Riêng với bộ môn lịch sử, người giáo viên cũng không ngừng tìm kiếm,vận dụng các biện pháp để phát huy vai trò chủ thể của học sinh, nâng caochất lượng giáo dục.. Hiện nay, học sinh phổ
Trang 1SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
“ Giúp học sinh yêu thích môn học lịch sử ở trường trung học
cơ sở theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh”.
Giáo viên: Lương Thị Bồng Tổ: KHXH
Trường: THCS Song Mai Địa chỉ: Xã Song Mai – TP Bắc Giang.
Năm học: 2017 – 2018
Trang 21 Đặt vấn đề.
Giáo dục và đào tạo đóng vai trò chủ yếu trong việc giữ gìn phát triển
và truyền bá tri thức nhân loại Trong thời đại cách mạng khoa học công nghệhiện nay, trí tuệ trở thành động lực chính của sự tăng tốc phát triển giáo dục
và đào tạo, được coi là nhân tố quyết định sự thành bại của mỗi quốc gia trêntrường quốc tế và sự thành đạt của mỗi người trong cuộc sống Chính vì vậy,chính phủ và nhân dân đánh giá cao vai trò của giáo dục và đào tạo, coi Giáodục là quốc sách hàng đầu và tiến hành cải cách Giáo dục
Bộ môn lịch sử ở trường phổ thông có vai trò rất quan trọng, nó cungcấp cho người học những kiến thức cơ bản về lịch sử phát triển của xã h ộiloài người và lịch sử dân tộc, Trên cơ sở đó giáo dục, khơi dậy những tìnhcảm, tư tưởng, đạo đức làm chuẩn mực cho mọi hành vi trong cuộc sống, gópphần phát triển toàn diện học sinh Dạy học lịch sử ở trường phổ thông nóichung, lịch sử lớp 7 nói riêng học sinh phải nắm vững các sự kiện, các mốcthời gian, phải biết so sánh các sự kiện, … từ đó có cái nhìn khái quát quátrình lịch sử mà mình đã học Trong sự nghiệp đổi mới giáo dục hiện nay,việc phát huy tính tích cực học tập của học sinh nhằm nâng cao chất lượnghọc tập bộ môn đang là mối quan tâm hàng đầu
Đối với môn học lịch sử không chỉ trang bị kiến thức mà còn khơi dậyniềm tự hào dân tộc ở người học, cung cấp cho họ nền tảng văn hóa - điều rấtcần thiết trong thời kì đất nước đang hội nhập sâu rộng với quốc tế Hiện nay,môn học này đã được quan tâm đầu tư đúng mức hay chưa, là điều mà dưluận đang đặt nhiều tranh cãi Nhất là khi có không ít học sinh không còn yêuthích, hào hứng với việc học lịch sử
Riêng với bộ môn lịch sử, người giáo viên cũng không ngừng tìm kiếm,vận dụng các biện pháp để phát huy vai trò chủ thể của học sinh, nâng caochất lượng giáo dục Trong quá trình dạy học lịch sử lớp 7 tại Trường THCSSong Mai tôi đã không ngừng đi sâu vào tìm hiểu các nguyên nhân dẫn đến
Trang 3những hạn chế của các em học sinh để có biện pháp khắc phục cũng như tìmtòi, vận dụng nhiều biện pháp khác nhau vào việc hướng dẫn học sinh khámphá những tri thức mới Từ đó nâng cao hiệu quả dạy học bộ môn lịch sử.Trải qua ba năm liên tục giảng dạy lịch sử lớp 7 tôi đã tích lũy được cho mìnhrất nhiều kinh nghiệm dạy học về phương pháp và kĩ năng để phát huy tínhtích cực của học sinh cũng như nâng cao chất lượng bộ môn
Từ thực tiễn trên tôi xin đưa ra sáng kiến kinh nghiệm “Giúp học sinhyêu thích môn lịch sử ở trường THCS theo hướng phát huy tính tích cực củahọc sinh” Qua đó, giúp các em hứng thú, yêu thích hơn với bộ môn lịch sử
Để thực hiện sáng kiến kinh nghiệm này thì đối tượng nghiên cứu củatôi là các em học sinh lớp 7A, 7B của trường THCS Song Mai, thành phố BắcGiang Phạm vi nghiên cứu là một số tiết trong chương trình lịch sử lớp 7
2 Giải quyết vấn đề.
2.1.
