TÌNH HUỐNG:THUYẾT MINH VỀ DI TÍCH LỊCH SỬ MIẾU BẢO HÀ – NGÔI MIẾU CỔCỦA XÃ ĐỒNG MINH HUYỆN VĨNH BẢO THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

1.TÊN TÌNH HUỐNG:THUYẾT MINH VỀ DI TÍCH LỊCH SỬ MIẾU BẢO HÀ – NGÔI MIẾU CỔ CỦA XÃ ĐỒNG MINH HUYỆN VĨNH BẢO THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG.. Sau khi được trải nghiệm cùng ông về chúng em cứ bâng khu

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HẢI PHÒNG PHÒNG GD- ĐT QUẬN HỒNG BÀNG TRƯỜNG THCS HỒNG BÀNG

Thông tin học sinh:

1 Họ và tên: Nguyễn Thị Trang Nhung Giới tính: Nữ

Ngày sinh: 16-12-2001 Lớp: 9A4

Điện thoại: 01288494397

2 Họ và tên : Phan Minh Đức Giới tính: Nam

Ngày sinh: 25-09-2002 Lớp: 8A5

Điện thoại: 0913243886

Thông tin về giáo viên hướng dẫn:

Họ và tên: Nguyễn Thị Thư Giảng dạy môn: Ngữ văn, Lịch sử.Ngày sinh: 05- 10 - 1978 Giới tính: Nữ

Điện thoại: 0944308066 Email: thubahp@gmail.com Thông tin về đơn vị quản lý trực tiếp học sinh dự thi:

1.TÊN TÌNH HUỐNG:

THUYẾT MINH VỀ DI TÍCH LỊCH SỬ MIẾU BẢO HÀ – NGÔI MIẾU CỔ CỦA XÃ ĐỒNG MINH HUYỆN VĨNH BẢO THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG.

Kỳ nghỉ hè vừa qua, chúng em được bố mẹ cho về quê chơi với ông bà Trong

kì nghỉ hè đó, em được ông ngoại dẫn đi thăm làng nghề tạc tượng và ngôi miếu cổcủa xã Sau khi được trải nghiệm cùng ông về chúng em cứ bâng khuâng tự hỏi : Liệu

có bao nhiêu bạn học sinh như chúng em mà chưa biết về truyền thống của quê mình,cũng như có bao nhiêu bạn đã từng đọc “Thần đồng đất Việt”, đã từng xem múa rốicạn hay ngắm những pho tượng về các quan văn, quan võ, ông phỗng, về các photượng biết chuyển động … trên khắp Việt Nam, có bao giờ tự hỏi nguồn gốc có từlàng quê nào ? Chúng em thấy mình có trách nhiệm giới thiệu tới các bạn về ngôimiếu cổ cũng như làng nghề tạc tượng của quê mình

2 MỤC TIÊU GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG

Thứ nhất: Cần tìm hiểu về vị trí địa lí, sự hình thành của xã Đồng Minh –

Vĩnh Bảo – Hải Phòng

Thứ hai: Nguồn gốc, quá trình hình thành phát triển ngôi miếu cổ và làng nghề

tạc tượng Bảo Hà

Thứ ba: Biết vận dụng kiến thức các môn Ngữ văn, Giáo dục công dân, Lịch

sử, Địa lí, Vật lí… để tìm hiểu, thuyết minh đồng thời thể hiện sự tự hào về di tíchlịch sử và làng nghề tạc tượng của xã Đồng Minh

Thứ tư: Có ý thức, trách nhiệm với bản thân, gia đình, xã hội, biết kế thừa vàphát huy được các truyền thống quí báu của dân tộc về lòng yêu nước và tinh thần bấtkhuất trước kẻ thù xâm lược, các lễ hội truyền thống, với tài hoa của các nghệ nhântạc tượng

3 TỔNG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN VIỆC GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG

3.1 Thành lập nhóm nghiên cứu:

Gồm hai thành viên: Nguyễn Thị Trang Nhung – Học sinh lớp 9A4, Phan MinhĐức - Học sinh lớp 8A5 – Trường THCS Hồng Bàng

