Biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường trung học cơ sở thành phố đông hà, tỉnh quảng trị

THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN CỦA HIỆU TRƯỞNG CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ ĐÔNG HÀ, TỈNH QUẢNG TRỊ .... Ở một số trường, việc quản lí hoạt động TCM của HT d

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN THÀNH TÂM

BIỆN PHÁP QUÂN LÝ HOẠT ĐỘNG

TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ ĐÔNG HÀ, TỈNH QUÂNG TRỊ

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Thừa Thiên Huế, năm 2016

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN THÀNH TÂM

BIỆN PHÁP QUÂN LÝ HOẠT ĐỘNG

TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ ĐÔNG HÀ, TỈNH QUÂNG TRỊ

Chuyên ngành: QUẢN LÍ GIÁO DỤC

LỜI CAM ĐOAN

Tôi tên là Nguyễn Thành Tâm, học viên lớp cao học chuyên ngành Quản lí giáo dục, khóa XXIII (2014-2016), trường Đại học Sư phạm Huế

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân, được xuất phát

từ yêu cầu phát sinh trong công việc để hình thành hướng nghiên cứu

Các số liệu có nguồn gốc rõ ràng, tuân thủ đúng nguyên tắc và kết quả trình bày trong luận văn thu thập được trong quá trình nghiện cứu là trung thực chưa từng được ai công bố trước đây

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về những gì mà tôi đã cam đoan ở trên

Quảng Trị, ngày 05 tháng 9 năm 2016

Tác giả

Nguyễn Thành Tâm

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm chân thành, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới quý thầy giáo, cô giáo khoa Tâm lý - Giáo dục, Phòng Đào tạo sau đại học trường Đại học sư phạm Huế, các thầy giáo, cô giáo đã tham gia giảng dạy, giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu đề tài Đồng thời, tôi xin chân thành cảm ơn bạn bè đồng nghiệp đã động viên, giúp đỡ, tạo mọi điều kiện thuận lợi trong việc cung cấp tài liệu, đóng góp ý kiến trong quá trình nghiên cứu để tôi hoàn thành luận văn

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến GS.TS Nguyễn Thị Mỹ Lộc trường Đại học Quốc gia Hà Nội đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn này

Trong quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện đề tài, mặc dù đã có nhiều

cố gắng nhưng luận văn không tránh khỏi những thiếu sót Kính mong nhận được

sự chỉ bảo, đóng góp ý kiến của quý thầy giáo, cô giáo, các nhà quản lí và các bạn đồng nghiệp để luận văn được hoàn chỉnh hơn

Xin trân trọng cảm ơn!

Quảng Trị, ngày 05 tháng 9 năm 2016

Tác giả

Nguyễn Thành Tâm

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa i

Lời cam đoan ii

Lời cảm ơn iii

MỤC LỤC 1

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT 5

DANH MỤC CÁC BẢNG 6

DANH MỤC BIỂU ĐỒ VÀ SƠ ĐỒ 7

MỞ ĐẦU 8

1 Lý do chọn đề tài 8

2 Mục đích nghiên cứu 9

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 9

4 Giả thuyết nghiên cứu 10

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 10

6 Các phương pháp nghiên cứu 10

7 Phạm vi nghiên cứu 10

8 Cấu trúc luận văn 10

NỘI DUNG 12

Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 12

1.1 Khái quát lịch sử nghiên cứu vấn đề 12

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài 14

1.2.1 Quản lí 14

1.2.2 Quản lí giáo dục 17

1.2.3 Quản lí nhà trường 17

1.3 Vị trí, vai trò của tổ chuyên môn trong trường trung học cơ sở 18

1.3.1 Tổ chuyên môn 18

1.3.2 Hoạt động tổ chuyên môn 19

1.3.3 Vị trí, vai trò của tổ chuyên môn trường THCS 19

1.4 Quản lí hoạt động tổ chuyên môn 20

1.4.1 Xây dựng kế hoạch hoạt động tổ chuyên môn trong năm học 20

1.4.2 Tổ chức thực hiện kế hoạch hoạt động của tổ chuyên môn 21

1.4.3 Chỉ đạo, lãnh đạo hoạt động tổ chuyên môn 23

1.4.4 Kiểm tra, đánh giá hoạt động tổ chuyên môn 24

1.4.5 Quản lí các hoạt động hỗ trợ nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn 25

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động tổ chuyên môn 25

1.5.1 Yếu tố khách quan 25

1.5.2 Yếu tố chủ quan 27

Tiểu kết chương 1 29

Chương 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN CỦA HIỆU TRƯỞNG CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ ĐÔNG HÀ, TỈNH QUẢNG TRỊ 30

2.1 Khái quát về vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, kinh tế-xã hội của thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị 30

2.2 Khái quát về tình hình giáo dục thành phố Đông Hà nói chung và giáo dục THCS nói riêng 31

2.2.1 Tình hình giáo dục thành phố Đông Hà 31

2.2.2 Tình hình phát triển giáo dục THCS thành phố Đông Hà 32

2.3 Khái quát quá trình điều tra, khảo sát thực trạng công tác quản lí hoạt động TCM các trường THCS thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị 35

2.3.1 Mục đích khảo sát 35

2.3.2 Đối tượng khảo sát 35

2.3.3 Nội dung khảo sát 35

2.3.4 Phương pháp khảo sát 35

2.4 Thực trạng về đội ngũ tổ trưởng chuyên môn các trường THCS thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị 36

2.4.1 Về số lượng 36

2.4.2 Về cơ cấu 36

2.4.3 Về chất lượng 37

2.5 Thực trạng hoạt động của tổ chuyên môn ở các trường THCS thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị 40

2.5.1 Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lí, giáo viên về vai trò của tổ

chuyên môn trong trường THCS 40

2.5.2 Thực trạng hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THCS 41

2.5.3 Thực trạng quản lí của tổ trưởng chuyên môn 45

2.6 Thực trạng quản lí hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng các trường THCS thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị 46

2.6.1 Thực trạng quản lí xây dựng kế hoạch tổ chuyên môn 46

2.6.2 Thực trạng tổ chức thực hiện các hoạt động của tổ chuyên môn 48

2.6.3 Thực trạng chỉ đạo, lãnh đạo hoạt động của tổ chuyên môn 52

2.6.4 Thực trạng quản lí việc kiểm tra, đánh giá hoạt động tổ chuyên môn 53

2.6.5 Thực trạng quản lí các hoạt động hỗ trợ nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn 54

2.7 Đánh giá chung thực trạng quản lí hoạt động tổ chuyên môn ở trường THCS thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị 55

2.7.1 Những mặt mạnh và hạn chế 55

2.7.2 Thuận lợi và khó khăn 57

Tiểu kết chương 2 58

Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN CỦA HIỆU TRƯỞNG CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ ĐÔNG HÀ, TỈNH QUẢNG TRỊ 60

3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp 60

3.1.1 Đảm bảo tính đồng bộ 60

3.1.2 Đảm bảo tính thực tiễn, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 60

3.1.3 Đảm bảo tính khả thi 61

3.2 Các biện pháp quản lí hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng các trường THCS thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị 61

3.2.1 Nhóm biện pháp nâng cao nhận thức của cán bộ quản lí, giáo viên về tầm quan trọng đối với hoạt động của tổ chuyên môn trong trường trung học cơ sở 61

3.2.2 Nhóm biện pháp quản lí tập trung vào việc thực hiện nhiệm vụ tổ chuyên môn 63

3.2.3 Nhóm biện pháp quản lí tập trung vào hoạt động giảng dạy và giáo dục 71

3.2.4 Nhóm biện pháp tập trung vào kiểm tra, đánh giá các hoạt động tổ chuyên môn 78

3.2.5 Nhóm biện pháp hỗ trợ các điều kiện để tổ chuyên môn thực hiện nhiệm vụ 79

3.2.6 Nhóm biện pháp xây dựng và bồi dưỡng đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở trường THCS 82

3.2.7 Nhóm biện pháp quy hoạch tổ chuyên môn theo đặc trưng các môn học và đảm bảo hiệu quả hoạt động tổ chuyên môn 84

3.2.8 Mối quan hệ giữa các biện pháp 85

3.3 Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp 86

3.3.1 Mục đích khảo nghiệm 86

3.3.2 Nội dung khảo nghiệm 86

3.3.3 Đối tượng khảo nghiệm 86

3.3.4 Các bước tiến hành và kết quả khảo nghiệm 86

Tiểt kết chương 3 90

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 91

1 Kết luận 91

2 Khuyến nghị 93

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 95 PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC BẢNG

Trang

Bảng 2.1: Số liệu thống kê bậc học THCS từ năm 2013 đến 2016 32

Bảng 2.2: Kết quả xếp loại học lực, hạnh kiểm của HS 9 trường THCS từ năm học 2013-2014 đến 2015-2016 32

