Do vậy, để dạy học Tin học có hiệu quả, giáo viên một mặt trang bị cho học sinh kiến thứckhoa học về Tin học, phát triển tư duy, mặt khác phải chú trọng rèn luyện kỹ năngthực hành, ứng d
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ABCDEF
Trang 2MỤC LỤC
1 MỞ ĐẦU
Trang 1.1 Lí do chọn đề tài 3
1.2 Mục đích nghiên cứu 4
1.3 Đối tượng nghiên cứu 4
1.4 Phương pháp nghiên cứu 4
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 5
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 5
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 5
2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 8
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường 19
3 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 21
3.1 Kết luận 21
3.2 Kiến nghị 22
Trang 31 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài
Môn tin học ở trường phổ thông hiện hành có nhiệm vụ trang bị cho học sinhnhững hiểu biết cơ bản về công nghệ thông tin và vai trò của nó trong xã hội hiệnđại Môn học này, giúp học sinh bước đầu làm quen với phương pháp giải quyếtvấn đề theo quy trình công nghệ và kĩ năng sử dụng máy tính phục vụ học tập vàcuộc sống
Từ năm học 2006 - 2007, môn tin học ở cấp THCS là môn học tự chọn cóthời lượng 2 tiết/tuần ở tất cảc các lớp ở cấp học Là môn học mới đưa vào trườngphổ thông và có những đặc thù riêng như liên quan chặt chẽ với sử dụng máy tính,cách suy nghĩ và giải quyết vấn đề theo quy trình công nghệ, coi trọng làm việctheo nhóm Đặc trưng của môn Tin học là kiến thức đi đôi với thực hành Do vậy,
để dạy học Tin học có hiệu quả, giáo viên một mặt trang bị cho học sinh kiến thứckhoa học về Tin học, phát triển tư duy, mặt khác phải chú trọng rèn luyện kỹ năngthực hành, ứng dụng, tạo mọi điều kiện để học sinh được thực hành, nắm bắt vàtiếp cận những công nghệ mới của tin học phục vụ học tập và đời sống
Qua thời gian trực tiếp giảng dạy môn Tin học nói chung, Tin học 7 nói riêngtại trường THCS GHK bản thân tôi nhận thấy rằng học sinh cũng đã được làm quen
ở nhà và được thoải mái trong không khí học tập tuy nhiên nhiều học sinh còn yếu
về kĩ năng thực hành trên máy tỏ ra ngại thực hành, thao tác cơ bản trên máy cònchưa chuẩn; đa số thực hành trên máy chỉ tập trung vào học sinh khá và giỏi, số cònlại chỉ quan sát
Căn cứ vào số lượng học sinh trong lớp của năm học 2019 – 2020 và tìnhhình cơ sở vật chất của trường THCS GHK hiện nay: 1 lớp có 43- 55 học sinhtrong khi đó phòng thực hành chỉ có 25 máy tính hoạt động ổn định Vì vậy sốlượng máy tính chỉ đảm bảo tối đa 25 em thực hành nếu 1 em/ 1 máy Trước nhữngbăn khoăn trăn trở như thế nên tôi đa nghiên cứu và thực hiện đề tài: Cải tiến việc
Trang 4tổ chức dạy học và chất lượng học thực hành môn Tin học lớp 7 trường THCSGHK.