3.2 Tiến hành nghiên cứu:

Bằng các phương pháp:

- Tìm hiểu đối tượng: Quan sát, thu thập thông tin, tìm hiểu tư liệu liên quan quasách báo, mạng xã hội, phỏng vấn những gia đình có nhiều đời sống ở Đồng Minh

- Phân tích,đánh giá: Phân tích cụ thể về nguồn gốc hình thành và phát triển

của làng nghề tạc tượng, ngôi miếu cổ ; lễ hội của thôn, bày tỏ quan điểm về vấn đềnghiên cứu

- Tích hợp: Tích hợp những điều đã biết, đã học, kiến thức liên môn với thực

tế đời sống

3.3 Tổng hợp nghiên cứu và đề ra giải pháp :

- Vận dụng kiến thức liên môn để nghiên cứu và giải quyết tình huống: + Môn Ngữ Văn: Nắm các kĩ năng viết văn Thuyết minh, Nghị luận để viết

bài Bài thuyết trình có bố cục rõ ràng, diễn đạt mạch lạc, lập luận chặt chẽ …

+ Môn Lịch sử: Biết được nguồn gốc ra đời và phát triển của làng nghề tạc

tượng, lễ hội của thôn, ngôi miếu cổ Bảo Hà

+ Môn Địa lí: Xác định được vị trí địa lí, địa hình, đặc điểm phát triển kinh tếcủa thôn Bảo Hà xã Đồng Minh

+ Môn Vật lí: Sử dụng cơ học để giải thích hiện tượng : Tượng Đức Lang đứnglên ngồi xuống (chuyển động cơ học)

+ Môn Giáo dục công dân : Giữ gìn và phát huy những di tích lịch sử của dântộc Bồi đắp tình yêu quê hương , đất nước

+ Môn Âm nhạc : Biết được nguồn gốc nghệ thuật múa rối cạn Âm nhạc trong

Đồng Minh là tên của một xã thuộc huyện Vĩnh Bảo, nằm ở vùng đất cực Namthành phố Hải Phòng Đồng Minh thuộc địa bàn tổng An Lạc, huyện Vĩnh Lại, phủ

Hạ Hồng xưa Tổng này thời nhà Nguyễn (1802 – 1945) gồm 7 xã: An Lạc, LinhĐông, Linh Động, Thâm Động, Quán Khái, Phần Thượng, Hà Cầu Đời Đồng Khánh,

xã Linh Động đổi là Bảo Động (tức Bảo Hà sau này) Thôn Từ Lâm trước đây là một

xã tên gọi là Từ Đường, thuộc tổng Kê Sơn, đời Đồng Khánh, xã Từ Đường đổithành Từ Lâm như ngày nay

Vùng đất Đồng Minh do phù sa sông Hóa, một chi lưu của sông Thái Bình bồiđắp không đều, một nửa là gò đống còn lại là ruộng trũng, đầm ao, kênh mươngchằng chịt Nhân dân địa phương còn truyền tụng câu đối mô tả quê hương như sau:

"Hà Cầu đại bút lâm giang Bảo Động quần ngư ẩm thủy”.

(Nghĩa là: thôn Hà Cầu có những gò đống nổi lên như cây bút lớn bên sông và địa hình thôn Bảo Động giống như đàn cá đang uống nước).

Miếu Bảo Hà thuộc xã Đồng Minh, huyện Vĩnh Bảo, cách trung tâm thành phốHải Phòng khoảng 40km theo quốc lộ 10 Miếu Bảo Hà còn gọi là miếu Ba Xã, bởixưa kia, nó là trung tâm tín ngưỡng chung cho cả 3 xã Linh Động, Hà Cầu và MaiYên Miếu Bảo Hà còn có tên là miếu Linh Lang Người địa phương quen gọi là miếu

Cả nhằm khẳng định vai trò đứng đầu của nó trong sinh hoạt văn hoá tín ngưỡng

Miếu Bảo Hà

3.4.1.2 Sự kiện nhân vật lịch sử

Miếu Bảo Hà thờ hai vị có công với dân làng là Linh Lang và Nguyễn Công Huệ.Trước kia tượng Nguyễn Công Huệ thờ ở điện gần miếu Bảo Hà Trong kháng chiếnchống Pháp điện bị dỡ bỏ, nhân dân địa phương chuyển tượng vào miếu phối thờ