Cơ sở lí luận của vấn đề:
Theo ý kiến của các chuyên gia lịch sử, việc dạy lịch sử thiếu hấp dẫnmới là nguyên nhân khiến giới trẻ không thích học sử Sự động viên, khích lệcủa người lớn là rất cần thiết để cổ vũ niềm đam mê lịch sử của các em
Hiện nay, học sinh phổ thông có quá nhiều môn học, trong đó, riêngsách giáo khoa (SGK) lịch sử đã rất nặng, nhiều sự kiện, nhiều dữ liệu màtrong một thời gian ngắn học sinh không thể hấp thu nổi Như vậy thì dùmuốn đam mê với sử cũng thật khó Việc giảm tải chương trình học, cũng nhưđổi mới SGK trở thành yêu cầu tất yếu để tạo dựng niềm đam mê sử cho các
em Đã từng nhiều năm làm công tác giảng dạy tôi thấy rằng, chương trìnhhọc hiện nay nhồi nhét kiến thức nhiều Việc chạy đua với nội dung kiến thứccho đủ thời lượng đã khiến cho các tiết học lịch sử như một cực hình với các
em Học sinh không có thời gian thẩm thấu, liên hệ, so sánh, phân tích các sựkiện lịch sử nhiều Đôi khi học như “Cỡi ngựa xem hoa” mà thôi Bởi vậy,các em không hề nhớ gì về các sự kiện, nhân vật lịch sử dẫn tới nhầm lẫn
Trang 4nghiêm trọng các sự kiện, nhân vật lịch sử theo hướng “ Dâu ông nọ cắm cằm
bà kia”
2.2 Thực trạng của vấn đề.
2.2.1 Thuận lợi :
* Về phía giáo viên :
- Đại đa số giáo viên đều cố gắng thay đổi phương pháp giảng dạy của mìnhtheo hướng phát huy tính tích cực của học sinh thông qua các phương phápdạy học như phương pháp trực quan, phương pháp giải quyết vấn đề, phươngpháp trường hợp(phương pháp tình huống ),phương pháp vấn đáp thông qua
sự trình bày sinh động giàu hình ảnh của giáo viên trong tường thuật, miêu tả,
kể chuyện, hoặc nêu đặc điểm của nhân vật lịch sử
- Giáo viên đã tích cực hướng dẫn học sinh thảo luận nhóm, hỗ trợ kiến thứccho nhau và thông qua hoạt động này những bạn yếu kém được hoạt độngmột cách tích cực dưới sự hướng dẫn của giáo viên và các bạn học sinh khágiỏi và học sinh nắm chắc kiến thức và hiểu sâu hơn về bản chất của sự kiện,hiện tượng lịch sử
- Trong quá trình giảng dạy đã kết hợp nhuần nhuyễn các đồ dùng dạy học,khai thác một cách triệt để các đồ dùng và phương tiên dạy học như tranh ảnh,bản đồ, sa bàn, mô hình, phim đèn chiếu, phim vi deo và từng bước ứngdụng công nghệ thông tin phù hợp trong dạy học lịch sử
* Về phía học sinh :
- Học sinh đa số chú ý nghe giảng, tập trung suy nghĩ trả lời các câu hỏi
mà giáo viên đặt ra như các em đã chuẩn bị bài mới ở nhà, trả lời các câu hỏicuối mục trong bài cho nên khi học các em luôn chú ý để nắm chắc bài hơn
- Đa số học sinh đều tích cực thảo luận nhóm và đã đưa lại hiêụ quả caotrong quá trình lĩnh hội kiến thức
- Học sinh yếu kém đã và đang cố gắng nắm bắt các kiến thức trọng tâm cơbản thông qua các hoạt động học như thảo luận nhóm, vấn đáp, đọc sách giáo
Trang 5khoa các em đã mạnh dạn khi trả lời các câu hỏi hay ghi nhớ các sự kiện,nhân vật, một quá trình cách mạng trong việc chiếm lĩnh kiến thức của mình.
