TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG ---TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CÁC ĐẶC ĐIỂM CỦA GIÁM ĐỐC ĐIỀU HÀNH CEO’S CHARACTERISTIC ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA MỘT SỐ DOANH NGHIỆP TIÊU B
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG
-TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ
NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CÁC ĐẶC ĐIỂM CỦA GIÁM ĐỐC ĐIỀU HÀNH (CEO’S CHARACTERISTIC) ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA MỘT SỐ DOANH NGHIỆP TIÊU BIỂU TRÊN SÀN CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
Ngành: Quản trị kinh doanh
Mã số: 9340101
Hà Nội – 2019
Trang 2Chùa Láng, Đống Đa, Hà Nội
Người hướng dẫn khoa học: PGS., TSKH Nguyễn Văn Minh
PGS,TS Cao Đinh Kiên
Phản biện 1:
Phản biện 2:
Phản biện 3:
Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng đánh giá luận án cấp trường họp tại
Vào hồi giờ ngày tháng năm
Có thể tham khảo luận án tại Thư viện Quốc gia và thư viện trường Đại học Ngoại thương
Trang 3PHẦN MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết
Theo quan điểm quản trị hiện đại, CEO đóng vai trò như đầutàu cho sự phát triển, là chìa khoá mở ra cánh cửa thành công haythấy bại của mỗi doanh nghiệp Bên cạnh đó, CEO thường là những
cá nhân có năng lực đặc biệt chứng minh được bản lĩnh, khả năng củamình thông qua việc ra những quyết định quan trọng có ảnh hưởng tolớn đến hiệu quả hoạt động, sản xuất kinh doanh của tổ chức, doanhnghiệp do họ điều hành
Các nghiên cứu về tâm lý học người đã chỉ ra rằng, những đặcđiểm khác nhau về nhân khẩu học, tâm lý học hành vi, kinh nghiệm,thâm niên công tác, đặc trưng tính cách, giới tính… có ảnh hưởngmạnh mẽ đến hành vi của mỗi cá nhân Đối với các CEO cũng vậy,các nghiên cứu về lãnh đạo đã chỉ ra rằng phong cách, thói quen hayhành vi của một nhà lãnh đạo cụ thể là mặt phản ánh ra bên ngoài củamột loạt các đặc điểm đặc trưng của nhà lãnh đạo đó, và có những tácđộng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động của tổ chức, doanh nghiệp do
họ điều hành Vì vậy, từ lâu nay, một trong những nội dung đượcnhiều học giả, nhà nghiên cứu trong lĩnh vực quản trị kinh doanh trênthế giới quan tâm, tìm hiểu đó là ảnh hưởng của đặc điểm các nhàlãnh đạo đến các khía cạnh hoạt động khác nhau của doanh nghiệp.Các công ty gia đình (CTGĐ) là mô hình tổ chức kinh doanhxuất phát từ hình thái gia đình và là mô hình mang tính cơ sở trongcác mô hình tổ chức kinh tế tại nhiều quốc gia trên thế giới, đặc biệt
là tại Việt Nam nơi có văn hoá gia đình chi phối phần lớn các quan
hệ trong xã hội Hơn nữa, khi nhìn từ góc độ quản trị, các CTGDluôn có những lợi thế cả về mặt tổ chức, chiến lược hay ra quyết định
so với các doanh nghiệp tư nhân hay doanh nghiệp quốc doanh khác
do các đặc điểm về quyền sở hữu gia đình, cơ chế giám sát và vậnhành hoạt động của tổ chức (Dieleman và cộng sự, 2013) Vì vậy,đây thực sự là mô hình doanh nghiệp mang nhiều yếu tố tiêu biểu đểphân tích và tìm hiểu