Theo giáo sư Trần Quốc Vượng và ông Vũ Tuấn Sán trong cuốn “Hà Nội nghìn xưa” thì Linh Lang là hoàng tử Hoàng Châu, con vua Lý Thái Tông, sinh ra ở

trại Thủ Lệ (Cầu Giấy - Hà Nội) Ông còn là một vị tướng đã tham gia nhiều trậnđánh quân Tống xâm lược trên phòng tuyến sông Như Nguyệt và đã anh dũng hysinh Sau khi hy sinh, ông được nhân dân nhiều nơi lập đền thờ, được triều đìnhphong kiến nhà Nguyễn sau này phong Thượng đẳng thần

Về Nguyễn Công Huệ, theo truyền thuyết dân gian, thuở giặc Minh đô hộ nước

ta (1407-1427), chúng đã bắt một số thanh niên trai tráng trong làng đi lao dịch vàđưa sang Trung Quốc, trong đó có Nguyễn Công Huệ Sống trong cảnh xa xứ, nhưng

Nguyễn Công Huệ là người có tấm lòng yêu nước, luôn đau đáu nhớ về quê hương,mong một ngày được trở lại Trong những ngày lưu lạc trên đất khách quê người, vớibao đắng cay và tủi nhục, ông đã học hỏi và trau dồi được một số nghề như: tạctượng, sơn mài để kiếm sống Sau này, khi trở về quê hương, ông đem những nghề

đã học được truyền lại cho dân làng, trong đó có nghề tạc tượng Nguyễn Công Huệđược dân làng tôn là ông tổ của nghề tạc tượng Đồng Minh,Vĩnh Bảo Sau khi mất,

để tưởng nhớ công ơn truyền nghề của Nguyễn Công Huệ, bà con trong làng đã gópcông của xây dựng điện thờ Thánh sư

Tượng Nguyễn Công Huệ Tượng Linh Lang Đại Vương

3.4.1.3 Khảo tả di tích

Qua những biến thiên của thời gian và lịch sử, miếu Bảo Hà không còn nguyênvẹn mà chủ yếu là những giá trị về mặt kiến trúc còn tồn tại đến ngày nay mang đậmphong cách Nguyễn Theo ghi chép trên xà nóc thì lần trùng tu gần đây nhất là vàonăm 1989 Kiến trúc trước đây theo kiểu tiền nhất hậu đinh gồm 3 toà nhà, toà ngoàigọi là tiền đường (hay cung nhất) 5 gian, toà trong gọi là đại bái (hay cung nhì) cũng

5 gian và hậu cung là 2 gian chuôi vồ phía sau Nhưng trong kháng chiến chống Pháp

đã mất đi toà tiền đường và một số đồ tế tự Kiến trúc hiện đại của miếu theo kiểuchữ đinh (J), miếu quay về hướng tây nam, mái lợp ngói mũi hài, hồi đối xây tườnggạch theo kiểu bổ trụ, giật tam cấp tạo cho toà nhà có vẻ vững chắc Nghệ thuật trangtrí ở đây rất tỷ mỉ, công phu, thể hiện chủ yếu ở các rường, đấu, kẻ bẩy, y môn Ngoài

ra, ở bảy hiên phía trước toà tiền đường hai mặt khắc nổi hình rồng, hoa lá cách điệu

Miếu Bảo Hà là di tích có nhiều di vật tiêu biểu cho từng thời kỳ lịch sử củadân tộc, đặc biệt là hệ thống tượng bố trí như một triều đình thu nhỏ gồm vua, quan

tứ trụ, cung nữ và gia nô phục dịch Đây là nơi diễn ra các hoạt động văn hoá, tínngưỡng của nhân dân địa phương và các phường thợ điêu khắc Hiện nay miếu Bảo