1.2 Mục đích nghiên cứu
Công nghệ thông tin là một trong các phương tiện quan trọng nhất của sựphát triển, đang làm biến đổi sâu sắc đời sống kinh tế, văn hoá, xã hội, giáo dục củathế giới hiện đại, trong đó có Việt Nam Phấn đấu thực hiện các mục tiêu cụ thể củangành là: Tổ chức tốt việc dạy và học tin học ở tất cả các cấp học, bậc học, ngànhhọc nhằm phổ cập tin học trong nhà trường
Năm học 2019 – 2020 nhà trường trang bị phòng máy vi tính mới số lượng
25 máy để giảng dạy Vấn đề thật khó khăn khi phải đảm bảo đủ số lượng các tiếtthực hành cho các lớp và đảm bảo vấn đề chất lượng giờ dạy thực hành, tôi nhậnthấy rằng cần phải cải tiến việc tổ chức dạy học và học thực hành môn Tin học nóichung và Tin học 7 nói riêng trong nhà trường nhằm đáp ứng đủ yêu cầu chấtlượng và số lượng giờ học thực hành cho học sinh giúp các em có được kiến tức cơbản nền tảng với môn học khá mới mẻ này tạo sự say mê ham thích môn học.Nhằm phát huy khả năng sáng tạo say mê hứng thú hơn đối với môn Tin học, đồngthời trao đổi kinh nghiệm giảng dạy với đồng nghiệp Đó là mục đích chính khi tôichọn đề tài này
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu là học sinh khối 7 trường THCS GHK Việc nghiêncứu và thực hiện nhằm cải tiến việc tổ chức dạy học và học thực hành môn tin họcsao cho phù hợp với từng đối tượng học sinh, phân loại được đối tượng và đưa racác yêu cầu phù hợp với các đối tượng học sinh đó
1.4 Phương pháp nghiên cứu
Khảo sát thực trạng hiện tại, tiến hành thực nghiệm qua tiết dạy thực tế, cóđối chứng kết quả trước và sau khi thực hiện
Trang 52 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
Trong vài thập kỷ gần đây, đã có sự bùng nổ về thông tin hay gọi là thời đạithông tin Cùng với việc sáng tạo ra hệ thống công cụ mới, con người cũng đã tậptrung trí tuệ từng bước xây dựng ngành khoa học tương ứng để đáp ứng những yêucầu khai thác tài nguyên thông tin Trong bối cảnh đó, ngành Tin học được hìnhthành và phát triển thành một ngành khoa học độc lập với các nội dung, mục tiêu,phương pháp nghiên cứu riêng và ngày càng có nhiều ứng dụng trong hầu hết cáclĩnh vực hoạt động của xã hội loài người
Đưa Tin học vào nhà trường nói là một việc làm cần thiết để các em làmquen và tiếp cận với công nghệ khoa học tiên tiến Chỉ có đổi mới căn bản phươngpháp dạy học và chúng ta có thể tạo được sự đổi mới thực sự trong giáo dục, mới
có thể đào tạo được lớp người năng động, sáng tạo có tiềm năng cạnh tranh trí tuệtrong bối cảnh nhiều nước trên thế giới hướng tới nền kinh tế tri thức
Hoạt động nhận thức của con người là từ trực quan sinh động đến tư duy trừutượng Đối với học sinh học tự chọn Tin học này cũng không nằm ngoài vớinguyên lý nhận thức đó Việc dạy tin học trong nhà trường hiện nay đối với nước takhông phải là dễ, vì Tin học nó gắn liền với một công cụ riêng của môn học là máytính Vậy làm thế nào để cho học sinh dễ hiểu một cách nhanh chóng chính xác và
có kĩ năng thực hành là một nhiệm vụ rất quan trọng của người giáo viên dạy Tinhọc hiện nay
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Thực tế qua những năm tôi học tập và được trực tiếp giảng dạy bộ môn tinhọc cũng như qua trao đổi với đồng nghiệp tôi nhận thấy: hầu như được nhà trườngtạo mọi điều kiện thuận lợi cả về CSVC trang thiết bị, kế hoạch và con người phục
vụ công tác đưa tin học vào nhà trường Tuy nhiên chất lượng bộ môn qua các nămhọc chưa cao, đặc biệt là kĩ năng thực hành trên máy của học sinh còn yếu, thậmchí một số học sinh còn rất ngại khi sử dụng máy để rèn luyện các kĩ năng Đồng
Trang 6thời do các em phải học nhiều môn học, học thêm nhiều nên các em cũng không cóthời gian dành cho thực hành môn tin học, muốn đạt chất lượng cao các em phảitiếp xúc với máy tính nhiều nhưng mỗi tuần chỉ có 2 tiết trên lớp thì các em chưathể thực hành hết các kiến thức đã học mà nếu có thực hành hết thì sẽ chóng quên.