2.2.2 Khó khăn :
* Về phía giáo viên :
Về đội ngũ giáo viên dạy bộ môn lịch sử ở trường THCS: Do hoàncảnh lịch sử để lại nhiều giáo viên dạy lịch sử không được đào tạo bài bản,chuyên sử Phần lớn là giáo viên kiêm nhiệm như: văn - sử, sử - địa hay sử -giáo dục công dân Điều này khiến cho việc đổi mới phương pháp gặp rấtnhiều khó khăn
Thực tiễn giảng dạy: Nhiều giáo viên trong quá trình dạy lịch sử lạicho rằng đây là môn phụ học sinh không học nên cũng không cần dạy nhiều
Họ chỉ đưa ra một số nội dung trong sách giáo khoa mà không có sự đi sâu,
mở rộng, liên hệ, không xây dựng các hình ảnh nhân vật lịch sử cho các em.Chính vì vậy các tiết học lịch sử trở nên nhàm chán, mờ nhạt, lặp đi lặp lạivới việc đọc – chép
Vẫn còn một số ít giáo viên chưa thực sự thay đổi hoàn toàn phươngpháp dạy học cho phù hợp với từng tiết dạy, chưa tích cực hoá hoạt động củahọc sinh tạo điều kiện cho các em suy nghĩ, chiếm lĩnh và nắm vững kiếnthức như vẫn còn sử dụng phương pháp dạy học “thầy nói, trò nghe ”, “thầyđọc, trò chép ” Do đó nhiều học sinh chưa nắm vững được kiến thức mà chỉhọc thuộc một cách máy móc, trả lời câu hỏi thì nhìn vào sách giáo khoa hoàntoàn
* Về phía học sinh :
Học sinh thường trả lời câu hỏi giáo viên đặt ra thông qua việc nhìnsách giáo khoa và nhắc lại, chưa có sự độc lập tư duy Một số học sinh cònđọc nguyên xi sách giáo khoa để trả lời câu hỏi mà không có sự quan sát,phân tích trên đồ dùng trực quan Bởi vậy đa số các em chưa có khả năng
Trang 6phân tích, tổng hợp, đánh giá các sự kiện lịch sử Thậm chí còn nhiều em ghinhớ sự kiện lịch sử một cách máy móc dẫn đến sự nhầm lẫn tai hại về cácmốc thời gian hay có cái nhìn sai lệch, phiến diện về sự kiện lịch sử hay cácnhân vật lịch sử
* Điều tra cụ thể :
Bản thân tôi đảm nhận việc giảng dạy môn lịch sử lớp 7A và lớp7B Trong quá trình giảng dạy với ý thức vừa nghiên cứu đặc điểm tình hìnhhọc tập bộ môn của học sinh vừa tiến hành rút kinh nghiệm qua mỗi tiếtdạy.Việc điều tra được thực hiện thông qua hỏi đáp với những câu hỏi pháttriển tư duy học sinh ở trên lớp, kiểm tra 15 phút, kiểm tra 45 phút
Kết quả điều tra tôi nhận thấy đa số học sinh chỉ trả lời được những câuhỏi mang tính chất trình bày, còn những câu hỏi giải thích tại sao, so sánh,đánh giá nhận thức thì các em còn rất lúng túng khi trả lời Do vậy kết quảđiều tra cũng không cao Cụ thể :
Nội dung đề tài tôi làm là : “Giúp học sinh yêu thích lịch sử ở trườngTHCS theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh” Ở đề tài này tôi xingiới thiệu một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học môn lịch sử lớp 7
Trang 7tại trường THCS Song Mai Trong sáng kiến kinh nghiệm này tôi xin trìnhbày bốn vấn đề sau:
ít tuổi, kinh nghiệm đọc sách chưa nhiều, đọc sách báo ít, không chịu chủđộng làm giàu vốn từ vựng cho mình Nghèo vốn từ, không hiểu nghĩa của từ
là một trong những nguyên nhân làm cho việc hiểu, ghi nhớ khó từ đó tiếp thu
và nghi nhận tri thức bị hạn chế (đặc biệt là trong việc học các môn xã hội)
Để giải quyết vấn đề này trong quá trình dạy học môn lịch sử giáo viên cầncho học sinh hiểu các khái niệm trong quá trình hướng dẫn học sinh khám phá
và tiếp nhận tri thức Khái niệm ở đây không phải là tất cả các khái niệm màchỉ là những khái niệm quan trọng, những khái niệm liên quan đến chươngtrình lịch sử lớp 7 mà thôi Để thực hiện điều này, chúng ta có thể tiến hànhtheo các cách sau:
Cách thứ nhất: Đầu năm giáo viên sẽ phô tô cho học sinh một loạt các
khái niệm lịch sử lần lượt ở các bài theo phân phối chương trình, yêu cầu họcsinh ghim vào vở lịch sử Sau mỗi tiết học, ngoài việc yêu cầu học sinh về nhàhọc bài cũ còn phải tìm hiểu bài mới, học các thuật ngũ có liên quan đến bàisau
Ví dụ một số thuật ngữ trong chương trình môn lịch sử 7:
Trang 8Phong kiến (phong: là phong tước, phong vị; kiến là ban phát - ruộngđất): là quá trình phong tước, phong vị và ban phát ruộng đất cho nhau
Lãnh địa phong kiến: là vùng đất riêng của lãnh chúa phong - kiến Giai cấp: là tập hợp người đông đảo có địa vị như nhau trong - hệ thốngsản xuất, có quyền lợi chung, phân biệt với tập hợp người khác
Tầng lớp: Tập hợp người thuộc một hoặc nhiều giai cấp trong - xã hội
có địa vị xã hội và những lợi ích như nhau
Văn hóa: Là những giá trị vật chất và tinh thần do con người - sáng tạo trong quá trình lịch sử
Văn hiến: Truyền thống văn hóa lâu đời và tốt đẹp
Ngụ binh ư nông: Cho quân lính luân phiên nhau về quê làm - ruộng ở làng xã trong thời bình Lúc chiến tranh tất cả đều ra trận
Niên hiệu: Danh hiệu của vua được đặt khi lên ngôi để th ần - dân trongnước gọi, đồng thời để tính năm trị vì
Quân chủ (quân là vua, chủ là làm chủ): Là vua đứng đầu một - quốcgia
Kháng chiến: Chiến đấu tự vệ của một quốc gia hoặc một dân - tộcchống xâm lược vũ trang, bảo vệ chủ quyền quốc gia và toàn vẹn lãnh thổ
Khởi nghĩa: Một trong những phương thức đấu tranh cao nhất - của dântộc hoặc giai cấp bị áp bức nhằm lật đổ bộ máy thống trị cũ, hoặc đánh đuổi giặc ngoại xâm
Cải cách: Sự sửa đổi, cải thiện một số mặt của đời sống xã - hội màkhông động tới nền tảng của chế độ xã hội hiện hành
Cách thứ hai: Giáo viên giúp học sinh hiểu khái niệm ở từng đơn vị
Trang 9phong kiến? Với câu hỏi này, nếu học sinh trả lời được thì tốt còn không giáoviên giải thích cho học sinh hiểu: Phong kiến (phong là phong tước, phong vị;kiến là ban phát ruộng đất): Là quá trình phong tước, phong vị và ban phátruộng đất cho nhau của giai cấp thống trị.