Bảng 2.3: Số liệu HS tốt nghiệp của 9 trường THCS trong 3 năm gần đây 33

Bảng 2.4: Số liệu HS lớp 9 thi HS giỏi cấp tỉnh 3 năm gần đây 33

Bảng 2.5: Thống kê số lượng đội ngũ CBQL, GV năm học 2015-2016 33

Bảng 2.6: Số lượng phiếu thăm dò ý kiến phát ra và số phiếu thu thập lại 35

Bảng 2.7: Thống kê đội ngũ TTCM của 9 trường THCS 2015-2016 36

Bảng 2.8: Thực trạng phẩm chất chính trị, đạo đức của TTCM 37

Bảng 2.9: Thống kê trình độ đào tạo, trình độ ngoại ngữ, tin học 38

Bảng 2.10: Thực trạng năng lực cần thiết của người TTCM 39

Bảng 2.11: Thực trạng nhận thức của CBQL, GV về vai trò của TCM ở trường THCS 40

Bảng 2.12: Thực trạng hoạt động dự giờ thăm lớp của CBQL, GV 42

Bảng 2.13: Kết quả khảo sát chất lượng tổ chức sinh hoạt TCM 44

Bảng 2.14: Kết quả khảo sát năng lực của đội ngũ TTCM 45

Bảng 2.15: Thực trạng nhận thức xây dựng kế hoạch hoạt động TCM 46

Bảng 2.16: Thực trạng thực hiện kế hoạch hoạt động TCM 47

Bảng 2.17: Nhận thức mức độ cần thiết công tác quản lí hoạt động TCM 48

Bảng 2.18: Mức độ thực hiện hoạt động quản lí TCM 50

Bảng 2.19: Mức độ tác dụng của công tác quản lí hoạt động TCM 51

Bảng 2.20: Kết quả khảo sát mức độ nhận thức về vai trò quản lí TCM của HT 52

Bảng 2.21: Kết quả khảo sát mức độ thực hiện về vai trò quản lí TCM của HT 53

Bảng 2.22: Kết quả khảo sát công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động TCM 54

Bảng 2.23: Kết quả khảo sát thực trạng việc HT hỗ trợ các điều kiện để TCM thực hiện tốt nhiệm vụ 55

Bảng 3.1 Tính cấp thiết của các nhóm biện pháp quản lí hoạt động TCM ở các trường THCS thành phố Đông Hà 87

Bảng 3.2 Tính khả thi của các nhóm biện pháp quản lí hoạt động TCM ở các trường THCS thành phố Đông Hà 88

DANH MỤC BIỂU ĐỒ VÀ SƠ ĐỒ

Trang

BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1: Thực trạng nhận thức của CBQL, GV về vai trò của TCM ở trường THCS 40 Biểu đồ 2.2: Thực trạng hoạt động dự giờ thăm lớp của CBQL, GV 42 Biểu đồ 3.1: Khảo nghiệm tính cấp thiết, tính khả thi của các biện pháp quản lí hoạt động

TCM của HT các trường THCS 89

SƠ ĐỒ

Sơ đồ 1.1 Khái niệm quản lí 15

Sơ đồ 1.2 Chu trình quản lí 16

Sơ đồ 3.1: Mô hình hóa mối quan hệ giữa các biện pháp quản lí hoạt động tổ

chuyên môn ở các trường THCS 85

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, Việt Nam đã và đang bước vào hội nhập với khu vực và quốc tế Trong bối cảnh đó, nền giáo dục Việt Nam cần đẩy nhanh tiến trình đổi mới để rút ngắn khoảng cách về trình độ phát triển giáo dục trong tương quan so sánh với các nước trong khu vực và trên thế giới Trong những năm gần đây, trước yêu cầu ngày càng cao của xã hội đối với giáo dục, Đảng và Nhà nước

đã tập trung đưa ra những quyết sách lãnh đạo, đầu tư cho giáo dục nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo

Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI cũng đã khẳng định: “Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá,

xã hội hoá, dân chủ hoá và hội nhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lí là khâu then chốt”

Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý đặt ra như một yêu cầu cấp bách hàng đầu của việc tiếp tục đẩy mạnh đổi mới giáo dục và đào tạo hiện nay Đội ngũ cán bộ quản lý (CBQL) luôn là một trong những yếu tố quan trọng góp phần quyết định sự phát triển của một tổ chức, bởi lẽ chính họ là người tổ chức thực hiện có hiệu quả các khâu của quá trình quản lý phát triển tổ chức Chủ tịch Hồ Chí Minh

đã nói “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”

Trong nhà trường, đội ngũ giáo viên (GV) là lực lượng chủ chốt tham gia các hoạt động giáo dục Giáo viên trường trung học cơ sở (THCS) được tổ chức thành

tổ chuyên môn (TCM) theo môn học TCM là mắt xích quan trọng trong cơ cấu tổ chức của nhà trường Hoạt động của các TCM quyết định trực tiếp đến sự phát triển của nhà trường và chất lượng dạy học của thầy và trò

Nâng cao chất lượng hoạt động TCM trong các trường sẽ phát huy tinh thần nỗ lực sáng tạo của GV trong tập thể sư phạm, tính đoàn kết nội bộ, năng lực điều hành hoạt động của tổ trưởng chuyên môn (TTCM) cũng được phát huy, đồng thời tạo một động lực thôi thúc GV trong các TCM phát huy nhiều sáng kiến, kinh nghiệm của mình trong lĩnh vực giảng dạy và giáo dục

Mặt khác, TCM có vai trò quan trọng trong việc góp phần bồi dưỡng đội ngũ

GV tại chỗ thông qua hoạt động dự giờ, trao đổi kinh nghiệm các tiết dạy, sinh hoạt chuyên đề, thao giảng, hội giảng để nâng cao chất lượng dạy và học của nhà trường

Chất lượng chuyên môn của trường THCS phụ thuộc rất lớn vào trình độ quản lý của Hiệu trưởng (HT) đối với các TCM, đối với GV và học sinh (HS) Để các TCM hoạt động có chất lượng và hiệu quả thì HT phải có năng lực quản lý, điều hành Hiệu trưởng phải nắm vững chương trình môn học, phương pháp đặc trưng từng bộ môn, để chỉ đạo chuyên môn thực hiện Hoạt động TCM có hiệu quả sẽ giúp HT nhà trường lập lại kỹ cương nền nếp trong lĩnh vực giảng day, giáo dục và nâng cao hiệu quả quản lí giáo dục phù hợp với đường lối chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước

Trong những năm qua, công tác quản lí nhà trường nói chung và công tác quản lí TCM của HT các trường THCS thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị đã có những kết quả đáng kể nhưng vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập Ở một số trường, việc quản lí hoạt động TCM của HT dựa theo kinh nghiệm, chưa tổ chức, quản lí có hệ thống và khoa học, một số biện pháp quản lí chưa phù hợp nên chưa phát huy được vai trò của TCM trong việc thực hiện nhiệm vụ nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy và giáo dục trong nhà trường

Việc nâng cao hiệu quả quản lí hoạt động TCM trong nhà trường là vấn đề có

ý nghĩa hết sức quan trọng và cấp thiết trong giai đoạn hiện nay Cho đến nay đã có nhiều công trình nghiên cứu về công tác quản lí TCM của HT trường THCS với những góc độ tiếp cận khác nhau Tuy nhiên, ở thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị, vấn đề này chưa được nghiên cứu một cách có hệ thống

Xuất phát từ cơ sở lí luận và thực tiễn trên đây, chúng tôi chọn đề tài nghiên

cứu “Biện pháp quản lí hoạt động tổ chuyên môn ở trường THCS thành phố

Đông Hà, tỉnh Quảng Trị”

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và khảo sát thực trạng của vấn đề nghiên cứu, luận văn đề xuất các biện pháp quản lí hoạt động TCM nhằm đưa hoạt động TCM các trường THCS thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị có hiệu quả cao

3 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động TCM trường THCS

3.2 Đối tƣợng nghiên cứu

Quản lí hoạt động TCM các trường THCS thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị

4 Giả thuyết nghiên cứu

Chất lượng và hiệu quả hoạt động TCM tại các trường THCS thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị còn có một số hạn chế, bất cập, một trong những nguyên nhân cơ bản là công tác quản lí chưa tốt Nếu xác lập và áp dụng có hiệu quả các biện pháp lí thuyết phù hợp với yêu cầu đổi mới công tác quản lí nhà trường hiện nay thì hiệu quả hoạt động TCM các trường THCS thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị sẽ được nâng cao

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lí luận về quản lí hoạt động TCM trường THCS

5.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng công tác quản lí của HT đối với hoạt động TCM ở trường THCS thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị

5.3 Đề xuất biện pháp quản lí đối với hoạt động TCM ở trường THCS thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị

6 Các phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm các phương pháp nghiên cứu lí luận

Bao gồm: phân tích, tổng hợp, phân loại tài liệu,…nhằm xác lập cơ sở lí luận

về quản lí hoạt động TCM ở các trường THCS

6.2 Nhóm các giải pháp nghiên cứu thực tiễn

Sử dụng các phương pháp điều tra, phỏng vấn, tổng kết kinh nghiệm, lấy ý kiến chuyên gia, nghiên cứu sản phẩm nhằm khảo sát, đánh giá thực trạng công tác quản lí của HT đối với hoạt động TCM ở trường THCS thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị và thu thập thêm các thông tin có liên quan đến vấn đề nghiên cứu

6.3 Nhóm phương pháp bổ trợ

Bao gồm: Phương pháp thống kê toán học xử lí kết quả nghiên cứu

7 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu và khảo sát, đánh giá thực trạng biện pháp quản

lí hoạt động TCM của hiệu trưởng 09 trường THCS thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị

8 Cấu trúc luận văn

Cấu trúc luận văn gồm có 3 phần:

Phần 1 Mở đầu: Giới thiệu chung về đề tài nghiên cứu

Phần 2 Nội dung: Gồm 3 chương

Chương 1 Cơ sở lí luận về công tác quản lí hoạt động tổ chuyên môn ở

trường THCS

Chương 2 Thực trạng công tác quản lí hoạt động tổ chuyên môn của hiệu

trưởng các trường THCS thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị

Chương 3 Biện pháp quản lí hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng các

trường THCS thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị

Phần 3 Kết luận và khuyến nghị

- Tài liệu tham khảo

- Phụ lục

NỘI DUNG Chương 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG

TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

1.1 Khái quát lịch sử nghiên cứu vấn đề

Nghiên cứu công tác quản lí nhà trường nói chung và quản lí hoạt động TCM

ở trường THCS nói riêng là một trong những nội dung quan trọng và cần thiết để nâng cao hiệu quả quản lí, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông và góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện trong nhà trường, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước

Việc nâng cao chất lượng dạy học trong các nhà trường từ lâu đã trở thành vấn đề luôn được các nhà khoa học trong và ngoài nước quan tâm Họ nghiên cứu thực tiễn các nhà trường để tìm ra biện pháp quản lí hoạt động tổ chuyên môn sao cho có hiệu quả nhất

Đầu những năm 50 của thế kỉ XX, trong hàng loạt những công trình nghiên cứu có tính hàn lâm của các nhà khoa học Liên Xô cũ, đã xuất hiện các luận văn tiến

sĩ, phó tiến sĩ về những khía cạnh khác nhau của quản lí giáo dục Trong số những

công trình đó xuất hiện cuốn “Quản lí trường học” của A.Pôpốp, một nhà hoạt động

sư phạm và quản lí giáo dục của Liên Xô cũ Cuốn sách này, về thực chất không phải

là một công trình khoa học về quản lí giáo dục, mà là một tập hợp khá hoàn chỉnh các chỉ dẫn cho hoạt động thực tiễn của những người làm công tác quản lí giáo dục, đặc biệt là quản lí trường học Dù mang tính chất của một cuốn “cẩm nang” hay “sổ tay

hướng dẫn”, “Quản lí trường học” cũng ghi dấu ấn như một tài liệu hoàn chỉnh đầu

tiên về quản lí giáo dục

Trong quá trình phát triển của giáo dục Xô Viết, nhiều nhà nghiên cứu khoa học giáo dục đã lần lượt cho ra đời những tài liệu vừa có tính khoa học, vừa có tính thực tiễn về quản lí hai quá trình sư phạm chủ yếu diễn ra trong nhà trường: quản lí quá trình dạy-học và quản lí quá trình giáo dục Đặc biệt Con-đa-cốp, nhà lí luận và hoạt động thực tiễn xuất sắc của Liên Xô đã dày công nghiên cứu những vấn đề quản lí giáo dục

và đúc kết trong cuốn sách “Những cơ sở lí luận của quản lí trường học” (1983)

Trong những năm cuối thế kỉ XX, sách báo về quản lí giáo dục, quản lí

trường học đã xuất hiện nhiều Điển hình là các công trình “Nghề hiệu trưởng-một

triển vọng thực tiễn được phản ánh” của Thomas J.Seriovanni (1991); “Hành vi

tổ chức trong giáo dục” của Robert J.Owens (1995); “Quản lí giáo dục-Lí thuyết, nghiên cứu và thực tiễn” của Wayne K.Hoy, Cecil G.Misken (1996)

Trong những năm qua, ở nước ta đã có nhiều công trình nghiên cứu về QLGD, quản lý nhà trường nói chung như: Quản lí giáo dục một số vấn đề lí luận và thực tiễn; Quản lí và chức năng quản lí; Tiêu chuẩn cần có của người quản lí; Vai trò quản

lí của người Hiệu trưởng trường THCS; Sự liên kết giữa khoa học quản lí và khoa học khác, của các tác giả: Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Thái Duy Tuyên, Nguyễn Ngọc Quang, Nguyễn Quốc Chí, Phạm Minh Hạc, Hà Sỹ Hồ, Hà Thế Ngữ, Trần Kiểm, Nguyễn Văn Lê, Đặng Quốc Bảo, Trong các công trình nghiên cứu đó, các tác giả

đã nhấn mạnh đến vai trò của quản lí trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục Đặc biệt

sự tâm huyết của mình với công tác giáo dục, các tác giả nhấn mạnh: Hiệu trưởng phải là người luôn biết kết hợp một cách hữu cơ sự quản lí dạy và học các môn và các hoạt động khác bổ trợ cho hoạt động dạy và học nhằm làm cho công tác giáo dục được hoàn chỉnh, trọn vẹn Tuy nhiên các công trình này chỉ nghiên cứu về mặt lý luận, song nghiên cứu về biện pháp quản lý hoạt động chuyên môn nhằm nâng cao chất lượng dạy học của giáo viên THCS chưa được đề cập cụ thể, đầy đủ và chi tiết trong khoa học giáo dục

Gần đây, một số luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục chuyên ngành quản lý giáo dục bước đầu tổ chức nghiên cứu thực trạng và hệ thống được một số vấn đề

về quản lý cũng như đề xuất một số biện pháp quản lý như đề tài: “Các biện pháp

quản lý đội ngũ tổ trưởng chuyên môn của hiệu trưởng ở trường trung học phổ thông tỉnh Quảng Trị” của Nguyễn Hoài Nam (2008), “Biện pháp quản lý chuyên môn của Hiệu trưởng trường THPT Ngô Gia Tự tỉnh Bắc Ninh” của Nguyễn Hữu

Hùng (2010), “Biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn của Hiệu trưởng các

trường THCS huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế” của Nguyễn Hoàng Thông

(2014)…đã đề cập hướng nghiên cứu này Các tác giả đã đánh giá thực trạng sát thực, được minh chứng bằng số liệu thống kê cụ thể; đồng thời nghiên cứu kỹ nội dung quản lí hoạt động TCM, căn cứ vào tình hình thực tế của các trường để đề xuất biện pháp quản lí TCM một cách phù hợp Phần lớn các nghiên cứu đề cập đến việc quản lí của HT đối với hoạt động dạy học và các hoạt động chuyên môn của GV nhằm nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường Các công trình nghiên cứu đã làm rõ những nguyên nhân dẫn đến thực trạng việc quản lí hoạt động TCM trong

nhà trường của HT để từ đó đề xuất các biện pháp quản lí hiệu quả Vì vậy, có thể chọn lọc một số nội dung để kế thừa nghiên cứu các biện pháp quản lí đối với cấp THCS trên địa bàn thành phố Đông Hà

Những năm qua, ngành Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) tỉnh Quảng Trị nói chung và GD-ĐT thành phố Đông Hà nói riêng hết sức coi trọng việc nghiên cứu và

áp dụng các đề tài nghiên cứu khoa học giáo dục, các sáng kiến kinh nghiệm nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trong các nhà trường Nhưng trên địa bàn thành phố Đông Hà, từ trước đến nay vẫn chưa có một công trình, nghiên cứu khoa học nào về biện pháp quản lí hoạt động TCM của HT trường THCS một cách đầy

đủ và có hệ thống Để góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động TCM ở trường THCS, cần có một nghiên cứu hệ thống và cụ thể

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Quản lí

a) Khái niệm quản lí: Có nhiều khái niệm khác nhau về quản lí:

C.Mac đã viết: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động

chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều đều cần đến một sự chỉ đạo điều hành những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể, khác với sự vận động của các khí quan độc lập với nó Một người độc tấu vĩ cầm thì tự điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng”

Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: “Quản lí là quá trình tác động gây ảnh hưởng

của chủ thể quản lí đến khách thể quản lí nhằm đạt được mục tiêu chung” [2, tr.24]

Tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc cho rằng: “Quản lí là tác

động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lí (người quản lí) đến khách thể quản lí (người bị quản lí) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [8, tr.2]

Tác giả Nguyễn Ngọc Quang quan niệm: “Quản lí là tác động có mục đích,

có kế hoạch của chủ thể quản lí đến tập thể những người lao động nói chung là khách thể quản lí nhằm thực hiện được mục tiêu dự kiến” [23, tr.24]

Những khái niệm trên đây, tuy khác nhau, song chúng đều có chung những dấu hiệu chủ yếu sau: Hoạt động quản lí được tiến hành trong một tổ chức hay một nhóm xã hội; là những tác động có tính chủ đích; là những tác động phối hợp nỗ lực của các cá nhân nhằm thực hiện mục tiêu của tổ chức

Tóm lại, một cách khái quát có thể hiểu: Quản lí là tác động có chủ đích của chủ

thể quản lí (người quản lí) đến khách thể quản lí (người bị quản lí) trong một tổ chức, làm cho tổ chức đó vận hành và đạt được mục tiêu của tổ chức

Quá trinh tác động đó thể hiện qua sơ đồ sau:

Sơ đồ 1.1 Khái niệm quản lí b) Chức năng quản lí:

Quản lí cũng như các hoạt động khác đều có chức năng riêng của nó Quản lí

có nhiều chức năng khác nhau, nhưng có thể xác định 4 chức năng cơ bản: lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra

* Chức năng lập kế hoạch:

Là chức năng hạt nhân, quan trọng nhất của quá trình quản lí Kế hoạch phải xác định đầy đủ mục tiêu cơ bản trên cơ sở tình hình cụ thể của tổ chức và mục tiêu định sẵn, sắp xếp theo một trình tự, logic khoa học, xác định các nguồn lực để thực hiện và đạt được mục tiêu đề ra

* Chức nặng chỉ đạo:

Chức năng này đòi hỏi người quản lí phải vận dụng khéo léo các phương

Công cụ quản lí

Chủ thể

quản lí

Khách thể quản lí

Mục tiêu quản lí

Phương pháp quản lí

pháp và nghệ thuật quản lí Đây là quá trình tác động qua lại giữa chủ thể quản lí và mọi thành viên trong tổ chức góp phần thực hiện hóa các mục tiêu đã đề ra

