Phòng ngừa các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người từ thực tiễn tỉnh Bạc Liêu

Các kết quả chính: - Luận án đã thu thập và phân tích các công trình nghiên cứu thuộc nhiều thể loại khác nhau của các tác giả nước ngoài và trong nước về tình hình các tội phạm xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người, rút ra những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu về phương hướng, tổ chức hoạt động phòng ngừa tình hình các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người. - Luận án đã nghiên cứu, làm rõ cơ sở lý luận về phòng ngừa tình hình các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người; làm rõ khái niệm, ý nghĩa, cơ chế phòng ngừa tình hình các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người ...đã nêu lên được nguyên nhân và điều kiện của các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người nhằm định hướng cho việc phòng ngừa tình hình các tội này. - Luận án đã phân tích và nghiên cứu thực trạng cơ chế phòng ngừa tình hình các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người ở tỉnh Bạc Liêu, hoạt động phối hợp giữa các chủ thể phòng ngừa ... tình hình các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người ở tỉnh Bạc Liêu; thực trạng nguyên nhân, điều kiện của tình hình các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người trên địa bàn tỉnh Bạc Liêu. - Luận án đã đưa ra một số dự báo về tình hình tội phạm các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người ở tỉnh Bạc Liêu thời gian tới qua thực tiễn làm cơ sở, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa tình hình các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người trên địa bàn tỉnh Bạc Liêu trong thời gian tới. 2. Kết luận: Luận án đã nghiên cứu, làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực trạng phòng ngừa tình hình tội phạm các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người trên địa bàn tỉnh Bạc Liêu, đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa tình hình các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người trên địa bàn tỉnh Bạc Liêu. Kết quả nghiên cứu của luận án góp phần nâng cao hiệu quả phòng ngừa tình hình loại tội phạm này trong giai đoạn hiện nay và trong thời gian tới tại tỉnh Bạc Liêu; có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho các hoạt động nghiên cứu và giảng dạy Luật học, chuyên ngành Tội phạm học và phòng ngừa tội phạm./.

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

PGS, TS NGUYỄN VĂN HUYÊN

HÀ NỘI - 2020

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 7

1 1 T ở 7

1 2 T ở 11

1 3 Đ ữ ấ ề ặ ầ ụ 24

1 4 C ỏ 26

Chương 2 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH CÁC TỘI XÂM PHẠM TÍNH MẠNG, SỨC KHỎE CỦA CON NGƯỜI 30

2.1 K ý ĩ ò ừ ộ ạ ạ

ỏe ờ 30

2 2 Nộ ò ừ ộ ạ ạ ỏe

ờ 40

2 3 N ề ộ ạ ạ ỏe ờ 59

2 4 M ữ ò ừ ộ ạ ạ ỏe ờ ề ộ ạ

ạ ỏe ờ ; ờ ạ ộ ạ ạ

ỏe ờ 68

Chương 3 THỰC TRẠNG PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH CÁC TỘI XÂM PHẠM TÍNH MẠNG, SỨC KHỎE CỦA CON NGƯỜI TẠI TỈNH BẠC LIÊU 73 3.1 Tình hì ặ ể ã ộ ỉ Bạ L ó

ò ừ ộ ạ ạ ỏe ờ 73

3 2 T ạ ề ò ừ ộ ạ ạ

ỏe ờ ạ ỉ Bạ L 76

3 3 T ạ ò ừ ộ ạ ạ ỏe

ờ 82

3 4 Đ ò ừ ộ ạ ạ ỏe

ờ ị ỉ Bạ L 112

Chương 4 GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH CÁC TỘI XÂM PHẠM TÍNH MẠNG, SỨC KHỎE CỦA CON NGƯỜI TẠI TỈNH BẠC LIÊU 123

4 1 D ộ ạ ạ ỏe ờ

ạ ỉ Bạ L 123

4 2 N ò ừ ộ ạ ạ ỏe ờ ạ ỉ Bạ L 128

KẾT LUẬN 149

DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ 151

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 152

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

BLHS : Bộ H V N CHXHCNVN : Cộ ò ã ộ ĩ V N GDP : Gross Domestic Product

(T ẩ ộ ) GRDP : Gross Regional Domestic Product (T ẩ ạ ộ ù ộ ỉ )

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

N ạ ể ề e ề

ấ ề ó è ạ ấ … ã é e ề

ã ộ Mộ ữ ó ộ ạ ó ề

ạ ề ờ C ờ ý ã ộ ầ

ó ó B ờ

ạ ỏe ờ ề ó ý ĩ

ầ ờ Q ền ạ ỏe ờ ị trong H V N ây là ề ấ ạ , ề ờ ằ ó Bộ L H V N ó 01 C ơ - C ơ XIV ị ề ộ ạ ạ ỏe ẩ ờ C ó ể ấ ộ ạ ạ ỏe ờ ữ