Ví dụ 2: Dạy bài 7 – NHỮNG NÉT CHUNG VỀ XÃ HỘI PHONGKIẾN, mục 3 – Nhà nước phong kiến, sau khi học sinh tìm ra kiểu nhà nước
là quân chủ giáo viên có thể hỏi: Quân chủ là gì? Giáo viên hướng dẫn họcsinh tìm hiểu khái niệm: Quân chủ (quân là vua, chủ là làm chủ): Là vua đứngđầu một quốc gia Các khái niệm này có thể có hoặc không có trong SGK,nhưng dù có hay không giáo viên cần cho học sinh khắc sâu, ghi nhớ các kháiniệm (nhưng cần tránh gây áp lực cho học sinh) Khái niệm cung c ấp cho họcsinh cần ngắn gọn, không dài dòng, dễ hiểu, tránh mơ hồ Nếu không đáp ứngđược yêu cầu này rất dễ phản tác dụng: học sinh khó nhớ, tăng dung lượngkiến thức bài học, học sinh sợ môn sử,
Để học sinh nhớ tốt, trong dạy học lịch sử, cần tìm hiểu khái niêm, giáoviên nên đặt câu hỏi để học sinh tự tìm hiểu trước Nếu học sinh trả lời đúngthì cần tuyên dương và khuyến khích bằng điểm số Làm như vậy sẽ để lại ấntượng sâu sắc hơn là giáo viên tự cung cấp cho học sinh
b Nhận ra sự giống nhau và khác nhau
Nhận ra sự giống nhau và khác nhau, trong thực tế được xem là cốt lõicủa tất cả các nhận thức Thực chất nhận ra sự giống nhau và khác nhau làcách gọi khác của quá trình so sánh Chìa khóa giúp cho so sánh có hiệu quả
là nhận ra những đặc tính quan trọng của sự việc hiện tượng Những đặc tínhquan trọng này được dùng như cơ sở cho việc nhận ra sự giống nhau và khácnhau Vận dụng phương pháp so sánh trong dạy học lịch sử, giáo viên phảichỉ ra cho học sinh những đối tượng để so sánh và những tiêu chí làm cơ sở sosánh
Ví dụ:
Trang 10- Đối tượng so sánh: văn hoá, quân đội, luật pháp, …
- Tiêu chí so sánh: nội dung của các bộ luật (luật pháp), các bộ phậnquân (trong quân đội), … Những bài tập loại này hướng học sinh vào nhữngkết luận mà giáo viên muốn đạt tới Do đó loại bài tập này thường được dùngkhi mục tiêu của giáo viên là muốn học sinh đạt đến một nhận thức chung vềnhững sự giống nhau và khác nhau của các đối tượng được đưa gia
Ví dụ: Có thể so sánh nội dung của các bộ luật thời Lý (Hình thư), Trần(Quốc triều hình luật), Lê Sơ (Hồng Đức) về nội dung để thấy sự tiến bộ quatừng triều đại – vấn đề cần đạt tới
Để sử dụng so sánh có hiệu quả, cần kèm theo việc trao đổi và thảoluận của học sinh Để học sinh tập trung ghi nhớ những điểm giống nhau vàkhác nhau nào đó, sau khi học sinh tìm hiểu xong, giáo viên cần kết luận vàkhái quát Nếu mục tiêu bài học là khuyến khích những ý kiến phong phú củahọc sinh thì giáo viên cần để cho học sinh tự khái quát Trong quá trình dạyhọc, giáo viên cần sử dụng phương pháp so sánh sao cho phù hợp mới manglại hiệu quả cao
Thứ nhất: Nếu đó là một đơn vị bài học cụ thể, nội dung đơn giản thì
các tiêu chí so sánh cũng phải đơn giản (ít tiêu chí), đó có thể là một hoặc haitiêu chí, so sánh giữa bài này với bài khác hoặc trong một bài
Ví dụ 1: Dạy bài 4 – TRUNG QUỐC THỜI PHONG KIẾN, mục 1 –
Sự hình thành xã hội phong kiến ở Trung Quốc, giáo viên có thể đặt câu hỏi:Theo em xã hội phong kiến ở Trung Quốc hay ở châu Âu hình thành sớmhơn? Cụ thể? Học sinh dễ dàng trả lời: XHPK ở Trung Quốc hình thành sớmhơn, vào thế kỉ III TCN, còn ở châu Âu mãi đến thế kỉ V mới hình thành Từ
