Đánh giá năng lực sử dụng công nghệ thông tin của giảng viên trong dạy học trực tuyến tt

Tuy nhiên, các kết quả nghiên cứu đang dừng lại ở việc mô tả bộ khung NL CNTT với các yếu tố cơ bản, cụ thể về công cụ như sử dụng máy tính và thiết bị ngoại vi hay sử dụng một số phần m

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

Công trình được hoàn thành tại:

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

Người hướng dẫn khoa học:

Có thể tìm hiểu luận án tại thư viện:

1 Thư viện Tạ Quang Bửu - Trường ĐHBK Hà Nội

2 Thư viện Quốc gia Việt Nam

có thể khai thác nội dung học tập trực tuyến từ thiết bị di động, thiết bị công nghệ thông tin (CNTT), hay học tập trong mô hình trường “trường học ảo”, “lớp học ảo” ở bất kì đâu, bất kì lúc nào khi công nghệ truyền thông được kết nối, đặc biệt với nền tảng công nghệ của CMCN 4.0 đang bùng nổ hiện nay là xu thế tất yếu trong giáo dục (GD) hiện đại

Mặc dù đã có nhiều công trình nghiên cứu về xây dựng khung năng lực (NL), chuẩn kỹ năng sử dụng CNTT hay đánh giá NL sử dụng CNTT

trong DH trong và ngoài nước; Kết quả nghiên cứu từ các công trình nêu

trên đã phần nào cung cấp khá đầy đủ và bao phủ về tính vận dụng hay

NL sử dụng CNTT trong DH Tuy nhiên, các kết quả nghiên cứu đang dừng lại ở việc mô tả bộ khung NL CNTT với các yếu tố cơ bản, cụ thể

về công cụ như sử dụng máy tính và thiết bị ngoại vi hay sử dụng một số phần mềm máy tính ở mức độ cơ bản; những yếu tố thiết yếu phát triển khung NL CNTT trong DH chưa được đề cập đến và đào sâu như: về chính sách trong sử dụng CNTT, ứng dụng CNTT trong phát triển chương trình đào tạo, tính sư phạm gắn với kỹ năng sử dụng CNTT, NL sử dụng

và vận hành các phần mềm chuyên sâu theo từng chuyên môn, tích hợp các yếu tố công nghệ trong xây dựng tài nguyên số, quản trị học tập trực tuyến, … và đây cũng là vấn đề cần được bàn luận và làm rõ hơn nhiệm

vụ của giảng viên (GV) về sử dụng CNTT trong DH, cùng với đó bằng kết quả tương tác, đánh giá NL người học được tổ chức trên nền tảng trực tuyến chưa giải quyết, đặt ra vấn đề về xây dựng bộ công cụ về tiêu chí đánh giá NL sử dụng CNTT của GV trong DH và DH trực tuyến Vấn đề

về đánh giá NL sử dụng CNTT của GV trong DH trực tuyến của các trường đại học trong đào tạo giáo viên còn ít được nghiên cứu và chưa có

công bố nào về thang đo NL sử dụng CNTT đối với GV hay sinh viên (SV) sư phạm trong DH trực tuyến

Xuất phát từ những lý do trên, đề tài nghiên cứu “Đánh giá năng lực

sử dụng công nghệ thông tin của giảng viên trong dạy học trực tuyến”

được tác giả lựa chọn làm đề tài nghiên cứu trong khuôn khổ luận án Tiến

sĩ chuyên ngành lý luận và phương pháp dạy học kỹ thuật Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ phát huy hiệu quả trong DH tích hợp CNTT với NL sư phạm của GV trong GD&ĐT, từ đó góp phần nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên ở các trường đại học nói chung và ở các trường đại học, cao đẳng sư phạm nói riêng

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn NL sử dụng CNTT của GV trong DH và DH trực tuyến, luận án đề xuất quy trình và xây dựng khung

NL CNTT với bộ tiêu chí đánh NL sử dụng CNTT dành cho GV trong

DH trực tuyến đáp ứng yêu cầu chuẩn nghề nghiệp của GV, góp phần đổi mới và nâng cao chất lượng GD&ĐT bậc đại học

