Quản lý hoạt động bồi dưỡng cán bộ chủ chốt cấp xã tại các cơ sở giáo dục tỉnh thái bình trong bối cảnh hiện nay

Vai trò của quản lý HĐBD cán bộ CCCX tại các cơ sở giáo dục Mức độ nhận thức về tầm quan trọng và mức độ thực hiện của việc tổ chức sự phối hợp giữa các đơn vị có trách nhiệm tham gia HĐ

TRẦN THỊ THU HƯƠNG

QU¶N Lý HO¹T §éNG BåI D¦ìNG C¸N Bé CHñ CHèT CÊP X· T¹I C¸C C¥ Së GI¸O DôC TØNH TH¸I B×NH

TRONG BèI C¶NH HIÖN NAY

LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2020

TRẦN THỊ THU HƯƠNG

QU¶N Lý HO¹T §éNG BåI D¦ìNG C¸N Bé CHñ CHèT CÊP X· T¹I C¸C C¥ Së GI¸O DôC TØNH TH¸I B×NH

TRONG BèI C¶NH HIÖN NAY

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số : 914 01 14

LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

1 PGS TS Nguyễn Khắc Bình

2 PGS TS Phan Văn Tỵ

HÀ NỘI - 2020

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, tài liệu được trích dẫn đúng quy định và được ghi đầy đủ trong danh mục tài liệu tham khảo

TÁC GIẢ LUẬN ÁN

Trần Thị Thu Hương

MỞ ĐẦU 5

Chương 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ

1.1 Những công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án 131.2 Khái quát kết quả công trình nghiên cứu và những vấn đề đặt ra

Chương 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI

DƯỠNG CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP XÃ TRONG BỐI

2.2 Những vấn đề lý luận về hoạt động bồi dưỡng cán bộ chủ chốt

2.3 Những vấn đề lý luận về quản lý hoạt động bồi dưỡng cán bộ

2.4 Những yếu tố tác động đến quản lý hoạt động bồi dưỡng cán bộ

DƯỠNG CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP XÃ TẠI CÁC CƠ

3.1 Khái quát về khảo sát thực trạng và khái quát về các cơ sở giáo

dục thực hiện bồi dưỡng cán bộ chủ chốt cấp xã tỉnh Thái Bình 683.2 Thực trạng cán bộ chủ chốt cấp xã ở tỉnh Thái Bình 733.3 Thực trạng hoạt động bồi dưỡng cán bộ chủ chốt cấp xã tại các

3.4 Thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng cán bộ chủ chốt cấp xã

3.5 Thực trạng ảnh hưởng của các yếu tố tác động đến quản lý hoạt

động bồi dưỡng cán bộ chủ chốt cấp xã tại các cơ sở giáo dục

3.6 Đánh giá chung về thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng cán

bộ chủ chốt cấp xã tại các cơ sở giáo dục tỉnh Thái 103

CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP XÃ TẠI CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC TỈNH THÁI BÌNH TRONG BỐI CẢNH HIỆN

119

xã tại các cơ sở giáo dục tỉnh Thái Bình trong bối cảnh hiện nay 119

Chương 5 KHẢO NGHIỆM VÀ THỬ NGHIỆM BIỆN PHÁP ĐÃ ĐỀ

5.1 Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi các biện pháp đã đề xuất 156

5 Cơ sở vật chất – kỹ thuật CSVC - KT

DANH MỤC CÁC BẢNG

01 2.1 Vị trí của cấp xã trong hệ thống chính quyền bốn cấp của Việt Nam 29

03 2.3 Chương trình đào tạo, bồi dưỡng chủ tịch, phó chủ tịch hội

05 3.2 Số lượng, cơ cấu, trình độ của chủ tịch, phó chủ tịch UBND xã,

06 3.3 Nhận thức vai trò của hoạt động bồi dưỡng cán bộ chủ chốt cấp 75

xã xã tại các cơ sở giáo dục tỉnh Thái Bình

07 3.4

Thực trạng mức độ cần thiết đối với nội dung bồi dưỡng theocác chuyên đề cho cán bộ chủ chốt cấp xã xã tại các cơ sở giáo

08 3.5 Mức độ phù hợp của hình thức bồi dưỡng cán bộ chủ chốt cấp

09 3.6 Mức độ phù hợp của phương pháp bồi dưỡng cán bộ chủ chốt cấp

xã cán bộ chủ chốt cấp xã tại các cơ sở giáo dục tỉnh Thái Bình 82

10 3.7

Mức độ phù hợp của địa điểm bồi dưỡng cán bộ chủ chốt cấp

xã cán bộ chủ chốt cấp xã cán bộ chủ chốt cấp xã tại các cơ sở

11 3.8 Mức độ phù hợp của thời gian bồi dưỡng cán bộ chủ chốt cấp

12 3.9 Vai trò của quản lý HĐBD cán bộ CCCX tại các cơ sở giáo dục

Mức độ nhận thức về tầm quan trọng và mức độ thực hiện của việc

tổ chức sự phối hợp giữa các đơn vị có trách nhiệm tham gia HĐBDcán bộ chủ chốt cấp xã tại các cơ sở giáo dục tỉnh Thái Bình 90

