Khu di tích lịch sử địa đạo củ chi, thành phố hồ chí minh trong đời sống văn hóa cộng đồng hiện nay tt

Vì vậy, nghiên cứu sinh NCS chọn đề tài: "Khu di tích lịch sử Địa đạo Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh trong đời sống văn hóa cộng đồng hiện nay" làm Luận án nghiên cứu để giải quyết những

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

NGUYỄN THỊ HẰNG

KHU DI TÍCH LỊCH SỬ ĐỊA ĐẠO CỦ CHI,

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRONG ĐỜI SỐNG

VĂN HÓA CỘNG ĐỒNG HIỆN NAY

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: VĂN HÓA HỌC

Mã số: 922 90 40

HÀ NỘI - 2020

Công trình được hoàn thành tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS PHẠM DUY ĐỨC

Phản biện 1:

Phản biện 2:

Phản biện 3:

Luận án được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Học viện

họp tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

Vào hồi giờ ngày tháng năm 2020

Có thể tìm hiểu luận án tại: Thư viện Quốc gia

và Thư viện Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài luận án

Địa đạo Củ Chi là nơi gắn liền với những kỳ tích của chiến tranh nhân dân Nơi đây trở thành biểu tượng rực rỡ của lòng yêu nước và ý chí bất khuất, quật cường của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam trong thời đại Hồ Chí Minh Địa đạo Củ Chi có giá trị lịch sử, khoa học, văn hóa rộng lớn, trở thành biểu tượng anh hùng của dân tộc mà cả nước tự hào

Có thể khẳng định, công trình đánh giặc Địa đạo Củ Chi thuộc loại sáng tạo độc đáo, chưa từng xuất hiện trong lịch sử các cuộc chiến tranh vệ quốc ở bất kỳ nơi đâu trên thế giới Chính vì lẽ đó, tháng 12-2015, Thủ tướng Chính phủ công nhận KDTLSĐĐCC là Di tích Quốc gia đặc biệt

Về phương diện nghiên cứu khoa học, KDTLSĐĐCC đã nhận được

sự quan tâm nghiên cứu của một số nhà khoa học ở trong và ngoài nước Tuy nhiên, những công trình này mới chỉ đề cập đến một số khía cạnh khác nhau của Khu di tích Chưa có công trình nào tập trung nghiên cứu về KDTLSĐĐCC trong ĐSVHCĐ như một đề tài chuyên biệt, có hệ thống từ chuyên ngành văn hóa học

Về phương diện thực tiễn, trong thời kỳ đổi mới hiện nay, những dấu

ấn về cuộc sống sinh hoạt, chiến đấu của các chiến sỹ qua các thời kỳ đã

và đang được phục hồi, phục dựng để phục vụ đời sống văn hóa cộng đồng trong nước và quốc tế, giúp họ hiểu được hoàn cảnh sống và chiến đấu đầy gian khổ, khó khăn nguy hiểm, nhất là ý chí quyết tâm chiến đấu và chiến thắng của quân dân Sài Gòn trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược Các hoạt động của Khu di tích từng bước được đổi mới để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của cộng đồng Tuy nhiên, trước nhu cầu văn hóa của người dân ngày càng đa dạng đòi hỏi KDTLSĐĐCC cần được đánh giá một cách sâu sắc các giá trị cũng như vai trò vốn có của nó, trên cơ sở đó có thể phát huy yêu cầu thỏa mãn nhu cầu sáng tạo và hưởng thụ các giá trị văn hóa của cộng đồng và là nguồn lực đóng góp cho sự phát triển bền vững kinh tế - xã hội của Thành phố

Hồ Chí Minh. Vì vậy, nghiên cứu sinh (NCS) chọn đề tài: "Khu di tích

lịch sử Địa đạo Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh trong đời sống văn hóa cộng đồng hiện nay" làm Luận án nghiên cứu để giải quyết những

vấn đề nêu trên

2 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

- Khảo sát, đánh giá các giá trị, vai trò của KDTLSĐĐCC đối với ĐSVHCĐ

- Bàn luận những vấn đề đặt ra trong việc phát huy giá trị và vai trò KDTLSĐĐCC đối với ĐSVHCĐ

3 Câu hỏi nghiên cứu

- Khu di tích lịch sử Địa đạo Củ Chi được hình thành trong bối cảnh lịch sử nào?