Nội dung chủ yếu của chức năng chỉ đạo là: Thực hiện quyền chỉ đạo và hướng dẫn triển khai các nhiệm vụ; đôn đốc, động viên và kích thích người lao động; giám sát các bộ phận và mọi cá nhân thực hiện kế hoạch đã đề ra

* Chức năng kiểm tra:

Đây là chức năng quan trọng của nhà quản lí nhằm đánh giá việc thực hiện các mục tiêu đề ra Có thể nói, chức năng kiểm tra xuyên suốt quá tình quản lý và là chức năng của mọi cấp quản lí

Bốn chức chức năng này có quan hệ chặt chẽ, biện chứng, bổ sung cho nhau tạo thành một chu trình quản lí Trong chu trình đó yếu tố thông tin luôn có mặt trong tất cả các giai đoạn với vai trò vừa là điều kiện vừa là phương tiện để thực hiện các chức năng quản lí Chu trình quản lí được thể hiện qua sơ đồ sau

Sơ đồ 1.2 Chu trình quản lí c) Phương pháp quản lí

Để thực hiện hoạt động quản lí, người ta dựa vào các phương pháp quản lí cơ

bản sau: Phương pháp hành chính; Phương pháp tâm lý- xã hội; Phương pháp kinh

tế Việc vận dụng các biện pháp vào thực tiễn quản lí có thành công hay không phụ thuộc vào tài năng, sự sáng tạo của nhà quản lí

d) Các nguyên tắc quản lí

Trong quá trình điều hành quản lí các nhà quản lí thường vận dụng những nguyên tắc sau: Nguyên tắc tập trung dân chủ; Nguyên tắc hệ thống; Nguyên tác hiệu quả; Nguyên tắc kết hợp hài hòa 3 lợi ích

Kế hoạch

Chỉ đạo

1.2.2 Quản lí giáo dục

Quản lí giáo dục là một chuyên ngành được phát triển trên nền tảng của khoa học quản lí nói chung, cũng giống như khái niệm quản lí, khái niệm QLGD cũng có nhiều cách tiếp cận khác nhau:

Theo tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Quản lí giáo dục là quá trình tác động

có kế hoạch, có tổ chức của các cơ quan QLGD các cấp tới các thành tố của quá trình dạy học - giáo dục nhằm làm cho hệ thống giáo dục vận hành có hiệu quả và đạt tới mục tiêu giáo dục nhà nước đề ra”

Tác giả Nguyễn Ngọc Quang cho rằng: “Quản lí giáo dục là hệ thống những tác

động có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật của chủ thể quản lí đến tất cả các mắt xích của hệ thống (từ cấp cao nhất đến các cơ sở giáo dục là nhà trường) nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu phát triển giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ mà xã hội đặt ra cho ngành giáo dục”

Như vậy, quan niệm về quản lí giáo dục có thể có những cách diễn đạt khác nhau, song trong mỗi cách định nghĩa đều đề cập tới các yếu tố cơ bản: Chủ thể quản lí giáo dục; khách thể quản lí giáo dục, mục tiêu quản lý giáo dục

Do đó, có thể hiểu khái niệm về quản lí giáo dục như sau: QLGD là hệ thống

những tác động có ý thức, hợp quy luật của chủ thể quản lí ở các cấp khác nhau đến tất cả các khâu của hệ thống nhằm đưa hoạt động sư phạm của hệ thống giáo dục đạt mục tiêu giáo dục đã đề ra

1.2.3 Quản lí nhà trường

* Nhà trường: Là một thiết chế tổ chức chuyên biệt trong hệ thống tổ chức

xã hội, thực hiện chức năng tái tạo nguồn nhân lực phục vụ cho sự duy trì và phát triển của xã hội

* Quản lí nhà trường: Có nhiều tác giả quan niệm về quản lí nhà trường

khác nhau:

Tác giả Trần Kiểm cho rằng: “Quản lí nhà trường là thực hiện đường lối

giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lí giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và từng học sinh” [16, tr.242]

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lí nhà trường là quản lí hoạt động

dạy và học, tức là làm sao đưa hoạt động đó từ trạng thái này sang trạng thái khác

để dần dần tiến tới mục tiêu giáo dục” [23, tr.34]

Do đó, có thể hiểu: Quản lí nhà trường là một hệ thống những tác động sư

phạm hợp lí và có tính hướng đích của chủ thể quản lí đến tập thể GV, HS, các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm huy động và phối hợp sức lực, trí tuệ của họ vào hoạt động của nhà trường hướng vào việc hoàn thành có chất lượng và hiệu quả mục tiêu dự kiến

1.3 Vị trí, vai trò của tổ chuyên môn trong trường trung học cơ sở

1.3.1 Tổ chuyên môn

Tổ chuyên môn là tập hợp có tổ chức của một số GV cùng giảng dạy một môn học, là tổ công tác của GV trong nhà trường phổ thông

Tổ chuyên môn là tổ chức cơ sở của bộ máy chính quyền nhà trường giúp

HT quản lí GV một cách toàn diện về tư tưởng, chuyên môn nghiệp vụ, kế hoạch giáo dục và giảng dạy về hiệu quả đào tạo thể hiện ở số lượng và chất lượng HS trong phạm vi TCM phụ trách

Tổ chuyên môn là nơi triển khai toàn bộ các hoạt động giáo dục chung của nhà trường đến HS các lớp, tổ chức thực hiện toàn bộ chương trình học theo nội dung và phương pháp đã được hướng dẫn theo biên chế năm học đã quy định

Tổ chuyên môn là tập thể sư phạm gần nhất của GV có tác dụng giúp đỡ nhau bồi dưỡng, nâng cao tay nghề, phát huy những sáng kiến kinh nghiệm chuyên môn, đánh giá, phân loại GV về nghiệp vụ, là cơ sở đề nghị khen thưởng kỉ luật và

nâng bậc lương hàng năm đối với GV

Tổ chuyên môn có chức năng, nhiệm vụ sau:

- Tổ chuyên môn có chức năng quản lí giáo viên trong tổ: thực hiện tốt kế hoạch giảng dạy và giáo dục một cách đồng bộ đó là chức năng chuyên môn nghiệp

vụ Để làm tròn chức năng này, TTCM cần phối hợp với tổ trưởng Công đoàn để chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho GV trong tổ, ổn định tư tưởng cho Đoàn viên và động viên thi đua dạy tốt

Điều 16, khoản 2, Điều lệ trường trung học (2011) quy định nhiệm vụ của TCM là: Xây dựng và thực hiện kế hoạch hoạt động chung của tổ, hướng dẫn xây dựng và quản lí kế hoạch cá nhân của tổ viên theo kế hoạch dạy học, phân phối chương trình và

hoạt động giáo dục khác của nhà trường; tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ; tham gia đánh giá, xếp loại các thành viên của tổ theo quy định của Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học và các quy định khác hiện hành; giới thiệu tổ trưởng, tổ phó; đề xuất khen thưởng, kỷ luật đối với GV

1.3.2 Hoạt động tổ chuyên môn

Tổ chức thực hiện quy chế chuyên môn; tổ chức các hoạt động bồi dưỡng, nâng cao năng lực học tập của HS khá, giỏi và phụ đạo HS yếu kém; tổ chức hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy; tổ chức và theo dõi, đánh giá hoạt động tự học,

tự bồi dưỡng hoặc chia sẻ, trao đổi kinh nghiệm bằng sinh hoạt chuyên môn thường xuyên hoặc định kì theo chương trình của Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT, đồng thời viết

đề tài khoa học sư phạm ứng dụng hàng năm, tổ chức hoạt động ngoại khóa…

1.3.3 Vị trí, vai trò của tổ chuyên môn trường THCS

Theo Điều lệ trường trung học cơ sở, trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học ban hành theo Thông tư số 12/2011/TT-BGDĐT quy định

vị trí, vai trò của tổ chuyên môn như sau:

* Vị trí: Tổ chuyên môn là một bộ phận cấu thành trong bộ máy tổ chức, quản lí của trường THCS Trong trường, các TCM có mối quan hệ hợp tác với nhau, phối hợp với các bộ phận nghiệp vụ khác và các tổ chức Đảng, đoàn thể trong nhà trường nhằm thực hiện chiến lược phát triển nhà trường, chương trình giáo dục và các hoạt động giáo dục khác hướng tới mục tiêu giáo dục

* Vai trò: Giúp Hiệu trưởng điều hành các hoạt động nghiệp vụ chuyên môn liên quan đến dạy và học; trực tiếp quản lí giáo viên trong tổ theo nhiệm vụ quy định;

là đầu mối để Hiệu trưởng quản lí nhiều mặt, nhưng chủ yếu vẫn là hoạt động chuyên môn, tức là hoạt động dạy học trong nhà trường Tổ trưởng chuyên môn phải là người

có khả năng xây dựng kế hoạch; điều hành tổ chức hoạt động của tổ theo kế hoạch giáo dục, theo phân phối chương trình và kế hoạch năm học của nhà trường; tổ chức bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trong tổ; đánh giá, xếp loại và đề xuất khen thưởng,

kỉ luật giáo viên thuộc tổ mình quản lí Do đó, tổ trưởng chuyên môn phải là người có phẩm chất đạo đức tốt; có năng lực, trình độ, kinh nghiệm chuyên môn; có uy tín với đồng nghiệp, học sinh; có khả năng tập hợp giáo viên trong tổ, biết lắng nghe, tạo sự đoàn kết trong tổ, gương mẫu, công bằng, kiên trì, khéo léo trong giao tiếp, ứng xử