Trang 4CEO tuy đóng vai trò quan trọng trong hiệu quả hoạt động củadoanh nghiệp nhưng hiện nay các trao đổi và nghiên cứu về CEOhiện nay phần lớn chỉ là các nghiên cứu tổng quan, mang tính chấtgiới thiệu và cung cấp thông tin đơn thuần Cơ sở lý luận còn thiếunhững nghiên cứu chuyên sâu về CEO cũng như vai trò của CEOtrong các loại hình doanh nghiệp cụ thể Hơn nữa, tại nước ta, cácnghiên cứu về CEO hiện nay còn dựa chủ yếu vào các lý thuyết cósẵn trên thế giới nên thực tế không tránh khỏi những điểm khôngtương xứng, khác biệt khi áp dụng vào các tình huống mang đặctrưng Việt Nam Đó là lý do chính giải thích thực trạng thông tin vềCEO vừa thừa vừa thiếu tại Việt Nam hiện nay
Từ tất cả những lí do nêu trên, đề tài “Nghiên cứu ảnh hưởng các đặc điểm của giám đốc điều hành (CEO’s characteristic) đến hiệu quả hoạt động của một số doanh nghiệp tiêu biểu trên sàn chứng khoán Việt Nam” là rất cần thiết, có ý nghĩa thiết thực cả về
lý luận và thực tiễn
2 Khoảng trống nghiên cứu
Thứ nhất, các nghiên cứu về chủ đề đặc điểm cá nhân củaCEO, ảnh hưởng các đặc điểm cá nhân của CEO (CEO’scharacteristic) đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp trên thế giới
đa phần mới chỉ dừng lại ở việc tiếp cận tới đơn nhất, hoặc hai tới bađặc điểm riêng biệt tiêu biểu dựa trên các dữ liệu sơ cấp tài chính chứchưa thực sự có các nghiên cứu về đặc điểm cá nhân của CEO theo
hệ thống hoặc có đánh giá về sự tương tác ảnh hưởng của các đặcđiểm này tới hiệu quả của hoạt động doanh nghiệp
Thứ hai, các nghiên cứu chỉ ra tính đa hướng trong ảnh hưởng các đặc điểm cá nhân của giám đốc điều hành tới hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, chiều tác động không đồng nhất, có khả năng thay
ở các giai đoạn thời điểm khác nhau trong các bối cảnh khác nhau cũng cho thấy sự khác biệt giữa các kết quả nghiên cứu
Thứ ba, phân ngành nghiên cứu về khoa học quản trị tronghướng tiếp cận với các đặc điểm nhân chủng học, tâm lý học là một
Trang 5chủ đề nghiên cứu hấp dẫn, có nhiều hướng khai thác mang tính lýthuyết cũng như ứng dụng cao trong hoạt động quản trị doanh nghiệpThứ tư, tại Việt Nam, các nghiên cứu về chủ đề CEO hiện nay
đa số mới chỉ dừng lại ở một vài các nghiên cứu tổng quan, cũng gầnnhư chưa xuất hiện các nghiên cứu về ảnh hưởng các đặc điểm cánhân của CEO tới hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp
Thứ năm, hiện tại Việt Nam cũng chưa có những nghiên cứuchuyên sâu về đặc điểm cá nhân của CEO trong một nhóm/mô hìnhdoanh nghiệp tiêu biểu chuyên biệt, ví dụ như các CTGĐ
3 Câu hỏi nghiên cứu
(1) Các đặc điểm cá nhân của CEO có ảnh hưởng lên kếtquả hoạt động sản xuất kinh doanh của các công ty gia đình niêm yếttrên thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam không?
(2) Mức độ ảnh hưởng của những đặc điểm cá nhân củaCEO lên hoạt động của các công ty gia đình niêm yết trên TTCKViệt Nam là như thế nào?