- Những giá trị cơ bản của KDTLSĐĐCC và vai trò của nó trong ĐSVHCĐ hiện nay như thế nào?

- Những vấn đề gì đang đặt ra trong việc phát huy giá trị và vai trò của KDTLSĐĐCC đối với xây dựng ĐSVHCĐ hiện nay?

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tư ng nghi n c u

Luận án tập trung nghiên cứu giá trị, vai trò của KDTLSĐĐCC trong

ĐSVHCĐ địa phương

4.2 Phạ vi nghi n c u

- Không gian: Khu di tích lịch sử địa đạo Củ Chi - Thành phố Hồ Chí Minh

- Thời gian: giai đoạn từ năm 2014 - tháng 6/2019

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

của Đảng và Nhà nước về phát huy giá trị, vai trò của di tích lịch sử cách mạng trong thời kỳ đất nước hội nhập quốc tế

2 Hướng tiếp c n

- Luận án tiếp cận nghiên cứu theo hướng liên ngành: kết hợp giữa

văn hóa học, sử học, xã hội học, bảo tàng học… để chú ý đến tính toàn diện của vấn đề nghiên cứu KDTLSĐĐCC trong ĐSVHCĐ

3 Phư ng ph p nghi n c u

- Phương pháp tổng hợp và phân tích tài liệu: Phương pháp này

được sử dụng để thu thập, khai thác, tổng hợp thông tin từ các nguồn có sẵn có liên quan đến đề tài nghiên cứu, bao gồm các văn kiện, tài liệu của Đảng và Nhà nước ở Trung ương và địa phương, các công trình nghiên cứu từ các nhà khoa học, các báo cáo, thống kê, kết quả điều tra… của chính quyền, ban ngành, đoàn thể, tổ chức, cá nhân có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến KDTLSĐĐCC Phương pháp này được thực hiện từ giai đoạn bắt đầu nghiên cứu luận án, cùng với hoạt động sưu tầm, tổng hợp, dịch các nguồn tài liệu

- Phương pháp điều tra xã hội học: Sử dụng phương pháp điều tra xã

hội học nhằm thu thập những tư liệu thực tế về thực trạng giá trị và vai trò của KDTLSĐĐCC đối với ĐSVHCĐ Đề tài sử dụng cả bảng hỏi và phỏng vấn trực tiếp để thu thập thông tin Phương pháp này sử dụng trong hoạt động khảo sát

Trong luận án NCS xây dựng 01 bảng hỏi với 269 phiếu hỏi dành cho người dân Huyện Củ Chi, trong đó tập trung điều tra tại 02 xã: Phú

Mỹ Hưng và Nhuận Đức Ngoài ra, cũng tiến hành điều tra 192 phiếu hỏi dành cho khách du lịch khi đến tham quan tại KDTLSĐĐCC để có sự so sánh, đối chiếu

- Phương pháp điền dã: Đó là những lần thực địa của NCS ở địa bàn

nghiên cứu, cụ thể là những quan sát và ghi những hình ảnh khi đến thực địa tại KDTLSĐĐCC Từ năm 2017 đến năm 2019, tác giả đã tiến hành nhiều đợt khảo sát thực địa khác nhau Từ quan sát tổng quan về địa bàn nghiên cứu (cảnh quan của Khu di tích, đối tượng du khách, đời sống của người dân 2 xã Phú Mỹ Hưng và Nhuận Đức…) đến các hoạt động diễn ra

tại KDTLSĐĐCC

- Phỏng vấn sâu

Tiến hành 20 cuộc phỏng vấn sâu về chủ đề nghiên cứu, trong đó có tính đến các yếu tố như giới tính, tuổi tác, mức sống, học vấn, địa bàn cư trú,… Ngoài ra, còn phỏng vấn thêm cán bộ công tác tại KDTLSĐĐCC Các câu hỏi tập trung vào những vấn đề, nội dung chưa được lượng hóa ở bảng hỏi, nhất là những cảm nhận về các giá trị và vai trò của KDTLSĐĐCC trong ĐSVHCĐ hiện nay