ơ ạ ỡ ã ộ ò ấ

ị ạ ý

C ộ ạ ạ ỏe ờ ữ

ể ể ã ộ ạ và ể ầ ấ ấ ể

ã ộ ạ ộ Ở V N ộ ạ ã

ơ ỷ ờ ộ ộ ạ ã ó ó ấ ờ ã ộ N ữ

ộ ạ e ạ ó ề ụ ý ĩ ấ ò ừ

ẩ ù ộ ạ ề ơ ụ ó

Ở ộ ạ ạ ề ạ ộ ạ ó ộ ạ ạ ạ

ỏe ờ ề ỉ … ó ó ỉ Bạ L ã ở ể ấ

ạ ề ờ ộ ồ

V ý ấ ề “Phòng ngừa các tội xâm phạm tính

mạng, sức khỏe của con người từ thực tiễn tỉnh Bạc Liêu”

ỉ Bạ L ề ấ ị ữ ờ

ò ừ ạ ộ ạ ờ

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án

* Đối tượng nghiên cứu của luận án: L ữ ấ ề ý

ề ò ừ ộ ạ ạ ạ ỏe

ờ ; ạ ò ừ ạ ộ ạ ; ề

ể ạ ộ ạ Từ ơ ở ó ề pháp phò ừ ộ ạ ạ ạ ỏe ờ

4 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận án

* Phương pháp luận của luận án: L ơ ở ý

- X ộ ạ ạ ạ ỏe

ờ ữ ộ ạ ộ ò ừ ạ ộ ạ ; ơ ở ó ề ấ ó ề ộ

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1.1 Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài

1.1.1 Các công trình nghiên cứu những vấn đề lý luận về phòng ngừa tội phạm các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người

ắ ồ ừ ữ ấ ề : “Trước hết loại tội phạm này có liên quan đến

trình độ văn hóa thấp, kết hợp trình độ văn hóa thấp với nghiện rượu của bị cáo đã dẫn họ đi đến gây tội phạm nặng“[32] Đồ ờ ộ

: N ấ ạ

ộ ạ ; Đấ ể ạ e ũ ấ

ề ể ể e ộ ũ ấ ữ; T ờ ầ

ể ở ữ ơ ộ ; Kị ờ é ó ấ ữ ụ ề ộ ạ ể ờ

T I Xe-Tra-R ã ặ ể ề ộ ạ

ữ ụ ờ ơ ặ C ộ ặ

ữ ề ó ờ ó ồ

é ề ộ ơ ạ ộ ũ ó ữ ặ ể N

ã ẳ ị ụ ý ờ ó ề ầ N ề ộ ạ ờ ơ ặ

: L ạ ộ ạ ộ ấ ấ ặ ạ ữ ơ ở ạ ộ ầ

ộ ò ý ũ ờ ặ ẽ Để ò ừ ộ ạ ạ ể ờ ầ ắ ầ ừ ò ừ ạ ó ầ ụ : ị ờ

ó ạ é ấ ỳ ạ ặ ó ể ;

ờ ầ ể ở ơ ộ ; ấ ò ạ ộ ạ ; ể ề ề ữ ờ

ù ị ờ é ó ấ ữ ụ ề ộ ạ ạ ể ờ Tim Newbukin,“Sách chuyên khảo - Tội phạm học“, V ơ Q A

1998 [107] Nộ ể ồ ó 6 ầ 36 ơ ề ữ ấ ề ơ ấ ề ộ ạ ò ừ ộ ạ T ó ầ 1: N ề ộ ạ ; ầ 3: C ạ ộ ạ ộ ạ ; ầ 5: N ữ ấ ề ơ ộ ạ T ề

ữ ấ ề ý ề ộ ạ ó ể ề ò ừ ộ ạ ò ộ ạ T ỉ ừ ạ ở ể

ò ừ ộ ạ ó ơ

ã ộ

V.Kudriavsev, Nguyên nhân và biện pháp phòng ngừa tội phạm, Nxb Công

Minkovskij G.M, “Cơ sở lý luận của việc phòng ngừa tội phạm”, Nxb

Moskva, jurid Literature, 1987 [52] Nộ ể ã ữ ấ

ó ồ ó ị ề

1.2 Tình hình nghiên cứu ở trong nước

1.2.1 Các công trình nghiên cứu những vấn đề lý luận về phòng ngừa tội phạm

một cách không thay đổi như mùa đông“ T e ể ề ộ

Nguy n Xuân Yêm (t ng ch biên) cùng nhóm cộng s “Tội phạm học Việt

Nam - Bộ sách chuyên khảo”, có 3 t p gồm: [145,146]