4 Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu chủ yếu mà luận án hướng tới là tìm hiểu ảnh hưởngcủa các đặc điểm cá nhân của các giám đốc điều hành (CEO’scharacteristic) tới hiệu quả hoạt động của một số doanh nghiệp tiêubiểu trên thị trường chứng khoán Việt Nam, trong đó luận án lựachọn khoanh vùng doanh nghiệp tiêu biểu là các công ty gia đìnhniêm yết trên TTCK Việt Nam hiện nay
5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
5.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu là ảnh hưởng của đặc điểm cá nhân củaCEO đến hiệu quả hoạt động của các công ty gia đình (CTGĐ) niêmyết trên TTCK Việt Nam
5.2 Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi về nội dung: luận án tập trung vào các đặc điểm cá
nhân của giám đốc điều hành, trong các đặc điểm cá nhân luận án tậptrung vào 2 nhóm đặc điểm chính: (1) các đặc điểm nội tại của CEO– đặc điểm nhân khẩu học, (2) các đặc điểm cá nhân CEO liên quan
Trang 6đến thâm niên và cơ cấu quản lý của doanh nghiệp – đặc điểm côngtác Luận án tập trung nghiên cứu ảnh hưởng của các đặc điểm cánhân của CEO đến hiệu quả hoạt động của các công ty gia đình niêmyết tại TTCK Việt Nam
- Phạm vi về không gian: hoạt động nghiên cứu giới hạn
nghiên cứu về đặc điểm cá nhân của các CEO hiện đang điều hànhquản lý các doanh nghiệp đang niêm yết trên sàn chứng khoán ViệtNam
- Phạm vi về thời gian: luận án lựa chọn khoảng thời gian
nghiên cứu từ 2012 -2018 Vì trong giai đoạn trước 2012, các thôngtin về báo cáo quản trị công ty (QTCT) chưa được quan tâm đúngmức trên TTCK Việt Nam Mặt khác, kể từ năm 2012 đến nay, kinh
tế vĩ mô mới có những bước tăng trưởng và phát triển ổn định, TTCK
có những bước phát triển tích cực Vì những lí do đó, phạm vi thờigian nghiên cứu của luận án lựa chọn là giai đoạn 2012 – 2018 đểđảm bảo thông tin một cách đầy đủ từ các BCTC, BCTN và báo cáoQTCT tạo nên một bằng dữ liệu cân đối, hợp lý nhất
6 Kết cấu của luận án
Cấu trúc của luận án được phân bổ thành năm chương gồmchương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu; chương 2: Cơ sở lý luận
về ảnh hưởng các đặc điểm cá nhân của giám đốc điều hành (CEO’scharacteristic) đến hiệu quả hoạt động của công ty gia đình niêm yết;chương 3: Phương pháp nghiên cứu; chương 4: Phân tích ảnh hưởngcác đặc điểm cá nhân giám đốc điều hành (CEO’s characteristic) đếnhiệu quả hoạt động của công ty gia đình niêm yết trên thị trườngchứng khoán Việt Nam giai đoạn 2012 - 2018; chương 5: Thảo luậnkết quả nghiên cứu của luận án và một số kiến nghị đề xuất
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
1.1 Tình hình nghiên cứu về các đặc điểm cá nhân của giám đốc điều hành.
Các nghiên cứu về đặc điểm cá nhân của CEO đã và đang
Trang 7được triển khai theo mạc tìm hiểu về vai trò, ảnh hưởng các đặc điểm
cá nhân trên đến phong cách và thói quen điều hành
Nhìn chung tất cả các hướng nghiên cứu đều chỉ ra rằng nhữngđặc điểm cá nhân của CEO có tác động ảnh hưởng mạnh mẽ đếnphong cách và thói quen làm việc, điều hành, qua đó tác động đến kếtquả triển khai công việc và các mặt hoạt động khác của doanhnghiệp Hiện nay, vẫn còn tồn tài nhiều luồng quan điểm, cách tiếpcận khác nhau về các đặc điểm cá nhân của giám đốc điều hành(CEO’s characteristic), tuy nhiên, theo quan điểm của tác giả có thểdẫn chiếu kết quả nghiên cứu của Hambrick và Mason (1984) làmnền tảng trong tiếp cận về đặc điểm cá nhân của CEO Cụ thể,Hambrick và Mason, trong nghiên cứu của mình, đã bước đầu khẳngđịnh rằng các hành vi của mỗi CEO là mặt phản ánh ra của một loạtcác yếu tố đặc điểm cá nhân như: tuổi tác, trình độ học vấn, thâmniên công tác, đặc trưng tính cách Các nhóm hành vi này tác độngđến các quyết định của CEO trong quá trình điều hành doanh nghiệp,