3 Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu

+ Khách thể nghiên cứu: Quá trình DH trực tuyến tại các trường đại

học, cao đẳng sư phạm đào tạo giáo viên

+ Đối tượng nghiên cứu: Đánh giá NL sử dụng CNTT của GV trong

DH trực tuyến của các trường đại học, cao đẳng sư phạm đào tạo giáo viên

+ Phạm vi nghiên cứu: Địa bàn nghiên cứu: Bao gồm GV, SV sư

phạm các trường ĐHSP Huế, trường ĐHSP Đà Nẵng, trường ĐH Bách khoa Hà Nội, trường CĐSP Quảng Trị Phạm vi thực nghiệm: Tổ chức thực nghiệm với khóa học trực tuyến cho khoảng từ 70 đến 90 SV thuộc chuyên ngành sư phạm của trường đại học, cao đẳng sư phạm

4 Giả thuyết khoa học

Nếu xây dựng bộ công cụ đánh giá NL sử dụng CNTT theo khung NL CNTT của GV trong DH trực tuyến phù hợp với thực tiễn DH, sẽ góp phần phát triển NL CNTT của người dạy và người học, nâng cao chất lượng dạy và học của các trường đại học, cao đẳng sư phạm trong đào tạo giáo viên

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

Xác lập cơ sở lý luận và thực tiễn NL sử dụng CNTT của GV trong

DH trực tuyến của các trường đại học đào tạo giáo viên

Thiết lập quy trình, xây dựng khung NL CNTT của GV trong DH trực tuyến

Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá theo khung NL CNTT của GV trong

DH trực tuyến

Kiểm nghiệm, đánh giá tính khả thi và hiệu quả của kết quả nghiên cứu thông qua việc thiết kế và tổ chức thực nghiệm khóa học trực tuyến vận dụng khung NL CNTT cho môn học cụ thể nhằm phát triển NL CNTT của người dạy và người học

6 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp luận nghiên cứu: Quan điểm phương pháp luận duy

vật biện chứng; quan điểm hệ thống cấu trúc; quan điểm thực tiễn

- Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận: Phân tích, tổng hợp, hệ

thống hóa, khái quát hóa các nguồn thông tin, tài liệu để xây dựng cơ sở

lý thuyết cho đề tài; sử dụng các phương thức, cách thức đã được chứng

minh, khẳng định trước đó nhằm mục đích nhận thức đầy đủ và sâu sắc hơn về các phạm trù có liên quan đến đề tài, lấy đó làm cơ sở tiến hành nghiên cứu thực trạng

- Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Kết hợp các phương

pháp về điều tra, quan sát sư phạm, phỏng vấn, chuyên gia, nghiên cứu sản phẩm, thực nghiệm sư phạm để làm cơ sở xác nhận, xử lý kết quả và đưa ra các đề xuất, đánh giá kết quả nghiên cứu của luận án

7 Đóng góp mới của luận án

Khung NL xác định độ đáp ứng NL cần thiết về sử dụng CNTT so với chuẩn NL nghề nghiệp của GV; xác nhận cơ sở để đào tạo, bồi dưỡng NL nghề nghiệp sư phạm và NL công nghệ đối với đội ngũ GV trong sử dụng CNTT

Xác lập các tiêu chí theo các cấp độ cần có đối với GV về sử dụng CNTT trong DH mang tính mở nhằm thích ứng trong môi trường DH truyền thống và trực tuyến đáp ứng xu thế của sự phát triển nhanh của công nghệ ngày nay

Chỉ rõ phương thức đào tạo trực tuyến vận dụng bộ công cụ đánh giá

NL sử dụng CNTT có nhiều ưu điểm giúp nâng cao NL phát hiện và giải quyết vấn đề trong DH hướng phát triển NL đối với người dạy và người học bậc đại học nhằm đáp ứng chuẩn nghề nghiệp của GV và yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện GD Việt Nam