Nguy V N t và Nguy M Đ c (ch biên), “Tội phạm học Đại

Cương (Tập 1)”,Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 2013 Nội dung gồ 15 ơ

ề ã c h th ng và t p h p có ch n l c những thành t u nghiên

c u lý lu n tội phạm h c trên th gi i và ở Vi N ã ; ề c n nhiều

ki n th c quan tr ng c a Tội phạm h ạ ơ ồm: h th ng khái ni m,

ơ ờng phái tội phạm trên th gi i và nhóm

ki n th c lý lu ơ n về tình hình tội phạ ; ều ki n, nhân thân

ời phạm tội, các bi n pháp phòng ngừa, nạn nhân h c tội phạ …

Nguy n Xuân Yêm và Nguy M Đ c (ch biên), “Tội phạm học chuyên

ngành (Tập 2)”, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 2013 Nộ c cấu trúc

3 ơ ồm phân tích t ng h p d a trên lý lu n về ặ ểm tội phạm

h c c a một s loại, nhóm và tội phạm cụ thể; ó ó ó ội liên quan

n tội xâm phạm tính mạng, s c khỏe c ời, tội phạm có sử dụng bạo l c, tội gi ờ …

Nguy n Xuân Yêm và Nguy M Đ c (ch biên), “Chương trình Quốc gia

phòng, chống tội phạm của Chính phủ” (T p 3), Nxb Công an nhân dân, Hà Nội,

2013 Nộ 4 ơ ã ó ề c C ơ

Qu c gia phòng, ch ng tội phạm c a Chính ph ặc bi ó ề án liên quan tr c

ti n vấ ề phòng ngừa các tội xâm phạm tính mạng, s c khỏe c ời Tóm lại, bộ sách là công trình nghiên c u có tính t ng h p và h th ng lại toàn

bộ những vấ ề lý lu n về tội phạm h c Bộ ã ó ần b sung phát triển

h th ng lý lu n về tội phạm h c Vi t Nam Nội dung trong bộ ã ó ề c p

n nhiều m ng ki n th n hoạ ộng phòng ngừa tội xâm phạm tính mạng, s c khỏe c ời mà lu u

D ơ T t Miên (ch biên) (2013), “Tội phạm học đương đại”, Nxb Chính

trị - Hành chính, Hà Nội, 2013[53] Nội dung quyển sách bao gồ 6 ơ : H

vi l ch lạc và tội phạm h c; Khái ni m tội phạm h c; Về nhữ ờ c coi là nhà tội phạm h ; Đ ng nghiên c u c a tội phạm h ; ơ u

c a tội phạm h c; Vấ ề nhân t thời gian trong nghiên c u tội phạm h Đ quyển sách v i nhiều nội dung phong phú, thi t th c trong nghiên c u về tội phạm

h ã ấ ầ ơ ề ngành khoa h c này

Trịnh Ti n Vi “Khái niệm phòng ngừa tội phạm dưới góc độ tội phạm học”,

Tạp chí Khoa h Đại h c qu c gia Hà Nội, Kinh t - Lu t 24, (2008), tr.185 -199

Trịnh Ti n Vi “Về các nguyên tắc cơ bản trong phòng ngừa tội phạm”, Tạp chí

Kiểm sát, Vi n Kiểm sát nhân dân T i cao, s 09 (05/2008), tr.25 -27[131,132]

Qua hai bài vi t nêu trên, tác gi ã ó ững phân tích sâu sắc khái ni m khoa h c

về phòng ngừa tội phạ ý ĩ c và th c ti n c a khái ni m phòng ngừa tội phạm,các nguyên tắ ơ n c a phòng ngừa tội phạ ũ c h th ng, phân tích, tác gi cho rằng các nguyên tắc ph i có m i liên h chặt chẽ v ò hỏi các ch thể phòng ngừa ph i bi t v n dụng linh hoạt và cụ thể trong từ ờng

