfng cong nhiél phàt quang 44
3.2 Xàc dinh càc thòng so' dòng hoc bang phuong phàp s6 45
3.3 Két qua nghièn cuu 49
3.3.1 Màu nghièn cùu va che dò do 49
3.32 Dudng cong nhiet phàt quang cùa fluoride CaF2N.X0 50
3.3.3 Du&ng cong nhiet phàt quang cùa màu CaSO^: Dy 52
3.3.4 Biéu hièn di thuàng cùa cùa 54
càc dinh nhiet phàt quang à nhiet do thàp
3.3.5 tìig dung phuong phàp tàch phó de xàc dinh thcd gian 56
xày ra su c6 va do liéu bó'c xa
3.3.5.1 Xàc dinh thài dièm xày ra suc6 56
3.3.5.2 Khà nàng xàc dinh lièu bang phuong phàp tàch phó 58
Két luan chuong 3 59
Chuong 4 Mot so tinh chat co bàn cùa liéu ke nhiet phàt quang
VINATOM TLD va giài phàp nàng cao do chinh xàc trong viec xàc
dinh liéu bue xa photon
Mot so tinh chat cùa lièu ke nhiet phàt quang VINATOM.TLD
dua trèn vàt liéu Fluoride thièn nhièn cùa Vièt Nani
4.1 Màu nghièn cthi 62 4.2 Thiét bi va che dò do 62
4.3 Su phu thuòc cùa dò nhay vào nàng luong 63
4.4 Su phu thuòc cùa dò nhay cùa liéu ké 66
VINATOM.TLD sau nhiéu fan xù ly nhiet
4.5 Hièu óng suy giàm 68 4.6 Dò tuyén tinh 69
4.7 Phàn h6 góc 69 Thuàt toàn xàc dinh lièu tuong duong Hp(d) bang lièu ke nhiet phàt quang
VINATOM TLD
4.8 Giói thiéu chung ve xàc dinh liéu tuong duotig cà nhàn Hp(d) 70
4.9 Thuàt toàn xàc dinh liéu tuong duong Hp(d) bang liéu ké nhiét phàt quang 72
VINATOM TLD
4.10 Phuong phàp chuin 80
4.11 Két qua so sành Qu6c té 84
Trang 9Két luàn chuong 4 89
Chuong 5 Do lieu bue xa notron nhanh va beta
bang lieu ké'nhiet phàt quang
Do lièu bù'c xg notron nhanh bang lièu ké' nhiét phàt
quang pha thèm polyethylene
5.1 Mot s^ tinh chat cùa càc vàt liéu 94
nhiét phàt quang co pha thèm polyethylene ^
5.2 Dò nhay cùa liéu ké nhiét phàt quang 97
tròn vói polyethylene (TLD+PE) d6i vói notron nhanh
5.3 Xàc dinh nàng luong hiéu dung cùa chùm notron 100
va càc thành phàn K^ , KQ trong Iruòng hòn hop notron gamma
Do lièu beta va ành huàng cùa fan xq dai vài truàng chudn beta
5.4 Do liéu beta bang liéu kénhàn TLD UD 100M8 103
5.5.Anh huong cùa tàn xa lén viéc xàc dinh 107
nàng luong du cuc dai cùa trucmg beta chuàn
Két luàn chuong 5 112 Két luàn chung 114 Tài tham khào 116
Trang 10Nàm 1990 Ùy Ban An Toàn Birc Xa Quóc Té-ICRP dà ban hành khuyén cào ICRP-60 lien quan tói càc quy dinh mói ve héu giói han nhàm nàng cao mire an toàn cho dàn chung va mòi truòng: Tu miic 50mSv/nàm xuò'ng con 20 mSv/nàm, là'y trung hình cho 5 nàm dò'i vói nhtìng ngucfi làm viec truc tiép vói blic xa ion hoà
va ImSv/nàm dò'i vói dàn chung Nàm 1985 Ùy Ban Don Vi Biic Xa Quò'c
Té-ICRU dua ra khuyén cào Té-ICRU-39 ve vàh de xàc dinh liéu tuong duong dò'i vói càc ngubn biic xa ion hoà chiéu ngoài trong dò co dua ra càc dai lugng mói ve Ifèu tuong duong cà nhàn nhu Hp(lO), Hs (0.07) Hp(3) va liéu tuong duong mòi trucmg H* (Q , d) Tir do dén nay hàng loat càc còng trình nghièn cihi trèn thè' giói ra dói nhàm phàt trién càc phuong phàp xàc dinh liéu tuong duong nói trèn Viec giàm mu"c liéu giói han xuò'ng con 20 mSv/nàm dèi bòi càc nhà khoa hoc cùa càc ngành lién quan co nhùng dóng góp mói de phàt trién càc phuong phàp ghi do, chuàn bixc
xa sao cho dò nhay va dò chinh xàc dat móc dò cao hon, dàc biét trong còng tàc
an toàn bù'c xa va nhùng noi co mire phóng xa thàp „
O nuóc ta, liéu lugng hoc va an toàn bu"c xa là ngành khoa hoc con tré Vièe tàng cuóng càc huóng nghièn euru ve imh vuc này là hè't siic càn thiét, de dàp ung nhu càu phàt trién ngày càng tàng viéc àp dung ky thuàt hat nhàn vào càc ngành kinh té' quò'c dàn cùa dàt nuóc Nhutig vàh de dugc nghièn ciru trong luàn àn này dàp ùng mot phàn nhu càu dò Luàn àn co tèn nhu sau:
MOT SO KÈT QUA NGHIÈN CÙU PHUONG PHAP
DO LIÈU BI'JC XA ION HÓA BANG LIEU KÈ' NHIÈT PHÀT QUANG
1/ Muc dich cùa luàn àn :
Luàn ah nhàm giài quyè't mot so' vàh de sau :
a/ Xày dung phuong phàp phàn tich duòng cong nhiét phàt quang cùa càc màu nhu CaF 2 , CaSO 4 : Dy de ùng diing chùng trong do liéu bue xa ion hoà
Trang 11va nghièn cùu vàt liéu
b/ Nghièn cùu tinh chat cùa liéu ké nhiét phàt quang VIN ATOM-TLD-CaF2 dugc che' tao trong nuóc va càc bién phàp nàng cao chat lugng trong do liéu bue xa
cà nhàn tu càc nguòn bue xa photon chiéu ngoài bang liéu ké nói trèn Nghièn cùu thuàt toàn xàc dinh liéu tuong duong cà nhàn Hp(d) theo khuyén cào mói cùa ICRU -39 trèn co so liéu ké VlNATOM-TLD-CaF2
e/ Nghièn cùu su phu thuòc dò nhay cùa càc liéu ké nhiét phàt quang CaS04:Dy, CaS04 :Mn, AI2O3 co su dung bia giàu hydro trong va ngoài vào nàng lugng cùa notron nhanh Xày dung phuong phàp xàc dinh càc thành phan Kerma trong mò cùa notron va gamma trong truòng bue xa hòn hgp n + y
d/ Nghièn cùu ành huong cùa tàn xa beta lén truòng bue xa chuàn beta Trình bay phuong phàp xàc dinh liéu beta bang liéu ké nhiét phàt quang UD 100M8
2/ Y nshìa khoa hoc va nhirns net mài cùa luàn àn,
a./ Xàc dinh liéu gamma va tia X
Dua trèn càc két qua nghièn cùu ve dac trung Uéu va cà'u truc duòng cong nhiét phàt quang CaF2 thièn nhièn cùa Viet nam, dà xày dung dugc càc phuong phàp xàc dinh nàng lugng hiéu dung, liéu tuong duong cà nhàn Hp(lO), Hp(3) va Hs(0.07) trèn co so liéu ké nhiét phàt quang VINATOM-TLD-CaF2 - ^ ^^crc che tao tai Trung tàm Ky thuàt an toàn bue xa
- Nhùng nghièn cùu co bàn ve xàc dinh càc thòng so' dòng hoc tu duòng cong nhiét phàt quang cùa càc chat CaF: va CaS04: Dy cho thà'y co nhùng diém di thuòng Diéu này cho phép mó ra nhùng khà nàng ùng dung mói^cùa chùng vào viéc xàc dinh thòi diém xày ra su co Nò co mot y nghla quan trong trong còng tàc
an toàn bue xa nói rièng va do liéu nói chung