từ đó tác động đến các kết quả điều hành, các mặt hoạt động củadoanh nghiệp
Tổng hợp các nghiên cứu, các đặc điểm cá nhân của CEO cóthể được chia thành 02 nhóm chính gồm: (i) Đặc điểm nhân khẩuhọc, (ii) Đặc điểm công tác
1.2 Tình hình nghiên cứu về hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp
Hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp từ lâu đã là một chủ đềđược giới nghiên cứu quan tâm tìm hiểu bởi đây là thước đo nhằmđánh giá hiệu quả của các biện pháp và công cụ mà doanh nghiệp đã
và đang sử dụng trong vận hành hoạt động sản xuất kinh doanh củamình theo Hult và các cộng sự (2008) tuy phổ biến hiện nay có nhiềucách tiếp cận và đo lường khác nhau về hiệu quả hoạt động củadoanh nghiệp nhưng tựu chung lại có ba tiêu chí đo lường hiệu quảhoạt động thường sử dụng là hiệu quả tài chính (financialperformance), hiệu quả kinh doanh (operation performance) hoặchiệu quả tổng hợp (overall performance)
Trang 8Tuy có nhiều cách tiếp cận và đo lường khác nhau về kháiniệm trên nhưng một trong những khía cạnh được nghiên cứu và xemxét rộng rãi nhất là khía cạnh tài chính, tức thành quả của việc thựchiện các mục tiêu kinh tế của công ty Thông thường, để đánh giáhiệu quả hoạt động của doanh nghiệp theo khía cạnh tài chính (hiệuquả tài chính – financial performance) các nhànghiên cứu thường phổ biến sử dụng một trong hai cách đo lường:(i) sử dụng các chỉ tiêu phản ánh khả năng sinh lợi kế toán (ProfitIndicator) như tỷ lệ lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA), lợi nhuận trêndoanh thu (ROS), lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE); (ii) dùng cácchỉ tiêu mang tính thị trường như Tobin’s Q và tỷ suất sinh lợi thịtrường.
Từ việc tổng thuật các nghiên cứu trong nước và quốc tế lạicàng củng cố tính hợp lý của luận án khi lựa chọn hai chỉ số ROA vàROE làm tham chiếu để đánh giá hiệu quả hoạt động của doanhnghiệp
1.3 Tình hình nghiên cứu về công ty gia đình
Công ty gia đình là loại hình tổ chức kinh tế sơ khai có nhiềuđóng góp cho sự phát triển của nền kinh tế Hơn nữa, đây cũng là loạihình doanh nghiệp mang nhiều đặc thù riêng biệt Vì vậy, các nghiêncứu về CTGĐ đã bắt đầu được triển khai từ giữa thế kỷ 20 Về cơbản, các nghiên cứu về lĩnh vực CTGĐ đã và đang triển khai chủ yếuvẫn tập trung vào việc bóc tách bản chất của loại hình doanh nghiệpnày thông qua việc tìm ra một định nghĩa đủ thấu đáo và thuyết phục
Có thể liệt kê ra một số các nghiên cứu về chủ đề này của các tác giảnhư Litz (1995), Wortman (1995), Shanker và Astranchan (1996),Wall (1998)…Các tác giả trên tuy có nhiều cách tiếp cận khác nhau
về bản chất của loại hình doanh nghiệp này nhưng đều tập trung vàocác yếu tố cơ bản cấu thành nên tính chất cơ bản của loại hình doanhnghiệp trên như: tỷ lệ sở hữu gia đình, quyền kiểm soát, số lượngthành viên gia đình trong ban điều hành…
Tại Việt Nam, dưới thực tế về mức độ đóng góp của CTGĐ vào sựphát triển chung của nền kinh tế trong những năm vừa qua mà trong
Trang 9thời gian gần đây đã không ít các học giả tiến hành nghiên cứu để tìmhiểu về loại hình doanh nghiệp này
Hệ thống các nghiên cứu trên thế giới và tại Việt Nam đã mộtlần nữa tái khẳng định sự tiêu biểu về tính chất của loại hình doanhnghiệp này, cũng như sự phù hợp khi luận án lựa chọn các CTGĐnhư là nhóm doanh nghiệp điển hình để phân tích, tìm hiểu
1.4 Tình hình nghiên cứu về ảnh hưởng các đặc điểm cá nhân của giám đốc điều hành (CEO’s characteristic) đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp
Trên thế giới, hướng nghiên cứu này đã xuất hiện từ rất sớm và
đã có bằng chứng để kết luận rằng đặc điểm của CEO có ảnh hưởnglên hoạt động của doanh nghiệp
Kết quả các nghiên cứu trên thế giới, tại khu vực Châu Á và tạiViệt Nam vừa liệt kê ở trên một lần nữa đã tái khẳng định cho lậpluận rằng các CEO có khả năng ảnh hưởng mạnh mẽ đến giá trị củacông ty mình điều hành Có thể kể đến một số điểm chung tiêu biểukhi bàn về đặc điểm cá nhân của giám đốc điều hành (CEO) và tácđộng của các đặc điểm trên đến hiệu quả hoạt động của doanhnghiệp:
– Đưa ra được khái niệm về các đặc điểm cá nhân của giámđốc điều hành;
– Chỉ ra những nhóm đặc điểm cá nhân của CEO có ảnhhưởng như: tuổi, giới tính, quyền sở hữu, thù lao của giám đốc điềuhành … có tác động ảnh hưởng đến phong cách làm việc và kết quảhoạt động doanh nghiệp do họ quản lý;
– Hệ thống hoá và tiến hành phân loại chia nhóm các đặcđiểm cá nhân theo mức độ ảnh hưởng/tác động đến hiệu quả hoạtđộng của tổ chức
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC ĐẶC ĐIỂM CÁ NHÂN GIÁM ĐỐC ĐIỀU HÀNH ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÔNG TY GIA ĐÌNH NIÊM YẾT 2.1 Tổng quan về giám đốc điều hành (CEO)
Trang 102.1.1 Các khái niệm về CEO
Theo cách tiếp cận từ mô hình quản trị căn bản, CEO(Chief Executive Officer) - giám đốc điều hành là chức vụ điều hànhcao nhất của một tổ chức, phụ trách điều hành chung hoạt động củamột tập đoàn, công ty, tổ chức hay một cơ quan, đưa ra các quyếtđịnh chiến lược của tổ chức, đồng thời CEO phải báo cáo và chịutrách nhiệm trước hội đồng quản trị của tổ chức đó Thuật ngữ tươngđương của CEO có thể là giám đốc quản lý (MD – ManagingDirector – MacKenzie 2006) và giám đốc điều hành (CE – ChiefExecutive)
Hiện nay, trên thế giới, tồn tại đồng thời một số cách tiếp cậnkhác nhau về CEO – giám đốc điều hành Các cách tiếp cận này nhìnchung bị chi phối, ảnh hưởng bởi văn hoá kinh doanh, mô hình tổchức điều hành doanh nghiệp…
Cách tiếp cận thứ nhất: Theo quan điểm về song trùng lãnhđạo, ở một số công ty thì CEO đồng thời là chủ tịch hội đồng quảntrị
Cách tiếp cận thứ hai: Phổ biến ở một số nước trong Liên minhchâu Âu, có hai ban lãnh đạo riêng biệt tồn tại trong hoạt động củacác tổ chức, một ban lãnh đạo phụ trách công việc kinh doanh hằngngày và một ban giám sát phụ trách việc định hướng cho công ty(được bầu ra từ các cổ đông)
2.1.2 Vai trò của CEO trong hoạt động của doanh nghiệp
Tuỳ thuộc vào cơ cấu tổ chức của từng doanh nghiệp mà CEO sẽ chịu trách nhiệm đảm về các vai trò khác nhau trong hoạt động của các tổ chức Về cơ bản, vai trò của CEO mang tính chất như là người quyết định sự sống còn tồn tại của các doanh nghiệp do họ đảm nhận
Trang 11thiệt hại cho công ty thì Giám đốc hoặc Tổng giám đốc phải chịutrách nhiệm trước pháp luật và phải bồi thường thiệt hại cho công ty.
Dù theo cách tiếp cận thứ nhất (kiêm nhiệm trách nhiệm vàquyền lợi, CEO đồng thời là chủ tịch HĐQT) hay theo cách tiếp cậnthứ hai (CEO độc lập với HĐQT) thì vai trò của CEO nhìn chungmang tính chất tổng quát, liên đới đến mọi mặt, mọi mảng trong hoạtđộng của các tổ chức
2.1.3 Yêu cầu đối với CEO
Yêu cầu đối với CEO trong quá trình điều hành doanh nghiệpđược thể hiện rõ nhất thông qua yêu cầu về năng lực lãnh đạo quản lýcủa CEO là vấn đề quan trọng ở các DN hiện nay, thu hút nhiều nhàkhoa học trong và ngoài nước quan tâm, nghiên cứu Nói đến phẩmchất lãnh đạo, các nghiên cứu tiêu biểu là Stodgdill (1948, 1974),Mann (1959), Lord và cộng sự (1986) và Kirkpartrick (1991) Nóiđến năng lực và kỹ năng của người lãnh đạo, các nghiên cứu tiêu biểu
là Mumford và cộng sự (2000) và Yammarino (2000)
Năng lực lãnh đạo của CEO là sự tổng hợp kiến thức, kỹ năng
và phẩm chất mà một CEO cần có trong hoạt động lãnh đạo bản thân,lãnh đạo đội ngũ cấp dưới, lãnh đạo tổ chức nhằm đạt được mục tiêucủa DN đã định ra từ đầu Cụ thể:
Kiến thức lãnh đạo: Kiến thức lãnh đạo là tổng thể tri thức,
hiểu biết mà một người lĩnh hội, tích lũy qua trải nghiệm hoặc họchỏi và có khả năng vận dụng vào công việc lãnh đạo của mình
Kỹ năng lãnh đạo: Đây chính là năng lực thực hiện các công
việc, biến kiến thức thành hành động Kỹ năng lãnh đạo thể hiện sựthành thạo của mỗi người khi vận dụng sự hiểu biết về lãnh đạo trongthực tế điều hành nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra
2.2 Khái quát chung về đặc điểm cá nhân của CEO
2.2.1 Khái niệm về đặc điểm cá nhân, đặc điểm cá nhân của CEO
Theo Holland (1960), “các đặc điểm cá nhân của con người làtập hợp của các bộc lộ tính cách, phong thái tâm lý cá nhân quy định
Trang 12cách thức hành động và sự phản ứng của cá nhân đối với môi trườngxung quanh.
Theo quan điểm của tâm lý học hành vi, nhà tâm lý họcLêochiev (1962) đã chỉ ra rằng: “Sự phát triển tâm lý tính cách củacon người gắn liền với sự phát triển của các hoạt động của con ngườitrong thực tiễn đời sống của nó, trong đó một số hoạt động đóng vaitrò chính (chủ đạo), một số hoạt động khác giữ vai trò phụ (bổ trợ).Các nghiên cứu về tâm lý học đã chỉ ra rằng: Không phải cácđặc điểm cá thể của con người mà chỉ là các đặc điểm quy định conngười như là một thành viên của xã hội nói lên bộ mặt tâm lý – xãhội, giá trị và cốt cách làm người của mỗi cá nhân Những thuộc tínhnày tạo nên đặc điểm khác biệt của mỗi cá nhân thường được biểuhiện trên ba cấp độ: cấp độ bên trong cá nhân (tính cách, thói quen tưduy…); cấp liên cá nhân (cách giao tiếp, ứng xử, khả năng tạo ảnhhưởng…) và cấp độ biểu hiện ra hoạt động và các sản phẩm của nó(kết quả công việc)
2.2.2 Một số thuộc tính cơ bản của đặc điểm cá nhân CEO
Theo Phạm Minh Hạc (1999), đặc điểm cá nhân của mỗi người
bị chi phối tác động bởi 4 thuộc tính căn bản: Tính ổn định, tínhthống nhất, tính tích cực và tính giao lưu của các đặc điểm cá nhân.Đồng thời, các đặc điểm cá nhân của CEO cũng mang đầy đủ cácthuộc tính cơ bản của đặc điểm cá nhân
Hệ thống các đặc tính này tác động, tạo ảnh hưởng đến phongcách thói quen xử lý, giải quyết các tình huống phát sinh trong côngviệc, từ đó tác động đến hiệu quả làm việc, xử lý vấn đề
2.2.3 Các hướng tiếp cận về đặc điểm cá nhân của CEO
Tuy có nhiều hướng tiếp cận khác nhau, nhưng về cơ bản cóthể phân chia thành 2 nhóm chính:
- Nhóm 1 là các đặc điểm nhân khẩu học như: tuổi, quốctịch, giới tính, quê quán, văn hoá môi trường sống, ….Các đặc điểmnày là cơ bản, có ảnh hưởng trực tiếp, mang tính nền tảng đến hành
vi của CEO Tác động đến khả năng nhận thức, tư duy, năng lực làmviệc …
Trang 13- Nhóm 2 là các đặc điểm công tác như: đặc thù ngành nghề,lĩnh vực kinh doanh, thâm niên công tác, kinh nghiệm quản lý, tỷ lệ
sở hữu cổ phần, quyền kiêm nhiệm … Các đặc điểm này thường bịảnh hưởng nhiều bởi các nhân tố khách quan, môi trường bên ngoài,cho phép lí giải thích những đặc trưng riêng có của CEO trong từngngành, lĩnh vực mà họ tham gia hoạt động
2.3 Công ty gia đình niêm yết và vai trò của công ty gia đình niêm yết trong phát triển kinh tế
2.3.1 Tổng quan chung về công ty gia đình
Công ty gia đình là một trong những loại hình tổ chức kinh tế
sơ khai của xã hội loài người, và có nhiều đóng góp tích cực vào sựphát triển của các nền kinh tế trên thế giới Nhìn từ góc độ quản trịcác công ty gia đình đều có những lợi thế hơn hẳn cả về mặt tổ chức,chiến lược hay ra quyết định so với các doanh nghiệp tư nhân hayquốc doanh khác Điểm mạnh của công ty gia đình là quan hệ hợp tácgiữa các thành viên chủ chốt Tuy nhiên, khi quyền sở hữu công tygia đình được truyền lại qua các thế hệ sau, những người thừa kế phảichia sẻ quyền sở hữu công ty trên tinh thần quan hệ đối tác Họ phảicùng nhau quyết định cách thức quản trị và điều hành công ty như tàisản chung, và đó là lúc các vấn đề quản trị công ty nảy sinh Đại đa
số các công ty gia đình đều gặp khó khăn trong việc giải quyết vấn đềquản trị trên (Ward, 1988)
Mang nhiều ưu điểm nổi bật, độc đáo nhưng tính đến nay, câuhỏi liệu một công ty có phải là công ty gia đình hay không vẫn luôn
là vấn đề quan tâm hàng đầu của các nhà nghiên cứu (Peter, 2005).Hiện nay vẫn còn tồn tại rất nhiều các cách định nghĩa khác nhau vềcông ty gia đình phụ thuộc vào các điều kiện khác nhau như văn hoá,môi trường pháp lý, tôn giáo, hoạt động sản xuất – kinh doanh Cáccách định nghĩa với các tiêu chí khác nhau sẽ ảnh hưởng đến hành vi
và kết quả hoạt động của doanh nghiệp
2.3.2 Tổng quan khái niệm về công ty gia đình
Dựa trên cơ sở tổng quan nghiên cứu định nghĩa CTGĐ ở cácnước trên thế giới và tổng hợp các cách tiếp cận của các nhà nghiên