Hà còn giữ được 4 đạo sắc phong vào các thời Cảnh Thịnh (1796), Tự Đức (1850),Duy Tân (1910) và Khải Định phong cho Linh Lang là Thượng đẳng thần

Du khách thập phương sẽ không khỏi ngạc nhiên khi đến thăm ngôi miếu cổ nàybởi một pho tượng kỳ lạ có thể ngồi xuống đứng lên như người thật Không giốngnhư các pho tượng tại nhiều đền đài, miếu mạo, bức tượng thờ Đức Linh Lang đạivương ở miếu Bảo Hà trong tư thế ngồi trên ngai, tay cầm văn tự có thể chuyển động,bỗng dưng đứng lên một cách nhẹ nhàng, khoan thai, rồi lại từ từ ngồi xuống TượngLinh Lang đại vương trong hậu cung của Tam xã thượng đẳng từ là một bức tượngđộc đáo, hiếm gặp trong số những bức tượng hiện có ở Việt Nam Cụ Nguyễn VănNghĩa – Trưởng Ban quản lý di tích miếu Bảo Hà cho biết “Miếu Bảo Hà có không

gian kiến trúc không lớn nhưng ở đây, dân làng còn lưu giữ được nhiều di tích quýtiêu biểu cho nghệ thuật điêu khắc qua nhiều thế hệ của người Linh Động, Hà Cầuxưa Bức tượng gần 700 tuổi này là sự sáng tạo “độc nhất vô nhị” của tổ tiên, là sựkết hợp tài tình giữa nghệ thuật tạc tượng và nghệ thuật múa rối Những nghệ nhânxưa đã sử dụng cách chuyển động trong múa rối để “thổi hồn” vào bức tượng để trởnên kỳ lạ, huyền bí Người dân ở vùng này coi đây là một báu vật, biểu tượng củamột ngôi làng truyền thống” Bí mật về sự chuyển động của bức tượng Đức LinhLang đại vương nằm ở cánh cửa ngay điện thờ, khi mở dần cánh cửa thì bức tượngdần đứng lên nhưng khi khép lại thì bức tượng lại trở về tư thế ngồi ban đầu Sựchuyển động của bức tượng đã khiến cho những người đến đây trầm trồ khen ngợi về

sự tài hoa của người thợ làng Bảo Hà và làm cho ngôi miếu này trở nên linh thiêng.Nghề tạc tượng và múa rối là nghề truyền thống biểu hiện sinh động cho tinh thầnđoàn kết trong cộng đồng cư dân trồng lúa nước, là điển hình của một làng quê yêunghệ thuật của huyện Vĩnh Bảo, Hải Phòng

Trong miếu Bảo Hà không những có pho tượng Linh Lang đại vương độc đáo màcòn có giếng bán nguyệt cũng rất thú vị Giếng nằm trong miếu ngay phía trước củapho tượng, điều thú vị của pho tượng là khi thả bưởi xuống, bưởi sẽ trôi ra con sôngVĩnh Chinh (nay là sông Hóa) cách đấy 1km Hiện nay con sông đã bị lấp đi nên bưởichỉ có thể trôi cách đấy khoảng 400 – 500m.Chú Vưng cho biết: “Không phải ai thảbưởi mà bưởi cũng nổi (ra sông), còn tùy thuộc vào người thả bưởi, nếu người thảkhông có tâm linh thì bưởi không thể nổi được và cũng cần phải đánh trống bưởi mớitrôi được ra sông” Đánh trống không lâu, chỉ cần đánh 3 hồi trống khoảng tầm 5phút là bưởi sẽ trôi và nổi ra sông Điều thú vị ở đây là bên dưới không có một đườngống nào nhưng quả bưởi có thể trôi xa đến như vậy Chưa ai hiểu được lý do tại sao.Những bí ẩn của miếu làng Bảo Hà khiến ngôi miếu nhỏ và nằm trong một vùng quêcủa Hải Phòng thu hút được rất nhiều khách du lịch cả trong nước và quốc tế Kháchthập phương đến đây, ai cũng muốn thả bưởi để cầu nguyện cho mình; các quả bưởiđược thả phần lớn đều nổi nhờ vào sự linh thiêng của ngôi miếu