- Càc két qua so sành quò'c té trong vùng Chàu A Thài Bình Duong cho thà'y phuong phàp so' xàc dinh liéu trình bay trong luàn vàn cho phép dành già nàng lugng hiéu diang cùa bue xa tói, liéu chiéu va liéu tuong duong cà njiàn vói sai so
Trang 12ké Dò chinh xàc sé con dugc nàng cao hon néu chùng ta co càc thiét bj chuàn hoàn chinh hon
b/ Xàc dinh Héu notron va gamma trong truòng bue xa hòn hop notron va gamma Nhùng nghièn cùu trèn càc liéu ké nhiét phàt quang co pha Ihém càc hgp chat giau hydro nhu polyethylene do càc nhà khoa hoc Bungary che tao cho thà'y khà nàng ùng dung cùa chùng trong viéc do liéu notron nhanh Dò nhay vói notron nhanh cùa càc liéu ké CaS04 : Mn + PE, CaS04 : Dy + PE va AI2O3 + PE dà tàng lén rò rét so vói càc TLD cùng chat khòng co pha PE Dua trèn càc két qua thu dugc dà xày dung phuong phàp xàc dinh nàng lugng hiéu dung cùa notron khi ty so' KQ/KJSJ dù nhò cùng nhu càc thành phan Kerma trong mò cùa notron K]sj va gamma K Q
e/ Xàc dinh liéu beta
Giói thieu phuong phàp do liéu beta bang liéu ké hình xuyén UD-100M8 do hàng Panasonic che tao Càc nghièn cùu ve ành huong cùa tàn xa lén càc thòng so' cùa truòng beta chuàn cho thà'y can phài co nhùng bién phàp giàm ành huóng cùa tàn xa va bue xa du sao cho chùng it gay ành huóng dén viéc chuàn liéu ké
3-Y nshJa thirc tién cùa luàn àn : Luan àn dà dóng góp mot so' két qua vào viec
phàt trién càc phuong phàp do va chuàn liéu bue xa ion hoà phu vu cho còng tàc an toàn bue xa nói chung va theo dòi liéu bue xa cà nhàn nói rièng cu thè là:
* Dà xày dung phuong phàp phàn tich duòng cong nhiét phàt quang va xàc dinh càc thòng so dòng hoc cùa chùng De xuà't khà nàng ùng dung chùng trong viéc xàc
dinh thòi diém xày ra su co, theo dòi liéu bue xa cL nhàn va mòi truòng Dò là
nhOng thòng tin quan trong va càn thiét trong còng tàc phòng chòng bue xa Néu ra dugc khà nàng ùng dung cùa chùng trong tuong lai nhàm nàng cao dò chinh xàc
Trang 13Phuong phàp phàn tich du(yng cong nhiét phàt quang con là mot phuong phàp tòt de nghièn cùu tinh chat cùa vàt ràn
* Dà xày dung dugc phuong phàp, thuàt toàn va chuong trình mày tinh de xàc dinh liéu tuong duong cà nhàn Hp(d) theo khuyén cào mói cùa ICRU - 39 cùng nhu nàng lugng hiéu dung cùa bue xa photon trèn co so cùa liéu ké VINATOM -TLD-CaF2 -N Phuong phàp này cho phép rut gàn thm gian xu ly so liéu, nàng cao dò chinh xàc cùa két qua Mó ra khà nàng tu dòng hoà trong khàu xù ly va quàn ly so' liéu, làp bào cào trong còng tàc theo dòi liéu bue xa cà nhàn Càc két qua so sành quò'c té cho thà'y chat lugng liéu ké TLD che tao tu tluoride cùa Vièt nam khòng thua kém càc loai liéu ké co trèn thi truòng nuóc ngoài Già thành cùa TLD tu che tao ré hon nhiéu so vói liéu kénhàp ngoai Dòng thòi cho phép chùng ta tùng buóc hoà nhàp vào nhùng hoat dòng chung cùa thè giói ve do luòng bue xa trong còng tàc an toàn bue xa ion hoà
'-^ Nghièn cùu phuong phàp do liéu notron nhanh b^lng càc liéu ké TLD co pha thèm
càc h(_yp chat giau hydro Phuong phàp này àp dung don giàn trong thuc tién hàng ngày
•// Càu truc luàn àn : Ngoài phàn mó dàu, luàn :in gòm 5 chuong chia làm 2 phàn
12 hình ve, 36 dò thi, 26 bang so Uéu va 106 tài liéu tham khào Luàn àn co 125 trang
Phàn Co so Ly Thuyét va Tdng quan gòm hai chuong:
Chuong 1 trình bay co so ly thuyé't cùa hiéu ung nhiét phàt quang va phuong phàp do liéu bue xa ion hoà nhiét phàt quang
Chuong 2 trình bay tòng quan ve càc chat nhiét phàt quang va mot so' dai lugng, don vi dùng trong do liéu an toàn bue xa
Phàn két qua thuc nghiém gòm 3 chuong:
Chuong 3 trình bay càc két qua xàc dinh thòng so dòng hoc cùa liéu ké niiiét
phàt quang VINATOM - TLD, CaS04: Dy va càc ùng dung
Trang 14bang liéu ké nói trèn va mot so bién phàp tàng dò chinh xàc trong viéc xàc dinh liéu Chuong 5 trình bay phuong phàp do liéu bue xa notron nhanh va beta bang liéu ké nhiét phàt quang
Càc két qua nghièn cùu này dà dugc thuc hièn tai Trung Tàm Ky Thuàt An Toàn Bue Xa, Vièn Khoa Hoc Ky Thuàt Hat Nhàn Thuòc Vièn Nàng Lugng Nguyèn Tu Viét Nam, Vién Do Liéu Bue Xa thuòc Vièn Hàn Làm Khoa Hoc Tiép, Vièn PNC Tokai Works, Nhàt Bàn
Trang 15CO s o LY THUYÉT VA TONO QUAN
Chlìùng 1 Co so ly thuyét cùa hieu ùng nhiet phàt q u a n g
• va phuong phàp do lièu bue xa ion hoà bang
hieu ùng nhiet phàt quang 1-1/Dinh nghìa :
Hièn tU(,mg phàt quang duoe phàn loai theo phuong phàp kich thich gay nèn chùng: 1 Quang huynh quang là hien tuong phàt quang khi vàt duoc kich thich hàng quang photon
2 Huynh quang ma sàt dugc phàt ra ilo càc ung xuà't co hoc
3 Huynh quang hoà hoc duofc phàt ra do càc phàn ung hoà hoc
4 Dien huynh quang là hièn tuong phàt quang duói tàc dóng cùa dién tnròng
5 Nhiét phàt quang dugc phàt ra khi vàt thè dugc kich thich bòi nhiét
1-2/ Co sòf ly thuyét cùa hièu ùtig nhiét phàt quang'
Hiéu ling nhiét phàt quang dugc nhàc tói trong Hièp Hòi Hoàng Già Anh tir nàm 1663 bang su kién dot nóng kim cuong trong bóng tói Nàm 1895 Weidemann va cong su dà tién hành nhung nghièn cuu d'àu tién ve hièu ung này Nàm 1905 bà M Curie dà luu y tói hièu ùng nhiét phàt quang cùa CaF2 khi chùng dugc chiéu boi bue xa cùa Radium Nàm 1925 Wick thòng bào nhùng nghièn cùu
ve hièn tuong nhiét phàt quang cùa mot so khoàng vàt thièn nhièn Duòng cong nhiét phàt quang cùa nhiéu khoàng vàt dugc Urbach (1930), Randall va Wilkins (1945) nghièn cùu chi tiét bang mò hình ly thuyé't xày dung trèn co so tòn tai càc tàm bàt rièng biét Mò hình ly thuyé't này dén nay vàn con dugc àp dung de giài thich càc duòfng cong nhiét phàt quang co dàng diéu dòng hoc bàc mot iMò hình dòng hoc dò cùa Randall va Wilkins khòng dù khà nàng giài thich hièn tugng nhiét phàt quang cùa mot so màu khàc Sau dò cùng vào nàm 1945 Garlick F va Gibson, A.F dà dua ra mò hình dòng hoc bàc hai de giài thich càc hién tugng