h p cụ thể D ó ũ ột trong những tài li u tham kh o quan tr ng

khi nghiên c ề tài lu n án phòng ngừa các tội xâm phạm tính mạng, s c khỏe

Nguy n Ng Hò “Phòng ngừa tội phạm trong tội phạm học”, Tạp chí Lu t

h c, s 6 (2007), tr.25 -32 Tác gi cho rằng phòng ngừa tội phạm là nội dung quan

tr ng c a tội phạm h c; phần nghiên c u về phòng ngừa tội phạm nhìn chung còn

ầ và cụ thể t s ý n b n chất vấ ề ó gắn k t cụ thể vấ ề tình hình và nguyên nhân c a tội phạm Bài vi ã ó ững phân tích sâu sắc về khái ni m phòng ngừa tội phạ ã ữ ng chính c a các bi n pháp phòng ngừa tội phạm: Giáo dụ ời và xây d ờng xã hội có tính giáo dục; Phát triển kinh t - xã hội và vi c hạn ch , khắc phục mặt trái c a quá trình phát triể ó; C ng tội phạm, xử lý vi phạm và vấ ề ờng qu ý ể

ặn vi phạm và tội phạm không x y ra; Phòng ngừa tội phạm từ phía trách nhi m c a nạn nhân và c a công dân nói chung Bài vi t là một trong nhữ u tham kh o rất b ích trong quá trình nghiên c u vi t lu n án

L C “Chính sách phòng ngừa tội phạm trong giai đoạn xây dựng nhà nước

pháp quyền và cải cách tư pháp” Tạ Tò Tò T

Bù V T ị ộ ,“Phòng ngừa, điều tra một số

tội phạm nhân thân“, H C H Nộ 2011[82] Giáo trình

ề ữ ấ ề ý ề ơ ò ừ

ề ộ ộ ạ ạ ể : Tộ ạ ờ

ộ ạ ý ơ ý ề ò

ừ ề ộ ạ ạ ề ó

ề ộ ạ ề ã ộ ó Đ

ấ ó ể ụ ề ơ ở ý

Đ V Q “Trách nhiệm hình sự đối với các tội xâm phạm tính mạng,

sức khỏe nhân phẩm, danh dự của con người”, N C ị Q H Nộ

T ầ V L “Các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh

dự của con người - Sách chuyên khảo”, N C ị Q 2000 [50] Nộ

T ầ V L “Tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con

người là những hành vi nguy hiểm cho xã hội, có lỗi, gây tổn hại hoặc đe dọa gây tổn hại đến quyền sống, quyền được bảo hộ về sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người”; Nộ ể ã ắ ể õ ơ ề ấ

“Hoạt động của lực lượng cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội trong phòng

ngừa tội phạm xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người” [84]

(2002), “Đặc điểm tội phạm học của tội cố ý gây thương tích hoăc gây tổn hại cho

sức khỏe của người khác ở Việt Nam hiện nay và các giải pháp nâng cao hiệu quả phòng ngừa” [11] T ã õ ữ ấ ề ý ề ặ

ỉ ề ặ ể ộ ạ ộ ý ơ ặ

ạ ỏe ờ ộ ạ ộ ụ ể ằ ó ộ

ạ ạ ỏe ờ ộ ầ ộ ề ặ ể ộ

ạ ộ ộ ằ ó ộ

Nguy n Xuân Yêm,“Tội phạm học hiện đại và phòng ngừa tội phạm - Sách

chuyên khảo“, Nxb Công an nhân dân, 2001[142] Tác gi ã ó ề c n vấ ề

phòng ngừa tội xâm phạm tính mạng, s c khỏe c ời, cụ thể là phòng ngừa

các tội phạm có sử dụng bạo lực, nội dung này tác gi C ơ 14

theo tác gi thì tội phạm có sử dụng bạo l c là một nhóm tội phạm mà trong quá trình th c hi n hành vi phạm tộ ều mang mộ ặc tính bạo l c và lấy con

ời (bao gồm thân thể, tính mạng, s c khỏe danh d ) làm mụ ể tấn công,

“ ội phạm có sử dụng bạo l c có y u t ặ ử dụng s c mạnh thể chấ ( ũ

ơ n, thể l c c ờ )”[ 391] N ều ki n c a tội phạm có sử dụng bạo l c chính là thuộc về các y u t xã hội, thuộc về ơ

b o v pháp lu t và thuộc về b ng phạm tội

Tác gi ũ ã n pháp phòng ngừa tội phạm có sử dụng bạo l c là: Nâng cao hi u qu c a h th ng chính sách xã hội và pháp lu t trong phòng ngừa tội phạm có sử dụng bạo l ; T ờng s ph i h p và nâng cao chấ ng hoạt ộng phòng ngừa tội phạm có sử dụng bạo l c c ơ ơ o

v pháp lu ; Đề ơ ữa vai trò ch ộng c a các cấp các ngành, các t ch c

xã hội tạo ra s c mạnh t ng h p trong phòng ngừ ấu tranh ch ng tội phạm nói

ó ó ội phạm sử dụng bạo l c; Lồng ghép các nội dung phòng ngừa tội phạm có sử dụng bạo l ơ ạ ộ ờng xuyên c a các cấp, các ngành; Chú ý giáo dục cho nhân dân bi t t ề phòng và bi t cách xử lý khi xuất hi n các hành vi bạo l c xâm phạm thân thể c a mình hay c ời khác Ngoài ra, tác gi ũ ã ấ ề phòng ngừa tội xâm phạm tính mạng, s c khỏe c ời cụ thể i v i phòng ngừa tội phạm gi ời tạ C ơ