1.4 Quản lí hoạt động tổ chuyên môn

Quản lí hoạt động TCM của HT là tác động có mục đích của HT để chỉ đạo, điều khiển TCM thực hiện các nhiệm vụ của tổ nhằm đạt được mục tiêu dạy học và giáo dục theo từng năm học

Muốn quản lí tốt hoạt động TCM, hiệu trưởng phải am hiểu tường tận việc giảng dạy, nắm vững nội dung chương trình các môn học, nắm vững đặc trưng các phương pháp giảng dạy bộ môn Thường xuyên nắm bắt và cập nhật các kiến thức, các thành tựu về đổi mới phương pháp dạy học để chỉ đạo tập thể GV thực hiện

Bên cạnh đó, người HT phải có năng lực tổ chức và điều hành để chỉ đạo các TTCM thực hiện tốt nhiệm vụ và quyền hạn của TCM từ đó nâng cao hoạt động TCM, thúc đẩy chất lượng dạy học

Hiệu trưởng không trực tiếp quản lí, chỉ đạo hoạt động TCM mà thông qua TTCM Tất cả các nhiệm vụ chuyên môn của tổ triển khai đến GV đều thông qua tổ

trưởng Quản lí hoạt động TCM của HT trên các nội dung sau:

1.4.1 Xây dựng kế hoạch hoạt động tổ chuyên môn trong năm học

Để thực hiện chức năng lập kế hoạch, người quản lí nhà trường chia quá trình thực hiện thành 4 giai đoạn: giai đoạn tiền kế hoạch (giai đoạn xác định mục tiêu); giai đoạn lập kế hoạch; giai đoạn triển khai thực hiện kế hoạch; giai đoạn kiểm tra, đánh giá, tổng kết việc thực hiện kế hoạch

Đối với kế hoạch hoạt động của TCM là kế hoạch hành động, kế hoạch theo năm học Căn cứ vào nhiệm vụ năm học của ngành, đặc điểm tình hình nhà trường, yêu cầu của chương trình và nội dung giáo dục, các điều kiện đảm bảo cho dạy và học,… HT hướng dẫn các TCM xây dựng kế hoạch hoạt động TCM trong năm học

Kế hoạch tổ phải thể hiện sự định mức, định lượng các nhiệm vụ được giao, đặc biệt phải xây dựng được một hệ thống biện pháp có hiệu lực, khả thi, đồng thời phải xây dựng được một chương trình hoạt động cụ thể cho từng thời điểm trong năm học

Căn cứ vào kế hoạch tổ đã được HT phê duyệt, TTCM chỉ đạo cho GV trong

tổ xây dựng và thực hiện kế hoạch hoạt động chuyên môn của cá nhân ở các vấn đề

cơ bản sau đây: thực hiện nền nếp, kỷ cương và quy chế chuyên môn; thực hiện chương trình và kế hoạch giảng dạy, giáo dục; soạn bài và chuẩn bị giờ lên lớp của GV; đánh giá kết quả học tập và rèn luyện của HS; đổi mới phương pháp dạy học

1.4.2 Tổ chức thực hiện kế hoạch hoạt động của tổ chuyên môn

* Quản lí hoạt động dạy học:

Trong nhà trường, hoạt động dạy học là hoạt động cơ bản, đặc trưng nhất của trường học Để quản lí hoạt động dạy học trong nhà trường, người HT cần tập trung vào hai việc:

(1) Quản lí đổi mới nhận thức của giáo viên về dạy học:

Việc đầu tiên của người HT là phải làm cho bản thân và tập thể sư phạm trong nhà trường hiểu rõ bản chất của dạy học, thực chất là người HT và tập thể GV phải đổi mới quan niệm về dạy học

Để làm chuyển biến nhận thức về bản chất của dạy học trong GV, người HT không thể nói suông, mà phải tổ chức để GV được nghe, được bàn bạc, được thảo luận trên cơ sở được trang bị những tri thức cập nhật về thành tựu khoa học giáo dục hiện đại Khi đó nhận thức trong GV không còn là sự áp đặt từ trên xuống Đối với họ, việc thay đổi quan niệm dạy học là đòi hỏi tất yếu, khách quan và hơn thế nữa còn là điều kiện cho sự tồn tại và phát triển của chính họ

(2) Quản lí dạy học trong nhà trường:

Để triển khai được kế hoạch của tổ trong năm học đi vào thực tế thì người quản lí phải phân công, phân nhiệm cho các thành viên một cách hợp lí, tạo được sự tương tác giữa các thành viên làm nên sự đồng thuận cùng nhau chia sẻ nội dung công việc của tổ Để làm được điều đó, HT cần phải chỉ đạo TCM thực hiện những vấn đề sau:

- Quản lí sự thống nhất mục tiêu kiến thức cơ bản của từng chương, tiết bài

dạy: Qua việc thống nhất mục tiêu đó các thành viên trong tổ nắm được trọng tâm

bài dạy cần đạt và tránh được những sai sót về kiến thức, lệch xa mục tiêu cần đạt của tiết dạy Điều này rất có ý nghĩa đối với những giáo viên trẻ, giáo viên còn chưa vững về chuyên môn Thông qua việc thống nhất, các thành viên trong tổ sẻ có điều kiện trao đổi, hiểu nhau và tạo sự đồng thuận thống nhất trong tổ

- Quản lí việc dự giờ, thao giảng của TCM: Hiệu trưởng phải quản lí việc góp

ý, xây dựng bài dạy về mục tiêu, phương pháp, nội dung kiến thức cần đạt trước giờ dạy Tiết dạy đó phải thể hiện ý tưởng của cả TCM, qua đó các cá nhân rút kinh

nghiệm, phát huy ưu điểm, khắc phục những hạn chế trong các giờ dạy tiếp theo

- Quản lí việc bồi dưỡng thường xuyên của giáo viên: Để nâng cao chất

lượng đội ngũ, người quản lí phải quản lí chỉ đạo các TCM quản lí bồi dưỡng các chuyên đề tự học của giáo viên Các thành viên hàng năm tự chọn một số chuyên đề

tự bồi dưỡng và đăng ký với tổ từ đầu năm học Việc lực chọn các chủ đề nâng cao

là biện pháp nhằm nâng cao, khắc sâu kiến thức cho giáo viên Việc này phải được thực hiện thường xuyên, được TCM góp ý và có đánh giá việc thực hiện vào cuối năm học

- Quản lí giờ lên lớp của giáo viên: HT phải quản lí giờ lên lớp của giáo viên

và có những giải pháp tác động cụ thể, phong phú và linh hoạt để nâng cao chất lượng giờ dạy:

+ Phải xây dựng nền nếp lên lớp của giáo viên và có tác động tích cực để nâng cao chất lượng dạy học, thực hiện nghiêm túc quy chế chuyên môn

+ Quy định rõ chế độ thực hiện và kiểm tra, sử dụng thời khóa biểu nhằm kiểm soát các giờ lên lớp, duy trì nền nếp dạy học

- Quản lí hồ sơ chuyên môn của giáo viên: Quản lí hồ sơ chuyên môn là một

trong những nhiệm vụ quan trọng của TCM Hồ sơ chuyên môn của giáo viên là cơ

sở pháp lí để đánh giá thực hiện nền nếp chuyên môn HT cần xây dựng những yêu cầu cụ thể về hồ sơ chuyên môn, cùng với Ban kiểm tra nội bộ và TTCM thường xuyên kiểm tra bằng nhiều hình thức khác nhau để kịp thời điều chỉnh những sau lệch trong hoạt động dạy học

* Quản lí đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên thông qua tổ chuyên môn:

Đổi mới phương pháp dạy học góp phần nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường Để quản lí đổi mới phương pháp dạy học có hiệu quả, HT phải am hiểu

lý luận dạy học, phương pháp dạy học đặc trưng của từng bộ môn Đồng thời, HT phải dựa vào đội ngũ giáo viên cốt cán của tổ, phát huy vai trò của họ trong việc quản lí đổi mới phương pháp dạy học Để quản lí đổi mới phương pháp dạy học của TCM có hiệu quả, HT cần thực hiện các nội dung sau:

- Quản lí công tác bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng về đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh

- Quản lí việc xây dựng kế hoạch đổi mới phương pháp dạy học của TCM, giáo viên để định hướng điều chỉnh

- Chỉ đạo các TCM xây dựng bộ tiêu chí đánh giá về đổi mới phương pháp gắn với đặc trưng bộ môn, thực hiện đổi mới phương pháp gắn với dự giờ, thanh tra, kiểm tra, đặc biệt các tiết thao giảng, hội giảng, chuyên đề

- Tổ chức hướng dẫn giáo viên thiết kế bài giảng theo hướng đổi mới phương pháp dạy học, sắp xếp hợp lí trình tự các hoạt động, sử dụng hệ thống câu hỏi phù hợp - có phân hóa, chú ý sử dụng linh hoạt các phương pháp

- Chỉ đạo GV hướng dẫn học sinh phương pháp, kỹ năng tự học, tự chuẩn bị bài, kỹ năng tổ chức các hoạt động theo phương pháp mới

* Quản lí sinh hoạt chuyên môn của tổ chuyên môn:

Sinh hoạt TCM là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng dạy học Để nâng cao chất lượng sinh hoạt TCM, HT cần tập trung quản lí, chỉ đạo thực hiện những nội dung sau:

- Quản lí nền nếp TCM: Thực hiện ngày công, giờ công; thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học, giáo dục; chất lượng dạy học và kết quả các hoạt động

- Quản lí thời gian sinh hoạt, nội dung sinh hoạt TCM theo hướng đổi mới, trong đó chú trọng các nội dung sinh hoạt như: Thảo luận xây dựng kế hoạch hoạt động của tổ, sinh hoạt theo chuyên đề; nghiên cứu khoa học của giáo viên, nghiên cứu khoa học kỹ thuật của học sinh; nghiên cứu bài học, )

- Quản lí việc xây dựng hệ thống hồ sơ, biểu mẫu theo dõi hoạt động tổ chuyên môn; thực hiện kiểm tra thường xuyên, liên tục, đối chiếu những công việc

đã thực hiện với kế hoạch đặt ra để nắm bắt thông tin và điều chỉnh kịp thời hoạt động của TCM

1.4.3 Chỉ đạo, lãnh đạo hoạt động tổ chuyên môn

Chỉ đạo, lãnh đạo hoạt động TCM của HT là nội dung quan trọng trong công tác quản lí HT cần chỉ đạo, lãnh đạo TCM trên các nội dung sau:

- Chỉ đạo, lãnh đạo việc quản lí hồ sơ sổ sách theo dõi các hoạt động giáo dục của các thành viên trong TCM, gồm hồ sơ TCM, hồ sơ của GV

- Chỉ đạo, lãnh đạo việc quản lí kế hoạch hoạt động tổ chuyên môn và kế

hoạch cá nhân của các thành viên trong tổ chuyên môn

- Chỉ đạo, lãnh đạo việc quản lí phân công nhiệm vụ đầu năm học của TCM

- Chỉ đạo, lãnh đạo việc quản lí đăng ký chất lượng giáo dục và đề tài sáng kiến kinh nghiệm, khoa học sư phạm ứng dụng đầu năm học

- Chỉ đạo, lãnh đạo việc quản lí thiết kế bài soạn (giáo án) và kiểm tra đánh giá học sinh của TCM

- Chỉ đạo, lãnh đạo việc tổ chức và quản lý kế hoạch thao giảng, chuyên đề cấp tổ và cấp trường trên cơ sở kế hoạch của nhà trường

- Chỉ đạo, lãnh đạo việc quản lý thanh tra chuyên môn đối với các thành viên trong tổ theo kế hoạch chung của nhà trường

- Chỉ đạo, lãnh đạo việc quản lý kế hoạch bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho các thành viên trong tổ, trước hết cần quán triệt các văn bản pháp quy liên quan đến cán bộ quản lý và giáo viên

- Chỉ đạo, lãnh đạo việc quản lý đánh giá thi đua cá nhân, tổ chuyên môn mỗi

kỳ học, năm học theo kế hoạch và nhiệm vụ năm học đầu năm

- Chỉ đạo, lãnh đạo việc quản lý việc thu nộp hồ sơ của tổ chuyên môn và cá nhân trong tổ về văn phòng nhà trường vào cuối năm học

Hiệu trưởng nhà trường cần chỉ đạo, lãnh đạo sâu sát các hoạt động của TCM, giúp cho TCM triển khai và thực hiện tốt các hoạt động; kịp thời uốn nắn, sửa chửa những sai sót; đồng thời có tác dụng động viên, khuyến khích TCM hoàn thành tốt nhiệm vụ

1.4.4 Kiểm tra, đánh giá hoạt động tổ chuyên môn

Kiểm tra đánh giá là một chức năng không thể thiếu của quản lí HT cần phải

có kế hoạch kiểm tra, đánh giá các hoạt động của TCM, tránh tình trạng giao khoán cho TCM, buông lỏng quản lí

Kiểm tra, đánh giá có tác động đến nhiệm vụ được giao của giáo viên, nâng cao tinh thần trách nhiệm của mọi thành viên trong nhà trường Sau kiểm tra nhất thiết phải đánh giá, xếp loại, rút kinh nghiệm, động viên, khen thưởng và kỷ luật kịp thời đến đối tượng được kiểm tra, đánh giá, xếp loại

Việc đánh giá, xếp loại công tác của GV được thực hiện sau mỗi phong trào thi

đua, mỗi học kỳ, cuối năm Việc đánh giá, xếp loại và đề xuất khen thưởng, kỉ luật GV phải dựa trên nguyên tắc khách quan, công bằng, công khai, dân chủ và thiện chí

Hiệu trưởng phải coi công việc kiểm tra, đánh giá là công việc thường xuyên, đều đặn, phải kiểm tra ở mọi góc độ; theo kế hoạch đã định trước; kiểm tra đột xuất, kiểm tra thông qua các hình thức nắm bắt thông tin trong tập thể GV và HS:

Để đạt mục tiêu này HT thực hiện tốt các nội dung sau:

- Xây dựng kế hoạch kiểm tra đánh giá khoa học phù hợp với diễn biến hoạt động của các TCM

- Xây dựng lực lượng tham gia và giao nhiệm vụ cụ thể

- Hướng dẫn công tác tự thanh tra của đơn vị tổ

- Duy trì chế độ báo cáo từ các nguồn lực hỗ trợ và TCM

1.4.5 Quản lí các hoạt động hỗ trợ nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn

Chính vì vai trò quan trọng của TCM đối với các hoạt động trong nhà trường, nên HT phải tạo điều kiện cho TCM thực hiện nhiệm vụ của mình một cách thuận lợi Người HT cần tiến hành một số nội dung sau:

- Cung cấp đầy đủ các văn bản pháp quy về tổ chức và hoạt động của trường THCS cho TTCM

- Tăng cường cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ dạy học

- Xây dựng cơ chế phối hợp giữa TCM với các tổ chức đoàn thể trong nhà trường

- Xây dựng quy chế làm việc giữa HT và TTCM để nâng cao hiệu quả công tác quản lí hoạt động TCM

- Hiệu trưởng luôn động viên, khuyến khích tinh thần làm việc, quan tâm đến quyền lợi, lợi ích chính đáng của GV, TTCM; luôn tạo bầu không khí vui vẻ trong tập thể cơ quan, đơn vị Khen thưởng kịp thời những tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong hiệu quả hoạt động chuyên môn

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động tổ chuyên môn

1.5.1 Yếu tố khách quan

a) Các chủ trương, chính sách của Đảng về giáo dục

Nghị quyết số 29/NQ-TW ngày 04 tháng 11 năm 2013 Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào

tạo; Nghị quyết số 88/2014/QH13 ngày 28 tháng 11 năm 2014 của Quốc hội về đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông; Quyết định số 404/QĐ-TTg ngày 27 tháng 3 năm 2015 của Thủ tướng về phê duyệt Đề án đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông

Công văn số 5555/BGDĐT-GDTrH ngày 08 tháng 10 năm 2014 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về hướng dẫn sinh hoạt chuyên môn, đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá; Công văn số 5333/BGDĐT-GDTrH ngày 29 tháng 9 năm 2014 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về thực hiện đổi mới kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực học sinh

b) Chất lượng đội ngũ giáo viên

Chất lượng GV đóng vai trò hết sức quan trọng, chất lượng dạy học, chất lượng giáo dục phụ thuộc rất lớn và chủ yếu vào phẩm chất đạo đức, trình độ, năng lực, nghiệp vụ sư phạm của đội ngũ thầy cô giáo

Để nâng cao chất lượng giáo dục, cần xây dựng đội ngũ có phẩm chất chính trị, đạo đức và lối sống tốt, có năng lực chuyên môn, yêu nghề, gắn bó với nghề dạy học Có khả năng giao tiếp tốt, có năng lực tìm hiểu đối tượng và thích nghi với môi trường giáo dục

Các cá nhân trong tổ là những nhân tố có ảnh hưởng quan trọng đến hoạt động của TCM, các cá nhân trong tổ quyết định đến chất lượng dạy học và giáo dục của TCM Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến hoạt động TCM là:

- Trình độ chuyên môn và năng lực sư phạm của đội ngũ, phẩm chất đạo đức, chuẩn mực nghề nghiệp của nhà giáo

- Tinh thần trách nhiệm, đoàn kết, giúp đỡ nhau trong TCM của mỗi tổ viên

là điều kiện để tổ hoạt động hiệu quả Các thành viên tích cực trao đổi, chia sẻ với đồng nghiệp tạo bầu không khí ấm áp, thân tình trong tổ, tạo động lực cho các cá nhân hăng say lao động

Người GV, nếu yếu những năng lực, phẩm chất nêu trên sẽ gây ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động TCM, chất lượng dạy học, chất lượng giáo dục

c) Điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường

Điều kiện cơ sở vật chất trong nhà trường là yếu tố ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng hoạt động TCM Trong quá tình giảng dạy, điều kiện về cơ sở vật

chất, đồ dùng, trang thiết bị dạy học là điều kiện tiên quyết để thực hiện việc giảng dạy theo hướng tích cực, đổi mới phương pháp giảng dạy, khai thác tối đa, có hiệu quả các thiết bị để nâng cao chất lượng dạy học

Để hoạt động TCM có chất lượng và hiệu quả, nhà trường phải chú ý đến việc đầu tư mua sắm, trang bị đầy đủ cơ sở vật chất thiết yếu phục vụ giảng dạy và các hoạt động giáo dục khác; các phòng bộ môn để dạy thực hành; phòng máy thực hành

và truy cập Internet cho GV và HS; các thiết bị nghe nhìn; đầy đủ các đồ dùng thiết bị dạy học phục vụ giảng dạy theo hướng đồng bộ… cũng như khuyến khích việc ứng dụng công nghệ thông tin, thiết bị dạy học hiện đại trong giảng dạy và giáo dục