Trang 16tóng quàt dò nghièn cùru càc tinh chat cùa ducmg cong nhiét phàt quang(TL) Trong phàn này cùa luàn vàn sé trình bay nhùng net co bàn cùa ha mò hình ly thuyét nói trèn va càc phuong phàp phàn tich duòng cong nhiét phàt quang
1-2-L Mó hình dòng hoc bàc 1 - Mò hình Randall Wilkins
Càc qua trình vàt ly dàn dén hién tugng nhiét phàt quang dèu lién quan tói
su chuyèn dòng cùa càc hat tài dién (dién tu va lo trò'ng) giùa càc trang thài khòng hoàn hào trong càu truc cùa vàt ràn Mò hình cau truc vùhg nàng lugng giài thich hién tugng nhiét huynh quang dugc mò ta trèn hình 1-1 E là nàng lugng kich boat tàm bàt, N là nóng dò bay, no là nóng dò dién tu trèn bay
• Dién lirlif do o Lo Irfins
Hình 1-1 : Gian dò nàng luang va càc qua trình chuyen mùc
Vùng hoà tri va vùng dàn dugc tàch boi vùng càm Trong msuig tinh the luòn luòn tòn tai càc khuyèt tàt khàc nhau nhu lo tróng( vacanci ) va càc tap chat khàc nhau Nèn trong vùng càm tón tai mot so mùc nàng lugng cho phép Càc mùc nàng lugng này dóng vai trò tàm bàt hoac tàm tài hgp Trèn giàn dò vùng nàng lugng^ trình bay ó hình 1 -1 tòn tai mot tàm bàt dién tu va mot tàm tài hgp (bay tàm phàt huynh quang) Su hình thành va van chuydn cùa hat tài dién dugc dién ra nhu sau:
Trang 17Qua trình kich thich: Btrc xa ion hoà tuong tàc vói vàt chat va ion hoà
chùng, tao ra càc cap dién tu va lo trò'ng tu do Sau khi nhàn dugc nàng lugng cùa
bue xa ion hóa dién tu chuyèn tir vùng hoà tri lén vùng dàn ( chuyèn mùc 1 ) Dién
tu va lo trong tu do co thòi gian song rat ngàn, chùng làp ture bi bàt vào càc tàm
tuong ùng( chuyèn mùc 2 va 5) Lue này màu ò trang thài kich thich Néu nàng
nhiét dò cùa màu lén, dién tir ó tàm bàt dugc cung càp thèm nàng lugng Chùng
chuyèn lén ó vùng dàn (chuyèn mùc 3) Thòi gian dién tu ò vùng dàn rat ngàn
Chùng co xu thè' chuyèn ve trang thài càn bang thòng qua viéc tài hgp vói càc lo
trò'ng trcn tàm tài hcrp Qua trình này xày rà kcm theo viéc giài phóng nang lugng
duói dang photon ành sàng nhìn thà'y (chuyèn mùc 4) Hién tugng phàt quang do
nàng nhiét dò cùa màu này dugc ggi là hiéu ùng nhiét phàt quang
Mò hình ly thuyé't mò ta duóng cong nhiét phàt quang cùa Randall va Wilkins
dugc xày dung trèn co so càu truc vùng nàng lugng trình bay ó hình 1-1 vói càc già
thiét sau :
1 Trong vùng càm ehi tòn tai mot loai tàm bài va mot loai tàm tài hgp
2 Dién tu dugc kich thich boi nhiét thoàt khói tàm bàt, tài hgp ngay vài
càc lo trò'ng trèn càc tàm tài hgp Chùng khòng hi bàt tro vào càc bay hoac tài hgp
vói càc tàm tài hgp Dua vào hai già thiét trèn, co thè cho ràng toc dò tài hgp
bang toc dò giài phóng dién tu boi nhiet Toc dò giài phóng dién tu boi nhiét ty le
vói màt dò dién tir trèn bay va he so' Boltzman exp (- E/kT)- xàc suàt giài phóng
dién tu Trong dò E là nàng lugng kich boat cùa tàm bàt, k là hàng so Boltzman, T
là nhiét dò tuyèt dò'i Phuong trình mò tà su thay dòi dién tu trèn bày-duge vièt nhu
n là so dién tu trèn bay GR là xàc suàt bàt lai vào bay (trong truòng h(Tp dòng
hoc bàc 1 (j^= 0 ) co là xàc suàt giài phóng dién tu bòi nhiét
(0 = 5 exp (- E/kT) " ( 1 -2)
Trang 18S S là tich cùa tàn so va cham dién tu vói vàch ho thè' va he so phàn xa Do vày,
S co dò lón gàn bang fan so dao dòng cùa mang tinh thè
Phmmg trình (1 - l) dugc vié't lai nhu sau:
dn / dt = n* S exp (-E/kT) (1-3)
E là Nàng lugng kich boat cùa bay bàt dién tu Cuòng dò phàt xa 1= dn/dt
Phuong trình chuyèn dòng ( 1 - 3 ) dugc ggi là phuong trình dòng hoc bàc mot
De ilan giàn ifnh toàn va thuàn tién cho nhùTig àp dung sau này, nguòi la già thiét
ràng: Nhiét dò cùa màu T(t) thay dòi tuyén tinh theo thòi gian t vói vàn toc quél
nhiet bang p dò/giày Mòi lién quan dò dugc viét duói dang:
T = To + p*t (1 -5) trong dò To là nhiét dò ban dàu cùa màu
Giài phuotig trình (1 - 3) vói diéu kién (l - 5) va càc diéu kién ban dàu
nhu sau : lai thòi dièm t=o:T = To n = UQ va l=oc : T = oc n = 0, phuong trình
(1-3) co nghiém sau :
!
n(T)= nocxp [-S/ p ) J exp(-E/kr)d T] ( 1 -6) ^ bièu thùe mò tà duòng cong nhiét phàt quang co dang
I=-dn/dt= S noCxp ( -E/kT) * exp f-S/ P ) J exp(-E/kT')d T] (1-7)
r„
Net dac trung co bàn cùa duòng cong nhiét phàt quang tuàn theo co che dòng
hoc bàc 1 là : Duòng cong nhiét phàt quang co hình dang bàt dòi xùng (nhu càc dinh
nhiét phàt quang cùa TLD - 100) Su bài dòi xùng dò dugc thè hièn nhu sau : Su
suy giàm cuòng dò phàt xa ó mièn nhiét dò T> Tmax dòc hon phàn cucrng dò phàt
xa tàng khi T < Tmax ( xem hình 1-2)
Vj tri dinh nhiét phàt quang thòa man diéu kién sau:
Trang 19IO
( dI/dT)T=T^^= 0 (1-8)
Cu thè là : y9 * E/(kT^J = SQxp(~E I kT^J (1 - 9)
Tu còng thuc (1-9) thay ràng Tmax khòng phu thuòc vào hòng dò dién tu n^
Day cùng là net dac trung lièu bièu cùa dinh nhiét phàt quang tuàn theo co che
dòng hoc bac I Tmax sé thay dói khi vàn toc quél nhiét thay dói
Khi T xàp xi bang To, tich phàn J exp(-E/kT')d T rat bé, nèn thành phàn
Hình 1-2 \Mò tà dudng cong nhiét phàt quang theo
mò hình dòng hoc bqc I Là'y theo tài liéu [55 /
Cac bièu Ihùc (1 - 7,1 - 9 va 1 -IO) sé dugc phàn tich chi tiét hon trong phàn nói
ve càc phuong phàp xàc dinh càc thòng so dòng hoc
J-2 -2 Mò hình dòn^ hoc bàc 2 - Mò hình Garlick va Gibson
Trong mò hình dòng ht)c bac 2, Garlick va Gibson cho ràng càc hai tài dién
co thè hi bài lai v(Vi xàc suàt bài lai bang xàc suàt tài h(yp Mò hình dién tà qua trình
Trang 20chuyèn dOng cùa hat tài dièn theo ca chò' dóng hoc bàc 2 duoc trình bay trong hình
Hình 1-3: giàn dò mò tà chuyen dòng bàc 2 va tòng quàt
Dién tu duoc kich thich bòi nhiét thoàt lén vùng dàn ( chuyèn mùc l) Chùng co
thè tài bop vói lo trong trèn tàm tài hgp (chuyèn mure 3) vói xàc suàt bang Am co