15, nội dung nêu lên về ặ ểm tội phạm h ều ki n c a tội phạm gi ời, phòng ngừa tội phạm gi ời Tác gi ũ ã n pháp phòng ngừa tội phạm gi ờ : T ờng công tác giáo dục, tuyên truyền l i s ng lành mạnh trong nhân dân; Loại trừ những ởng tiêu c c từ l i

s c du nh p, bài trừ t nạn xã hộ ; T ờng công tác qu n lý t t an

ninh tr t t , b m qu n lý xã hội; t p trung gi i quy t t t vấ ề c làm cho nhữ ờ ộ tu ộ ; ộng phong trào nâng cao ý th c trách nhi ấu tranh phong ch ng các tội gi ời trong cán bộ và nhân dân; thu hồi và qu n lý chặt chẽ ũ ể ũ t li u n l t vào tay tội phạm;

T ờ ấu tranh phòng ch ng tội phạm gi ời c ơ

b o v pháp lu t;

Nguy n Xuân Yêm, “Phòng chống các loại tội phạm ở Việt Nam trong thời kỳ

đổi mới - Sách chuyên khảo”, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 2005[143] Đ

mộ c nghiên c u toàn di n, chuyên sâu về phòng ngừ ấu tranh

ch ng các loại tội phạm ở c ta trong thời kỳ i m i Quyể ã một cách toàn di n có h th ng những vấ ề lý lu n chung c a tội phạm h c và phòng ngừa tội phạ i v i các loại tội phạm cụ thể Nội dung quyể ã lên vấ ề phòng ngừa tội phạm là quan tr ng nhất trong toàn bộ công cuộ ấu tranh phòng, ch ng tội phạm Hoạ ộng phòng ngừa tội phạm là một h th ng bao gồm nhiều y u t h p thành Chia thành các m ộ khác nhau gồm hai m ộ:

“M ộ th nhất th c hi n các bi i v i các dạng tội phạm và các kiểu hành vi phạm tộ … M ộ th hai phòng ngừa cá bi t tội phạm - phòng ngừa những tội phạm cụ thể và các hành vi nguy hiểm cho xã hội c ời

cụ thể Nhữ ể ơ : ặ ặn tr c

ti p và phòng ngừa s tái phạ ” C n pháp phòng ngừa tội phạ c chia thành hai nhóm, các bi n pháp phòng ngừa chung (phòng ngừa xã hội) và phòng ngừa riêng (phòng ngừa nghi p vụ) T ó ò ừa chung bao gồm các

bi n pháp kinh t , xã hội, chính trị ó - xã hội, pháp lu t Phòng ngừa riêng

c ti n hành thông qua các bi n pháp nghi p vụ Tuy nhiên ở công trình này, tác gi chỉ ề c n các vấ ề chung về lý lu n tội phạm h ó

ị ng phòng ngừa và các bi n pháp phòng ngừa tội phạ nghiên c u hoạ ộng phòng ngừa và các bi n pháp phòng ngừa tội phạm xâm phạm tính mạng, s c khỏe c ời

Nguy n Xuân Yêm và Nguy M Đ c (ch biên), “Một số vấn đề lý luận

và thực tiễn phòng ngừa tội phạm trong bối cảnh toàn cầu hóa - Sách chuyên

khảo”, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 2011[144] Nội dung quyể ã

phong phú thêm h th ng lý lu n về phòng ngừa tội phạm h c trong b i c nh toàn

cầu hóa, phân tích h th ng pháp lu t phòng ch ng tội phạm, làm rõ m ộ, tình trạng tội phạ ấu tranh phòng, ch ng tội phạm ở một s c trên

th gi T ơ ở các lu n c khoa h ột s gi i m i chính sách xã hội, xây d ng và hoàn thi n h th ng pháp lu ĩ c qu n lý nhà

c về tr t t an toàn xã hộ T ó n pháp lu t về phòng, ch ng tội phạm, pháp lu t hình s , t tụng hình s … Q ển sách là một tài li u quan tr ể tham kh o trong quá trình vi t lu n án