Bên cạnh đó cũng có những khó khăn phải kể đến đó là phòng thực hành với
số lượng máy tính còn ít (25 máy hoạt động ổn định) không đủ để đáp ứng số lượnghọc sinh trong trường cũng như trong một lớp học có 43 – 55 học sinh/ 1 lớp, nhưvậy trung bình từ 1,72 – 2,2 em/ 1 máy tính
Tài liệu học tập môn tin học còn hạn chế (các em ít có tài liệu tham thảo)cho nên học sinh thụ động trên lớp cũng như học ở nhà
Việc tổ chức dạy và học thực hành môn Tin học được thực hiện: Giáo viêngiao bài tập thực hành trên máy chiếu một số em tự giác làm bài, các em còn lạingồi làm việc riêng không chú ý Lớp học đông, nhốn nháo dẫn đến tranh giànhmáy tính, giáo viên rất khó kiểm soát lớp và không hướng dẫn được đến từng đốitượng học sinh cụ thể Tất cả những khó khăn trên đã làm phá vỡ kế hoạch lên lớpcủa người giáo viên Kết quả sau khoá học kỹ năng thực hành của nhiều em cònyếu kém, kết quả kiểm tra thực hành trên máy không đạt hoặc đạt ở mức trungbình
Môn Tin học được đưa vào giảng dạy tại trường THCS GHK là môn học tựchọn nên chưa ý thức được tầm quan trọng của bộ môn vì thế chất lượng học tậpcòn hạn chế Một bộ phận học sinh chưa coi trọng môn học, xem đây là một mônphụ nên chưa có sự đầu tư thời gian cho việc học Một thực tế khác là ý thức họctập của một số học sinh không cao, không hứng thú trong học tập, lười hoạt động,không tích cực tự giác, ý thức tự học, tự rèn luyện yếu
Qua những tiết học đầu tiên tôi tiến hành khảo sát đã thu được kết quả nhưsau:
Trang 7Kết quả khảo sát đầu năm học 2019-2020 Loại Kết quả kiểm tra lí thuyết (%) Kết quả kiểm tra thực hành (%)
Kết quả kiểm tra đầu năm
HS tự thao tác Cần hướng dẫn Không biết thao tác
đó đã chứng tỏ khi kiểm tra thực hành học sinh còn lúng túng, còn thiếu kỹ năngthực hành máy tính do quá trình tham gia các tiết học thực hành trên lớp học sinhphải ngồi ghép hoặc không có máy, về nhà học sinh không biết thực hành cái gì vìkhông có tài liệu học tập
Là một giáo viên dạy bộ môn Tin học tôi luôn suy nghĩ phải đưa ra nhữnggiải pháp như thế nào để các em thực hành đạt được hiệu quả cao và tạo được sựthích thú trong giờ học thực hành Sau một thời gian suy nghĩ tiến hành thựcnghiệm tôi đã thu được những kết quả rất tốt sau đây tôi xin đưa ra một số giảipháp trong việc nâng cao chất lượng giờ học thực hành tin học 7
2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
Trang 8a Điều hành tổ chức hoạt động của học sinh trên lớp
Việc thiết kế tốt một bài dạy và phù hợp với từng đối tượng học sinh xemnhư đã thành công một nửa, nhưng đó chỉ xem như bước khởi đầu cho một tiết dạycòn khâu quyết định thành công chính là ở khâu tổ chức điều khiển các đối tượnghọc sinh trên lớp Do đặc điểm tình hình của trường THCS GHK tôi nhận tấy cầnphải cải tiến việc tổ chức dạy - học thực hành và các công việc cấp thiết phải làmngay là:
- Máy tính được đánh số thứ tự từ 1 đến 25 Phân công cụ thể học sinh ngồithực hành trên một máy tính cố định suốt cả năm học để tránh tình trạng các emtranh giành nhau làm cho việc ổn định lớp mất nhiều thời gian gây mất trật tự lớphọc và đòi hỏi các em phải có trách nhiệm bảo quản, giư gìn máy tính của mình
- Chia lớp thực hành theo nhóm để đảm bảo yêu cầu: 2 học sinh/1máy (cóvài lớp thì một vài máy phải có 3 học sinh) lưu số thứ tự đăng kí các em xen kẽ họcsinh giỏi, học sinh khá với học sinh trung bình và yếu kém khai thác tối đa năng lựcthực sự của các em Nhưng em khá giỏi có thể hướng dân cho học sinh trung bình,yếu kém
- Quá trình thực hành một em thao tác em còn lại nhiệm vụ quan sát, sửa saicác lỗi thường gặp, sau khi chạy xong chương trình thì đổi vị trí cho nhau