kèm theo phàt huynh quang va co thè hi bàt lai vào tàm bàt vói xàc suàt An (chuyèn
mù*c 2) Phuong trình dòng hoc mò tà su thay dói dién tu* trèn tàm bàt dugc vièt nhu
sau:
dn/di =-conm/N (1-11) Trong dò m là nòng dò lo trò'ng, N màt dò bay Toc dò thay dói dién tu ty le
cùng mot lue vói nòng dò dién tu trèn bay va nòng dò lo tròng trèn tàm tài hgp
Nghiém cùa phuong trình (1 - 11) co dang nhu sau
1
I(T) = no^ S' exp(-E/kT)/[ 1+ ( no SV p ) J exp(-E/kr)d r ] 2 (1-12)
Diéu kién de co cuc dai cùa biéu thù^c (1-12) là: (dI/dT)Xmax= 0 (1-13) va ta
co:
73 )J e:
l+(noSV3)J exp(-E/kT)d r]=( 2kTmax no S7P*t )* exp(-E/kTmax) (1-14)
S' = S/N co thù nguyèn là m^/giày S' khòng con mang y nghìa là he so tàn so
nùa no xuà't hién trong biéu thuc (1 -14), diéu này dàn tói vi tri dinh nhiét phàt
Trang 2112
quang Tmax thay dói theo nòng dò hai tài no [27,1] Khi no nhò, vi tri dinh nhiét phàt quang nàm ò nhiét dò cao hon so vói lue UQ lón ( xem hình l- 4) Hình 1 - 5
mò là su phu thuòc cùa vi tri dinh nhiét phàt quang vào nàng lugng cùa bay E Khi
E tàng vi tri T„iax tuong ùng dich ve phia nhiét dò cao
Su dich chu)r*f pBok TL theo muc lup Jay t o y 100000-1 ' • " i ^ " " * ' 2- " / " O • 2 J : n/no— 4
60 90 120 150
Nhiet Do C
Hình 1-4 Sudich chuyen cùa dinh TL theo mùc làp day bay
theo ca che dòng hoc bacili ]
Hình 1-5 : Su phu thuòc cùa vi tri dinh TL vào dò sau cùa bay
theo cache dòng hoc bac 2[I] )
Mot dac diém quan trong cùa duòng cong nhiét phàt quang tuàn theo co che dòng hoc bàc hai là tinh tuong dò'i dò'i xùng Phàn dò ròng nùa chiéu cao cùa duòng
Trang 22cong nhiét phàt quang nàm ò mien nhiét dò T>Tmax boi nhinh hon phàn dò ròng
nùa chiéu cao cùa duòng cong nhiél phàt quang ò mién nhiét dò T<Tmax
1-2-3 Phuong trình dòng hoc tóng quàt va bàc dòng hoc tóng quàt
Trong tài lièu [16,48,54] càc tàc già dà trình bay he phuong trình vi phàn mò
tà qua trình vàn chuyen càc hai tài dién Xcl càu trùc vùng nàng lugng trén hinh 1-3
vói càc thòng so sau:
Tàm bàt co nàng lugng kich boat bang E (eV) So dién tu trèn bay bang no
mài dò bay bang N, xàc suàt bài lai bang An Tàm tài hgp co nòng dò lo tròng là
m, va xàc suà't tài h(,rp là Am Qua trình vàn chuyen cùa càc hat tài dién dugc mò tà
tóng quàt bang 3 phucrng trình vi phàn sau:
Il Phuong trình mò tà qua trình tài h(rp:
dm/dt = - Am * m * Uc (1-15)
Phuong trình ( 1-15) mò tà su thay dói nòng dò lo trò'ng trèn tàm tài hgp Su
thay dòi dò ty le vm nòng dò dién tu trong vùng dàn Uc, nòng dò lo tròng trén tàm
tài hgp m va xàc suàt tài hgp Am
2/Phuang trình mò ta su thay dói dién tu trén tàm bàt:
dn /di = - S n exp (- E/kT) + Uc (N - n) An (1-16)
So bang thù nhàt mò tà qua trình giài phóng dién tu bòi nhiél lù bay lén vùng
dàn So bang thù hai mò tà qua trình bài lai dién tu tu vùng dàn ve bay, so bang này
ly le vói so dién lù trèn vùng dàn n^, so trang thài bay tu do (N-n) va sàc xuàt bai
laiAn-31 Phuong trình mò tà trang thài trung hoà dién tich:
Mang tinh the bao giò cQng ó trang thài trung hoà dién tich nèn so dién tu bang
sÒ lo tròng: m = n + n^ (I-IV)
Tu (1-17) rùt ra phucrng trình vi phàn sau:
dm/dt:= d n / d l + dn^/dt (1-18) Kè'l hgp 3 phuomg trình (1-15), (1-16), (MB) thu dugc
Trang 2314
; dnc /di = S n exp (- E/KT) - n^; {mArn+ (N - n) An} (1-19) Trèn thuc te, rat khò tìm dugc nghiém tóng quàt cùa he phuong trình (1-19)
May[76] va Chen [26] dà dua ra mot so bién phàp de tìm nghiém bàc dòng hoc
tóng quàt dò Ho dua thèm tham so b dai dién cho bàc dòng hoc vào phuong trình
vi phàn Cu thè là:
dn/dt = Sn^ exp (-E/kT) (1-20) Néu b = 1 thi (1-20) trò thành phuong trình dòng hoc bàc I Néu b = 2 thi (1-20)
là phuong trình dòng hoc bac II Nghiém tóng quàt cùa phuong trình (1-20) co
Xàc dinh càc thòng so dòng hoc cùa qua trình vài ly xày ra trong vài liéu lién
quan tói hièu ùng nhiét phàt quang mang nhiéu y nghìa thuc tién Dura vào càc két
qua phàn tich này co the hiéu rò co che nhiét phàt quang, qua trình vàn chuyèn càc
hai tài dién trong mang tinh thè lién quan tói càc khuyét tal va càc nguyén tò vi
lugng khàc Nhùng hiéu biét dò góp phàn hoàn thièn càc quy trình còng nghé co
lién quan tói su hình thành càc tàm màu va càc tinh chat khàc cùa càc vài
lièu-dùng làm liéu ké nhiét phàt quang va dà qui Mal khàc, su hiéu biét thàu dào ve càc
thòng so dòng hoc cho phép àp dung chùng vào viéc xàc dinh liéu bue xa, thòi
diém chiéu xa va nàng lugng cùa càc bue xa Diéu này sé dugc trình bay ehi tiét
trong chuong 3 Duói day se trình bay mot so phuong phàp xàc dinh càc thòng so
dòng hoc tu viéc phàn tich duòng cong nhiet phàt quang Tóng quan ve càc phuong
phàp xàc djnh tham so dòng hoc con dugc trình bay trong mot so còng trình khàc
nhu|8, 11)
Trang 241.3.1 Phuong phàp nung khòi dàu :
Tu biéu thùe (1-10) nhàn thày ràng: Khi nhiél dò cùa màu thàp hon rat nhiéu
so vói nhiét dò Tmax thi cuòng dò phàt xa phu thuòc vào nhiét do nhu sau :
I(T) ^ Suo exp (-E/kT) (dòng hoc bàc 1) (1-22 )
I(T) ^ S'no^ exp (-E/kT) (dòng hoc bàc 2) (1-22')
va 1/T sé thu dugc nhùng duòng thàng Nàng lugng kich boat E cùa tàm bàt dugc
xàc dinh bòi góc nghiéng a cùa ducmg thàng dò Phuong phàp này khà tién Igi
nhung dò chinh xàc khòng cao, khó àp dung cho truòng hgp duòng cong nhiét phàt
quang phùc tap co nhiéu dinh
1.3.2 Phuong phàp càc van toc khàc nhau
Su dung còng thùe (1-9) va (1-14) Booth [15] va Bohun [14] dà dòc làp dua ra
càc phuong phàp xàc dinh càc thòng so E va S bang càch xàc dinh càc vi tri dinh
nhiét phàt quang Tmaxi ò càc van toc quél nhiét dò khàc nhau (3i Tu còng thùe
(1-9) thu dugc :
E=[ k* Tmaxl* Tmax2 /( Tmaxl - Tmax2 ) l*ln[ pi/p2*( TmaxZ/Tmaxl)] (1-23)
