bai 23: tac dung tu cua dong dien. tu truong

* Bài 21.3 SBT: + Dựa vào sự định hướng của thanh nam châm khi được đặt tự do trên Trái đất: Cực chỉ phương Bắc địa lí là từ cực Bắc, cực chỉ phương Nam địa lí là từ cực Nam + Dựa vào s

KiÓm tra bµi cò

- Nam châm là gì? Hãy kể các loại nam châm thường gặp? Trả lời bài 21.1 (SBT)?

- Nam châm là vật có đặc tính hút sắt hoặc bị sắt hút.

- Các dạng nam châm thường gặp là: Kim nam châm, thanh nam châm thẳng và nam châm hình móng ngựa (nam châm chữ U).

- Bài 21.1: Đưa thanh nam châm lại gần quả đấm cửa Nếu thấy quả đấm cửa nào bị thanh nam châm hút thì

nó được làm bằng sắt mạ đồng còn qủa đấm nào không

bị nam châm hút thì đó là quả đấm bằng đồng.

Đáp án:

* Bài 21.3 (SBT): + Dựa vào sự định hướng của thanh nam châm khi được đặt tự do trên Trái đất: Cực chỉ phương Bắc địa

lí là từ cực Bắc, cực chỉ phương Nam địa lí là từ cực Nam

+ Dựa vào sự tương tác giữa hai nam châm: Dùng một nam châm khác đã biết các từ cực đưa lại gần: Nếu đẩy nhau chứng tỏ các cực gần nhau cùng tên, nếu hút nhau chứng tỏ các cực gần nhau khác tên

- Nêu đặc điểm của nam của nam châm? Trả lời bài 21.3 (SBT)?

* Đặc điểm của nam châm:

- Bất kì nam châm nào cũng có hai cực: Một cực gọi là cực bắc, cực kia gọi là cực nam

- Hai nam châm đặt gần nhau thì tương tác với nhau: các cực cùng tên thì đẩy nhau, các cực khác tên thì hút nhau

Đáp án:

Ở lớp 7 chúng ta đã biết, cuộn dây có dòng điện chạy qua có tác dụng từ Phải chăng chỉ có dòng điện chạy qua cuộn dây mới có tác dụng từ? Nếu dòng điện chạy qua dây dẫn thẳng hay dây dẫn

có hình dạng bất kì thì nó có tác dụng từ hay không?

- Kim nam châm song song với dây AB

- Kim nam châm không còn song song với dây AB mà bị lệch đi theo một phương xác định.

- Kim nam châm trở về vị trí ban đầu (song song với dây AB)

Tiến hành TN:

Bước 1: Mắc mạch điện theo hình 22.1 (SGK) (căng dây AB

song song với kim nam châm).

Bước 2: Đóng công tắc K: Quan sát hiện tượng xảy ra với kim nam châm?

Bước 3: Ngắt (mở) công tắc K: Quan sát hiện tượng xảy ra với kim nam châm?

Kết quả TN:

A

- Khi chưa cho dòng điện

chạy qua dây AB:

- Khi cho dòng điện chạy

qua dây AB:

- Khi ngắt dòng điện

chạy qua dây AB:

A

Mục đích của TN: Phát hiện ra tác dụng từ của

dòng điện chạy qua dây dẫn thẳng.

Dụng cụ: 1 dây dẫn thẳng (AB), 1 kim nam châm

có thể quay tự do trên 1 trục thẳng đứng, 1 nguồn điện, 1 công tắc, 1 ampe kế, 1 biến trở, các đoạn dây nối.

- Đưa một kim nam châm

(gọi là nam châm thử) được

đặt tự do trên trục thẳng đứng,

đang chỉ hướng Nam-Bắc

đến các vị trí khác nhau xung

quanh dây dẫn có dòng điện

hoặc xung quanh thanh nam

châm

C2: Có hiện tượng gì xảy ra với kim nam châm?

Trả lời: Kim nam châm lệch khỏi hướng Nam - Bắc

Thí nghiệm 1:

S

N

Trả lời: Kim nam châm luôn chỉ một hướng xác định

- Thớ nghiệm 2:

- ở mỗi vị trí sau khi nam châm đã đứng yên, xoay cho nó

lệch khỏi hướng vừa xác định, buông tay Nhận xét hướng

của kim nam châm sau khi đã trở lại vị trí cân bằng.

Bài 22.1 (SBT): Trong thí nghiệm phát hiện ra tác dụng

từ của dòng điện, dây AB được bố trí như thế nào?

A Tạo với kim châm một góc bất kì.

B Song song với kim nam châm.

C Vuông góc với kim nam châm.

D Tạo với kim nam châm một góc nhọn

Bài 22.5 (SBT): Dựa vào hiện tượng nào dưới đây mà kết luận rằng dòng điện chạy qua dây dẫn thẳng có từ trường?