Hoạt động thả bưởi trong miếu Bảo Hà

Được Nhà nước công nhận là Di tích lịch sử cấp quốc gia năm 1991, miếu Bảo

Hà được coi là nơi hội tụ tinh hoa văn hóa làng nghề Ngôi miếu do chính bàn tay củanhững người thợ tài hoa thế kỷ XIII chạm trổ hoa văn tinh xảo, đẽo tạc những bứctượng đẹp lưu giữ cho tới muôn đời sau đã trở thành một địa điểm thăm quan thú vịtrong tuyến du lịch du khảo đồng quê của Hải Phòng

3.4.1.4 Hiện trạng di tích

Miếu Bảo Hà được xây dựng cách đây 700 năm nên không tránh khỏi sự hủyhoại của năm tháng, của khí hậu ẩm ướt xứ nhiệt đới gió mùa đã gặm mòn và phá hủycông trình quý báu của ông cha ta:

- Sự xâm thực của nước mưa đang phá hoại các cấu trúc bằng gỗ

- Một số các cột trụ bằng gỗ, cánh cửa trong miếu bị mối mọt

3.4.1.5 Trách nhiệm

Có ý thức, trách nhiệm với bản thân, gia đình, xã hội, biết kế thừa và phát huyđược các truyền thống quí báu của dân tộc về lòng yêu nước và tinh thần bất khuấttrước kẻ thù xâm lược, với tài hoa của các nghệ nhân tạc tượng

- Tôn trọng và giữ gìn các di tích lịch sử văn hóa

- Không bẻ cây hay tô vẽ làm biến dạng miếu

- Tôn trọng và thực hiện đúng nội quy khi tham quan: để rác đúng nơi quyđịnh, giữ trật tự khi hướng dẫn viên thuyết minh

- Không chê bai, đùa cợt hay ăn nói thô lỗ khi đi tham quan

- Giới thiệu cho bạn bè về hình ảnh miếu Bảo Hà của thành phố: ảnh chụp về

di tích lịch sử; giới thiệu trên mạng

- Tổ chức cho bạn bè đến thăm Miếu Bảo Hà

- Tỏ rõ thái độ không đồng tình, phê phán những hành vi xâm hại đến miếu vànhững hành vi không có ý thức bảo vệ môi trường, không tuân theo những quy địnhchung khi tham quan miếu của quê hương

- Đồng tình, ủng hộ những việc làm góp phần gìn giữ di sản văn hóa ở địaphương:

+ Ủng hộ những việc làm trùng tu, tôn tạo, mở rộng và làm đẹp khuôn viên cáckhu di sản văn hóa của địa phương: ủng hộ tiền, ngày công, mua vé xổ số, …

+ Ủng hộ và học tập những tấm gương làm việc tốt góp phần bảo vệ và giữ gìn

di sản văn hóa ở địa phương

- Áp dụng những kiến thức đã học của môn công nghệ, hóa học để chống mốimọt cho các trụ gỗ, chống dột cho mái ngói

- Áp dụng những kiến thức của môn hóa học, sinh học để làm trong sạch nước

hồ, giếng trong miếu: thả cá, sử dụng vôi bột, tạo ra hóa chất thân thiện với môitrường để làm trong sạch nguồn nước

- Áp dụng những kiến thức đã học của môn Vật lí, môn Hóa học để ủ nhữngrác hữu cơ làm phân bón cho cây trồng trong miếu.

- Trồng nhiều cây xanh, trồng hoa

3.4.2 LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG THÔN BẢO HÀ.

3.4.2.1.Mục đích

Lễ hội là một hoạt động văn hóa nhằm tôn vinh, tưởng nhớ công ơn những người

có công với nước, đồng thời để giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, quêhương Là dịp để tuyên truyền, giáo dục động viên các tầng lớp nhân dân, đặc biệt làthế hệ trẻ hướng về cội nguồn, hăng hái thi đua lao động sản xuất, học tập công tác,thực hiện tốt đường lối chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước vàcác quy định của địa phương Đồng thời nêu cao tinh thần trách nhiệm của mọi ngườivới việc gìn giữ, bảo vệ, tu tạo các di tích lịch sử văn hóa, góp phần động viên nhândân thực hiện thắng lợi nhiệm vụ phát triển kinh tế văn hóa xã hội và mục tiêu Quốcgia xây dựng Nông thôn mới trên địa bàn xã