Tmaxl va Tmax2 là già tri nhiét dò cùa dinh ò càc vàn toc pi va p2 tuong
ùng He SÒ tàn so S dugc tinh nhu sau : ,
S = pi/( Tmaxl - Tmax2)* exp(E/kTmaxl)* (1-24) {[ Tmax2*hi( Tmax22/ p2) - Tmaxi *ln( Tmaxl2/ pi)] )
Hoogenslraalen [431 dà dua ra phuong phàp su dung nhiéu vàn toc khàc nhau su
phu thuòc cùa hi(Tmaxi2/ pi) vào l/A'maxi sé là mot duòng thàng Già tri nàng
lugng E sé dugc dành già theo góc nghiéng cùa duòng thàng dò S dugc tùih theo
già tri cài truc tung tai diém ngoai suy i/T = 0
1.3.3 Càc phuong phàp hình hoc :
L3.3.L Phwmg phàpGrossweiner (43 j
Trang 25Trong dò i = Tmax - TI; Tmax là nhiét dò cùa dinh nhiét phàt quang, TI là
nhiét dò lai dò eucmg dò nhiét phàt quang ò phia trai cùa dinh nhàn già tri bang mot
nùa già tri cuc dai Tu biéu thùe (1-26) nhàn thày ràng E khòng phu thuòc vào
S va P Muòn tinh S ta dua già tri E vùa tìm dugc vào biéu thùe (1-9)
L3.3.2 Phuong phàp Lushchik [65]
Khàc vói phuong phàp Grossweiner, phuong phàp Lushchik su dung nùa
duòng cong nhiét phàt quang nàm ò mién nhiét dò cao (T > Tmax) E va S dugc
xàc dinh nhu sau: E = kT^max/S (dòng hoc bàc 1) (1-27)
E = 2kT2max/6 (dòng hoc bàc 2) Trong dò 6 = T2-Tmax va T2 là nhiet dò tai do cuòng dò nhièt phàt quang nàm
ben phài dinh nhàn già tri bang mot nùa già tri cuc dai
S = ( p / 5 ) exp (Tmax/6) (1-28)
1.3.3.3 Phwmg phàp Helperin - Braner
Haplperin - Braner [50|, [51] dà cài tién phuong phàp Lushchik de àp dung
cho bàc dòng hoc tóng quàt Ho su dung cà hai già tri nhiét dò TI va T2 tuong
ùng dàu mùt trai va dàu mùl phài doan dò ròng nùa chiéu cao Ho cho ràng phàt
xa huynh quang ehù yéu tuàn theo hai co che tài hgp sau ^
1 Qua trình tài hofp thù nhàt xày ra dòi v('ri hai tài dién chuyen lén trang thài
kich thich nàm trong vùng càhi va chùng eó thè tài hgp vm làm khàc thòng qua
hiéu ùng duòng ngàm
2 Qua trình tài hgp thù 2 xày ra lién quan tói qua trình van chuyèn hai tai lén
vùng dàn
Trang 26Dòi vói truòng hgp thù nhàt già tri nàng lugng E dugc tinh nhu sau :
E = q E = kT^max/S (1-29) Dòi vói truòng hgp thù 2
E = qkT2max(l - A)/5 (1-30) trong dò A = 2kTmax/E ( i -31 )
va q dugc tinh nhu sau : Dò'i vói truòng hgp dòng hoc bàc 1 :
qi = [ 1.72*^g/(l-^g)] *(1-1.58A) (1-32)
Dò'i vm truòng hgp dòng hoc bàc 2:
q2= [2*^g/(l-ng)|*(l-2*A) (1-33)
|ag=nm/n„ trong dò no va n^ là nòng dò cùa hai tài bi bài tai thòi diém To va
Tmax Helperin va còng su [51 ] dà dành già jag nhu sau:
ixg = (T2 - Tmax)/(T2 - TI) (1-34)
Bac dòng hoc dugc xàc dinh bang càc biéu thùe sau:
ja,g < ( 1 + A)/e dòng hoc bàc 1 (1 -35) [Xg > (1 + A)/e dòng hoc bac 2 (1-36)
Thay ql va q2 vào biéu lhùc( 1-29), (1- 30 ), ky ky hièu i - Tmax - TI va bò qua
càc so bang A bac cao, già tri E dugc tinh nhu sau:
El = l,72*kTmax/i * ( l -2,58A) ( dong hoc bàc 1) (1-37) E2 = 2kTmax/i* (1-3*A) (dòng hoc bàc 2 ) (1-38)
L3-3-4 Phuong phàp Chen
Trong [28], Chen dà xàc dinh nàng lugng E bang càch cài tién biéu thùe
(1-37) va (1-38) bang càch su dung toàn bò dò ròng nùa chiéu cao z^bao giò cùng
nhò nèn co thè lày gàn dùng nhu sau : e^ = 1 + A Chen dà tìm dugc biéu thùe tòt
de tinh E :
El = 2 kT max (1,26* Tmax/co - 1) dòng hoc bàc 1 (1-39) E2 = 2 kT max (l,77*Tmax/co -1) dòng hoc bài 2 (1-40)
Trang 2718
Su dung phuong phàp gàn dùng so, Chen [29,26] dà dua ra càc biéu thùe tinh
E theo càc tham so hình hoc: i ^ Tmax - TI, 5 = T2 - Tmax va co= T2- TI nhu sau:
E^=[l,51+3,0(^g -0,42)|kT2max/i - [ l,58+4,2(^Lg -0,42)]2kTmax (1-41)
E5=[0,976+7,3*( |ag -0,42)]*kT2max/5 ( 1-42 )
Eto =[ 2,51+10,2*()^g -0,42)l*kT2max/co -2kTmax (1-43 )
Trong tàt cà càc biéu thùe này Chen [26] dà chi ra ràng càn phài tién hành
hiéu chinh già tri E bang càch trù di già tri akTm khi thùa so nhàn vói exp (-E/kT)
co dàng diéu là T^ Két qua hiéu chinh dugc chi ra nhu sau :
Ea= Ca(kTamax/a) -ba(2kTmax) (1-44) Trong dò a biéu dién thay cho càc già tri i,5,và co Càc he so Ca va ha dugc
chi ra trong bang I-I
Biéu thùc(l- 44) dugc Chen su dung vói nhùng già tri Ca va ha dugc nói suy tu
càc dai lugng |ig va a
C^=l,51+3*( lag -0,42), b^ = 1,58+4,2* ( |ig -0,42) +a/2 (1-45)
Cs = 0,976+7,3*( jig -0,42); bs = a/2 (1-46)
C(o = 2,52+10,2* ( ]ag -0,42); h^ -l+a/2 (1-47)
Bang 1-1: Càc he so Ca va ba cùa biéu thùe 1-44 [55]
Càc biéu thùe này dà dugc àp dung nhiéu trong viéc nghièn cùu, dàuh già càc tham
SÒ dòng hoc cùa càc vài liéu khàc nhau
i-3-4 Phuong phàp suy giam dàng nhiét:
Nói mot càch chinh xàc thi phuong phàp này khòng phài là phuong phàp dua
trén co so hiéu ùng nhiét phàt quang, nhung nò là ky thuàt chung de xàc dinh E va
Trang 28S Càc buóc quan trong cùa phuong phàp này là :
1 Nàng nhanh nhiét dò cùa màu dén mot nhiét dò nhàt dinh
• 2 Nghièn cùu su suy giàm cùa cuòng dò phàt quang cùa màu dò khi nhièt
dò cùa màu khòng thay dói [95]
Duòng cong suy giàm dugc mò tà theo còng thùe sau (xél truòng hgp dòng hoc I)
I {t)jo= no S exp (-E/kTo)* exp [- S* l * exp (-E/kTo) ] (1-48)
To - Nhiét dò cùa màu
ln( I (t)xo) = - S* t * exp (-E/kTo) + ln( no S) - E/kTo (1-49)
Tu (1-49) thày ràng góc nghiéng a cùa duòng thàng mò tà su phu thuòc cùa
hi (I) va t bang: m = S exp (- E/kTo) ( 1 -50)
Nghièn cùu su phu thuòc cùa In (m (To)) vào 1/To eó thè xàc dinh dugc E va
S thòng qua góc nghiéng cùa duòng thàng dò thi va diém ngoai suy cài truc tung
lai già tri 1/To = 0 Trén thuc té duòng cong nhiél phài quang cùa nhiéu loai vài
lièu tuàn theo quy luàl tòng quàt ( phuong trình 1-20 ) Do vày su phu
thuòc cùa (I/Io )i^'^f^) vào t sé co dang là duòng thàng khi chon dugc già tri b
thich hgp Bang càch này eó thè xàc dinh dugc bàc dòng hoc b
Su suy giàm cùa cuòng dò phàt xa dugc mò tà bang biéu thùe sau:
(I/Io) (b -l)/b = (b-1)* t*S* exp (-E/kT) + 1 (1-51)