A Dây dẫn hút nam châm lại gần nó

B Dây dẫn hút các vụn sắt lại gần nó

C Dòng điện làm cho kim nam châm để gần và song song với

nó bị lệch khỏi hướng Bắc Nam ban đầu

D Dòng điện làm cho kim nam châm luôn luôn cùng hướng với dây dẫn

C4: Nếu có một kim nam châm thì em làm

thế nào để phát hiện ra trong dây dẫn AB có

dòng điện hay không?

C4:Đặt kim nam châm lại gần dây dẫn AB Nếu kim nam châm lệch khỏi hướng Nam- Bắc thì dây dẫn AB có dòng điện chạy qua và ngược lại

C5: Thí nghiệm nào đã làm với nam châm

chứng tỏ xung quanh Trái Đất có từ trường?

C5:Đó là thí nghiệm

đặt kim nam châm ở trạng thái tự do, khi đã

đứng yên, kim nam châm luôn chỉ hướng Nam – Bắc

C6:Tại một điểm trên bàn làm việc, người ta

thử đi thử lại vẫn thấy kim nam châm luôn

nằm dọc theo một hướng xác định, không

trùng với hướng Nam – Bắc Từ đó có thể

rút ra kết luận gì về không gian xung quanh

kim nam châm ?

C6: Không gian xung

quanh kim nam châm có

từ trường







Có thể em chưa biết

- Thí nghiệm trên hình 22.1 được gọi là thí nghiệm ơ-xtet do nhà bác học người Đan Mạch H.C Ơ –xtet (1777 – 1851) tiến hành vào năm 1820 Phát kiến của ông về sự liên hệ giữa điện và từ (mà hàng ngàn năm về trước con người vẫn coi là hai hiện tượng tách biệt, không có liên hệ gì với nhau), mở đầu cho bước phát triển mới của điện từ học thế kỉ XIX và XX Thí nghiệm về tác dụng từ của dòng điện của Ơ – xtet

là cơ sở cho sự ra đời của động cơ điện.

Từ trường thường được phát hiện ở khu vực:

- Lân cận các đường dây cao thế

- Các dây tiếp đất của hệ thống thu lôi.

- Các dây tiếp đất của các thiết bị điện.

- Khu vực xung quanh thiết bị điện đang vận hành: màn hỡnh máy vi tính, đồng hồ điện, máy sấy tóc, điện thoại di động…

- Không nên ngủ gần các thiết bị điện.

- Giữ khoảng cách với đầu máy video ít nhất là 4; 5 mét, hãy tắt đầu máy khi không sử dụng.

- Không ngồi gần phiá sau màn hỡnh vi tính.

- Sử dụng điện thoại di động hợp lí, đúng cách; không sử dụng điện thoại di động để đàm thoại quá lâu (hàng giờ) để giảm thiểu tác hại của sóng điện từ đối với cơ thể, tắt điện thoại khi ngủ hoặc để xa người.

- Giữ khoảng cách gi a các trạm phát sóng phát thanh ữ , truyền hỡnh một cách thích hợp.

- Tăng cường sử dụng truyền hỡnh cáp, điện thoại cố định; chỉ

sử dụng điện thoại di động khi thật cần thiết.

một số hình ảnh về từ trường

Từ trường của dây dẫn Từ trường của Trái Đất

Từ trường của Trái Đất

Từ trường của Trái Đất 2

Từ trường của Trái Đất

L Ự C T Ừ

T Á C D Ụ N G T Ừ

T R Á I Đ Ấ T

V Ậ T L I Ệ U T Ừ

Ơ -X T E T

L A B À N

8 ơ ? ? ? ? ? ? ? ?

T Ừ T R Ừ Ơ N G

? ? ? ? ? 5 ơ

1

2

3

4

5

6

7

8

C3 Dịng điện cĩ thể làm quay kim nam châm, ta nĩi dịng điện cĩ tác dụng gì?

? ? ? ? ? ? ? ? ? 9 ơ

? ? ? ? ? ? ? 7 ơ

? ? ? ? ? 5 ơ

? ? ? ? ? ? ? ? ? 9 ơ

? ? ? ? ? 5 ơ

G I Ả N G T Ố T

Trị chơi ơ chữ

? ? ? ? ? ? ? ? ? ? 10 ơ

N A M C H Â M T H Ử

C4 Vật được coi như một nam châm khổng lồ?

C5 Tên gọi chung của những vật liệu mà nam châm cĩ thể hút?

C6 Tên của nhà vật lý học người Đan Mạch đã tiến hành thí nghiệm 22.1 ở bài học

đầu tiên?

C8 Để các em học sinh hiểu bài tốt thì giáo viên phải giảng bài như thế nào?

GHI NHớ

• Không gian xung quanh nam châm, xung quanh dòng điện tồn tại một từ trường Nam châm hoặc dòng điện

đều có khả năng tác dụng lực từ lên kim nam châm đặt gần nó.

• Người ta dùng kim nam châm (gọi là nam châm thử) để nhận biết từ trường.

Hướng dẫn về nhà

- Học bài, đặt và trả lời cho cỏc kiến thức của

bài.

- Nghiên cứu trước Bài 23: “Từ phổ - đường sức

từ“.

C¸m ¬n thÇy c« vµ c¸c

em!