Song đi u đó không th hoàn toàn tin t ng vì các ch ng trình ch ng VIRUS ch có kh n ng phát hi n và di t nh ng VIRUS mà chúng đã bi t... Bài 3: Norton Commander NC... Sao chép, di chuy n.
Trang 1Bài 1: Khái ni m c b n v tin h c - H đi u hành MS_DOS
I Khái ni m chung
1.1 Khái ni m v tin h c
Tin h c là ngành khoa h c công ngh nghiên c u các ph ng pháp, các quá trình
x lý thông tin m t cách t đ ng d a trên các ph ng ti n k thu t mà ch y u là máy tính đi n t
1.2 Các l nh v c c a tin h c
Ph n c ng: G m nh ng đ i t ng v t lý h u hình nh vi m ch, b n m ch in, dây cáp n i m ch đi n, b nh , màn hình, máy in, thi t b đ u cu i, ngu n nuôi, Ph n
c ng th c hi n các ch c n ng x lý thông tin c b n m c th p nh t t c là các tín
hi u nh phân {0,1}
Ph n m m: Là các ch ng trình (program) đi u khi n các ho t đ ng ph n c ng
c a máy vi tính và ch đ o vi c x lý d li u Ph n m m c a máy tính đ c chia làm hai lo i: Ph n m m h th ng(System software) và ph n m m ng d ng( Applications software) Ph n m m h th ng khi đ c đ a vào b nh chính, nó ch đ o máy tính
th c hi n các công vi c Ph n m m ng d ng là các ch ng trình đ c thi t k đ gi i quy t m t bài toán hay m t v n đ c th đ đáp ng m t nhu c u riêng trong m t s
Trang 2đ đ nh n bi t m t trong 2 tr ng thái có xác su t xu t hi n nh nhau.Trong máy vi tính
tu theo t ng ph n m m, t ng ngôn ng mà các s khi đ a vào máy tính có th là các
h c s khác nhau, tuy nhiên m i c s khác nhau đ u đ c chuy n thành h c s 2 ( h nh phân) T i m i th i đi m trong 1 bit ch l u tr đ c ho c là ch s 0 ho c là
ch s 1 T bit là t vi t t t c a Binary Digit (Ch s nh phân)
Trong tin h c ta th ng dùng m t s đ n v b i c a bit sau đây:
Byte Kilobyte Megabyte Gigabyte
MS-DOS là H H đ n nhi m (t i m t th i đi m ch ch y đ c m t trình ng d ng)
MS-DOS giao di n v i ng i s d ng thông qua dòng l nh
Trang 3TH2: Kh i đ ng t đ a m m: đ t đ a kh i đ ng vào giá đ c a đ a m m và b t công t c đi n
TH3: Kh i đ ng t H H Windows 98: Start/ Run/ Command/OK
TH4: Kh i đ ng t H H Windows 2000/ XP: Start/ Run/ CMD/ OK
TênT p tin đ c vi t không quá 8 ký t và không có d u cách, + , - ,* , /
Ph n m r ng không quá 3 ký t và không có d u cách Gi a tên và ph n m r ng cách nhau b i d u ch m (.)
T p tin có th là n i dung m t b c th , công v n, v n b n, h p đ ng hay m t t p h p
ch ng trình
Ví d :
COMMAND.COM Ph n tên t p là COMMAND còn ph n m r ng là COM
MSDOS.SYS Ph n tên t p là MSDOS còn ph n m r ng là SYS
BAICA.MN Ph n tên t p là BAICA còn ph n m r ng là MN
THO.TXT Ph n tên t p là THO còn ph n m r ng là TXT
Trang 4Trong th m c có th t o ra các th m c con và c ti p t c nhau do đó d n đ n s hình thành m t cây th m c trên đ a Nh v y các th m c b n t o ra có th là th m c c p1 hay th m c 2
Trong đó C:\>_ là th m c g c Sau đó là đ n các th m c con các c p và các t p
Th m c hi n hành là th m c đang đ c m , và con tr đang nhâp nháy ch
l nh
Khi th c thi, DOS s tìm ki m và thi hành th m c hi n hành tr c, sau đó m i tìm các
th m c và đ a đ c ch ra
Khi c n tác đ ng đ n m t th m c ho c t p tin ta ph i ch ra v trí c a th m c hay t p tin
đó trên đ a hay là ph i ch ra đ ng d n, tên đ ng d n c a th m c ho c t p tin tác
Ký t đ i di n*: Nó có th đ ng trong ph n tên chính hay ph n tên m r ng c a t p tin,
nó đ ng v trí nào s đ i di n cho kí t đó ho c nhóm ký t t v trí đó đ n kí t sau nó
Trang 5có ph n m r ng là DOC mà có tên b t đ u b ng kí t A và k t thúc b ng kí t B
C:\>_NGHEAN\*.* : Ngh a là ch ra t t c các t p có trong th m c NGHEAN
C:\>_NGHEAN\*.TXT : Ngh a là ch ra t t c các t p có trong th m c NGHEAN mà
L nh t o l p t p tin: COPY CON
L nh đ i tên t p tin: REN
L nh sao chép t p tin: COPY
Trang 6L nh hi n th n i dung t p tin: TYPE
L nh xoá t p tin: DEL
L nh ngo i trú là l nh n m trong b nh ngoài Mu n th c hi n các l nh ngo i trú thì
bu c trên đ a ph i có các t p này N u không có thì ph i COPY vào đ th c hi n
Trang 7L nh xem và s a ngày: DATE
Current Date is Sat 02-04-2000
Enter new Date (mm-dd-yy)
Lúc này có hai tu ch n
N u không thay đ i ngày gi gõ Enter
N u s a ngày hi n hành dòng m t thì s a theo khuôn m u (tháng -ngày-n m)
B n hãy thay đ i ngày l i cho máy tính ví d 31/07/2004
L nh xem và s a gi : TIME
Current time is 4:32:35.23a
Enter new time:
Lúc này có hai l a ch n:
-N u không s a gi hi n hành c a dòng m t thì gõ Enter
- N u s a gi hi n hành thì s a theo khuôn m u (gi : phút:giây.% giây)
B n hãy thay đ i gi l i cho máy tính thành 05 gi 05 phút
Trang 8L nh thay đ i d u nh c l nh c a DOS: PROMPT
L nh thay đ i d u đ i l nh đ có th hi n th m t s thông tin hi n hành theo ý riêng c a Ng i
L nh xem n i dung th m c.DIR
DIR [drive:] [Path] [Tên th m c] [/A][/S]{/P][W]}
Trong đó: /P : đ xem t ng trang
/W: Trình bày theo hàng ngang
/A : xem các t p tin có thu c tính n và h th ng
/S: Xem c th m c con
Ví d :
DIR C:\WINDOWS /P /W
L nh trên s hi n th các t p, th m c thu c th m c WINDOWS n m trong th m c g c
đ a C thành 5 hàng và d ng l i sau khi hi n th h t m t trang màn hình Mu n xem ti p ch
vi c nh n m t phím b t k
L nh chuy n v th m c g c và vào m t th m c nào đó.
Trang 9L nh này thay đ i th m c hi n hành c n làm vi c c a đ a nào đó
CD [drive:]\[path] ( tên th m c c n vào)
C:\MD HOC T o Th m c HOC Trên th m c g c c a đ a C
C:\MD HOC\HOCDOS T o th m c HOCDOS là th m c con cua th m c HOC
C:\MD A:\DAIHOC T o th m c DAIHOC trên đ a A
.L nh xoá th m c con(RD)
L nh hu b (xoá) th m c:
RD [drive:]\[path]
Chú ý: th m c c n xoá không phi là th m c hi n hành và phi là th m c r ng (Empty
Directory) ( t c là không có m t t p hay m t th m c nào n m trong nó)
Ví d : C:\RD DAIHOC Xoá th m c DAIHOC( Là th m c r ng) trên đ a C
Trang 101.3 Các l nh làm vi c v i t p tin
L nh sao chép t p tin(COPY):
L nh này sao chép m t hay m t nhóm t p t th m c này sang th m c khác
Copy [drive1:]\[path1]\[Filename 1] [drive2:]\[path2]\[Filename 2]
Copy [ đ a]\[đ ng d n]\[tên t p ngu n] đ a ]\[đ ng d n đích]
Ví d 1: Chép t p BAOCAO.VNS t th m c A:\BKED vào th m c g c c a đ a C: và
Trong cú pháp trên l nh s th c hi n nh sau:
L n l t c ng n i dung c a các t p: Tên t p 1, Tên t p 2, thành m t t p duy nh t có tên
là Tên t p m i
Chú ý: Tr c tên t p m i không có d u (+), còn tr c tên t p mu n công phi có d u c ng
Ví d : C:\COPY CD1.TXT+CD2.TXT+CD3.TXT C:\MYDOCU~1\CD.TXT
L nh t o t p tin(COPY CON):
T o ra file đ l u tr n i dung c a m t v n đ nào đó
C:\COPY CON [drive:]\[path]\[File name]
Nh p n i dung c a t p
F6 <End of File>
1 file(s) is copied
C:\_
(N u nh t p đ c t o thì sau khi nh n F6 s có thông báo: 1 file(s) is copied trên màn hình,
n u nh t p không đ c t o vì m t lý do nào đó thì dòng thông báo s là 0 file(s) is copied)
Ví d : C:\>COPY CON BAITHO.TXT T o t p BAITHO.TXT trên đ a C
L nh xem n i dung t p tin (TYPE):
L nh dùng đ xem (hi n th ) n i dung m t t p tin trên màn hình
TYPE < ng d n>\<t p tin mu n xem n i dung>
Trang 11Sau khi nh p đúng đ ng d n và t p tin thì n i dung s đ c hi n th trên màn hình
N u nh trong cú pháp trên không đúng ho c sai tên t p tin, đ ng d n thì s có dòng thông báo l i hi n th ví d nh :
- Bad command or filename
- Invalid drive Specification
- Path not found -
- Requirent parameter missing
Ví d : C:\REN VANBAN\THUVIEN.DOC \VANBAN\HOPDONG.TXT¿
i tên file THUVIEN.DOC thành file HOPDONG.TXT n m trong cùng m t th m c
Xoá n i dung t p tin(DEL):
DEL [ đ a][đ ng d n][tên t p c n xoá]
Trang 12t p c n thi t đ kh i đ ng máy vào đ a
Trang 13t p COMMAND.COM, MS-DOS.SYS, IO.SYS Sau khi quá trình trên k t thúc, h đi u hành
s tìm ki m trên th m c g c đ a kh i đ ng xem có t p CONFIG.SYS hay không, n u có
nó s tu n t th c hi n các l nh trong t p đó, n u có/không thì sau đó v n ti p t c ki m tra xem có t p AUTOEXEC.BAT hay không, n u có thì c ng tu n t th c hi n các l nh có trong
t p này, n u có/không thì k t thúc quá trình kh i đ ng và tr l i quy n đi u khi n cho ng i
FILES=90 - Quy đ nh s t p đ c m đ ng th i t i đa
BUFFERS=40 - Quy đ nh s b nh đ m cho m i l n m t p
m t ch ng trình VIRUS vì kích th c c a nó nh , th i gian th c hi n nhanh và ng i
vi t VIRUS luôn tìm cách che d u s hi n di n c a nó VIRUS n m th ng trú b
nh trong đ ti n hành lây lan và phá ho i H u h t các VIRUS đ u th c hi n công vi c phá ho i nh ghi đè lên các t p d li u, phá h ng b ng FAT, kh ng ch bàn phím, s a
đ i c u hình h th ng, chi m vùng nh trong
Tu theo nguyên t c ho t đ ng, có th chia VIRUS thành hai lo i:
- Boot VIRUS là các lo i nhi m vào Master Boot và Boot Sector Nh ng virus này có
th làm máy tính không kh i đ ng đ c, làm m t h t d li u trên đ a c ng, th m chí
Trang 14m t đ a m m s ch vào A và ch y nh ng không đóng nút ch ng ghi l i thì đ a m m s
b nhi m VIRUS, t đ a m m này khi ta mang đ a m m sang các máy khác đ ch y thì VIRUS s lan sang máy khác
3.2 Nguyên t c phòng ng a VIRUS
Vì v t trung gian đ lây VIRUS là đ a m m, đ phòng VIRUS ta ph i r t h n ch dùng m t
đ a m m l N u b t bu c ph i dùng thì ta ki m tra VIRUS đ a m m l b ng các ch ng trình ch ng VIRUS tr c khi s d ng Song đi u đó không th hoàn toàn tin t ng vì các
ch ng trình ch ng VIRUS ch có kh n ng phát hi n và di t nh ng VIRUS mà chúng đã
bi t Các VIRUS m i không phát hi n đ c Các ch ng trình ch ng VIRUS c a n c ngoài không th phát hi n các VIRUS s n xu t trong n c C n k t h p nhi u ch ng trình ch ng VIRUS và luôn c p nh t ch ng trình m i nh t
Khi mang đ a m m c a mình đi ch y các n i khác có c ng thì ph i b t l y ch ng ghi đ tránh VIRUS xâm nh p vào đ a H t s c l u ý khi ghi thông tin t máy khác vào đ a c a mình
N u trên máy có nhi u ng i s d ng thì tr c khi làm vi c ta nên s d ng các ch ng trình ch ng VIRUS đ ki m tra VIRUS trên đ a c ng
phòng ch ng nên có m t h th ng s ch (không có virus) đ kh i đ ng máy t A, đ a này ngoài các t p c n thi t đ kh i đ ng máy còn c n có các t p c a DOS nh :
Format.com, Fdisk.exe, unformat.com, Undelete.com, Scandisk.exe ng th i ta ph i có các đ a m m ch a các ch ng trình ch ng virus v i các phiên b n m i nh t b SCAN, FPROT, ATV, BKAV,D2… các ch ng trình này c ng ph i l y t ngu n đáng tin c y, các
đ a m m luôn đ c dán nhãn b o v
3.3 M t s tri u ch ng khi máy nhi m virus
- M t s t p có đuôi COM và EXE t nhiên b t ng thêm s byte, khi đó ta ngh máy nhi m F-virus bi t đi u đó ta nh kích th c c a m t s t p quan tr ng:
command.com 54645 byte (c a DOS6.22), foxpro.exe 411032 byte (forpro 2.6)
- T p ch ng trình đuôi COM ho c EXE không ch y ho c sai
- Máy không kh i đ ng đ c t đ a c ng ho c không nh n bi t đ c c ng khi kh i
đ ng máy t đ a m m, khi đó ta nghi máy b nhi m B-virus
- Máy ch y b treo
T t nhiên các tri u ch ng trên còn có th là do l i ph n c ng
Trang 153.4 Cách x lý khi máy b nhi m virus
Khi máy b nhi m VIRUS chúng ta ti n hành các b c sau:
1 T t hoàn toàn máy tính đ lo i virus ra kh i b nh trong Kh i đ ng l i máy b ng đ a
Trang 16Bài 3: Norton Commander (NC)
Trang 18Dòng d i cùng th hi n m t s phím ch c n ng t t t ng ng v i các phím t F1 đ n F10
và t h p CTRL + Fn, ALT + Fn, (trong đó n = 1 10 ) trong đó:
L nh F1: (Help)L nh tr giúp
L nh F2: (Menu)L nh t o menu cho ng i s d ng
L nh F3: (View) L nh xem n i dung t p
L nh F4: (Edit)L nh xem và s a n i dung t p
L nh F5: (Copy)L nh sao chép (copy)
L nh F6: (RenMov)L nh đ i tên và di chuy n t p tin
L nh F7: (MkDir)L nh t o th m c
L nh F8: (Delete)L nh xoá th m c và t p tin
L nh F9: (PullDn)Truy c p thanh menu c a NC
L nh F10: (Quit)Thoát kh i NC
L nh ATL + F1: L nh chuy n đ i đ a bên c a s bên trái
L nh ATL + F2: L nh chuy n đ i đ a bên c a s bên ph i
L nh ATL + F3: L nh xem n i dung t p tin
L nh ATL + F4: L nh so n th o t p tin
Trang 19L nh CTRL + F1: T t m khung panel bên trái
L nh CTRL + F2: T t m khung panel bên phi
Move,Delete Dùng phím (+) bên phím s đ ch n t t c các t p và th m c trong th m c
hi n th i, phím (-) đ b ch n, phím (*) đ đ i ch n Các nguyên t c làm vi c v i th m c gi ng
nh trên MS-DOS, tuy nhiên c n chú ý r ng ch ng trình đã t o ra m t giao di n thân thi n
h n đ ta làm vi c vì v y mà có m t s nguyên t c làm trong MS-DOS có th b qua trong NC
Vi c chuy n đ i th m c hi n hành r t đ n gi n, b n ch vi c di chuy n thanh sáng đ n th
m c c n vào và nh n ENTER, mu n thoát kh i th m c tr v th m c c p cao h n, hãy di chuy n thanh sáng v dòng có hai d u ch m ( ) và nh n ENTER
Trang 20M t s ví d v cách th c hi n các l nh trong NC
1 T o m i m t th m c:
Di chuy n thanh sáng đ n v trí c n t o th m c
- Nh n F7
- Nh p tên th m c c n t o sau đó nh n ENTER
2 T o m i t p<Dir> - Di chuy n thanh sáng đ n v trí c n t o t p
- Nh n t h p phím SHIFT+F4 và nh p tên t p c n t o
- NC s m ra cho b n m t khung h i tho i đ nh p n i dung t p, khi nh p xong b n nh n
phím F2 đ ghi l i n i dung và n ESC đ thoát
3 Sao chép, di chuy n
Trang 21- Ch n các t p, th m c mu n sao chép ho c di chuy n trên m t khung panel
- Trên khung panel còn l i dùng thanh sáng di chuy n đ n v trí c n sao chép ho c di chuy n
- Sau khi đ a s t p c n chia ra trong m c Number of splids ch n Splids
Các t p sau khi đ c chia s gi nguyên tên nh t p đích và ph n m r ng m c đ nh là * 001,
*.002,
7 Tr n nhi u t p đ c chia ra thành m t t p duy nh t
- Ch n các t p c n g p l i trên m t khung Panel, trên khung panel còn l i di chuy n thanh sáng vào trong th m c mu n đ các t p sau khi đ c g p l i
- Di chuy n thanh sáng v khung panel có t p ch n
- Nh n CTRL + F10
- Sau khi đ a đ ng d n, tên t p và ph n m r ng c a t p đ c g p trong m c Merge n files
to sau đó ch n Merge (trong đó n là t ng s t p ch n đ g p l i)
8 Xoá t p và th m c
- Ch n các t p và th m c c n xoá
- Nh n F8
Trang 22- M t h p h i tho i s m ra và h i xem ch c ch n b n mu n xoá các t p ho c th m c hay không, n u ch c ch n các b n ch n DELETE
Trang 23- a tên t p c n tìm trong Find Files và ch n Start đ b t đ u N u tìm th y t p thì trên danh sách phía trên s hi n th tên t p, v trí c a t p