1.5.2 Yếu tố chủ quan

a) Trình độ, năng lực quản lí của hiệu trưởng

Bộ GD-ĐT quy định chuẩn hiệu trưởng trường THCS và THPT và trường phổ thông có nhiều cấp học [29] Theo đó, có ba tiêu chuẩn đối với HT: Về phẩm chất chính trị và đạo đức nghề nghiệp; Năng lực chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm; Năng lực quản lý nhà trường Một HT chuẩn cần có đủ 3 tiêu chuẩn trên Trong phạm vi đề tài này chúng tôi chỉ xin đề cập khía cạnh về năng lực, trình độ quản lý của HT đối với quản lý hoạt động TCM

Trước hết là năng lực hiểu biết, trình độ lí luận chính trị, thông suốt đường lối, chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước Thông qua các chủ trương đường lối của Đảng và Nhà nước đặc biệt là lĩnh vực giáo dục, HT làm tốt công tác chỉ đạo tập thể nhà trường thực hiện mục tiêu giáo dục, theo định hướng của Đảng

và Nhà nước, mọi biện pháp tác động quản lý, các cách thức thực hiện phù hợp với đặc điểm tình hình của địa phương, của đơn vị

Ngoài trình độ, năng lực hiểu biết chính trị, HT cần phải có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ Để quản lí tốt hoạt động TCM, HT phải am hiểu tường tận hoạt động dạy học, nắm vững mục tiêu, nội dung, chương trình các môn học, nắm vững đặc trưng phương pháp giảng dạy từng bộ môn Thường xuyên cập nhật các kiến thức về khoa học giáo dục, thành tựu về đổi mới phương pháp giảng dạy để kịp thời chỉ đạo GV trong giảng dạy

Ngoài ra, HT phải có năng lực làm kế hoạch, tổ chức điều hành, tổ chức thực

hiện, chỉ đạo và kiểm tra đánh giá mọi hoạt động TCM, thúc đẩy chất lượng dạy học Hiệu trưởng có năng lực tốt sẽ đề xuất được các biện pháp quản lí mềm dẻo, chặt chẽ, huy động được sự ủng hộ của cán bộ, giáo viên, thể hiện qua các biện pháp tác động quản lí vừa mang tính khoa học vừa mang tính nghệ thuật mang lại hiệu quả cao

Bên cạnh đó, HT cần có khả năng tập hợp quần chúng, xử lí tình huống khôn khéo hợp lí, phát huy tin thần trách nhiệm, năng lực chuyên môn của mỗi giáo viên cũng như các TCM, phải xử lí khéo léo các tình huống xảy ra trong quá trình quản

lí, để từ đó mỗi cá nhân giáo viên, TCM tự ý thức, họ nghe theo, làm theo để hoàn thành tốt nhiệm vụ

b) Năng lực quản lý chuyên môn của tổ trưởng

Tổ trưởng là người trực tiếp quản lí TCM, với công việc đặc thù là dạy học, giáo dục, cho nên chất lượng của tổ một phần được quyết định bởi cái tâm và cái tầm của người đứng đầu ấy Chính phẩm chất đạo đức, cách thức điều hành công việc, thái độ công tâm trong mọi quan hệ, năng lực chuyên môn của bản thân người

tổ trưởng sẽ có tác động rất lớn đối với tập thể Nếu tổ trưởng là người gương mẫu, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, biết quan tâm nâng đỡ, biết chia sẻ tâm

tư, tình cảm với đồng nghiệp chắc chắm sẽ gắn kết các thành viên trong tổ thành một khối thống nhất, để mỗi cá nhân vừa hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình, vừa thúc đẩy chất lượng hoạt động chung của tổ Muốn vậy, người tổ trưởng phải là người có phẩm chất đạo đức tốt, tâm huyết với nghề, có chuyên môn sâu, nghiệp vụ tay nghề vững vàng, có uy tín cao trong tổ, có năng lực xây dựng kế hoạch, tổ chức, điều hành, đặc biệt là năng lực có khả năng tập trung, gắn kết các thành viên trong

tổ, trong các hoạt động của tổ Ngoài ra, tổ trưởng còn phải có khả năng đề xuất, tham mưu cho HT ở lĩnh vực được phân công nghiệp vụ

Trái lại, nếu tổ trưởng thiếu những phẩm chất, năng lực nêu trên, thì mọi công việc của tổ rất dễ rơi vào tình trạng bê trễ; chất lượng hoạt động của TCM vì thế cũng không đáp ứng yêu cầu

Tiểu kết chương 1

Trong chương 1, chúng tôi đã trình bày một cách khái quát những vấn đề cơ

sở lí luận cơ bản về công tác quản lí hoạt động TCM ở trường THCS Chúng tôi đã làm rõ một số khái niệm như: Quản lí, chức năng quản lí, quản lí giáo dục, quản lí nhà trường, TCM, hoạt động TCM, quản lí hoạt động TCM của hiệu trưởng

Trong nhà trường phổ thông, TCM là một bộ phận cấu thành trong bộ máy tổ chức, quản lí của trường THCS, là nội dung quan trọng Quản lí chuyên môn của

HT là quản lí hoạt động của các TCM Quản lí hoạt động TCM bao gồm quản lí các nội dung cơ bản sau: Quản lí việc xây dựng kế hoạch hoạt động của TCM; Quản lí việc tổ chức thực hiện hoạt động của tổ chuyên môn; Quản lí việc kiểm tra, đánh giá các hoạt động chuyên môn; Quản lí các hoạt động hỗ trợ nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục

Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động TCM: Các chủ trương, chính sách của Đảng về giáo dục; Chất lượng đội ngũ giáo viên; điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường; Trình độ, năng lực quản lý của HT; Năng lực chuyên môn của tổ trưởng, Người HT có vai trò to lớn trong quản lí, chỉ đạo hoạt động các TCM, thông qua tổ trưởng và tập thể GV để thúc đẩy các hoạt động nâng cao chất lượng giáo dục và dạy học

Đây là những vấn đề cốt lõi mà người nghiên cứu cần tìm hiểu, cần nắm vững để làm cơ sở khoa học, định hướng cho công tác nghiên cứu tìm hiểu thực trạng quản lí hoạt động TCM Từ đó đề rác các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lí hoạt động TCM của hiệu trưởng các trường THCS

Chương 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN

CỦA HIỆU TRƯỞNG CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

Địa hình thành phố Đông Hà gồm 2 dạng cơ bản là địa hình gò đồi bát úp và địa hình đồng bằng Thành phố Đông Hà nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa nhưng lại chịu ảnh hưởng của gió Tây-Tây Nam nên tạo thành một tiểu vùng khí hậu khô, nóng Khí hậu chia thành 2 mùa rõ rệt: mùa mưa và mùa khô nóng

Qua quá trình phát triển từ khi trở thành trung tâm tỉnh lỵ đến nay, kinh tế của thành phố Đông Hà luôn duy trì được tốc độ tăng trưởng khá, thời kỳ sau cao hơn thời

kỳ trước, luôn dẫn đầu trong toàn tỉnh Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Công tác xây dựng đời sống văn hóa cơ sở được triển khai thực hiện có hiệu quả; phong trào thể dục thể thao quần chúng có bước phát triển khá; công tác chăm sóc sức khỏe cho mọi tầng lớp nhân dân được quan tâm và cải thiện; công tác dân

số gắn kế hoạch hóa gia đình, bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em và phong trào xây dựng gia đình ấm no, hạnh phúc, bình đẳng, văn minh được quan tâm

2.2 Khái quát về tình hình giáo dục thành phố Đông Hà nói chung và giáo dục THCS nói riêng

2.2.1 Tình hình giáo dục thành phố Đông Hà

Trong những năm qua, cùng với sự thay đổi cơ cấu kinh tế, sự phát triển kinh

tế - xã hội của thành phố, ngành giáo dục và đào tạo thành phố Đông Hà có những bước đột phá, phát triển toàn diện

Quy mô, mạng lưới và cơ sở vật chất trường, lớp phát triển nhanh theo hướng kiến cố hóa, chuẩn hóa, đáp ứng ngày càng tốt hơn cho nhu cầu học tập của mọi lứa tuổi, mọi tầng lớp nhân dân Chất lượng giáo dục - đào tạo có nhiều tiến bộ; công tác quản lý giáo dục không ngừng được đổi mới; công bằng xã hội trong giáo dục dần được cải thiện; nền nếp, kỷ cương trong trường học được duy trì theo hướng thân thiện, tích cực

Bên cạnh một số thành công trên, ngành giáo dục thành phố Đông Hà còn một số tồn tại cần khắc phục, đó là:

Quy mô trường, lớp tại một số phường có chiều hướng giảm do xuất hiện tình trạng học sinh chuyển từ những trường có điều kiện khó khăn đến học tại những trường

có điều kiện thuận lợi hơn Chính vì thế đã gây không ít khó khăn trong công tác tuyển sinh và quá trình thực hiện mục tiêu phổ cập giáo dục của thành phố