Dò nghiéng cùa duòng thàng (I/Io) (b-l)/b phu thuòc vào t cho ta già tri
m(TO = (b-1)* S* exp (-E/ kTi) (1-52) Néu xàc dinh dugc hai già tri mi va ni2 ò hai nhièt dò khàc nhau TI va T2
Già tri E dugc tinh nhu sau:
E/k^T2*Tl/(Tl-T2)*ln(ml/m2) (1-53) Già tri S dugc xàc dinh thòng qua E va b
1-4 Co SÒ vàt Iv cùa phuong phàp do liéu bure xa ion hóa bang hiéu ùmg nhiet
phàt quang
Trang 2920
Hai qua trình vài ly co bàn lièn quan Iruc tiép tói phuong phàp do liéu nhiét phàt quang là :
1/ Qua trình hàp thu nàng lugng nàng lugng bue xa ion hóa
2/ Qua trình giài phóng nàng lugng cùa hai tài dién duói dang ành sàng nhìn thày khi nàng nhiét dò cùa màu lén
Qua trình hàp thu nàng luong : Bue xa ion hoà tuong tàc vói vàt chat va
truyén nàng lugng cùa chùng cho mòi truòng dò thòng qua nàm hiéu ùng co bàn sau: Hièu ùng quang dièn, hièu ùng tàn xa complon, hiéu ùng tao cap, tàn xa lién két (Coherent Scattering) va hiéu ùng quang hai nhàn Trong vùng nàng lugng thàp va trung bình cùa chùm tia bue xa dugc de càp dén trong luàn vàn này ba hièu ùng dàu dóng vai trò co bàn Khi truyén nàng lugng cho vài chat, bue xa ion hoà tao ra càc hai lai dièn So hai tài dièn sinh ra ty le vói nàng lugng ma màu hàp thu Trong mang tinh thè cùa vàt chat luòn luòn tòn lai càc khuyét tàt Nhùng khuyét tal này eó khà nàng bài giù nhùng hai tài dièn do bue xa sinh ra trong mot thòi gian dai Diéu này tao diéu kién thuàn Igi cho viéc do liéu lai bài ky thòi diém nào sau khi chiéu xa
Qua trình giài phóng nàng luong:
Sau khi hàp thu nàng lugng cùa bue xa ion hoà, màu ò trang thài kich thich Khi ta nàng nhièt dò cùa màu lén, càc hai lai dièn ò càc tàm bàt nhàn thèm nàng lugng nhiél va dugc giài phóng ra khòi càc làm bàt dò Chùng lai hgp ngay vói càc tàm lai hgp va phàt ra ành sàng Tóng cuòng dò ành sàng do dugc ty le vói so dién
tu hi bàt trén càc làm bài sau khi màu dugc chiéu xa Tu ( 1-5),(1-7) cttung la eó:
I = l/(ì*dn/dT (1-54) Nghiém cùa phuong trình (1-54) eó dang:
J d n = 1/p* J IdT = no- n (1-55)
a T
Trang 30vói già thiét ràng ò nhiét dò cao n = 0 , lù biéu thùe (1-55) thu dugc còng thùe
sau: no=l/P*J IdT = A.5 (1-56)
Trong do 5= J I dT va bang dién tich duói duòng cong phàt quang nàm trong
khoàng nhièt dò lù To dén T, A là he so luong quan Nòng dò hai tài no hi bai vào
bay ty le vói nàng lugng bue xa ma màu hàp thu bay nói mot càch khàc là TÌQ ty le
vói liéu bue xa ma màu hàp thu Do dò long cuòng dò ành sàng thu dugc ( thè hièn
duói dang dièn tich cùa duòng cong nhiét phàt quang S bay tóng so xung do dugc
trong khoàng nhiél dò lù To dén T sé ly le vói liéu ma màu hàp thu D
S = m *D (1-57) Trong dò S là long ành sàng do dugc, D là liéu bue xa ma màu hàp thu, m là he so
ty le Co hai phuong phàp xàc dinh liéu :
1/Phuong phàp su dung bién dò cùa dinh nhièt phàt quang
2/ Phuong phàp su dung dièn tich duòng cong nhiél phàt quang Phuong phàp này
eó dò chinh xàc cao hon phuong phàp su dung bién dò Trèn thuc té nguòi ta dà
thiét ké càc thiét bi do eó khà nàng thay dói toc dò va giàn dò nhièt dò de han che
su ành huong cùa càc dinh nhiél phàt quang o vùng nhiét dò thàp, nhàm nàng cao
dò chinh xàc cùa phép do Tuy nhién trèn thuc té su phu thuòc cùa tin hièu nhiél
phàt quang vào lièu bue xa ion hóa khòng don giàn nhu biéu thùe (1-57) Do vày
trong thuc nghiém, nguòi ta thuòng phài xàc dinh khoàng liéu ma ò do su phu thuòc
cùa tin hièu nhiél phàt quang vào liéu bue xa ion hóa là tuyén tinh Lèch ra khòi
khoàng liéu tuyén tinh éàn phài tién hành càc ho chinh cu thè
De xàc dinh liéu bue xa ion hóa thòng qua tin hiéu nhièt phàt quang do dugc,
càn phài xày dung duòng cong chuàn hièu suàt de xàc dinh he so chuàn trong
khoàng liéu ma ò dò su phii thuòc cùa tin hièu nhiét phàt quang vào liéu bue xa ion
hóa là tuyén lìhh He so' chuàn dugc dinh nghla nhu sau:
Trang 3122
CF = D/(Ji:-Xo) (1-58)
CF là he so chuàn, X là tin hiéu nhiél phàt quang cùa lieu ké khi dugc chiéu vói
liéu eó già tri là D va A'o là tin hièu nhiét phàt quang cùa màu khòng hi chiéu tin hiéu phòng Biét he so chuàn CF chùng ta co thè xàc dinh dugc liéu khi do dugc tin hiéu nhièt phàt quang cùa liéu ké bang càch lày tin hiéu nhiét phàt quang do dugc nhàn vói he so chuàn CF Phuong phàp xàc dinh he so chuàn sé dugc trình bay chi lièi trong chuong 4
4/ Trình bay càc phuong phàp xàc dinh càc tham so dong hoc:
* Phuong phàp nung khòi dàu
* Phuong phàp càc vàn toc khàc nhau
* Phuong phàp suy giàm dàng nhièt
5/Trình bay co so ly thuyét xàc dinh liéu bang hiéu ùng nhiét phàt quang
Trang 32Chltang 2 Càc chat nhiét phàt quang va mot so
dai luong va don vi dting trong do lièu bue xa ion h ó a
Càc chat nhiet phàt quang
2-1/ Gioì thiéu chung
Càc chat dièn mòi, bàn dàn va khoàng vài là nhùng chat eó khà nàng phàt huynh quang nhung khòng phài tal cà càc chat nhiét phàt quang déu eó thè su dung làm liéu ké nhiét phàt quang (TLD) Càc chat dugc dùng làm TLD éàn eó nhùng tinh chat sau [11,54]:
1/ Càu trùc duòng cong nhiét phàt quang phài luong dòi don giàn, dinh nhiél phàt quang chinh ( dinh dùng de do liéu) phài nam trong khoàng 200^C, dò nhay cao, nguóng liéu do thàp
2/ Tro vói càc yéu tò mòi truòng nhu dò dm, càc dung mòi hóa chat, ành sàng 3/ Thòng tin dugc giù ón dinh va ben vói thòi gian
4/ Hieu suàt phàt xa it phu thuòc vào nàng lugng cùa bue xa ion hóa
5/ Co su phu thuòc tuyén tinh tòt giùa tin hièu nhiét phàt quang vói liéu bue xa trong khoàng liéu quan tàm
6/ Nguyén tu so hieu dung Zeff cùa TLD phài gàn vói nguyèn lù so hiéu dung cùa mò sinh hoc là 7.4 Trong thuc té ehi eó mot vài chat nhièt phàt quang dàp ùng yéu càu này
Liéu ké nhiét phàt quang eó nhùng uu va khuyèì diém chinh sau [54, 55]:
Trang 3324
4 Liéu ké nhiét phàt quang eó hình dang nhàt dinh va co thè xù ly bang co hoc
5 Dò ón dinh tin hiéu nhiét phàt quang( TL ) trong mot thòi gian dai cho phép
do liéu ò bài ky thòi dièm thich hgp nào sau khi chiéu xa Diéu này rat quan trong dòi vói viéc xàc dinh liéu cà nhàn, mòi truòng ò càc nuóc nhiél dói va òn dói
6 Sai SÒ eó thè dal tói <3% dò'i vói càc già tri liéu nàm trong khoàng tu vài
mGy dén lOGy Diéu này thich hgp cho viéc àp dung chùng trong do liéu cà nhàn,
xa tri va sinh hoc bue xa
7 Liéu ké nhièt phàt quang il nhay vói càc yéu tò' mòi truòng nhu ành sàng, dò
am va hóa chat trong phòng thi nghiém
8 Tin hiéu nhiét phàt quang de xù ly va cho phép eó thè tu dòng hoà
9 TLD eó thè dugc che tao de thuàn tién mang trèn nguòi va vàn chuyèn TLD
là liéu ké ly luòng do liéu tùng bò phàn cùa co thè nhu liéu ké nhàn
10 Liéu ké nhiét phàt quang eó thè tài su dung thòng qua khàu xù ly nhièt Diéu này cho phép giàm già thành cùa liéu ké
b/ Nhùng han che:
1 Liéu ké nhiél phàt quang khòng phài là liéu ké do tuyét dòi Chùng càn phài dugc chuàn thòng qua he do tuyét dò'i hoàc chuài càp 2 trong nhùng truòng xa chuàn Diéu này sé tao thèm sai sÒ
2 Thành phàn cùa liéu ké: Vàt lièu làm lièu ké nhièt phàt quang rat khó phù hgp
ve thành phàn hóa hoc vói mòi truòng ma ò dò càn xàc dinh liéu Do vày càn phài
su dung ly thuyét hòc de ly giài két qua
3 Hiéu ùng bé mal: Mot vài hiéu ùng bé mài nhu nhièm bàn, nuóc, sii barn khi
eó thè gay ành huong dén dò nhay, khà nàng truyén ành sàng va dòi khi gay nèn nhùng tin hiéu nhièt phàt quang già
4 Tùih khòng hoàn thièn cùa càc dàc trung nhiét phàt quang Hièu suàt nhièt phàt quang cùng nhu dò nhay phu thuòc rat manh vào phàn bò sai hòng, thành phàn tap chat (eó mot phàn triéu) trong vàt liéu nhièt phàt quang Diéu này dàn tói rat
Trang 34>
khó che tao mot lugng lón liéu ké eó dò dÒng déu cao Do dò càn phài chuàn liéu
ké theo tùng me san xuàt; Tham ehi, dòi lue khi càn dò chinh xàc cao, phài xàc dinh
he SÒ chuàn cho rièng tùng liéu ké
Duói day sé trình bay mot so tinh chat co bàn cùa mot so liéu ké nhièt phàt quang thuòng dugc su dung trong do liéu bue xa ion hoà Liéu ké nhiét phàt quang dugc chia làm hai loai :
Lièu ke tuona duong mò : là loai liéu ké' eó nguyèn tu so hiéu dung Z^ff gan vói
nguyén tu so hièu dung cùa mò sinh hoc eó già tri vào co 7.4
Lièu ké khòng tuona duong mó: là loai liéu ké eó nguyèn tu so hièu dung Z^^ff
khàc nhiéu so vm Zgff cùa mò Net dàc trung co bàn cùa loai lièu ké này là dò nhay lón
2-2/ Liéu ké tuong duong mò
2-2-1/ Lithium fluorua ( LiF )
Ho liéu ké nhièt phàt quang lithium fluorua( TLD-LiF) rat da dang va thuòng khàc nhau ve tmh chat Loai thòng dung nhàt là TLD-100,TLD-600 va TLD-700 dugc san xuàt theo bàn quyén cùa hàng Harshavv [49] Càc tap chat co bàn dùng trong càc san phàm thuòng mai này là Mg va Ti Mg dóng vai trò càc tàm bàt va
Ti dóng vai trò càc tàm huynh quang Fairchild [38] dà nghièn cùu rat ky càu trùc duòng cong nhiél phàt quang cùa TLD - 100 va dà quan sàt dugc 11 dinh nàm ò vùng nhiét dò trén nhièt dò phòng Hình 1-2 mò tà ducmg cong nhièt phàt quang cùa hai loai LiF:Ti va LiF:Ti,Mg Lithium tluorua pha tap Mg va Ti (TLD-100) eó phó phàt xa ành sàng nàm trong mién buóc song 400 - 430nm [77] Lithium tluorua dugc su dung ròng rài trong càc ùng dung do liéu bue xa ion hoà bòi vi chùng dàm bào su dung hoà giùa càc tinh chat liéu éàn thiét cùa ileu ké néu trèn Nguyén tu so hiéu dung cùa chùng vào co 8.14 dù gàn v(Vi già trì 7.4 cùa
mò sinh hoc Diéu này Jam bào dò nhay cùa liéu ké :t phu thuòc vào nàng lugng cùa bue xa tói [79] 0 30 keV dò nhay vào co 1.4 làn dò nhay dòi vt'ri tia Cobalt-
Trang 3526
60 (hình 2 - 2) Giài tuyén tùih cùa su phu thuòc cùa tin hiéu nhiét phàt quang vào liéu bue xa nàm trong khoàng tu 100|_LGy dén 6Gy [11| Sau dò là su phu thuòc sièu tuyén tinh Su suy giàm tin hièu cùa LiF : Mg.Ti vào eó 2.5% trong vòng 30 ngày ó nhièt dò phòng [ 83) Dò nhay con phu thuòc vào che dò xù ly nhièt va loai
va mùc dò bue xa ma chùng da hàp thu Dò nhay cùa LiF rat phu thuòc vào che
dò xù ly nhiél bao gòm toc dò nàng va ha nhiét dò Co nhùng màu sau khi xù ly nhiét dò fan dàu, dò nhay eó the giàm di mot nùa [9] Mot so phuong phàp che tao LiF dugc trình bay trong [83] Dò nhay cùa LiF khòng cao, nèn chùng hi han che trong viéc àp dung do liéu mòi timmg
Nam 1978 Nakajima va còng su [81| dà che tao thành còng mot loai vài liéu nhiét phàt quang mói eó dò nhay vào co 23 fan kVn hcm TLD-100 Dmmg cong
nhièt phàt quang don giàn va hièu ung suy giàm bé dò là LiF :Mg,Cu, P Giài
tuyén linh kéo dai tu 5 x iO-'^Gy dén lOGy Vién hàn làm Y hoc cùa Trung quò'c
Trang 36cùng tién hành nghièn cùu che tao loai vài liéu này va dà thu dugc nhùng dàc trung liéu tòt hon Day là mot loai liéu ké day trìdn vgng Tuy nhién loai vat lièu này vàn
con bi han che bòi su suy giàm dò nhay sau khi xù ly nhièt nhiéu làn (giàm 5% sau
8 làn xù ly nhièt)
Liéu ké LiF eó hai loai ùng vói hai dòng vi ^Li va ^Li Dua vào su khàc nhau cùa tiét dién tuong tàc vói mytron nhièt giùa ^Li va "^Li nguòi ta dà che tao TLD -
600 va TLD - 700 de làm liéu ké albedo dùng de do liéu notron
2-2-2/ Lithium Borate (Li2B407)
Lithium Borate eó nguyèn tu so hièu dung bang 7.3 Chinh vi vày LÌ2B4O7 là vat lièu tuong duong mò ly tuong Chùng dugc nghièn cùu ky de àp dung trong do liéu nói chung va kiém soàl liéu cà nhàn nói rièng
2-2- 2- 1 Càu trùc duòng cong nhiét phàt quang
Duòng cong nhiét phàt quang cùa Lithium Borate gòm hai dinh ò khoàng liéu thàp Dinh thàp nàm trong khoàng nhiél dò tu 50^C dén 120^^C Bién dò cùa nò
suy giàm rat nhanh Dinh thù hai xuàt hién ò vùng lOO^C dòi vói vàn toc quél