đó giáo viên kết luận Tương tự như vậy, giáo viên có thể cho học sinh sosánh thời gian hình thành xã hội phong kiến của châu Âu, Trung Quốc, cácnước Đông Nam Á, Ấn Độ, Việt Nam ở các bài tiếp theo Theo đà đó các em
sẽ không cần cố ý ghi nhớ cũng sẽ nhớ vì thông tin được lặp lại nhiều lần Sau
Trang 11mỗi câu hỏi giáo viên phải đưa ra kết luận cuối cùng cho học sinh Thực tếnhiều học sinh khi học xong chương trình lịch sử lớp 7 không trả lời câu hỏi
về thời gian hình thành xã hội phong kiến như trong chương trình Cho nênviệc cho học sinh nắm điều này là rất quan trọng Và so sánh đã góp phần giảiquyết được vấn đề này
Ví dụ 2: Cũng trong bài 4 nhưng ở mục 2 – Xã hội Trung Quốc thờiTần – Hán, giáo viên cho học sinh so sánh thời gian tồn tại của nhà Tần vànhà Hán Từ đó đi vào tìm hiểu nguyên nhân của hiện tượng đó
Thứ hai: Đơn vị bài học là những bài khái quát, ôn tập thì nội dung so
sánh cần phức tạp hơn, nhiều tiêu chí hơn Các tiêu chí đó khái quát cho mộtphần hay cả một chương Giáo viên cần sắp xếp những điểm giống nhau vàkhác nhau thành một bảng hay biểu đồ sẽ giúp học sinh hiểu tốt hơn và sửdụng kiến thức đó tốt hơn Trong dạng đơn vị bài học này để không mất thờigian giáo viên nên sử dụng bảng phụ trên đó kẻ bảng và ghi các tiêu chí sosánh Giáo viên chỉ đặt câu hỏi để học sinh lên bảng điền thông tin, từ đó tìm
Trên cơ sở này giáo viên đặt câu hỏi để học sinh trình bày từng tiêu chỉ
so sánh Từ đó cho học sinh rút ra nhận xét, bổ sung Giáo viên kết luận Nhưvậy cơ bản giải quyết được vấn đề của bài học rõ ràng, ngắn gọn Nội dung cụthể của bảng:
Đặc điểm XHPK Phương Đông XHPK Phương Tây
Cơ sở kinh tế Nông nghiệp đóng kín Nông nghiệp đóng kín
Trang 12trong công xã nông thôn trong Lãnh điaCác giai cấp cơ bản Địa chủ và Nông dân
lĩnh canh
Lãnh chúa và nông nô
Phương thức bóc lột Tô, thuế Địa tô
Thể chế nhà nước Quân chủ chuyên chế
tập quyền
Quân chủ chuyên chế phân quyền
Ví dụ 2: Bài 17 – Ôn tập chương II và chương III , phần bài tập về nhà,giáo viên hướng dẫn học sinh về nhà lập bảng: Thành tựu Thời Lý Thời TrầnNhận xét về : Kinh tế - Văn hóa - Giáo dục – Khoa học – Nghệ thuật - Phápluật Sau khi giải quyết các vấn đề trên lớp giáo viên yêu cầu học sinh trìnhbày phần bài tập về nhà Những học sinh khác nhận xét, bổ sung Cuối cùnggiáo viên kết luận và đưa ra bảng đáp án đúng cho bài tập này
Như vậy, “Nhận ra sự giống nhau và khác nhau” rất dễ sử dụng vàmang lại hiệu quả cao Sử dụng nó giáo viên có thể phát huy khả năng nhậnbiết, đánh giá, nhận xét vấn đề của học sinh
c Khái quát nội dung bằng giàn ý:
Biện pháp này chỉ vận dụng trong phần: Lịch sử Việt Nam Trong quátrình học sinh học phần: Tập làm văn ở môn Ngữ văn, giáo viên thường chohọc sinh nắm giàn bài ở mỗi thể loại (tự sự, nghị luận, thuyết minh, …), trên
cơ sở đó học sinh làm bài tập làm văn tốt hơn Ngữ văn là môn học có tínhtrìu tượng cao hơn lịch sử mà vẫn vận dụng dàn ý vậy tại sao ta không ápdụng biện pháp này vào dạy học lịch sử - môn học có tính thực tế cao hơn?