Chất lượng và hiệu quả giáo dục toàn diện chưa đồng đều giữa các phường, đồng thời đang đứng trước nhiều khó khăn cần tập trung giải quyết để đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững Số giáo viên có năng lực chuyên môn giỏi thực sự chưa nhiều Hầu hết nhân viên trường học thiếu hoặc không có chuyên môn, phải

bố trí kiêm nhiệm

Cơ sở vật chất, kỹ thuật trường học được ưu tiên đầu tư nhiều nhưng nhìn chung vẫn còn một số mặt chưa đáp ứng nhu cầu dạy và học Việc xây dựng trường chuẩn quốc gia, trường kiểu mẫu còn gặp nhiều khó khăn do nhiều nguyên nhân khách quan (diện tích đất của nhiều trường không đảm bảo, quy cách phòng học không đúng chuẩn do xây dựng từ lâu, thiếu hệ thống phòng học chức năng, nhà hiệu

bộ, sân chơi bãi tập )

Công tác quản lý trong giáo dục còn bộc lộ một số hạn chế Một số cán bộ quản lý trường học chưa phát huy hết năng lực điều hành và tổ chức hoạt động, tính chủ động sáng tạo chưa cao Công tác kiểm tra giáo dục chưa được quan tâm đúng mức Việc tổ chức và quản lý dạy thêm, học thêm ngoài nhà trường chưa chặt chẽ,

chưa tuân thủ triệt để qui định của nhà nước và của ngành, khiến dư luận trong nhân dân chưa thực sự đồng tình

2.2.2 Tình hình phát triển giáo dục THCS thành phố Đông Hà

a) Về quy mô trường lớp

Cùng với sự thay đổi cơ cấu kinh tế, sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố, ngành giáo dục và đào tạo thành phố Đông Hà đã có những bước đột phá, phát triển toàn diện trên tất cả các mặt, trong đó quy mô trường lớp được chú trọng, mạng lưới trường, lớp phù hợp theo quy định

Bảng 2.1: Số liệu thống kê bậc học THCS từ năm 2013 đến 2016

Xếp loại học lực Xếp loại hạnh kiểm

Giỏi Khá TB Yếu Kém Tốt Khá TB Yếu

Trong những năm qua, tỷ lệ học sinh lớp 9 tốt nghiệp THCS và vào THPT đạt tỷ lệ cao:

Bảng 2.3: Số liệu HS tốt nghiệp của 9 trường THCS trong 3 năm gần đây

Bảng 2.4: Số liệu HS lớp 9 thi HS giỏi cấp tỉnh 3 năm gần đây

(Nguồn: Phòng GD-ĐT Đông Hà)

Năm học Tổng số HS

lớp 9 dự thi

Giải nhất

Giải nhì

Giải

ba

Giải khuyến khích

Tổng cộng

c) Về đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên THCS

Bảng 2.5: Thống kê số lượng đội ngũ CBQL, GV năm học 2015-2016

Cao cấp

Tổng cộng 309 0 32 276 1 33 0 18 0

Trong những năm qua, ngành GD-ĐT đã có nhiều cố gắng trong công tác xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ GV, cán bộ QLGD các cấp

Tính đến hết năm học 2015-2016, toàn ngành có 309 GV THCS, đạt chuẩn: 309/309, tỷ lệ 100% Trong đó, trên chuẩn: 277/309, tỷ lệ: 89.6%, sau đại học: 1/309, tỷ lệ 0,32%

Số lượng cán bộ, GV cơ bản đầy đủ, đảm bảo nhiệm vụ giảng dạy, chất lượng đội ngũ GV đạt chuẩn và trên chuẩn cao

Tuy nhiên, đánh giá về tình hình xây dựng đội ngũ cán bộ, GV, theo báo cáo

tổng kết năm học 2015-2016 của Phòng GD-ĐT thành phố Đông Hà đã nêu: “Năng

lực thực sự của một bộ phận cán bộ, GV còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy Số lượng CBQL và GV có trình độ sau đại học còn thấp Một bộ phận cán bộ, GV còn chạy theo thành tích, chưa làm hết trách nhiệm trong công tác dạy học, còn dễ dãi trong đánh giá kết quả học tập của

HS Phương pháp giảng dạy của một số ít GV bộ môn còn nặng theo lối cũ, ngại sử dụng trang thiết bị dạy học hiện đại trong giờ lên lớp”

d) Về cơ sở vật chất, trang thiết bị trường học

Công tác xây dựng trường, lớp và trang thiết bị dạy học đã được quan tâm đầu tư Cơ sở vật chất kỹ thuật của các trường trên địa bàn từng bước được xây dựng kiên cố và được trang bị tương đối đầy đủ theo quy định tối thiểu của Bộ Giáo dục và Đào tạo Đến nay, toàn thành phố có 100% trường THCS đã được kiên cố hoá

và cao tầng hoá (năm 2010 đạt 85,9%)

Các trường vẫn tích cực đầu tư trang thiết bị dạy học hiện đại nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới trong giáo dục Phong trào tự làm đồ dùng dạy học ở các trường THCS tiếp tục được duy trì Phòng Giáo dục và Đào tạo hàng năm đầu tư, trang cấp bổ sung cơ sở vật chất - kỹ thuật cho các trường có nhu cầu để hoàn thiện tốt hơn thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới 100% thư viện các trường phổ thông đều đạt chuẩn, trong đó có 1/9 thư viện xuất sắc, 5/9 thư viện tiên tiến

và 3/9 thư viện 01; có 29 phòng học bộ môn; 7/9 trường đạt chuẩn quốc gia, 01 trường xây dựng trường kiểu mẫu; 4 trường được Sở Giáo dục và Đào tạo đánh giá

ngoài và công nhận các mức độ về kiểm định chất lượng giáo dục

2.3 Khái quát quá trình điều tra, khảo sát thực trạng công tác quản lí hoạt động TCM các trường THCS thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị

2.3.1 Mục đích khảo sát

Thu thập số liệu, thông tin cụ thể về thực trạng công tác quản lý TCM của

HT các trường THCS thành phố Đông Hà Để từ đó, đề xuất các biện pháp quản lí hoạt động TCM ở các trường THCS thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị

2.3.2 Đối tượng khảo sát

- Đối tượng: HT, PHT, TTCM, GV của 9 trường THCS trên địa bàn thành phố Đông Hà Trong đó, 169 đối tượng được hỏi, bao gồm: 9 HT; 9 PHT; 51 TTCM; 100 GV

- Thời gian: Từ tháng 5/2016 đến tháng 9/2016

2.3.3 Nội dung khảo sát

- Nhận thức các đối tượng về tầm quan trọng của TCM ở trường THCS;

- Nội dung quản lý TCM của HT trường THCS;

- Đánh giá công tác chỉ đạo của HT trong việc xây dựng kế hoạch TCM;

- Các biện pháp mà HT trường THCS sử dụng trong chỉ đạo TCM;

- Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý TCM của HT trường THCS

2.3.4 Phương pháp khảo sát

Để thực hiện được công việc này, chúng tôi tiến hành khảo sát thực tế và tiến hành điều tra, nghiên cứu các loại hồ sơ, văn bản chỉ đạo của các cấp, trao đổi với CBQL và GV để tìm hiểu tình hình phát triển giáo dục, tình hình dạy học, tình hình quản lý ở các trường THCS trên địa bàn thành phố Đông Hà

* Các bước thực hiện

- Xây dựng bộ phiếu hỏi

- Thực hiện điều tra

- Thu thập các phiếu xin ý kiến

Bảng 2.6: Số lượng phiếu thăm dò ý kiến phát ra và số phiếu thu thập lại

STT Thành phần Số phiếu phát ra Số phiếu thu lại

1 Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng 18 18

- Xử lí số liệu: Trên cơ sở phiếu điều tra, tiến hành tổng hợp số liệu, phân tích

các ý kiến thăm dò đã thu nhận được

2.4 Thực trạng về đội ngũ tổ trưởng chuyên môn các trường THCS thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị

2.4.1 Về số lượng

Trong năm học 2015-2016 tổng số TTCM là 51 người, trên 90 % TTCM

là Đảng viên Đội ngũ TTCM nhìn chung đáp ứng đầy đủ về mặt số lượng

2.4.2 Về cơ cấu

Khảo sát 9 trường THCS trên toàn thành phố, chúng tôi thu được các kết quả sau:

Bảng 2.7: Thống kê đội ngũ TTCM của 9 trường THCS 2015-2016

Về thâm niên công tác trong ngành giáo dục: TTCM có thâm niên giảng dạy

ít nhất là 8 năm, nhiều nhất là 33 năm

Về chính trị: Có 46 TTCM là Đảng viên Chưa có TTCM nào được học qua các lớp bồi dưỡng về chính trị từ trung cấp trở lên

Về trình độ chuyên môn của các tổ trường TCM: Có trình độ đào tạo cao học: 01; đại học: 49; Cao đẳng: 01

TTCM dưới 40 tuổi chiếm tỷ lệ 66,7%, trên 40 tuổi đến trên 50 tuổi chiếm 33,3% là những GV có thâm niên trong công tác, có nhiều kinh nghiệm trong giảng dạy, biết điều hành, quản lý tổ, nhiệt tình trong công tác TTCM có trình độ đạt chuẩn và trên chuẩn 100%, một số là bộ phận cốt cán về chuyên môn của phòng GD-ĐT thành phố

Qua khảo sát, chúng tôi nhận thấy HT các trường THCS cần phải có kế hoạch bồi dưỡng, đào tạo cho đội ngũ GV trẻ, có trình độ chuyên môn, vững vàng

về nghiệp vụ, trang vị đầy đủ kỹ năng nghiệp vụ quản lý TCM, để tiếp tục bố trí giữ chức vụ trọng trách tổ trưởng, cũng như thay thế những tổ trưởng chưa đạt yêu cầu

về tiêu chuẩn, hay chuẩn bị nghỉ hưu