6 Kết cấu của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận án được kết cấu 4 chương, 10 tiết

Chương 1 TỒNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN

1.1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

Là một trong những di sản văn hóa nổi bật của Thành phố, KDTLSĐĐCC không chỉ là hiện thân, chứng tích trường tồn về tinh thần thép, ý chí bất khuất, sự sáng tạo của quân và dân trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước mà còn có giá trị văn hóa rộng lớn, trở thành biểu tượng anh hùng của dân tộc mà cả nước tự hào Cho đến nay đã có một số công trình nghiên cứu về KDTLSĐĐCC Các nhà nghiên cứu đã tiếp cận nghiên cứu KDTLSĐĐCC ở nhiều góc độ khác nhau

Dưới góc độ nghiên cứu của luận án, nghiên cứu sinh khái quát phần

tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài của luận án "Khu di tích lịch sử Địa Đạo Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh trong đời sống văn hóa cộng đồng hiện nay" theo những vấn đề cơ bản dưới đây

Một là, những công trình nghiên cứu về đời sống văn hóa và đời sống văn hóa cộng đồng

Hai là, những công trình nghiên cứu về hệ giá trị

Ba là, những công trình nghiên cứu về di sản văn hóa và phát huy giá trị di sản văn hóa ở Thành phố Hồ Chí Minh

Bốn là, những công trình nghiên cứu về Khu di tích lịch sử Địa Đạo

Củ Chi trong đời sống văn hóa cộng đồng

* Đ nh gi về tình hình nghi n c u i n quan đến đề tài của u n n:

Thứ nhất, nghiên cứu về ĐSVHCĐ đã được các nhà khoa học đặc

biệt quan tâm trong những năm gần đây, với nhiều cách tiếp cận khác nhau Do đó, luận án tiếp tục kế thừa và làm rõ hơn những vấn đề lý luận

về đời sống văn hóa cộng đồng trước sự tác động của Khu di tích lịch sử cách mạng có tầm cỡ lớn như KDTLSĐĐCC hiện nay

Thứ hai, KDTLSĐĐCC là di tích lịch sử - văn hóa tiêu biểu của TP

HCM Những công trình nghiên cứu trực tiếp hoặc gián tiếp đề cập đến di sản văn hóa ở TP HCM ở nhiều góc độ lý luận và thực tiễn khác nhau đã gởi mở, cung cấp thông tin tham khảo phong phú, hỗ trợ nghiên cứu sinh trong quá trình nghiên cứu đề tài luận án

Thứ ba, đối với nghiên cứu về KDTLSĐĐCC, đã có sự thu hút nhất

định đối với các nhà khoa học nhưng cho đến nay chưa có một công trình nào nghiên cứu chuyên sâu về mặt lý luận và thực tiễn, đánh giá giá trị, vai trò của KDTLSĐĐCC trong ĐSVHCĐ ở khía cạnh văn hóa học

* Hướng nghiên cứu của luận án

Những kết quả to lớn về mặt khoa học mà các công trình nghiên cứu trên đã đạt được là những tài liệu tham khảo bổ ích Song đây là một vấn

đề mới Vì vậy, luận án tập trung đi sâu nghiên cứu một số vấn đề sau:

Thứ nhất, làm rõ một số vấn đề lý luận về di tích lịch sử cách mạng

trong ĐSVHCĐ

Thứ hai, đánh giá thực trạng giá trị và vai trò của KDTLSĐĐCC

trong ĐSVHCĐ địa phương

Thứ ba, bàn luận những vấn đề đặt ra từ thực tiễn trong việc phát huy

giá trị và vai trò của KDTLSĐĐCC trong ĐSVHCĐ

Thứ tư, trên cơ sở những phát hiện từ kết quả nghiên cứu, luận án

khuyến nghị một số giải pháp để bảo tồn và phát huy giá trị và vai trò của KDTLSĐĐCC trong ĐSVHCĐ