- Giáo viên theo dõi từng nhóm xem các em có làm đúng nhiệm vụ không,nếu phát hiện lỗi sai thường gặp giáo viên cho lớp học dừng lại sửa sai rút kinhnghiệm chung cho cả lớp học
- Trong quá trình thực hành giáo viên cho điểm nhóm hoặc cá nhân xuất sắc
để khuyến khích học sinh học tập tích cực chủ động và sáng tạo
- Soạn bài tập thực hành từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp, bám sátnội dung SGK cũng như phân phối chương trình môn học do Phòng Giáo Dục quiđịnh và phô tô 25 bài tập phát cho 25 máy trực tiếp làm bài theo yêu cầu được giao
- Cài đặt phần mềm phù hợp với yêu cầu như: Windows XP, Office 2007,Turbo Pascal, và một số phần mềm phục vụ giảng dạy Cài đặt phần mềm Deep
Trang 9Freeze khoá cứng ổ đĩa máy tính để phòng chống Virus gây ra lỗi phần mềm, khắcphục triệt để các lỗi do người sử dụng gây ra, cài đặt phần mềm Netoff schoolnhằm thuận tiện cho việc quản lí và hướng dẫn học sinh thực hành.
Các bước tiến hành:
- Giáo viên nêu vấn đề, yêu cầu và nội dung thực hành
- Giáo viên thao tác mẫu các kĩ năng trên máy chiếu cho học sinh quan sát
- Hướng dẫn các nhóm thực hành, khuyến khích học sinh tích cực hoạt động
- GV quản lí, giám sát học sinh thực hành theo nhóm:
+ Trong quá trình học sinh thực hành, giáo viên quan sát và hỗ trợ khi cần.+ Phát hiện các nhóm thực hành không có hiệu quả để uốn nắn điều chỉnh.+ Trợ giúp tránh can thiệp sâu làm hạn chế tính sáng tạo của học sinh
+ Giáo viên đưa nhiều cách thực hiện thao tác giúp các em nâng cao kĩ năng.+ Xây dựng mối quan hệ thân thiện, hợp tác giữa thầy - trò, trò - trò trongmôi trường học tập an toàn Giáo viên hướng dẫn cho học sinh khá – giỏi để nhómđối tượng hỗ trợ này nắm chắc kiến thức; sau đó chính các học sinh này sẽ đóng vaihướng dẫn các bạn cùng nhóm thực hiện các bài tập do giáo viên giao Việc nàygiúp các em thoải mái trao đổi, không sợ sai; tăng kỹ năng phối hợp, hợp tác
b Thiết kế bài dạy thực hành phải phù hợp với nhiều đối tượng học sinh
Công việc thiết kế chu đáo trước một bài dạy và phù hợp với nhiều đối tượng
là khâu quan trọng không thể thiếu của một tiết dạy học mà bất kì một giáo viênnào cũng phải biết Để thiết kế một bài dạy phù hợp cho nhiều đối tượng học sinhthì phải làm được những việc sau:
Trang 10- Với việc chia nhóm, học sinh có điều kiện hỗ trợ lẫn nhau Tuy nhiên, đểthực hành theo nhóm hiệu quả, buộc giáo viên phải lựa chọn nội dung đưa vào thựchành phù hợp với nhiều đối tượng học sinh Vì vậy, giáo viên cần xác định đúngmức nội dung thực hành, mục tiêu trọng tâm của bài học về kiến thức, kĩ năng thái
độ phải vừa sức với học sinh, thuộc nội dung học sinh đã được học
- Tham khảo thêm tài liệu để mở rộng và đi sâu hơn vào bản chất của kiếnthức, giúp giáo viên nắm một cách tổng thể, để giải thích cho học sinh khi cần thiết
- Chuẩn bị tốt phòng thực hành, các thiết bị dạy học
- Cuối cùng làm hoàn chỉnh tiến trình của một giờ dạy học với đầy đủ cáchoạt động cụ thể
Nếu thực hiện tốt những việc này xem như giáo viên đã chuẩn bị tốt tâm thế
để bước vào giờ dạy và đã thành công bước đầu
c Ví dụ về thiết kế và điều hành tổ chức các hoạt động của tiết thực hành
BÀI THỰC HÀNH 3: BẢNG ĐIỂM CỦA LỚP EM (Tiết 1)
* Thiết kế bài học
A Xác định mục tiêu trọng tâm của bài:
+ Học sinh biết nhập các công thức và sử dụng công thức trên trang tính.+ Đối tượng học sinh yếu: Nhập được công thức , sử dụng được một số côngthức để tính toán ở mức đơn giản
+ Đối tượng học sinh khá - giỏi: Sử dụng khá thành thạo công thức, biết thaythế nhập công thức bằng ô địa chỉ Chỉ ra được lợi ích khi sử dụng cách nhập côngthức bằng ô địa chỉ
B Chuẩn bị phòng máy, thiết bị dạy học.
* Thiết kế và điều hành tổ chức hoạt động học tập của học sinh trên lớp.
Nhập công thức:
Mục tiêu:
- Học sinh biết lập công thức để tính giá trị, nhập công thức lũy thừa
- Sau khi đã phân nhóm thực hành phù hợp, giáo viên tiến hành các bước
Trang 11- Nêu nội dung và các yêu cầu.
- Hướng dẫn học sinh thảo luận theo nhóm với yêu cầu của bài tập 1 trướckhi bắt tay vào thực hành tính toán bằng các câu hỏi sau:
? Nêu cách sử dụng các phím dấu "+, *, - ,^, / ,và lũy thừa"?
- Giáo viên cho các nhóm quan sát, nhất là đối tượng học sinh yếu
Bài tập 1: Sử dụng công thức để tính giá trị sau đây trên trang tính:
- Gv: thực hành trên máy cho hs quan sát cách làm
+ Học sinh nhập công thức để giá trị các phép tính của câu a,b bài tập 1.
+ Đối tượng học sinh khá, giỏi thực hiện thao tác nhập công thức tính giá trị
các phép tính của câu c, d bài tập 1.
Trang 12Giáo viên quan sát, tuỳ từng trường hợp cụ thể để chỉ dẫn thêm, đối vớinhững đối tượng học sinh còn thao tác chậm hoặc còn lúng túng trong xác định các
kí hiệu của phép tính để nhập Kiểm tra đánh giá kết quả thực hiện hoạt động Chú
ý điều chỉnh một số lỗi học sinh hay mắc phải trong quá trình thực hành
Lập bảng tính và sử dụng công thức
Mục tiêu:
- Học sinh biết cách lập bảng tính, sử dụng các ô địa chỉ để lập công thức.Biết tính điểm tổng kết của môn học
- Đối với đối tượng học sinh yếu: Học sinh lập được bảng tính, biết cách sử
dụng ô địa chỉ để lập công thức Làm bài tập 2: tạo trang tính và nhập công thức:
Nhập theo công thức vào ô tính tương ứng theo bảng sau:
1 =A1*5 =A1+B2 =A1*B2 =A1*B2 =(A1+B2)*4
2 =A1*C4 =B2-A1 =(A1+B2)-C4 =(A1+B2)/C4 =B2^A1-C4
3 =B2*C4 =(C4-A1)/2 =(B2+C4) = (B2+C4)/2 =(A1+B2+C4)/3Qua bài tập 2 giáo viên cho học sinh thấy được lợi ích của việc lập công thứcbằng ô địa chỉ (Giáo viên thay thực tế một số giá trị ở ô địa chỉ và cho học sinhquan sát ở ô kết quả - học sinh nhận xét)
- Với đối tượng học sinh khá - giỏi: Lập bảng tính, sử dụng công thức để tínhtoán vào một bài toán cụ thể như tính lãi suất ngân hàng Làm bài tập 3
- Hãy sử dụng công thức để tính xem trong vòng một năm, hàng tháng em cóbao nhiêu tiền trong sổ tiết kiệm?
- Hãy lập trang tính như hình 26 để khi thay đổi số tiền gừi ban đầu và lãisuất thì không cần phải nhập lại công thức
- Lưu bảng tính với tên So tiet kiem