Việc sử dụng giàn ý trong dạy học lịch sử lớp 7 là điều hoàn toàn mới
mẻ Và có lẽ có người cho rằng đây là việc làm không hợp lí, thậm chí khônghiệu quả, chỉ mất thời gian, … Thực tế không phải như vậy, với cách làm nàygiáo viên sẽ phát huy được nhiều phẩm chất, đặc biệt là vai trò chủ thể củacác em trong học tập Trên cơ sở dàn ý học sinh sẽ chủ động tìm ra tri thứckhông cần sự can thiệp nhiều từ giáo viên Từ đây giáo viên có thể đi sâu vàovấn đề giúp học sinh nắm vững tri thức hơn Tuy nhiên trong lịch sử 7 không
Trang 13phải ở nội dung nào cũng có thể khái quát được thành dàn ý mà chỉ có một sốnội dung sau có thể khái quát thành giàn ý: kinh tế, xã hội, văn hóa, một cuộckháng chiến (hoặc khởi nghĩa), … bởi đây là những nội dung tương đối ổnđịnh, không có thay đổi nhiều Khi sử dụng biện pháp này trong những tiếtđầu giáo viên làm mẫu để học sinh có thể học theo Những tiết tiếp theo giáoviên chỉ việc hướng dẫn học sinh tự thực hiện theo dàn ý.
- Thủ công nghiệp nhà nước như thế nào? Có những nghề nào?
- Nghề thủ công trong nhân dân ra sao? Có những nghề nào?
+ Thương nghiệp:
- Chợ búa, các trung tâm buôn bán hình thành ở đâu?
- Những trung tâm buôn bán lớn?
- Buôn bán với những nước nào?
* Trình bày một cuộc kháng chiến (hoặc cuộc khởi nghĩa)
Trang 14- Tôn giáo nào phát triển? - Các hình thức sinh hoạt văn hóa dân gian?
- Kiến trúc có những công trình nổi tiếng nào?
- Điêu khắc có những công trình nào? Trình độ ra sao?
* Luật pháp
- Ban hành bộ luật nào?
- Một số nội dung của bộ luật đó?
- So sánh với bộ luật của triều đại trước? Nhận xét?
Cách cung cấp cho học sinh những giàn ý này: Đầu năm giáo viêncung cấp cho học sinh bản đã in ra trên giấy A4, yêu cầu học sinh xem và ghinhớ dần Hoặc đến nội dung nào thì ở tiết đầu tiên cung cấp cho học sinh dàn
ý đó Từ đó học sinh sẽ sử dụng ở những tiết tiếp theo Nếu học sinh nhớđược thì tốt, nếu không nhớ được thì đến nội dung nào đưa giàn ý đó ra xem
và làm theo yêu cầu Giáo viên cần lưu ý với học sinh rằng, các dàn ý khôngphải là cố định tuyệt đối mà có sự thay đổi nhưng dễ nhận biết Có thể một ýtrong giàn ý được trình bày thành một mục riêng, có những ý có thể không cótrong giàn ý, … và nếu điều đó xảy ra giáo viên phải lưu ý ngay cho học sinh
ở nội dung đó trong tiết học Việc làm này sẽ có ý nghĩa hơn, hiệu quả giáodục cao hơn sau khi học sinh trình bày nội dung đó giáo viên cho học sinhđánh giá, nhận xét vấn đề Đặc biệt kết hợp với biện pháp so sánh đã trình bày
ở trên để cho học sinh thấy sự khác nhau ở các nội dung đó qua mỗi triều đại
cụ thể
Ví dụ cụ thể để minh họa: