Y M NH RÈN LUY N NGHI P V S PH M TH NG XUYÊN
NH M NÂNG CAO TAY NGH S PH M CHO SINH VIÊN
TRNG I H C S PH M K THU T VINH
Ths Hoàng Minh Ph ng
Tr ng HSPKT Vinh
Tay ngh s ph m c a sinh viên s ph m k thu t tr c tiên đ c hình thành trong
ho t đ ng và giao ti p c a h thông qua các ho t đ ng t p th trong tr ng s ph m k thu t Giai đo n h c tr ng s ph m là m t giai đo n r t quan tr ng trong vi c hình thành khuynh
h ng s ph m, n ng l c s ph m và tính cách ng i giáo viên d y ngh t ng lai Khi ng i sinh viên đã ti p thu đ c m t h th ng tri th c v chuyên môn và nghi p v c n thi t, h
ph i bi n nh ng tri th c đó tr thành n ng l c th c ti n ngay trong khi h đang ng i trên gh nhà tr ng s ph m k thu t (SPKT)
có đ c trình đ nghi p v s ph m (NVSP) đáp ng đ c yêu c u đào t o ngh trong xã h i phát tri n, ng i giáo viên d y ngh t ng lai, ngay t khi còn ng i trên gh nhà
tr ng s ph m ph i đ c h c t p và rèn luy n m t cách h th ng, th ng xuyên T đó c ng
c , nâng d n và hoàn thi n tay ngh s ph m trong quá trình d y h c các tr ng d y ngh sau này M i sinh viên s ph m ph i t t o ra n ng l c c a chính mình thông qua ho t đ ng tích c c c a b n thân Trong nhà tr ng s ph m vi c rèn luy n NVSP cho sinh viên có th
th c hi n b ng nhi u hình th c khác nhau: nh giáo d c NVSP ngay trong quá trình gi ng
d y các môn h c, t ch c các ho t đ ng t p th trong và ngoài nhà tr ng, xêmina, gi chu n
b giáo án, nh ng gi t p gi ng, t p đi u khi n bu i lao đ ng s n xu t, đi u khi n bu i sinh
ho t l p, sinh ho t chi đoàn, thi nghi p v s ph m, th c t p s ph m hay ngo i khóa, M i hình th c có tác d ng nh t đ nh trong vi c hình thành nh ng k n ng và ph m ch t s ph m cho sinh viên ó là nh ng con đ ng nâng cao ch t l ng l nh h i các ki n th c s ph m, rèn luy n kh n ng ng d ng ki n th c lý thuy t vào th c t
I Th c tr ng giáo d c và rèn luy n Nghip v s ph m tr ng HSPKT Vinh:
Tr ng C SPKT Vinh đ c nâng c p thành tr ng HSPKT Vinh t ngày 15/05/2006
Tr ng b t đ u tuy n sinh đào t o sinh viên trình đ đ i h c t n m 2006 – 2007, vì v y th c
tr ng đào t o s ph m đ c đ c p t i trong bài vi t này ch là đ i t ng C SPKT đã đào t o trong nh ng n m qua
1. V ch ng trình và th i l ng đào to s ph m trình đ C SPKT:
Các h c ph n ki n th c và k n ng s ph m đ c th c hi n t n m 2001 đ n 2005 đ c c u trúc nh b ng sau:
Trang 2TT Tên môn h c S VHT
S VHT c a toàn khóa h c là 200 VHT/3,5 n m
Ch ng trình đào t o s ph m trình bày b ng trên cho th y n i dung giáo d c nghi p v s ph m còn quá thiên v lý lu n, h th ng các k n ng s ph m đ c bi t là các k
n ng gi ng d y c b n c n rèn luy n ch a đ c nghiên c u và thi t k theo m t quy trình
t ng quát đ có th s d ng nh là m t con đ ng t ch c luy n t p các k n ng gi ng d y và các k n ng giáo d c Nh t là các ki n th c và k n ng giao ti p s ph m, giáo d c h c sinh
ch a đ c xây d ng trong ch ng trình d n đ n n ng l c giáo d c c a GVDN đ c đào t o
ra còn nhi u h n ch
T n m 2005 t ng c c d y ngh (TCDN) đã ban hành ch ng trình đào t o s ph m k thu t cho GVDN trình đ cao đ ng Hi n nay 4 tr ng HSPKT H ng Yên, HSPKT Nam
nh, HSPKT Vinh, C SPKT V nh Long đang th c hi n theo ch ng trình m i nh b ng sau:
A Ph n c ng b t bu c
B Ph n t ch n b t bu c (ch n 2 môn trong 4 môn sau)
Trang 38 Ph ng pháp nghiên c u khoa h c 2
S VHT c a toàn khóa h c là 185 VHT/3,5 n m
Ch ng trình này đã t ng c ng vi c rèn luy n k n ng d y h c c b n, đi sâu h n vào nghiên c u ph ng pháp d y h c các môn chuyên ngành ng th i ch ng trình đã xây
d ng thành các h c ph n c ng ki n th c b t bu c và h c ph n m m ki n th c t ch n t o
đi u ki n cho ng i h c c p nh t ki n th c, công ngh m i, hi n đ i làm c s cho ng i GVDN t ng lai Tuy nhiên do h n ch v th i gian và s VHT nên ch ng trình v n ch a
c u trúc nh ng h c ph n ki n th c và k n ng v giáo d c h c sinh h c ngh và giao ti p s
ph m, đi u này h n ch vi c hình thành n ng l c s ph m nói riêng và ho t đ ng s ph m sau này c a ng i GVDN nói chung Ta có th so sánh v i ch ng trình đào t o s ph m k thu t công nghi p (SPKTCN) trình đ cao đ ng do B GD& T ban hành sau đây s th y rõ đi u
đó
Khung ch ng trình đào to C SPKTCN :
T ng c ng 181 VHT Th i gian đào t o 3 n m
C u trúc ki n th c c a ch ng trình đào t o VHT
1 Ki n th c giáo d c đ i c ng t i thi u
(Ch a k các ph n n i dung v Giáo d c Th ch t và
Giáo d c Qu c phòng)
45
2 Ki n th c giáo d c chuyên nghi p t i thi u
Trong đó t i thi u:
124
-Ki n th c nghi p v chung cho kh i ngành C SP 20
-Ki n th c ngành S ph m k thu t công nghi p
(môn 1)
52
Trang 4Kh i ki n th c b t bu c
Danh m c các h c ph n b t bu c
Ki n th c giáo d c đ i c ng Chung cho kh i ngành C SP 29 đvht
6 Qu n lý hành chính Nhà n c và qu n lý ngành 2
Ki n th c dành riêng cho ngành S ph m K thu t Công nghip 12 đvht
Ki n th c giáo d c chuyên nghip
Ki n th c nghip v chung cho kh i ngành 20 VHT
7 Công tác đ i thi u niên ti n phong H Chí Minh* 2 Kin th c ngành S ph m K thu t công nghip (môn 1) 49 VHT
Trang 56 Th c hành c khí 1 (Ngu i) 2
16 Ph ng pháp d y h c k thu t công nghi p Tr ng
THCS *
4
Th c t p s ph m
L u ý: Các môn có d u * là các môn thu c kh i ki n th c s ph m
Theo ch ng trình trên thì th i l ng dành cho h c t p và rèn luy n NVSP là: 36 VHT/181 VHT/3 n m, chi m t l 19,89% Trong đó ngoài nh ng ki n th c s ph m chung, có 5 VHT v công tác giáo d c và công tác đ i cho h c sinh THCS, 7 VHT v d y
h c chuyên ngành, 9 VHT v rèn luy n k n ng
2 V vi c t ch c giáo d c và rèn luy n NVSP
Quá trình giáo d c và rèn luy n NVSP nh ng n m qua đ c th c hi n đ ng th i v i quá trình đào t o ngh chuyên môn k thu t Các môn h c s ph m và chuyên môn ngh
đ c b trí đan xen trong su t quá trình đào t o Ngoài nh ng gi h c lý thuy t thì ho t đ ng rèn luy n k n ng s ph m trong m t th i gian dài ch y u t p trung giai đo n th c t p s
ph m v i th i l ng là 6 VHT (t ng đ ng 6 tu n), và c ng ch y u th c t p trên đ i
t ng gi đ nh ngay t i tr ng v i n i dung chính là th c t p tìm hi u và th c t p gi ng d y
Th c t p s ph m đ c b trí vào h c k cu i sau khi đã k t thúc các môn h c v lý lu n s
ph m, lý thuy t c s , lý thuy t chuyên môn và th c hành ngh c b n T n m 2005, đào t o
s ph m cho đ i t ng giáo viên d y ngh trình đ cao đ ng đ c th c hi n theo ch ng trình do TCDN ban hành Ch ng trình này đã c u trúc thêm môn ph ng pháp d y h c chuyên ngành v i 3 VHT và t ng c ng vi c rèn luy n các k n ng d y h c c b n v i 5
VHT (trong đó ph n th c hành chi m 80%)
Trang 6Qua 6 tu n th c t p s ph m, sinh viên đã tìm hi u đ c c c u t ch c c a m t
tr ng d y ngh , ch ng trình đào t o c a m t khóa h c trung c p ngh , s c p ngh và
ch ng trình các môn h c lý thuy t, th c hành t ng ng v i t ng ngh c th ng th i
nh th c t p s ph m h đã hình thành đ c các k n ng d y h c c b n nh : K n ng xác
đ nh m c tiêu bài gi ng; K n ng thi t k giáo án lý thuy t và giáo án th c hành; K n ng
vi t, v b ng; K n ng l a ch n và ph i h p các ph ng pháp d y h c; K n ng s d ng ngôn ng và k n ng s d ng m t s ph ng ti n d y h c đ n gi n nh b ng bi u, s đ ; K
n ng ki m tra tri th c và đ nh ki m; K n ng phân tích đánh giá gi gi ng lý thuy t và th c hành ngh … M t s giáo sinh đã bi t v n d ng sáng t o tri th c lý lu n s ph m vào gi ng các bài h c c th
Bên c nh nh ng k t qu đó thì quá trình giáo d c NVSP hin nay v n còn b c l
nh ng h n ch :
- M c d u ch ng trình đào t o NVSP đã t ng c ng vi c rèn luy n k n ng song h u
nh su t c khóa h c sinh viên không có đi u ki n đ đ c th c hành các ki n th c và k
n ng vào th c t gi ng d y trên đ i t ng th t Vì v y h r t ít đ c rèn luy n các k n ng v
ng x s ph m, k n ng di n c m, k n ng t ch c và giáo d c t p th , k n ng giáo d c lao
đ ng, k n ng giao ti p và đ ng c m, k n ng ki m tra đánh giá tri th c, k n ng, k x o ngh nghi p c a giáo sinh…trong môi tr ng th c t H không có nh ng c h i đ liên h các ki n th c đã đ c l nh h i v i th c ti n d y h c và giáo d c các c s đào t o ngh
ây là m t h n ch r t l n nh h ng đ n vi c hình thành n ng l c s ph m toàn di n cho
ng i giáo viên d y ngh t ng lai Nguyên nhân c a th c tr ng đó là do đ i t ng các
tr ng đ giáo sinh SPKT th c t p ph i là tr ng trung h c k thu t, công nhân k thu t ho c các trung tâm d y ngh nh ng th c t lo i hình tr ng này trong đ a bàn h p là r t ít so v i nhu c u th c t p s ph m c a m t khóa đào t o H n n a n u có tr ng ngh thì còn ph thu c vào tr ng đó có đào t o h c sinh đang h c đúng ngh cho sinh viên th c t p s ph m hay không i u này làm cho kh n ng t ch c th c t p trên đ i t ng th t là h t s c khó
kh n n u không mu n nói là không th th c hi n đ c t t c giáo sinh M t khác, hi n nay các v n b n v quy ch th c t p s ph m k thu t, ch đ kinh phí cho giáo viên h ng d n
th c t p c a c s mà giáo sinh đ n th c t p và kinh phí đ u t cho TTSP tính trên đ u giáo sinh SPKT v n ch a có, vì v y vi c th c hi n ch đ ch y u là do v n d ng v n b n c a các
tr ng đ i h c, cao đ ng s ph m đào t o giáo viên ph thông Trong khi đó, giáo sinh SPKT
v a th c t p gi ng d y lý thuy t v a th c t p gi ng d y th c hành, đòi h i ph i có máy móc, thi t b , nhà x ng và tiêu t n v t t Bên c nh đó k ho ch và ti n đ TTSP c a nhà tr ng
v i ch ng trình đào t o c a các c s mà giáo sinh đ n th c t p th ng b l ch nhau, ch a
t o ra đ c s k t h p ch t ch gi a nhà tr ng v i các c s d y ngh T nh ng khó kh n
Trang 7trên mà vi c TTSP c a giáo sinh trong nh ng n m qua r t ít đ c th c hi n trên đ i t ng
th t
- i u ki n ph c v cho công tác giáo d c NVSP còn thi u và y u nh : thi u giáo trình, đ c ng bài gi ng, tài li u tham kh o, bài t p th c hành tâm lý h c ngh nghi p, giáo
d c h c ngh nghi p, các bài t p tình hu ng và bài t p v ph ng pháp d y h c ngh , không
có h th ng phòng th c hành, th c nghi m v s ph m Vì v y, vi c b i d ng th ng xuyên v NVSP cho sinh viên ch a đ c đ y đ , k p th i
- Do vi c rèn luy n k n ng ch y u đ c t ch c vào n m cu i, trong th i gian ng n nên các k n ng s ph m ch m i b t đ u, ch a đ ng b và v ng ch c B i v y đ hình thành
k n ng s ph m v ng ch c và đ ng b đòi h i ph i đ c luy n t p đ ng b t t c các k
n ng trong m t th i gian dài
II M t s bi n pháp tng c ng rèn luy n NVSP cho sinh viên SPKT:
1 Vi c b i d ng n ng l c s ph m ngh cho sinh viên ph i đ c đ t ra m t cách toàn
di n, đ ng b , phù h p v i quy lu t phát tri n c a khoa h c giáo d c T ch c rèn luy n NVSP m t cách có h th ng cho sinh viên b t đ u t n m th nh t, đó là đi u ki n c n thi t
đ hình thành và đ nh h ng cho s phát tri n nhân cách c a ng i giáo viên t ng lai và t o
ra kh n ng hình thành c c u t ch c bên trong đ i v i ngh s ph m, kích thích s t giáo
d c và giáo d ng c a sinh viên vì v y c n đ i m i vi c giáo d c NVSP theo h ng đa d ng hoá các hình th c giáo d c nh t ch c thi nghi p v s ph m th ng xuyên, t ch c các ho t
đ ng t p th , các bu i Xêmina, ngo i khoá c bi t c n c u trúc các h c ph n rèn luy n k
n ng s ph m theo quy trình lôgíc t k n ng c b n đ n k n ng t ng h p r i đ n k n ng nâng cao và b trí h p lý trong c khóa h c ch không nên ch t p trung vào n m cu i khóa
2 T ng c ng m i quan h ch t ch gi a tr ng SPKT v i các c s đào t o ngh khác đ
t o ra các đi u ki n cho sinh viên đ c TTSP trên đ i t ng th t giúp h hình thành n ng l c
s ph m th c ti n
3 T t c các giáo viên tham gia đào t o c n chia s trách nhi m c a mình trong vi c giáo
d c NVSP cho sinh viên qua t ng bài h c, ti t hoc đ nâng cao ch t l ng và hi u qu giáo
d c NVSP Giáo viên có th t n d ng các c h i trong quá trình gi ng d y đ hình thành cho sinh viên các k n ng s ph m, đ c bi t là k n ng di n đ t b ng ngôn ng nói, k n ng vi t,
v b ng, x lý các tình hu ng s ph m, thi t k các ph ng ti n d y h c
4 C n có h th ng các phòng th c hành, th c t p s ph m v i nh ng ph ng ti n thi t b
d y h c c n thi t trong tr ng SPKT đ sinh viên có đi u ki n rèn luy n nghi p v s ph m
th ng xuyên
Trang 8Tài li u tham kh o
1 Nguy n Nh An - Ph ng pháp d y h c giáo d c h c - T p 1,2 - NXB HQGHN – 1996
2 Nguy n ình Ch nh - Th c t p s ph m – NXBGD - Hà N i 1997
3 Hà Th Ng - ng V Ho t – Giáo d c h c - T p 1,2 – NXBGD – 1987
4 Ngô Công Hoan (Ch biên)- Nh ng tr c nghi m tâm lý-T p 1,2 – NXB HQGHN – 1997
5 Nguy n V n Lê- T V n Doanh – Giao ti p s ph m – NXBGD – 1997
6 A.S.Makarenkô - Tuy n t p các tác ph m s ph m - T p 1,2 – NXBGD -1984