8 Bố cục của luận án

Luận án gồm 149 trang nội dung, trong đó có 73 hình vẽ, sơ đồ và biểu đồ; 39 bảng biểu Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, danh mục các công trình nghiên cứu, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận án cấu trúc gồm 3 chương:

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC SỬ DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG DẠY HỌC TRỰC TUYẾN

Chương 2 ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC SỬ DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN CỦA GIẢNG VIÊN TRONG DẠY HỌC TRỰC TUYẾN

Chương 3 KHẢO NGHIỆM VÀ ĐÁNH GIÁ

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC SỬ DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG

DẠY HỌC TRỰC TUYẾN 1.1 Tổng quan nghiên cứu về đánh giá NL sử dụng CNTT trong DH

Mục tiêu nghiên cứu liên quan đến đánh giá NL sử dụng CNTT của

GV trong DH ở các trường đại học, cao đẳng sư phạm đào tạo giáo viên tập trung vào 4 vấn đề nghiên cứu chính, đó là:

(1) Nghiên cứu về NL CNTT trong DH

(2) Nghiên cứu về đánh giá NL sử dụng CNTT trong DH

(3) Nghiên cứu về khung NL CNTT dành cho GV trong DH trực tuyến (4) Nghiên cứu về bộ tiêu chí đánh giá NL sử dụng CNTT gắn với khung

NL CNTT dành cho GV trong DH trực tuyến

Sự phát triển của NL nói chung, NL sử dụng CNTT nói riêng được

hiểu theo hai khía cạnh: Thứ nhất, sự phát triển là quá trình tăng dần về

số lượng các kỹ năng, trên cơ sở các kỹ năng đã có sẽ hình thành và phát

triển thêm các kỹ năng sử dụng CNTT mới Thứ hai, sự phát triển là quá

trình thay đổi về chất lượng các kỹ năng tức là trên cơ sở các kỹ năng đã

được hình thành (biết hoặc có các kỹ năng cơ bản trong việc sử dụng CNTT) sẽ phát triển lên mức độ cao hơn (sử dụng thành thạo)

Các kết quả nghiên cứu cho thấy yếu tố cốt yếu cũng như những đặc điểm và nhân tố tác động về phát triển NL trong GD đã được làm rõ Tuy nhiên, khả năng tương tác cũng như vận dụng của phương thức DH gắn với yếu tố phát triển NL trong môi trường trực tuyến chưa được đề cập đến, xác định đây là nhiệm vụ mà tác giả cần nghiên cứu và chứng thực trong khuôn khổ mục đích nghiên cứu của luận án

* Những vấn đề đã nghiên cứu:

Nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến NL CNTT trong DH, trong

đó đề cập đến nhiều khía cạnh về NL sử dụng CNTT như: NL CNTT của

GV, kỹ năng sử dụng CNTT, phát triển NL CNTT trong DH, ứng dụng CNTT trong GD Các nghiên cứu đã được các tổ chức, các tác giả xác định rõ yếu tố tác động về khả năng vận dụng CNTT trong DH hướng phát triển NL của người dạy và người học trong đó NL CNTT được chú trọng; kết quả đó đã góp phần nhằm nâng cao chất lượng GD có vận dụng công nghệ, đáp ứng xu thế đào tạo thời đại công nghệ số của thế kỷ 21 Tuy nhiên, chưa có những nghiên cứu toàn diện và đầy đủ về NL CNTT và đánh giá NL sử dụng CNTT dành cho GV trong DH và DH trực tuyến Tổng hòa các nghiên cứu đã công bố có điểm chung là đưa ra những cấu trúc, những yêu cầu chung chung về vận dụng CNTT trong

GD nói chung, chưa xác định đối tượng cụ thể để phát triển NL CNTT trong quá trình đào tạo, chưa làm rõ những yếu tố gắn với chính sách GD, chưa nêu bật các nhân tố cần có để phát triển NL CNTT của người GV cũng như đối tượng thụ hưởng qua quá trình đào tạo là SV ngành sư phạm xem như là một bộ quy định hay là bộ khung NL CNTT dành cho GV trong DH trực tuyến Xác định đây là vấn đề được đặt ra mà luận án cần phải giải quyết