1.2 CƠ SỞ LÝ LUẬN

1.2.1 Các khái niệm công cụ

1 2 1 1 Kh i niệ đời sống văn hóa cộng đồng

- Khái niệm đời sống văn hóa

Khái niệm ĐSVH được xuất hiện vào thế kỷ XX, và cho đến nay có nhiều cách hiểu khác nhau về "đời sống văn hóa"

Trên cơ sở kế thừa các quan điểm của các tác giả đi trước, trong

phạm vi nghiên cứu của luận án, NCS có sự bổ sung, chỉnh sửa: Đời sống

văn hóa là một bộ phận của đời sống xã hội, bao gồm tổng thể những hoạt động văn hóa vật chất và văn hóa tinh thần của con người trong môi trường sống nhằm đáp ứng nhu cầu văn hóa, từ đó hướng con người tới sự phát triển toàn diện và những giá trị tốt đẹp

- Khái niệm cộng đồng:

Thuật ngữ "cộng đồng" có nghĩa là một nhóm người sống trong một không gian gần nhau và thường chia sẻ những giá trị chung, có quan hệ xã hội trên một địa bàn, thường là những đơn vị xã hội lớn, có thể cùng một mối quan tâm, (Ví dụ: cộng đồng láng giềng; cộng đồng nghề nghiệp, cộng đồng tộc người, cộng đồng văn hóa,…) Ngoài ra, liên quan đến khái niệm này còn có cộng đồng dân tộc và cộng đồng quốc tế

- Đời sống văn hóa cộng đồng

Từ quan niệm về "đời sống văn hóa" và khái niệm "cộng đồng", có

thể rút ra khái niệm "đời sống văn hóa cộng đồng" như sau: Đời sống văn hóa cộng đồng là tổng thể sống động các hoạt động của một cộng đồng người nhất định trong lĩnh vực tinh thần, nhằm sáng tạo, lưu giữ, hưởng thụ những giá trị văn hóa, để nâng cao chất lượng sống của cộng đồng đó

1.2.1.2 Kh i niệ di tích ịch sử c ch ạng

- Khái niệm di tích

Theo Từ điển tiếng Việt: "Di tích là các loại dấu vết của quá khứ, chủ yếu là nơi cư trú và mộ táng của người xưa được khoa học nghiên cứu Theo nghĩa di tích văn hóa thì nó là di tích lịch sử văn hóa bất động"

Nghị định số 98/2010/NĐ-CP ngày 21/9/2010 của Chính phủ Việt Nam quy định chi tiết một số điểu của Luật Di sản văn hóa, tại Điều 11 nêu rõ: "Di tích là các di tích lịch sử (di tích lưu niệm sự kiện, di tích lưu niệm danh nhân), di tích kiến trúc nghệ thuật, di tích khảo cổ, danh lam thắng cảnh"

- Khái niệm di tích lịch sử

Khái niệm di tích lịch sử được hiểu: "Không chỉ là một công trình kiến trúc đơn chiếc mà cả khung cảnh đô thị hoặc nông thôn có chứng tích của một nền văn minh riêng, một phát triển có ý nghĩa hoặc một sự kiện lịch sử Khái niệm này không chỉ áp dụng với những công trình nghệ thuật

to lớn mà cả với những công trình khiêm tốn hơn vốn đã cùng với thời gian, thâu nạp được một ý nghĩa văn hóa"

- Khái niệm di tích lịch sử văn hóa:

Tại Điều 4, Luật Di sản văn hóa quy định: "Di tích lịch sử văn hóa là

công trình xây dựng, địa điểm và các di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia thuộc công trình, địa điểm đó, có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học"

