sáng kiến: DẠY TÁC PHẨM “TUYÊN NGÔN ĐỘCLẬP” CỦA HỒ CHÍ MINH (TIẾT 7,8 - PPCT LỚP 12 CƠ BẢN)

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BÌNH PHƯỚCTRƯỜNG THPT NGUYỄN HUỆ CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾNKính gửi: - Hội đồng Sáng kiến Trườ

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BÌNH PHƯỚC

TRƯỜNG THPT NGUYỄN HUỆ

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾNKính gửi:

- Hội đồng Sáng kiến Trường THPT Nguyễn Huệ;

- Hội đồng Sáng kiến Ngành Giáo dục và đào tạo Bình Phước;

- Hội đồng Sáng kiếntỉnh Bình PhướcTôi ghi tên là: Phạm Thị Thanh Hằng Sinh ngày 25 tháng 5 năm 1974

Số điện thoại: 01254983923 Email: phamthithanhhang1974@gmail.com

Trình độ chuyên môn: Thạc sĩ (Ngôn ngữ học)

Nơi công tác: Trường THTP Nguyễn Huệ - Bình Long - Bình Phước

Chức danh: Phó Hiệu trưởng

Là tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến: DẠY TÁC PHẨM “TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP” CỦA HỒ CHÍ MINH (TIẾT 7,8 - PPCT LỚP 12 CƠ BẢN) THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGƯỜI HỌC TRONG TÌNH HÌNH MỚI

Lĩnh vực áp dụng Sáng kiến: Giáo dục và đào tạo

Thời gian Sáng kiến được áp dụng:

- Tác giả Báo cáo chuyên đề về phương pháp giảng dạy tác phẩm Tuyên ngôn độc lập ở tổVăn, trường THPT Nguyễn Huệ năm 2015

- Áp dụng thử vào tháng 9 năm 2016

- Áp dụng lần đầu vào tháng 9 năm 2017

1

PHẦN MỘT: MÔ TẢ BẢN CHẤT CỦA SÁNG KIẾN

I THỰC TRẠNG TRƯỚC KHI THỰC HIỆN GIẢI PHÁP

1 TRƯỜNG THPT NGUYỄN HUỆ

Trường THPT Nguyễn Huệ là một trong 3 trường THPT của thị xã Bình Long,trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bình Phước Năm 1996 trường được thành lập và

là trường bán công có tên là THPT Bán công An Lộc Học sinh không đậu trường THPTBình Long thì vào trường THPT Bán công An Lộc Năm 2007 loại hình bán công đượcxóa bỏ, trường trở thành công lập Song, cho đến nay, chất lượng đầu vào của trường vẫnthấp vì có thêm trường THPT Chuyên Bình Long, trường THPT Thị xã Bình Long lại có

bề dày truyền thống mấy mươi năm (từ 1956 đến nay) nên học sinh khá giỏi chọn vàohai trường này Khó khăn, thách thức đó càng làm cho đội ngũ của nhà trường và họcsinh phải nỗ lực nhiều hơn

Về mặt tổ chức năm học 2017-2018: Toàn trường có 83 cán bộ, giáo viên, côngnhân viên.Trong đó: Ban Giám hiệu: 04; Giáo viên: 69; Công nhân viên: 10; Đảng viên:37; Học sinh: 947

2 THỰC TRẠNG DẠY HỌC NGỮ VĂN

Cái khó chung trong giáo dục của ta là sĩ số học sinh một lớp quá nhiều so với yêu

cầu của phương pháp, kỹ thuật dạy học theo định hướng phát triển năng lực và phẩm

chất học sinh Ở các nước tiên tiến, một lớp có từ 9 đến 25 học sinh thì các phương pháp,

kỹ thuật trải nghiệm, sáng tạo, đề án, làm việc nhóm mới có thể có hiệu quả Cácphương tiện máy móc, trang thiết bị, thư viện điện tử, câu lạc bộ, phòng thí nghiệm đầy

đủ, hiện đại có thể đáp ứng việc thực hành, ứng dụng của học sinh; các nhà hàng,khách sạn, công ty, nhà xưởng, nhà máy, khu chế xuất, khu công nghiệp có đủ cả điềukiện con người, chương trình, máy móc để hỗ trợ người học thực tế, kiến tập, thực tập,làm bản thu hoạch còn ở địa phương mình mọi thứ đều chưa có, chưa quen

Cái khó của dạy-học Ngữ văn đó là chương trình cũ (đang áp dụng) là quá tải,thời lượng cho một đơn vị kiến thức theo chương trình quá hạn hẹp

Đối tượng giáo dục của trường, trên 90% có học lực từ trung bình xuống tới yếukém nên phần lớn việc dạy Ngữ văn cũng như những môn học khác tuy giáo viên (GV)

đã hết sức cố gắng áp dụng những kỹ thuật dạy học mới song phần nhiều vẫn phải theođịnh hướng về nội dung vì chủ yếu phụ huynh cũng như học sinh chỉ muốn “đậu tốtnghiệp THPT”; học sinh lười học, thích chơi, ít thích động não, tư duy, làm việc

Hiện tại, chương trình mới để vận dụng các phương pháp, kỹ thuật theo định

hướng phát triển năng lực và phẩm chất học sinh cũng chưa được hoàn thiện, chưa được

công bố nên thực chất giáo viên nói chung và bản thân tôi cũng chỉ mới đang từng bướctìm cách vận dụng kỹ thuật mới, áp dụng thử, thực hiện trong chương trình cũ ở thời

lượng từ 1 đến 3 tiết (45 phút, 90 phút, 135 phút) cho bài học và một số tiết chuyên đềbám sát hoặc dạy thêm học thêm nhằm nâng cao, cải thiện chất lượng cho học sinh yếu,học sinh khối 12 Các bài soạn này cũng nhằm tập giợt để làm quen, chuẩn bị cho việcthực hiện tốt trong thời gian tới khi có chương trình mới Song, thiết nghĩ, việc tập giợtnày rất cần thiết để làm quen, luyện kỹ năng để sau này dùng đại trà khi có chương trìnhmới

Thực hiện đề tài này, người viết nhằm biến kiến thức VỀ ĐỔI MỚI PHƯƠNGPHÁP DẠY HỌC, KỸ THUẬT XÂY DỰNG MA TRẬN ĐỀ VÀ BIÊN SOẠN CÂUHỎI KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ TRONG MÔN NGỮ VĂN được Sở Giáo dục và đào tạoBình Phước tổ chức tập huấn từ ngày 25 đến này 27 tháng 9 năm 2017 thành việc tổchức, xây dựng bài học theo nghĩa hẹp, bài “Tuyên ngôn độc lập” (tiết 7,8 PPCT - Phầntác phẩm) của Hồ Chí Minh, thuộc chương trình Ngữ văn lớp 12 cơ bản, trong học kỳ I.Tuyên ngôn độc lập rất hay, nó cũng sẽ là một trong sáu tác phẩm bắt buộc trongchương trình ngữ văn sắp tới, có rất nhiều giá trị nhưng cũng là một văn bản khó dạy.Bởi trước tiên, đó là một văn bản mang tính lịch sử, xã hội, văn hoá, quốc gia, dân tộc

mà đặc biệt là tính chính trị, một vấn đề rộng lớn, khó tiếp cận đối với những người trẻtuổi (học sinh bậc trung học phổ thông) Mặt khác, khi tiếp cận một tác phẩm, một vănbản nào cũng phải xuất phát từ đặc trưng của thể loại Tuyên ngôn độc lập là một vănbản chính luận, sử dụng hệ thống lập luận chặt chẽ, nhiều lí lẽ, đa dạng về phương thứcbiểu hiện và các phương tiện nghệ thuật lại là Nghị luận chính trị thì thường khô khan vàkhông dễ hiểu bởi nó phát ngôn cho một tư tưởng, một quan điểm, một chủ trương, mộtlập trường xã hội nhất định, ít phù hợp với tâm lí và nhận thức của học sinh, vì thế khó đivào cảm xúc của người học trẻ tuổi; ý tưởng thâm thuý khó nắm bắt, không thể đánh giámột cách tùy tiện nên lại càng khó trong việc tiếp cận và càng khó hơn khi phải hướngdẫn những người trẻ tuổi sống trong thời bình hiện nay tiếp cận nó một cách dễ dàng

Tiếp cận đã khó, việc hình thành năng lực cảm thụ, vận dụng trong thực tế cuộcsống nhất là trong tình hình mới xét ở tất cả các khía cạnh: kinh tế, văn hóa, chính trị,

ngoại giao, tư tưởng, an ninh quốc phòng thời Hội nhập, mở cửa, Toàn cầu hóa gắn với tình hình thực tế của Diễn biến hòa bình, việc học tập “tư tưởng, đạo đức, phong cách

Hồ Chí Minh” theo chỉ thị số 05-CT/TW lại là một vấn đề vừa bức thiết vừa nan giải

Song, vì Tuyên ngôn độc lập mang nhiều giá trị to lớn mà đặc biệt là giá trị vănhọc, lịch sử, tính nhân văn, tính thời đại của tác phẩm nên nó đã trở thành một trongnhững bài học trọng tâm của chương trình ngữ văn lớp 12 nên tìm ra một giải pháp hữuhiệu cho việc thực hiện chương trình thiết nghĩ cũng là một điều hết sức quan trọng

Học văn nói chung theo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất học sinh

theo Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung ương khóa XI (Nghị quyết số

3

số 29-NQ/TW) về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu côngnghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

và hội nhập quốc tế vừa đòi hỏi đáp ứng yêu cầu của việc thi cử vừa phải đáp ứng yêucầu của việc đổi mới cũng là một bài toán khó

Tất cả những lý do trên đã thôi thúc tôi tìm đến cách thức tổ chức DẠY TÁC PHẨM “TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP” CỦA HỒ CHÍ MINH (tiết 7,8 PPCT LỚP 12

CƠ BẢN) THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGƯỜI HỌC TRONG TÌNH HÌNH MỚI sao cho phù hợp, hiệu quả, theo đúng tinh thần Nghị quyết số số 29-NQ/TW, Chiến lược phát triển giáo dục 2011-2020 theo Quyết định 711/QĐ-TTg, ngày

13 tháng 6 năm 2012 của Thủ tướng Chính phủ, Kế hoạch Thực hiện mục tiêu phát triểnbền vững lĩnh vực giáo dục và đào tạo đến năm 2025 và định hướng đến năm 2030 (Banhành kèm theo Quyết định số 2161/QĐ-BGDĐT ngày 26/6/2017 của Bộ trưởng Bộ Giáodục và Đào tạo

Thực hiện Sáng kiến này, chúng tôi muốn

(1) Đạt mục tiêu bài học (2 tiết chính khóa)

- Mức độ cần đạt: Từ những nét khái quát nhất về sự nghiệp văn học, quan điểm sángtác, phong cách nghệ thuật của Hồ Chí Minh chỉ ra được giá trị nhiều mặt và ý nghĩa tolớn của Tuyên ngôn Độc lập cũng như vẻ đẹp của tư tưởng và tâm hồn tác giả

- Trọng tâm kiến thức và kỹ năng

+ Kiến thức:

Phần một: Nguyên lí chung (Cơ sở pháp lý của Tuyên ngôn độc lập);

Phần hai: Cơ sở thực tế của Tuyên ngôn độc lập (Vạch trần những tội ác của thựcdân Pháp, Tư cách độc lập của dân tộc Việt Nam);

Phần ba: Tuyên bố về quyền tự do, độc lập và quyết tâm giữ vững nền độc lập, tự

do của toàn thể dân tộc

+ Giáo dục học sinh đạo đức, lối sống, lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm trong việc xâydựng và bảo về tổ quốc độc lập trong tình hình mới, biết sống tích cực từng ngày từnggiờ

- Định hướng góp phần hình thành năng lực:

V VỀ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG CỦA SÁNG KIẾN

- Giải pháp đã được áp dụng tại trường THPT Nguyễn Huệ và bước đầu đã nhận thấyhiệu quả khả quan

- Tác giả cũng nhận thấy, giải pháp có khả năng áp dụng rộng rãi trong các trườngTHPT Vì đề tài khá rộng, khá phong phú trên nhiều lĩnh vực của đời sống chính trị, văn hóa

xã hội; biết sắp xếp thì thời lượng dành cho việc dạy bài học này và các vấn đề liên quan khánhiều Song, quan trọng hơn là nó thực sự cần thiết trong thực tế cuộc sống mọi thời đại

- Từ một đơn vị kiến thức, một bài cụ thể, bài Tuyên ngôn độc lập (mà chúng tôi đãtrình bày ở trên), ngữ văn lớp 12 này, người dạy có thể chuẩn bị, soạn, tổ chức một giáo án,thiết kế một kế hoạch dạy cho từng bài, tất cả các bài trong chương trình THPT Như vậy,tính khả thi theo tôi là khá cao

- Áp dụng sáng kiến này trong thực tế không tốn kém chi phí, phù hợp với việc luyện

kỹ năng làm các dạng đề thi; giúp học sinh có cái nhìn đa dạng, nhiều chiều về các vấn đềmang tính thời sự trong mọi thời đại, đặc biệt là vấn đề độc lập dân tộc, chủ quyền, biển đảo

và các vấn đề liên quan: thái độ, ý thức trách nhiệm công dân; lối sống, đạo đức, lý tưởngcách mạng; ý thức, thái độ học tập của người học từ đó có những định hướng đúng đắn chohành động học sinh trong cuộc sống thực tế, phù hợp trong việc thực hiện giảng dạy ngữ văntheo định hướng phát triển năng lực, phẩm chất người học

PHẦN HAI ĐIỀU KIỆN CẦN THIẾT ĐỂ ÁP DỤNG SÁNG KIẾN

- Mỗi giáo viên cần xây dựng, thiết kế bài học cụ thể, chi tiết, chu đáo từ khâu tổ chứccác hoạt động lẫn dẫn dắt học sinh trên lớp trước khi thực hiện Cần xác định nhiều tìnhhuống, phương án trước khi thực hiện tiết dạy để xử lý linh hoạt khi bắt gặp trên lớp Sautừng tiết, cần rút kinh nghiệm, bổ sung các vấn đề mới nảy sinh vào các bài thiết kế tiếp theo.Ngoài ra, cần giới thiệu cho học sinh những trang web hoặc chính thống hoặc đáng tin cậy để

có thông tin chính xác cả về mặt khoa học lẫn các vấn đề liên quan đến chính trị, xã hội, đờisống, khoa học Tuy nhiên, nếu học sinh vẫn có những thông tin lệch lạc từ các trang webkhác nhau, thậm chí có tư tưởng tiêu cực, chống đối Đảng, Nhà nước thì giáo viên cũngphải biết điều chỉnh kịp thời

- Cần có tinh thần trách nhiệm, nhiệt huyết ở từng cá nhân, tổ chuyên môn trong việctừng bước “đổi mới căn bản, toàn diện” theo Nghị quyết 29-NQ/TW

- Người dạy cần chọn các đề tài, nội dung sao cho phù hợp với đối tượng của mình,phù hợp với tình hình thực tế của đời sống kinh tế, chính trị, xã hội Riêng đối với tiết chínhkhóa, cần có những câu hỏi, hoạt động, sử dụng các kỹ thuật dạy học phù hợp để đảm bảo

1 [ ] https://vi.wikipedia.org/wiki / Trang chính

5

thời lượng 2 tiết mà vẫn phải đạt hiệu quả tiết dạy Các câu hỏi thảo luận nhóm, cũng nhưcác câu hỏi có tính định hướng khác cần chuẩn bị từ trước và gửi cho học sinh để các em tìmhiểu (theo phương pháp đề án càng tốt)

- Học sinh buộc phải đọc tác phẩm, nắm được các chi tiết đặc sắc, chi tiết đắt; phảinắm được các thao tác nghị luận và các phương thức biểu đạt, phong cách ngôn ngữ, biệnpháp tu từ thường dùng để từ đó vận dụng vào tiết học

PHẦN BA ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ SAU KHI ÁP DỤNG SÁNG KIẾN

I ĐÁNH GIÁ LỢI ÍCH THU ĐƯỢC DO ÁP DỤNG SÁNG KIẾN THEO Ý KIẾN CỦA TÁC GIẢ

- Trước khi thực hiện sáng kiến, chúng tôi đã thực hiện một chuyên đề về phươngpháp dạy học tác phẩm “Tuyên ngôn độc lập” và “Nguyễn Đình Chiểu, ngôi sao sáng trongvăn nghệ của dân tộc” vào tháng 9 năm 2015 Tuy vậy, lúc đó chỉ bàn cách dạy cho hai tiếtchính khóa

- Tháng 9 năm 2016, bản thân tôi mở rộng nội dung, thực hiện dạy đồng bộ trong tất

cả các chương trình: chính khóa, chuyên đề tự chọn bám sát và dạy thêm - học thêm ở lớpmình dạy, 12c1 năm học 2016-2017 Năm này chúng tôi đã nhận được kết quả khá khả quan

- Tháng 9 năm 2017, tôi áp dụng tại tổ Văn của trường THPT Nguyễn Huệ đồng thờiphối hợp với giáo viên Văn trường THPT Bình Long để tiếp tục khảo sát hiệu quả thực tế.Trong quá trình áp dụng chúng tôi nhận thấy như sau:

Tạo điều kiện để người học bằng năng lực của mình, theo sự định hướng, tổchức của giáo viên, học trên lớp, tự học, tự nghiên cứu có thể tự mình khám phá ra trithức

Người học được vận dụng kiến thức liên môn, sự tư duy cá nhân, tư duy nhóm

để hoàn thành nhiệm vụ được giao; được luyện kỹ năng nói, viết, nghe, đọc khi đọc tácphẩm, khi nghe ý kiến trình bày của các cá nhân, tổ, nhóm khác, khi bàn bạc thảo luận, tranhbiện để bảo vệ ý kiến hoặc thuyết phục ý kiến Ở đó, người học được thể hiện, bộc lộ nhữngquan điểm, cách đánh giá, lý giải riêng hoặc thể hiện sự đồng tình trước những ý kiến, vấn đềmình tâm đắc; biết chấp nhận hoặc phản biện các ý kiến trái chiều

Thông qua tác phẩm Tuyên ngôn độc lập, một tác phẩm chính luận, học sinh

có thể học thêm về phong cách viết, tuy duy logic, tư duy khoa học, cách lập luận, bảo vệ lậpluận của Bác từ đó học tập và vận dụng trong cuộc sống của mình

- Kết quả hai năm giảng dạy lớp 12 của tôi

Năm học 2015-2016, sau khi làm chuyên đề ở tổ, khi tôi mới chỉ chú tâm ởphần chính khóa, kết quả bộ môn thì khá cao, tiết học tạo được không khí sôi nổi, học sinh

nhiệt tình, làm việc cá nhân và nhóm khá nghiêm túc nhưng kết quả thi tốt nghiệp THPT củatôi chưa thật cao (hơn trung bình của tỉnh 5%)

Năm học 2016-2017, khi áp dụng thêm cả phần “dạy thêm ở tiết chuyên đề tựchọn bám sát, dạy thêm, ôn thi tốt nghiệp, hiểu quả tiết học cũng như kết quả thi tốt nghiệpcủa tôi tăng lên đáng kể (trên tỉ lệ chung của tỉnh là 10% và trên phổ điểm (trung bình chung)của tỉnh là 0,11 điểm trong khi trung bình chung của tổ thấp hơn trung bình chung của tỉnh0.36 điểm Đây có thể cũng chỉ là kết quả khiêm tốn Song so với một trường mà học sinhđầu vào có chất lượng rất thấp trong khu vực và tỉnh chúng tôi thiết nghĩ đề tài chúng tôithực hiện có tính khả thi

Kết quả tỉ lệ bô môn Văn lớp tôi giảng dạy học kỳ I năm học 2017-2018 là 82,85% (trong đó, khá 10, chiếm 28,57%, giỏi 2, chiếm 5.71%); thi học kỳ đạt trung bình trởlên 71.4% (25/35 học sinh có điểm từ 5 trở lên), trong đó 12 em có điểm từ khá đến giỏi,chiếm 34, 28%

II Đánh giá lợi ích thu được do áp dụng thử sáng kiến theo ý kiến của tổ bộ môn

- Đề tài có tính mới, không chỉ dạy kiến thức cho học sinh mà còn cung cấp cho học sinhnhiều vấn đề mới về đất nước, về chính trị, giáo dục được cả tư tưởng, đạo đức cho học sinh,phát huy được năng lực của học sinh theo yêu cầu dạy học tích cực

- Phương pháp dạy bài Tuyên ngôn độc lập theo hướng này học sinh sẽ rất tích cực, lớp học

sẽ sôi nổi, tránh kiểu độc diễn của giáo viên như cách dạy truyền thống

Tôi (chúng tôi) xin cam đoan mọi thông tin nêu trong đơn là trung thực, đúng sự thật

và hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật

Bình Long, ngày 25 tháng 01 năm 2018

Người nộp đơn

Phạm Thị Thanh Hằng

7

Danh sách những người đã tham gia áp dụng thử hoặc áp dụng sáng kiến lần đầu

Nơi công tác

Chức danh

Trình độ chuyên môn

Nội dung công việc

hỗ trợ

Ký xác nhận

Xác nhận của BGH

Tổ trưởng

Cử nhân ĐHSP;

chuyên ngành:

Ngữ văn

Triển khai việc thực hiện đổi mới giáo dục theo Nghịquyết 29-NQ/TW tại tổ, kiểm nghiệm hiệu quả thông quaviệc áp dụng dạy thử

Thị

Bình

THPT NguyễnHuệ

ĐHSP;

chuyên ngành:

Ngữ văn

nghiệm hiệu quả thông quaviệc áp dụng dạy thử

Tổ phó

Cử nhân ĐHSP;

chuyên ngành:

Ngữ văn

Kiểm nghiệm hiệu quả thông quaviệc áp dụng dạy thử

Anh

THPT NguyễnHuệ

ĐHSP;

chuyên ngành:

Ngữ văn

Kiểm nghiệm hiệu quả thông quaviệc áp dụng dạy thử

Tổ trưởng

Cử nhân ĐHSP;

chuyên ngành:

Ngữ văn

Kiểm nghiệm hiệu quả thông quaviệc áp dụng dạy thử

9

Một số minh chứng về nội dung đế thi tốt nghiệp THPT Quốc gia những năm gần đây:

11