* Những vấn đề đặt ra cần giải quyết:

Từ những đánh giá, phân tích các công trình nghiên cứu liên quan đã công bố trong và ngoài nước và những nhận định của tác giả, luận án cần tập trung nghiên cứu và giải quyết những vấn đề trọng tâm như sau: 1) Xác định căn cứ làm cơ sở lý luận xây dựng cấu trúc khung NL CNTT dành cho GV trong DH trực tuyến từ các nghiên cứu, phân tích, đánh giá và chuẩn hóa các định nghĩa, các kết quả đã công bố về NL CNTT và NL sử dụng CNTT trong DH trực tuyến

2) Xây dựng quy trình xác định khung NL CNTT của GV trên cơ sở phân tích, đánh giá chương trình đào tạo, chuẩn đầu ra các chương trình

đào tạo giáo viên và chuẩn nghề nghiệp của giáo viên trong hệ thống GD Việt Nam

3) Đánh giá thang đo bộ tiêu chí theo khung NL CNTT dành cho GV thông qua việc phân tích, đánh giá kết quả khảo cứu thực trạng, lấy ý kiến chuyên gia về thang đo của khung NL CNTT của GV trong DH trực tuyến 4) Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá NL sử dụng CNTT dành cho GV trong DH trực tuyến dựa trên khung NL CNTT sau khi đã được chuẩn hóa thang đo giá trị các tiêu chí của khung NL CNTT

5) Kiểm nghiệm và đánh giá kết quả vận dụng khung NL CNTT của

GV trong DH trực tuyến thông qua quá trình tổ chức DH trong đào tạo

GV, kết luận tính khả dụng và hiệu quả tác động đến chất lượng đào tạo theo hướng phát triển NL CNTT của người dạy và người học

Qua phân tích, đánh giá từ những nghiên cứu nêu trên, cùng với những vấn đề được đặt ra cần phải giải quyết về vận dụng NL CNTT trong DH

đã xác định tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu về “Đánh giá năng lực

sử dụng CNTT của giảng viên trong dạy học trực tuyến” mà luận án tập

trung chứng thực

1.2 Một số khái niệm cơ bản

* Năng lực (competence) là tổng hòa và khả năng vận dụng các yếu

tố kiến thức (knowledge), kỹ năng (skill) và thái độ (attitude) của cá nhân trong thực hiện một hoạt động nhất định đảm bảo hiệu quả trong một tình huống cụ thể

* Năng lực CNTT (information technology competence) là một tập

hợp đa dạng gồm kiến thức, kỹ năng và thái độ ứng dụng CNTT của cá nhân, tích hợp trong sử dụng các công cụ và tài nguyên công nghệ được

sử dụng để trao đổi, tạo ra, phổ biến, lưu giữ và quản lí thông tin cho những tình huống xác định cụ thể

* Năng lực sử dụng CNTT (competence to use information

technology) trong DH là khả năng vận dụng những chính sách về công

nghệ, ứng dụng các công cụ, tiện ích của nền tảng CNTT trong tổ chức, triển khai, quản lý và đánh giá quá trình DH.

* Dạy học trực tuyến (online teaching) là phương thức tổ chức DH ảo thông qua máy vi tính, điện thoại thông minh kết nối mạng đối với hệ thống máy chủ có lưu trữ bài giảng điện tử và phần mềm cần thiết để triển khai hoạt động DH trực tuyến từ xa

* Đánh giá theo NL (assessment according to competence) trong DH

là đánh giá khả năng vận dụng kiến thức, kỹ năng và thái độ của người dạy và người học trong thực hiện nhiệm vụ của hoạt động DH theo một

chuẩn nhất định và dựa trên sản phẩm đầu ra cụ thể của quá trình DH.

* Đánh giá NL sử dụng CNTT (assessment the information

technology use competence) trong DH trực tuyến là đánh giá khả năng

sử dụng phức hợp cấu trúc gồm kiến thức, kỹ năng và thái độ tích hợp

NL CNTT của người dạy và người học để thực hiện hiệu quả nhiệm vụ

DH trong môi trường trực tuyến

1.3 Lý luận chung về đánh giá NL sử dụng CNTT trong DH trực tuyến

Nghiên cứu của các nhóm tác giả trong [58, 93, 94], đã đánh giá NL

sử dụng CNTT trong DH và đề xuất, phát triển khung NL CNTT cho chuyên ngành cụ thể với 4 mục tiêu về kiến thức và kỹ năng, tích hợp kiến thức và NL sư phạm, ứng dụng trong lưu trữ, phản hồi và đánh giá,

NL giao tiếp trong DH bộ môn và trong DH với đối tượng được hướng đến là SV của một số ngành sư phạm

Các nghiên cứu tiêu biểu như: UNESCO (2018) [5], ISTE (2017) [6],

mô hình TPACK với cấu trúc ICT-TPCK (2009) [7], ETS (2006) [8], Hsu (2017) [9], Lê Thị Kim Loan (2019) [11], Claudia & Robert (2000) [10], Ala-Mutka (2011) [86], Gascoigne & Parnell (2014) [105], Paula và nhóm cộng sự (2010) [30], đã xác định các cơ sở ban đầu cho việc định hướng đưa ra khung NL CNTT hay các thành tố cho đánh giá NL sử dụng CNTT trong DH mà việc DH trực tuyến cần định hướng xây dựng trong hoạt động DH cho người dạy và người học

Vấn đề nâng cao NL và NL giải quyết vấn đề trong GD được nghiên cứu khá mạnh ở nước ta [39, 42, 81] Tuy vậy, các nghiên cứu về vận dụng NL CNTT thì vẫn còn thiếu vắng, NL giải quyết vấn đề thực tiễn nào được hình thành từ ứng dụng CNTT vẫn là một yếu tố đáng quan tâm với xu thế phát triển của thời kỳ công nghệ và số hóa hiện nay

Khái quát vấn đề nghiên cứu DH định hướng phát triển NL, NL CNTT

đã và đang là vấn đề đáng quan tâm trong GD hiện nay và tiếp tục được đặt ra nghiên cứu trong bối cảnh của kỷ nguyên số hóa toàn cầu

Một câu hỏi được đặt ra là: mô hình DH định hướng phát triển NL gắn

với NL sử dụng CNTT trong DH trực tuyến có quan hệ như thế nào và hỗ trợ phát triển NL CNTT cho người dạy và người học ra sao?

Qua nghiên cứu, đánh giá các công trình trong và ngoài nước liên quan đến đề tài luận án, cho thấy hiện nay vẫn chưa có công bố chính thức nào

về bộ tiêu chí đánh giá NL sử dụng CNTT (hay khung NL CNTT) dành cho GV trong DH trực tuyến

* Các luận cứ khoa học:

1) Triết lý DH hướng phát triển NL bậc đại học trong đào tạo giáo viên

2) Lý thuyết về lý luận và phương pháp DH hiện đại theo phương thức mới, tiên tiến so với phương thức đào tạo truyền thống

3) Phân tích đi đến đánh giá NL sử dụng CNTT trong DH trực tuyến dựa vào các luận cứ nghiên cứu theo các bộ tiêu chí đánh giá NL CNTT và luận cứ nghiên cứu thực nghiệm trên lớp học thực tế và lớp học đối xứng 4) Phân tích, đánh giá tính hiệu quả của phương thức DH trực tuyến vận dụng bộ công cụ đánh giá NL sử dụng CNTT dành cho GV so với phương thức DH truyền thống của các trường đại học, cao đẳng sư phạm trong đào tạo giáo viên

5) Chỉ rõ phương thức đào tạo trực tuyến là một quan điểm DH có nhiều ưu điểm giúp nâng cao NL ứng dụng công nghệ và phát triển NL sử dụng CNTT cho người dạy và người học ở bậc đại học, cao đẳng sư phạm Các căn cứ và các luận điểm trên là cơ sở lý luận khoa học để xác lập nguyên tắc, quy trình xây dựng khung NL CNTT cùng với bộ tiêu chí đánh giá NL sử dụng CNTT dành cho GV trong DH trực tuyến

1.4 Mô hình tổ chức dạy học phát triển năng lực CNTT

Trong các hình thức tổ chức hoạt động DH, việc tích hợp các yếu tố

hỗ trợ quá trình DH sẽ mang lại nhiều lợi thế và hiệu quả cho kết quả đào tạo Công nghệ và CNTT sẽ là những nhân tố quan trọng tác động đến đối tượng, nội dung và phương thức của quá trình DH, đặc biệt trên môi trường học tập trực tuyến Mỗi khi NL CNTT được vận dụng và khai thác hiệu quả trong DH sẽ góp phần phát triển NL toàn diện của người học, một trong những mục tiêu cốt lõi của DH lấy người học làm trung tâm,

là đặc trưng của mô hình DH tích cực hiện nay

1.5 Cơ sở thực tiễn về đánh giá NL sử dụng CNTT trong DH trực tuyến 1.5.1 Đánh giá thực trạng về NL sử dụng CNTT trong DH trực tuyến

Mục đích đánh giá: Khảo sát thực trạng NL sử dụng CNTT trong DH

đối với GV của trường đại học, cao đẳng sư phạm, nhằm đánh giá hiện trạng, phân tích nguyên nhân, làm cơ sở thực tiễn của luận án và xác định tính khả thi cho những đề xuất của mục tiêu nghiên cứu về xây dựng khung NL CNTT dành cho GV trong DH trực tuyến

Nội dung đánh giá: Tập trung khảo sát với 2 nội dung về nhu cầu và

điều kiện NL sử dụng CNTT của GV trong DH trực tuyến

1.5.2 Đánh giá kết quả khảo sát NL sử dụng CNTT trong DH trực tuyến

Khảo sát ý kiến của 510 GV và SV sư phạm (trong đó: 132 GV và

378 SV) đang giảng dạy và học tập tại các trường: Đại học sư phạm Huế, Đại học sư phạm Đà Nẵng và Cao đẳng sư phạm Quảng Trị

Hình thức khảo sát: Bảng hỏi điều tra bằng phiếu (bản giấy), phỏng

vấn trực tiếp và phiếu điều tra trực tuyến (qua: google docs forms, fanpage facebook, đa phương tiện khác)

Phân tích kết quả khảo sát theo các yếu tố về nhu cầu và điều kiện sử dụng NL CNTT của GV (những người đang áp dụng) và SV sư phạm (đối tượng cần trang bị để áp dụng sau này) trong DH trực tuyến

Kết quả phân tích và đánh giá thực trạng (mục 1.5.2 của luận án)

Kết luận chương 1

Chương 1 của luận án đã phản ánh các kết quả nghiên cứu tổng quan các vấn đề liên quan đến luận án, đã hệ thống hóa và bổ sung cơ sở lý luận về phát triển NL sử dụng CNTT trong đào tạo giáo viên, vai trò của

mô hình DH ứng dụng NL CNTT, những vấn đề lí luận và thực tiễn nghiên cứu áp dụng mô hình DH trực tuyến phát triển NL sử dụng CNTT trong đào tạo giáo viên ở các trường đại học, cao đẳng sư phạm Chương

1 đã đạt được những kết quả chính sau:

1) Đưa ra các đánh giá, nhận xét chung về tình hình nghiên cứu các vấn

đề có liên quan đến đề tài của luận án và đưa ra các định hướng nghiên cứu của luận án

2) Trên cơ sở tổng quan vấn đề nghiên cứu, kế thừa những thành công của những nghiên cứu trước đó và xác định những vấn đề cần giải quyết, luận

án đã hoàn thiện các khái niệm liên quan đến NL sử dụng CNTT của GV trong DH trực tuyến; tác giả đã đưa ra khái niệm về đánh giá NL sử dụng CNTT trong DH trực tuyến được thể hiện theo 03 yếu tố chính yếu, đó là: (1) đánh giá NL, (2) NL sử dụng CNTT và (3) môi trường DH trực tuyến, đối tượng cần xác định đó là GV Xác định NL sử dụng CNTT trong DH

là khả năng sử dụng phức hợp cấu trúc gồm kiến thức, kỹ năng và thái độ tích hợp CNTT của người dạy để thực hiện hiệu quả nhiệm vụ DH 3) Trên cơ sở nghiên cứu các mô hình tổ chức DH phát triển NL, đánh giá những hình thức tổ chức DH phát triển NL sử dụng CNTT, luận án

đã làm rõ các yếu tố cũng như đánh giá phương thức DH trực tuyến dựa trên công nghệ và NL sử dụng CNTT Những yếu tố tiêu chuẩn, tiêu chí, thang đo về đánh giá NL sử dụng CNTT đã được tổng hợp, phân tích và đánh giá chi tiết làm căn cứ trong việc thiết lập và xây dựng cấu trúc khung NL CNTT dành cho GV trong DH trực tuyến ở các cơ sở GD đào tạo giáo viên mà mục tiêu luận án đề ra

4) Kết quả đánh giá thực trạng về NL sử dụng CNTT dành cho GV trong

DH trực tuyến được khảo sát, phân tích trong chương 1 của luận án đã chứng minh tính khả dụng và khả năng vận dụng thành công của phương thức DH này, tỷ lệ khảo sát thực trạng cho thấy sự thích ứng và hứng thú

của người dạy và người học khi được tiếp cận theo phương thức DH ứng dụng công nghệ, kết quả mang lại tác động tích cực và hiệu quả đối với yêu cầu của người dạy và nhu cầu của người học Tuy nhiên, để cụ thể hóa các tiêu chí trong đánh giá NL sử dụng CNTT cần phải có một cấu trúc mô tả các tiêu chuẩn, tiêu chí trong đánh giá và thực hiện theo thang

đo với các cấp độ cần đạt đến đối với người dạy lẫn người học trong vận dụng hình thức DH sử dụng CNTT; cần hoàn thiện từ quy trình thiết kế, xây dựng cấu trúc khung NL CNTT với bộ các nhóm tiêu chuẩn NL thành phần đạt từng tiêu chí theo các cấp độ cụ thể đến cách thức thiết lập và tổ chức triển khai vận dụng trong môi trường DH trực tuyến sao cho hiệu quả và phù hợp với đối tượng đào tạo Vấn đề này cần được xem xét và giải quyết trong chương 2 của luận án

5) Nội dung nghiên cứu cơ sở lý luận và thực trạng về đánh giá NL sử dụng CNTT của GV trong DH trực tuyến trình bày trong chương này có vai trò quan trọng, làm cơ sở để nghiên cứu, khảo sát thực trạng và đánh giá, kiểm nghiệm sẽ được nghiên cứu và giải quyết trong các chương tiếp theo của luận án

Chương 2 ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC SỬ DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN CỦA GIẢNG VIÊN TRONG DẠY HỌC TRỰC TUYẾN 2.1 Đánh giá năng lực sử dụng CNTT trong dạy học

2.1.1 Năng lực sử dụng CNTT trong dạy học

Hiện nay, trên thế giới xuất hiện một xu hướng học tập mới đó là học

tập di động (mobile learning) dựa trên nền tảng phát triển của công nghệ

và thiết bị di động (mobile devices) và để hướng tới hình thức học tập cá

nhân hóa (personalized learning) theo hướng liên ngành

Xác định NL sử dụng và đánh giá NL CNTT&TT và NL CNTT trong

GD và đào tạo nói chung và đối với GV nói riêng là nhu cầu hiện hữu và

là hoạt động đánh giá phổ biến của nhiều nước trên thế giới có nền GD

và công nghệ tiên tiến Nhu cầu về việc xây dựng các khung NL, các bộ tiêu chí, các thang đo về đánh giá NL CNTT đã và đang được nhiều quốc gia quan tâm

Nhận định: Kết quả từ các công trình nghiên cứu đã cung cấp khá đầy

đủ và bao phủ về NL sử dụng CNTT trong DH được phát triển dựa trên nền tảng của nghiên cứu về khung NL CNTT được công bố trên thế giới Tuy nhiên, những yếu tố thiết yếu phát triển NL sử dụng CNTT trong DH chưa được đề cập đến hay việc thiết kế, xây dựng bộ tiêu chí đánh giá NL

sử dụng CNTT dành cho GV trong DH và DH trực tuyến chưa được giải

quyết thấu đáo và đây cũng là vấn đề cần được bàn luận và làm rõ hơn về một trong những nhiệm vụ phát triển NL của GV trong ứng dụng khung

NL CNTT trong DH và DH trực tuyến

2.1.2 Tiêu chí về năng lực sử dụng CNTT trong dạy học

Tiêu chuẩn công nghệ GD Quốc gia dành cho GV (NETS-T) phát triển dựa trên khung NL của tổ chức ISTE xác định tất cả các GV trong lớp học cần được chuẩn bị để đáp ứng các tiêu chuẩn và chỉ số hoạt động

về ứng dụng CNTT trong DH [121]

2.2 Nguyên tắc và yêu cầu đánh giá theo NL trong dạy học

2.2.1 Nguyên tắc đánh giá theo NL trong dạy học

Dựa trên những nghiên cứu lý luận về đánh giá cũng như qua thực tiễn triển khai quá trình đánh giá kết quả học tập về đánh giá theo NL, tác giả đúc kết bốn nguyên tắc đánh giá theo NL trong DH cơ bản như sau:

1) Sự minh bạch; 2) Độ giá trị; 3) Độ tin cậy; 4) Tính linh hoạt

2.2.2 Yêu cầu của đánh giá theo NL trong dạy học

Các chứng cứ thể hiện NL trong đánh giá phải bảo đảm cả về chất

lượng và số lượng trong đánh giá

Phương pháp và điều kiện trong đánh giá phải bảo đảm đầy đủ và phù

hợp với mục tiêu đánh giá Các phương pháp và công cụ đánh giá sẽ được thiết kế để đánh giá nhiều loại kỹ năng tùy theo tiêu chuẩn yêu cầu của công việc

2.3 Quy trình xây dựng bộ tiêu chí đánh giá gắn với khung NL CNTT của GV trong DH trực tuyến

2.3.1 Tiêu chí đánh giá theo khung NL CNTT trong DH trực tuyến

Các công trình nghiên cứu tiêu biểu xác định yếu tố đánh giá theo NL

và vận dụng NL CNTT trong DH và DH trực tuyến được nhiều tổ chức, tác giả công bố, như: Gascoigne & Parnell [105], nghiên cứu về công nghệ và phương pháp DH tập trung vào các kỹ năng cốt yếu trong tổ chức giảng dạy trực tuyến; Paula và nhóm cộng sự [30], đã nghiên cứu về xác định NL cho sự thành công trong DH trực tuyến đã chỉ ra nguyên tắc 7-điểm; UNESCO (2018) [5] phát triển khung NL CNTT&TT cho GV phiên bản 3.0, gồm 6 khía cạnh: (1) hiểu CNTT&TT trong chính sách

GD, (2) chương trình giảng dạy và đánh giá, (3) sư phạm, (4) ứng dụng các kỹ năng số, (5) tổ chức và quản trị, (6) học tập nghề nghiệp GV theo

3 mức độ liên tục quá trình phát triển NL của GV trong DH; Bộ tiêu chuẩn ISTE dành cho nhà GD (ISTE standards for Educators) [6] gồm

02 nhóm tiêu chuẩn (1) Trao quyền chuyên nghiệp, (2) Chất xúc tác học tập; Mô hình TPACK đề xuất với cấu trúc ICT-TPCK được khái niệm