- Khái niệm di tích lịch sử cách mạng

Di tích lịch sử cách mạng là một loại hình di tích đặc thù, là bộ phận cấu thành nên di sản văn hóa Di tích này bao gồm hệ thống các di sản vật thể và phi vật thể, là những địa điểm, những công trình kiến trúc có sẵn, các công trình được con người sáng tạo ra,… gắn liền với những sự kiện, những nhân vật lịch sử cụ thể, trong đó, có sự phản ánh một phần hoặc toàn bộ quá trình đấu tranh cách mạng giành lại độc lập dân tộc cho đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam

- Khái niệm Địa đạo: Địa đạo là đường hầm quân sự ở những nơi đất

cứng và ổn định, mực nước ngầm thấp, có khẩu độ hẹp, nhưng rất dài và

có nhiều nhánh, có thể có nhiều tầng Theo Từ điển tiếng Việt, nói một cách ngắn gọn, địa đạo là đường hầm bí mật, đào ngầm sâu dưới lòng đất, hào ngầm

1.2.1.3 C c gi trị của di tích ịch sử c ch ạng trong đời sống văn hóa cộng đồng

Di tích lịch sử cách mạng trong đời sống văn hóa cộng đồng bao

gồm các hệ thống giá trị về di sản vật thể và phi vật thể, là những địa điểm, những công trình kiến trúc có sẵn, các công trình được con người sáng tạo ra,… gắn liền với những sự kiện, những nhân vật lịch sử cụ thể, tác động tới toàn bộ đời sống văn hóa cộng đồng của người dân trong lĩnh vực tinh thần, nhằm sáng tạo, lưu giữ, hưởng thụ những giá trị văn hóa, để nâng cao

chất lượng sống của cộng đồng đó

Nghiên cứu về vấn đề di tích lịch sử cách mạng trong đời sống văn hóa cộng đồng chính là nghiên cứu các giá trị của di tích đó tác động như thế nào tới cộng đồng Trong đề tài này, NCS nghiên cứu các giá trị làm nên Khu di tích lịch sử Địa đạo Củ Chi, bao gồm: 1/ giá trị lịch sử; 2/ giá trị khoa học; 3/ giá trị văn hóa; 4/ giá trị kinh tế

1.2.2 Vai trò của di tích lịch sử cách mạng trong đời sống văn hóa cộng đồng

Một là, phản ánh diễn tình lịch sử của dân tộc trong cuộc đấu tranh giữ nước ở thời kỳ hiện đại

Hai là, di tích lịch sử là cơ sở để sáng tạo giá trị văn hóa mới

Ba là, giá trị di tích lịch sử văn hóa góp phần giáo dục lịch sử, văn hóa dân tộc, cố kết sức mạnh cộng đồng

Bốn là, di tích lịch sử là nguồn lực để phát triển kinh tế - xã hội

1.2.3 Lý thuyết nghiên cứu

Luận án sử dụng lý thuyết giá trị và lý thuyết chức năng để làm rõ vấn đề nghiên cứu

1.2.4 Khung phân tích nội dung luận án

Tiểu kết chương 1

Nghiên cứu về đề tài "Khu di tích lịch sử Địa đạo Củ Chi, Thành phố

Hồ Chí Minh trong đời sống văn hóa cộng đồng hiện nay", nhìn từ góc độ

chuyên ngành Văn hóa học là một vấn đề có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn, góp phần nhận thức sâu sắc và toàn diện hơn về vai trò, vị trí, chức năng của KDTLSĐĐCC, tác động của nó đối với ĐSVHCĐ và ảnh hưởng của ĐSVHCĐ đối với sự tồn tại và phát triển của KDT

• Vai trò giáo dục truyền thống lịch sử cách mạng

• Vai trò thúc đẩy

sự phát triển kinh

tế - xã hội

• Vai trò phản ánh lịch sử cách mạng

• Vai trò sáng tạo các giá trị văn hóa mới

Trong Chương 1, NCS đã tập trung tổng quan tình hình nghiên cứu Trên cơ sở đó NCS đã chỉ rõ những thành tựu nghiên cứu trên rất có ý nghĩa đối với việc tiếp thu để triển khai nghiên cứu luận án Đồng thời, NCS nhận thấy cần tiếp tục đi sâu nghiên cứu một cách có hệ thống các giá trị CỦA KDTLSĐĐCC và tác động của nó đối với ĐSVHCĐ; ảnh hưởng của ĐSVHCĐ tới KDTLSĐĐCC