N V L “Xã hội hóa công tác phòng chống tội phạm - Sách chuyên

Phạm Hồng Cử, “Phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm giết người trên địa bàn

các tỉnh thành, phố phía Nam”, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 2005 Nội dung

quyển sách nghiên c u về di n bi ặ ểm c a tội phạm gi ờ ịa bàn các tỉnh thành, ph phía Nam, th c trạng ti n hành công tác phòng ngừ ều tra

c a l ng c nh sát nhân d Q ó ó é ững k t qu ã

ạ ũ ững hạn ch , tồn tại Quyể ũ ã ề xuất những gi i pháp nâng cao hi u qu phòng ngừ ấu tranh v i tội phạm gi ờ ịa bàn các tỉnh thành, ph phía Nam Tội gi ời là một tội nằm trong nhóm các tội xâm phạm tính mạng, s c khỏe c ờ ó ển sách là một trong những tài li u hữ ể tham kh o trong quá trình vi t lu n án

Trầ ơ Đạt và Trầ Vĩ ( biên), “Hoạt động phòng ngừa tội phạm

của lực lượng cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội”, Nxb Công an nhân

N M Đ ( ù ộ ) “Tội phạm ở Việt Nam năm 2014

và dự báo năm 2015”, 2014[24] Q ể ã ầ

ề ạ ộ ó ộ ạ ể ( ộ ạ ề ở ữ ộ ạ ề … ) 2014 2015 ồ ờ ộ ũ ã

ị õ é ơ ấ ò ạ ộ ạ

ờ Đ ể ấ ó ý ĩ ề ý

ề ò ừ ộ ạ ạ ỏe

ờ ừ ỉ Bạ L

Bù V T ị “Tội phạm có sử dụng bạo lực ở Việt Nam - Thực trạng và

nguyên nhân và giải pháp phòng ngừa”, Đề ấ Bộ 1999[83] Đề

N ù Hồ “Phòng, chống tội phạm trong giai đoạn mới”, Đề

C B Q “Tội phạm giết người do nguyên nhân xã hội và vấn đề

phòng ngừa ở Việt Nam”, Đề ấ Bộ 2002[73] Nộ ề

ạ ỹ ã : C ạ ỹ H

ã ộ : ạ V T ờ (2014),“Các tội xâm phạm tính mạng, sức

khỏe, danh dự, nhân phẩm con người trên địa bàn quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng: tình hình, nguyên nhân và giải pháp phòng ngừa“; N T ị T Hằ

(2014),“Các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm con người

trên địa bàn tỉnh Hưng Yên: tình hình, nguyên nhân và giải pháp phòng ngừa“;

N T H (2014) “Các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân

phẩm con người trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh: tình hình, nguyên nhân và giải pháp phòng ngừa“; T ầ Đ Q (2014) “Các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm con người trên địa bàn Thành phố Đà Nẵng: tình hình, nguyên nhân và giải pháp phòng ngừa“;

Đ V Q , “Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do hành vi xâm phạm tính

mạng, sức khỏe của con người”, [69] Tạp chí Tòa án nhân dân, s 10 (5/2004),

tr.13-20 Theo tác gi , hành vi xâm phạm tính mạng, s c khỏe c ời không chỉ bị

truy c u trách nhi m hình s e ịnh c a Bộ Lu t hình s mà còn ph i bồi ờng những thi t hại do hành vi phạm tội nêu ra Bài vi ã ể ịnh trách nhi m bồ ờng thi t hại do hành vi xâm phạm tính mạng, s c khỏe gây ra; Các nguyên tắc bồ ờ ; X ịnh thi t hại; Thời hạ ời bị thi t hại ởng bồ ờng do hành vi xâm phạm tính mạng, s c khỏe gây ra; Một s

ờng h p cụ thể Bài vi ã ó ững phân tích sâu sắc vấ ề trách nhi m bồi

ờng dân s ó n trách nhi m hình s

Nguy V D n, “Phân biệt các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe người

khác do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng với các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe người khác trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh thông qua một vụ án cụ

thể” Tạp chí Tòa án nhân dân, s 6 (3/2006), tr.18-21[21] Bài vi ã c

nêu lên ví dụ một vụ án cụ thể ể phân tích về tội gi ời trong trạng thái tinh thần

bị ộng mạnh và tội c ý ơ ặc gây t n hại cho s c khỏe c a

ời khác trong trạng thái tinh thần bị ộng mạ ội thuộc nhóm tội xâm phạm tính mạng, s c khỏe ời khác Các phân tích c a bài vi ã