nhiét vào co 15*^C/phùl [97] chi ra ràng vi tri dinh nhiét phàt quang con phu thuòc vào nòng dò cùa Mn Hình 2-3 mò tà duòng cong nhiét phàt quang cùa LÌ2B4O7 dugc pha tap khàc nhau : Cu, Ag, Mn
2-2-2-2 Phó phàt xa:
Càc tàc già [42, 37] dà nghièn cùu phó phàt xa cùa LÌ2B4O7 : Mg Ho dà phàt hién thày mot dinh ròng ò vùng buóc song óOOnm v(Vi su phàt xa manh nàm giùa 500nm va 700nm Diéu này gay bài Igi cho vièe ghi nhàn tin hièu nhiét phàt
quang vi vùng buóc song dò khòng phù hgp vói vùng buóc song nhay cùa
photocathod trong càc òng nhàn quang dién thuòng dùng nhu S-11 va S-20 Mài khàc vùng buóc song này con phu cà vùng hòng ngoai cùa bue xa vat den Tàc già [961 dà chi ra ràng: tap chat dòng Cu trong lithium borale tao ra phò phàt xa tap
trung à vùng buóc song 380nm Diéu này tao diéu kién Ihuàn itri cho vice i^hi do
Trang 37Hinh 2-3: Duòng cong nhiét phàt quang cùa LÌ2B4OJ
pha tap : Cu, Ag, Mn[96]
2-2-2-4 Su phu thuòc naniz luong :
1.5 1.4
EFFFCTlVF PHOTON ENERGY (keV) N ^ o e lìTcmc
Hinh 2-4 : Su phu thuòc nàng luang cuci LÌ2B4OJ lày theo lai lieu 1131
Trang 38Dò nhay cùa LÌ2B4O7: Cu it phu thuòc vào nàng lirgng cùa hù"c xa photon Chùng vào khoàng 10% trong vùng nàng lucfng tir 40kev dén 7Mev Hình 2-4 mò
tà su phu thuòc cùa dò nhay vào nàng lucmg cùa LÌ2B4O7: Cu Day là diém un vièt ion cùa loai liéu ké lithium horate
2-2-2-5 Hièu umg suy giàm tin hièu :
Lithium Borate hùt im rat manh, do do su suy giàm tin hièu nhièt phàt quang rat phu thuòc vào dò dm ma Lithium Borate co Moson va càc còng su [78] thòng
bào ràng: Su suy giàm cùa LÌ2B4O7: Mn (BDH) dat tói 10% trong vòng 90 ngày
a nhièt dò 20^^C va dò àm 0%, nhung su suy giàm do tàng nhanh dén 40% khi dò
àm tuong dò'i dat tòi 95% Christensen [31] thòng bào ràng dò'i vm hai loai LÌ2B407:Mn va LÌ2B4O7: Mn, Si su suy giàm tin hieu dat tai 20% trong vòng 20
ngày a nhièt dò 500C Nguòi ta thày ràng thàng giàng thòng kè tàng nhanh khi dò
àm cùa màu cao O nhièt dò cao, su suy giàm cùa tin hieu tàng manh
Lithium horate eó nhùng uu diém chinh sau :
Càu truc duòng cong nhièt phàt quang don giàn Dò nhay òn dinh sau khi xù
ly nhièt, khòng hi hu hai bue xa va eó su phu thuòc nàng lugng tòt Lithium borate
là vàt lièu tucfng duofng mò ly tuòng Tuy nhièn, chùng hiit àm rat manh va nhay vói ành sàng
Sai so thòng kè cùa liéu ké LÌ2B4O7 : Mn, Si bao già cùng lón hcfn LìF do
dò suy giàm tin hiéu lón va hùt àm manh
2-2-3 Oxit beryllium BeO
Oxit beryllium eó nguyèn tu so hièu dung bang 7.4 dung bàng^ nguyèn tu so hièu dung cùa mò Chùng co he so hàp thu quang dièn dùng bang he so hàp thu
quang dièn cùa mò Vói nhung tap chat thich hop nhu Li, K, Na, Oxit beryllium co
nhùng tinh chat nhièt phàt quang tuyèt vài
2-2-3-1 Càu trùc duàng cong nhièt phàt uuang :
Trang 3930
T Yamashita va còng su [100] chi ra ràng duàng cong nhiét phàt quang cùa
càc màu BeO pha tap Li, Ni va K co mot dinh chinh ò 180<^C va co mot dinh phu ù
320OC (xem hình 2-5 ) Becker trong tap chi Health Phys.,19, 391, 1970 cho ràng
càu trùc dinh nhièt phàt quang ò ISO^C gòm 2 dinh: Dinh 1 a ISO^C va dinh 2 a
vi tri 220OC (Chiòm uu théà khoàng liéu lón hon lOGy) Mot dinh khàc dà dugc
phàt hièn thày rat bé a nhiét do ÓO^C chi bang 1% dinh 180«C do dò eó the bò
qua nò Càu trùc duòng cong nhièt phàt quang cùa Oxit beryllium chi eó mot dinh
rò rèt nèn rat thuàn Igi cho vièe do liéu bang phuong phàp tich phàn
2-2-3-2 Phó phàt xa nhiét phàt quang
Phò phàt xa nhièt phàt quang cùa màu Oxit beryllium nàm trong giài buóc
song tijr 300nm dén 390nm Dinh phó manh nhàt nàm a buóc song 330nm Diéu
này eó nghìa là néu su dung càc òng nhàn quang dién nhu S-13, Bi-alkali va Ga-As photocathode thi eó thè nhàn dugc dò nhay cuc dai cùa BeO
1 lình 2-5: Duàng cong nhiét phàt quang cùa oxit beryllium
lày theo tài liéu [8]
2-2-3-3 Dò nhay cùa Oxit bervUium
Trang 40Dò nhay cùa BeO:Li, BeO:Na va BeO: K lón hofn LiF tu 3 dén 5 làn Khoàng tuyén tinh cùa loai liéu ké này eó thè dat tói lO^Rad (lOGy) Tuy nhién eó the tàng khoàng tuyén tinh này dén lOOGy Trong khoàng nàng lucmg cùa bue xa photon tu 30keV dén 1,2 MeV dò nhay cùa Oxit beryUium it phu thuòc vào nàng lugng Néu dóng bòt Oxit beryllium vào òng tuyp thi su phu thuòc nàng lugng a khoàng 30 keV dén 100 keV vào cà 30% lón hon già tri dò ò nàng lugng L2MeV
2-2-3^ Su suy giàm tin hiéu:
Crase va Grammage [32] chi ra ràng su suy giàm tm hiéu cùa Oxit
beryllium vào co 10% trong 3 Ihàng a nhiét dò 30*-^C, 90% dò àm tucmg dò'i va dàt
trong bóng tòi Azorin [11] thòng bào ràng su suy giàm trong bóng tói cùa Oxit beryllium co the dat tói tu 10% dén 20% trong vài già dau va tu 5% dén 8% trong 30 ngày sau Nhu vày de ón dinh can phài do màu sau khi chiéu tu 1 dén 2 già Oxit beryllium khòng thàm nuóc va khòng dòc nhu beryllium kim loai nhung can trành hit phài bòt Oxit beryllium khi chuàn bi màu Oxit berylliunri
sé hi màt tin hièu nhanh khi chùng bi phcfi ra ành sàng
Trong càc vàt liéu nhièt phàt quang tuong duong mò càn ké dén ho magnesium borate, loai vàt liéu này eó nguyèn tu so hiéu dung bang 8.4 Duàng cong nhièt phàt quang cùa chùng gòm mot dinh don nàm trong khoàng nhiét dò tu
190^0 dèh 200^0 Phó phàt xa nam a hai giài buóc song 470nm va 556nm Dò
nhay cùa chùng vào eó 10 dén 20 làn lón hon LiF Su suy giàm tin hièu vào eó 25% trong vòng 40 ngày ó nhièt do phòng [11]
Càc chat nhiét phàt quang cùa ho Magnesium eò nhiéu trién vong là MgB407:
Sn, MgB407: Dy, MgBe07: Ce, MgBe07: Mn
2-3/ Liéu ké khòng tuimg duong mò :
Nhu trèn dà nèu càc liéu ké này eó Z^ff rat khàc Z^^ff cùa mò Thuàng thi chùng lón hon, do vày hièu ùng hàp thu quang dién cùa càc loai liéu ké này rat