Để xác định cơ sở lý luận nghiên cứu của luận án, NCS đã làm rõ một số khái niệm công cụ liên quan đến nội dung nghiên cứu của đề tài như: đời sống văn hóa cộng đồng; di tích lịch sử cách mạng, giá trị di tích lịch sử cách mạng Luận án cũng đã xác định vai trò của di tích lịch sử cách mạng trong đời sống văn hóa cộng đồng Trên cơ sở này, luận án tiếp thu và vận dụng một số lý thuyết nghiên cứu để thực hiện luận án Nghiên cứu sinh vận dụng lý thuyết giá trị và lý thuyết cấu trúc chức năng để nghiên cứu các giá trị và vai trò của KDTLSĐĐCC trong đời sống văn hóa cộng đồng Đây là những tiền đề lý luận quan trọng để NCS triển khai nghiên cứu về KDTLSĐĐCC trong đời sống văn hóa ở chương sau

Chương 2 GIỚI THIỆU KHU DI TÍCH LỊCH SỬ ĐỊA ĐẠO CỦ CHI

VÀ GIÁ TRỊ CỦA KHU DI TÍCH LỊCH SỬ ĐỊA ĐẠO CỦ CHI,

Huyện Củ Chi nằm giữa sông Sài Gòn và sông Vàm Cỏ Đông, có đường giao thông giao lưu với các tỉnh miền đông và Tây Nam bộ Đây là một vùng đất kiên cường trong suốt hai cuộc chiến tranh chống Pháp và chống Mỹ của nhân dân Sài Gòn - Gia Định

Nói đến Củ Chi là nói đến địa đạo, nơi gắn liền với những kỳ tích của

chiến tranh nhân dân Hiện nay địa đạo Củ Chi được bảo tồn ở hai khu vực: Bến Dược (thuộc xã Phú Mỹ Hưng), Bến Đình (thuộc xã Nhuận Đức)

Hiện nay, các tài liệu đều thống nhất, mốc thời gian ra đời của địa đạo

Củ Chi được tính từ năm 1948 và địa đạo Tân Phú Trung và Phước Vĩnh An được coi là địa đạo đầu tiên trong hệ thống địa đạo của huyện Củ Chi

Từ sau Hiệp định Giơnevơ, chính quyền Ngô Đình Diệm đàn áp khốc liệt những người cách mạng và kháng chiến, thực hiện mưu đồ chia cắt đất nước ta lâu dài Để bảo tồn lực lượng và bám trụ được trong dân, cán bộ, đảng viên tích cực xây dựng các cơ sở quần chúng bí mật, làm nòng cốt lãnh đạo cuộc đấu tranh chống địch Cùng với việc đào hầm bí mật, các đoạn địa đạo cũ được phục hồi và củng cố lại Từ một vài địa phương, phong trào đào địa đạo phát triển mạnh và rộng khắp, hình thành

hệ thống địa đạo liên hoàn, giúp quân và dân Củ Chi bước vào cuộc chiến đấu mới đầy cam go, thử thách Dựa vào địa đạo và chiến hào, trên vùng đất mà bom đạn của kẻ thù tạo thành "vùng trắng", lực lượng cách mạng vẫn tồn tại và không ngừng lớn mạnh Trong lòng địa đạo đã có biết bao câu chuyện anh hùng, đầy bi tráng Những chiến công của bộ đội chủ lực,

bộ đội địa phương và du kích Củ Chi đã khiến quân Mỹ và quân lực Việt Nam cộng hòa kinh hoàng, khiếp sợ; đồng thời làm nức lòng phấn khởi của nhân dân cả nước và bạn bè quốc tế

2.2 GIÁ TRỊ CỦA KHU DI TÍCH LỊCH SỬ ĐỊA ĐẠO CỦ CHI, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

2.2.1 Giá trị lịch sử

Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân Việt Nam đã phát huy cao độ chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa anh hùng cách mạng Nhiều sự kiện, nhiều nhân vật, nhiều địa danh

đã trở thành huyền thoại với những chiến công anh hùng Khu di tích lịch

sử Địa đạo Củ Chi là một trong những địa danh nổi tiếng đó Củ Chi đã được tuyên dương là huyện anh hùng và được phong tặng danh hiệu "Đất thép thành đồng"

Khu di tích lịch sử Địa Đạo Củ Chi là nơi các đồng chí lãnh đạo sống

và làm việc, trực tiếp chỉ đạo, lãnh đạo cách mạng Sài Gòn - Gia Định và là nơi các lực lượng vũ trang và nhân dân sinh sống, trú ẩn, tổ chức trận địa chiến đấu đánh địch giành nhiều thắng lợi vẻ vang trong suốt cuộc khánh chiến chống Mỹ cứu nước (từ năm 1961 - 1975) Vì vậy, KDTLSĐĐCC có giá trị thiết thực nhiều mặt mà đặc biệt là giá trị về mặt lịch sử

Giá trị lịch sử của KDTLSĐĐCC được biểu hiện qua những sự kiện cách mạng quan trọng mang tính chỉ đạo chiến lược, thể hiện sự sáng tạo tuyệt vời, tinh thần đấu tranh bất khuất, ghi dấu những chiến công vang dội của quân và dân Củ Chi trong cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc…

Có thể khẳng định rằng địa đạo Củ Chi là một trong những căn cứ cách mạng điển hình và có giá trị lịch sử cao, ghi lại một thời kỳ oanh liệt của dân tộc trong cuộc chiến đấu ngoan cường để giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam

2.2.2 Giá trị khoa học

Địa đạo Củ Chi là một công trình khoa học quân sự mang tính kế thừa và có giá trị về nhiều mặt Đặc biệt là nghệ thuật quân sự chiến tranh nhân dân vô cùng phong phú, sáng tạo, phát triển đến đỉnh cao trong giai đoạn kháng chiến chống Mỹ, đã tạo cho địa đạo một tầm vóc độc đáo không những đối với trong nước mà cả thế giới Địa đạo Củ Chi với hệ thống đường hầm có độ dài hàng trăm km tỏa rộng chằng chịt trong lòng đất, là một công trình đánh giặc vĩ đại và độc đáo của Việt Nam

Về khoa học quân sự, địa đạo Củ Chi nổi lên ở các khía cạnh chủ yếu sau đây:

Một là, tổ chức thế trận liên hoàn bằng sức mạnh tổng hợp của chiến

tranh nhân dân

Củ Chi là địa bàn chiến lược quan trọng của ta nằm ngay cửa ngõ Sài Gòn - trung tâm đầu não chiến tranh của Mỹ - ngụy Vì thế ở đây cuộc chiến đấu diễn ra cực kỳ gay go ác liệt mang tính chất đối đầu giữa lực lượng cách mạng và phản cách mạng

Lợi dụng địa hình xã ấp có vườn cây trù phú xum xuê, có rừng che khuất nối liền với các căn cứ rộng lớn phía sau: mặt đất có bình độ cao so với mực nước sông Sài Gòn, kết cầu đất tự nhiên có độ rắn chắc, địa đạo phát triển thuận lợi, không những một tầng mà hai, ba tầng Đây là cách cấu trúc đảm bảo an toàn để bảo vệ sinh lực và thực hiện tốt chiến thuật

"địa đạo chiến", hoàn toàn chủ động để phòng tránh, đánh trả và tấn công địch khi có điều kiện, thời cơ

Hệ thống địa đạo Củ Chi đã thể hiện đầy đủ nghệ thuật lãnh đạo, chỉ huy về xây dựng, chiến đấu và bám trụ trong điều kiện vô cùng khó khăn, ác liệt của chiến trường Sài Gòn - Gia Định; đặc biệt là nghệ thuật chiến đấu