vấ ề ịnh tộ i v i nhóm tộ ề c p

n vấ ề phòng ngừa hành vi phạm tộ i v i nhóm tội này

Hoàng Thị Bích Ng “Nâng cao tri thức pháp luật một nội dung quan trọng

của giáo dục pháp luật trong phòng ngừa tội phạm”, Tạp chí Khoa h c giáo dục, s

9 (6/2006), tr.52 -54 [54] Tác gi bài vi t cho rằng ý th c pháp lu ều chỉnh mạnh

mẽ ộng c ời trong xã hội Nó là nhân t quan tr ng góp phần b m cho xã hội tồn tại có tr t t , có nề n p, ịnh và phát triển S thi u hiểu bi t pháp lu t, ấ ĩ t là một khuy t t t c a ý th c pháp lu t cá nhân v i

Những công trình nghiên c : Lê Thị ơ ( biên), “Giáo trình Tội

phạm học“, T ờ Đại h c Lu t Hà Nội, Nxb Công an nhân dân, 2015; Võ Khánh

Vinh,“Giáo trình Tội phạm học (tái bản)“, H c vi n Khoa h c xã hội, 2011; Nguy V C nh (ch biên), “Giáo trình Tội phạm học“ Nxb Công an nhân dân, 2011; Nguy n Xuân Yêm, “Phòng chống các loại tội phạm ở Việt Nam trong thời

kỳ đổi mới - Sách chuyên khảo”, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 2005 ã ề c p

và cung cấp mộ ng l n ki n th c quan tr ng về khái ni m phòng ngừa tình hình tội phạ ơ ở c a phòng ngừa tội phạm, mụ ắc phòng ngừ ã khái quát một cách toàn di n có h th ng những vấ ề lý lu n chung c a tội phạm

h c và phòng ngừa tội phạ i v i các loại tội phạm cụ thể; ti p c n sâu sắ i

v i vấ ề phòng ngừa tội phạm trong tội phạm h c, m ộ ộng c a tình hình tội phạ i v ời s ng xã hộ … Đ ồ u cần thi t, rất quan tr ể

ti p tục triển khai chuyên sâu về những nội dung tr ng y u c ề tài lu n án Qua nghiên c u các công trình khoa h ó ề ịnh s cần thi t có các gi i pháp phòng ngừa hi u qu nhằm hạn ch tình hình tội phạm

Đ i v i các công trình nghiên c u trên th gi i mà tác gi ó ều ki n ti p

c n, mặ ù ề c p tr c ti n nội dung cụ thể c a lu ã ó nhữ ó ó ữu ích về mặt lý lu n, cụ thể là lý lu n về tội phạm h c và phòng ngừa tội phạm nói chung

1.3.2 Về thực trạng phòng ngừa các tội phạm xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người

Các công trình khoa h ó : L n án ti ĩ L t h c, H c vi n C nh sát

; Bù V T ịnh (2007), “Hoạt động phòng ngừa tội phạm xâm phạm tính

mạng, sức khỏe của con người của lực lượng cảnh sát nhân dân” Lu n án ti ĩ L t

h c, H c vi n C nh sát nhân dân; Đặ V T (2015) “Hoạt động của lực lượng

cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội trong phòng ngừa tội phạm xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người” … ã ề c n th c trạng phòng ngừ i v i nhóm

tội xâm phạm tính mạng, s c khỏe c ời trên khía cạnh phòng ngừa c a một l c

ng chuyên bi ng c nh sát nhân dân; l ng c ều tra tội phạm

ời Trên ph ơ n nghiên c u vấ ề phòng ngừa các tội xâm phạm tính mạng, s c khỏe c ời từ th c ti n tỉnh Bạc Liêu, tác gi sẽ nghiên c u chuyên sâu, lấy từ th c ti n tình hình tội phạm này tại tỉnh Bạ L ó ể có nhữ ề xuất

ể hoàn thi n về ph ơ n lý lu ề xuất các gi ờng hi u qu phòng ngừa gắn v i th c ti i v i vi c phòng ngừa tình hình tội phạm này

Đ : N X Y ,“Tội phạm học

hiện đại và phòng ngừa tội phạm - Sách chuyên khảo“, Nxb Công an nhân dân,

2001; T ầ ơ Đạ T ầ Vĩ ( ) “Hoạt động phòng ngừa tội

phạm của lực lượng cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội”, Nxb Công an