Lễ rước Thánh được tổ chức thành hai giai đoạn:

Giai đoạn một: Gồm ba đoàn rước

Đoàn một: Gồm cán bộ và nhân dân 2 làng Quân Thiềng – Quyết Tiến và Phật

tử thôn Bảo Hà (Xuất phát từ Quân Thiềng lên nhập cùng đoàn Quyết Tiến rướchương hoa ra chùa Miễu lễ phật và thắp hương Đô đốc Quận công tại Miếu thờ Đô

Đoàn hai: Gồm cán bộ và nhân dân hai làng Song Hùng và Hồng Thái (Xuấtphát từ Hồng Thái qua Song Hùng, rước hương hoa thắp hương tại Di tích tích lịch sửĐình Từ lâm).

Đoàn ba: Gồm cán bộ và nhân dân hai làng Quyết Thắng và Đồng Tiến (Xuấtphát từ Miếu Bảo Hà, rước hương hoa ra viếng Nghĩa trang Liệt sỹ và nhận Chúc văntại UBND xã do Ông Chủ tịch UBND xã trao

Giai đoạn hai:

Sau khi các đoàn rước thắp hương tại Chùa Miễu, miếu thờ Đô đốc quận công,đình Từ Lâm và viếng Nghĩa trang Liệt sỹ xong thì nhập cùng đoàn nhận Chúc Vănthành lập một đội hình rước Chúc văn về lễ hội Đoàn rước gồm ba kiệu, các đoàn tếNam quan, Nữ quan Bảo Hà – Từ Lâm – Thâm Động các đồng chí lãnh đạo địaphương, cán bộ và nhân dân trong xã, du khách thập phương và đội trống rước, kimnhạc, đội múa Tứ linh đi trước mở đường

3.4.2.2.1.3 Lễ khai mạc:Sau khi rước Chúc văn về Miếu Bảo Hà sẽ tổ chức lễ khaimạc và là buổi lễ chính của Lễ hội tại địa điểm sân Miếu Bảo Hà

3.4.2.2.1.4 Lễ tế(Tại địa điểm Miếu Bảo Hà)

Lễ tế của các đoàn Nam quan, Nữ quan trong và ngoài xã được bắt đầu sau khikhai mạc đến hết Lễ hội Trong đội tế thường có từ 15,17 hoặc 21 người : Đứng ởchiếu giữa được gọi là mạnh bái hoặc gọi là người chủ tế Sau đó là hai người bồiđứng đằng sau Bên cạnh là một người Đông Sướng, và một người là Tây Sướng, mộtngười đọc văn Một người cầm trịch tức là người đánh trống cái điều hành đội tế Cònlại là quan tế viên từ 10 dến 12 hoặc 14 người đứng xếp hai hàng đối mặt vào nhau.Trước khi vào khoa tế người cầm trịch đánh ba hồi chín tiếng vào khóa tế để ổn địnhquan Sau đó là ba tiếng trống để hát văn thông sướng Người cầm trịch đánh haitiếng trống là lên ngạch, một tiếng trống là quan tế viên bước chân đi ngang một tuầndâng hương, ba tuần dâng rượu sau đó là đọc chúc và ẩm phước, hóa chúc ( tức hóa

văn), kết thúc là lễ tạ.(Tài liệu sưu tầm từ ông Nguyễn Văn Nội – Trưởng Ban văn hóa thôn Từ Lâm)

Trong khi tế có dâng trà, dâng rượu, đọc văn tế đều có nhạc bát âm phụ họa cùngvới chiêng trống Trong dàn nhạc bát âm phục vụ cho tế thần là tiếng kèn Dăm chủđộng dẫn nhịp có tác dụng khá lớn Đội nhạc bát âm được xếp đội hình thành các chữ