1.4 Các câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu

1.4.1 Câu hỏi nghiên cứu

Câu hỏi nghiên cứu tổng quát của luận án: Lý ề ò ừ ộ ạ

ạ ạ ộ ò ừ ộ ạ ộ ạ

ạ ỏe ờ ạ ể ờ

Thứ nhất, về lý luận phòng ngừa tội phạm: Mỗ ị ơ ó ữ ặ

Chương 2 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH CÁC TỘI

XÂM PHẠM TÍNH MẠNG, SỨC KHỎE CỦA CON NGƯỜI

2.1 Khái niệm và ý nghĩa của phòng ngừa tình hình các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người

2.1.1 Khái quát về các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người theo pháp luật hình sự Việt Nam

* Khái niệm các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người

H 1992 ạ Đ ề 71 ị “Công dân có quyền bất

khả xâm phạm về thân thể, được pháp luật bảo hộ về tính mạng, sức khỏe, danh dự

và nhân phẩm “ [57]; H 2013 ạ Đ ề 19 ị : “Mọi người có quyền sống Tính mạng con người được pháp luật bảo hộ Không ai bị tước đoạt tính mạng trái luật”, K 1 Đ ề 20 quy ị “Mọi người có quyền bất khả xâm phạm về thân thể, được pháp luật bảo hộ về sức khoẻ, danh dự và nhân phẩm; không bị tra tấn, bạo lực, truy bức, nhục hình hay bất kỳ hình thức đối xử nào khác xâm phạm thân thể, sức khỏe, xúc phạm danh dự, nhân phẩm” [58]

Từ các quy ị H pháp, có ể ấ ằ quy ị trên, tính ạ

ỏe con ờ là i hàng ầ pháp ộ ữ hành vi xâm ạ tính ạ ỏe con ờ là xâm ạ các ề ơ thiêng liêng ấ ụ ể là ề ề ỏe; tính ạ ỏe con ờ không c ị xâm ạ thì con ờ

ẽ không còn nhu ầ ơ ể ấ con ờ

Trong xã ộ V Nam nay, ơ ờ Đ và chính sách pháp nhà ề ấ ấ cho ụ tiêu vì con ờ nâng cao ờ ấ và tinh ầ cho con ờ ể hóa các quy ị

H pháp, Bộ hình 1985, Bộ L hình 1999 ( ử 2009) ( ắ BLH 1999) ũ Bộ Hình V Nam hành m 2015 quy ị ộ ơ riêng ề ữ hành vi xâm ạ tính ạ ỏe ề ộ ề ề ỏe con ờ và quy ị hình ạ áp ụ ữ ờ có hành vi ạ ộ

ầ các ộ ạ ụ ể trong Bộ Hình ( ắ là BLHS)

2015 ồ 317 ề (313 ộ danh), chia thành 13 ơ ơ ấ ề so

ầ này trong Bộ Hình 1999 Cụ ể 40 ộ danh ( sung 30 ộ danh 10 ộ danh là do tách ra) Trong ó nhóm ộ ạ xâm ạ tính

ạ ẻ con ờ quy ị ạ C ơ XIV BLHS

2015 Nhìn chung, quy ị ề nhóm ộ ạ này BLHS 2015 không có thay ề ; ề ơ ghi các ộ quy ị ạ BLHS 1999 ử sung 2009; ề ơ ộ e ị Bộ H

1999 ó ị õ ơ ụ ể ơ ộ ộ

T ó ộ ạ ạ ỏe ó ị 04 ( )

ộ ồ : Tộ ỏ ẻ (Đ ề 124); Tộ ử ụ ờ 16

ụ (Đ ề 147); Tộ ờ 01 (Đ ề 152); Tộ ạ ặ ộ ơ ể ờ (Đ ề 154)

ó ể : Các tội xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe của con người

là những hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định tại Chương XIV của Bộ Luật Hình sự năm 2015, do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách

cố ý hoặc vô ý, xâm phạm quyền được tôn trọng và bảo vệ về tính mạng, sức khỏe của con người

* Dấu hiệu pháp lý các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người

2013 ị : “Mọi người đều có quyền được sống, tính mạng con

người được pháp luật bảo hộ Không ai bị tước đoạt tính mạng trái pháp luật”

V ể ấ

ạ ộ (16 tuổi trở lên phải

chịu trách nhiệm về mọi loại tội phạm) ộ ờ ở ình

ạ ó T ụ ơ

ụ ò ỏ ừ ờ ó

ỉ ị ộ Mộ ộ ò ỏ ể ngoài ấ ò ó ặ ể ờ

ở ộ C ĩ M - L ằ ộ ã ộ

ĩ ộ ạ ồ ạ ữ ề “ ấ ẹ N ã ộ ĩ