20 3.17 Mức độ nhận thức về tầm quan trọng và mức độ thực hiện của việc 99

quản lý hoạt động đảm bảo an ninh, y tế, vệ sinh, môi trường…

21 3.18 Những yếu tố chủ quan ảnh hưởng đến việc quản lý HĐBD cán

bộ chủ chốt cấp xã tại các cơ sở giáo dục tỉnh Thái Bình 100

22 3.19 Những yếu tố khách quan ảnh hưởng đến việc quản lý HĐBD

cán bộ chủ chốt cấp xã tại các cơ sở giáo dục tỉnh Thái Bình 102

23 3.20 Thuận lợi của quản lý hoạt động bồi dưỡng cán bộ chủ chốt cấp

24 3.21 Khó khăn của quản lý HĐBD cán bộ chủ chốt cấp xã tại các cơ

26 5.1 Kết quả khảo sát tính cần thiết của các biện pháp quản lý hoạt

động bồi dưỡng cán bộ CCCX trong bối cảnh hiện nay 157

29 5.4 Kết quả đánh giá về việc quản lý hoạt động bồi dưỡng của nhóm đối

chứng và nhóm thử nghiệm trước khi tiến hành thử nghiệm 169

30 5.5 Đo nhận thức về một số kĩ năng quản lý của của nhóm đối

chứng và nhóm thử nghiệm trước khi tiến hành thử nghiệm 170

31 5.6 Kết quả đánh giá về việc quản lý hoạt động bồi dưỡng sau khi

32 5.7 Đo nhận thức về hệ thống kĩ năng của học viên sau khi tiến

TT Tên biểu Nội dung Trang

1 Biểu đồ 3.1: Nhận thức về vai trò của HĐBD cán bộ chủ chốt cấp

xã tại các cơ sở giáo dục của tỉnh Thái Bình 76

2 Biểu đồ 3.2 Mức độ phù hợp của hình thức bồi dưỡng cán bộ chủ chốt

cấp xã cán bộ chủ chốt cấp xã tại các cơ sở giáo dục

3 Biểu đồ 3.3: Vai trò của công tác quản lý HĐBD cán bộ CCCX

tại các cơ sở giáo dục tỉnh Thái Bình trong 86

4 Biểu đồ 5.1 Mức độ cần thiết của các biện pháp quản lý hoạt

động bồi dưỡng cán bộ CCCX tại các cơ sở giáo dục

5 Biểu đồ 5.2 Mức độ khả thi của các biện pháp quản lý HĐBD

cán bộ CCCX tại các cơ sở giáo dục tỉnh Thái Bình

6 Biểu đồ 5.3 Biểu đồ biểu diễn tương quan giữa tính cần thiết và

tính khả thi của các biện pháp quản lý HĐBD cán bộCCCX tại các cơ sở giáo dục tỉnh Thái Bình trong

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài luận án

Ở Việt Nam, chính quyền xã, phường, thị trấn (hay còn gọi là chínhquyền cấp xã) có vị trí rất quan trọng trong hệ thống chính trị - hành chính.Chính quyền cấp xã là cầu nối trực tiếp của hệ thống chính quyền nhà nước vớinhân dân, thực hiện hoạt động quản lý nhà nước trên các lĩnh vực chính trị,kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh trật tự, an toàn xã hội ở địa phương theo thẩmquyền được phân cấp, bảo đảm cho các chủ trương, đường lối, chính sách củaĐảng, pháp luật của Nhà nước, được triển khai thực hiện trong cuộc sống

Chính quyền cấp xã không thể đảm nhận được vai trò nếu thiếu nhân

tố có ý nghĩa quyết định đó là cán bộ, công chức chính quyền cấp xã Haynói cách khác, cán bộ cấp xã là một trong những nhân tố quan trọng, có vai tròquyết định đến việc đảm bảo chất lượng hoạt động, hiệu quả công việc ở cấp xã.Trước yêu cầu của thực tiễn, vấn đề đặt ra cấp thiết hiện nay là phải làm tốt côngtác xây dựng, phát triển, nâng cao chất lượng cán bộ cấp xã, trong đó chú trọngphát triển phẩm chất, năng lực, kỹ năng cho đội ngũ cán bộ này

Cán bộ CCCX có vị trí, vai trò quan trọng, là những người trực tiếp quántriệt, tổ chức thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng góp phần thựchiện thắng lợi nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa

Có thể nói, ở cấp xã, phường, thị trấn mọi việc có thành công hay không, tình hình

an ninh, chính trị xã hội của địa phương đó có ổn định và phát triển hay khôngphần lớn là nhờ vào sự chỉ đạo, điều hành, triển khai tất cả đầu mối các công việccủa chính cán bộ cấp xã Tiến hành công tác cán bộ, xây dựng cán bộ CCCX vừahồng, vừa chuyên, có đủ phẩm chất, năng lực, thực hiện thắng lợi sự nghiệp đổimới là nội dung quan trọng trong công tác tổ chức của Đảng, luôn được đề cậptrong các nghị quyết của Đảng Vì vậy, ĐT,BD nâng cao phẩm chất, trình độchuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng cho cán bộ CCCX để thực thi chức trách,nhiệm vụ theo đúng pháp luật, bảo vệ lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức

và phục vụ nhân dân là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Đảng,Nhà nước và cả hệ thống chính trị

Trong điều kiện bối cảnh hiện nay, xã hội có nhiều thay đổi: Các nhàmáy sản xuất công nghiệp được xây dựng và hoạt động trên địa bàn từng xã,phường, thị trấn thu hút một khối lượng lao động lớn ngay tại địa phương Tìnhtrạng người dân chuyển đổi từ sản xuất nông nghiệp thuần túy sang làm côngnhận tại các khu công nghiệp, cụm công nghiệp, sang chăn nuôi trang trại, giatrại, dẫn đến tình trạng nhiều đồng ruộng bỏ hoang…Sự phát triển của đườnggiao thông, các khu dân cư mọc lên san sát, các khu công nghiệp hình thành ởcác vùng nông thôn…những điều đó góp phần làm giá đất tăng cao, nhiều hộgia đình bốc chốc trở nên giàu có do có nhiều đất mặt đường Sự phát triển như

vũ bão của các mạng xã hội tác động đến nhận thức, suy nghĩ, hành động, ảnhhưởng lên đời sống xã hội trên nhiều khía cạnh khác nhau…Trình độ nhận thứccũng như sự hiểu biết của người dân được tăng lên rất nhiều, người dân đượctiếp cận các luồng thông tin khác nhau, bên cạnh thông tin tích cực cũng có cảtiêu cực…Những sự thay đổi đó tác động lên toàn bộ xã hội ở nông thôn, làmcho các vấn đề xã hội ngày càng phức tạp hơn, điều đó đặt ra yêu cầu với chínhđội ngũ cán bộ cấp xã cần có tư duy mới, năng lực mới trong quản lý, trongđiều hành công việc ở cấp xã, phường, thị trấn

Thái Bình là một tỉnh ở trung tâm đồng bằng sông Hồng, là một trongnhững tỉnh nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc Những năm gần đây,công tác xây dựng cán bộ CCCX ở Thái Bình đã được đặc biệt quan tâm và có sựđổi mới trên nhiều mặt cả về nội dung, hình thức, phương pháp, từ khâu tạo nguồnđến đào tạo, tuyển chọn, bồi dưỡng, sắp xếp, bố trí, sử dụng Tỉnh ủy Thái Bình đãxây dựng Đề án 26 để ĐT, BD cán bộ cấp xã, phường, thị trấn cho tỉnh Nhìnchung cán bộ xã, phường, thị trấn có sự chuyển biến cả về số lượng, cơ cấu vàchất lượng bước đầu khẳng định được vị trí, vai trò trách nhiệm trong quản lý điềuhành, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh, xâydựng Thái Bình ngày càng giàu đẹp Song bên cạnh những thành tựu, ưu điểm,công tác xây dựng cán bộ CCCX ở Thái Bình trong những năm qua còn nhiềuhạn chế, bất cập; trình độ, năng lực của cán bộ nói chung, cán bộ chủ chốt nóiriêng còn chưa đáp ứng được yêu cầu của thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH Khả

năng cụ thể hóa những quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng chưa sát;quản lý điều hành phát triển kinh tế, văn hóa xã hội chưa phù hợp với đặc điểmcủa từng cơ sở, địa phương Ở một số nơi còn tình trạng mất dân chủ, làm giảmsút lòng tin của nhân dân, tụ tập đông người, khiếu kiện kéo dài, làm mất ổn địnhchính trị ở cơ sở, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân,…

Tỉnh Thái Bình, có nhiều cơ sở giáo dục khác nhau, mỗi cơ sở giáo dục cóchức năng, nhiệm vụ nhất định, trong đó trường Đại học Thái Bình, trườngChính trị tỉnh Thái Bình là hai cơ sở giáo dục lớn của tỉnh, có chức năng, nhiệm

vụ ĐT,BD nguồn nhân lực cho tỉnh Thái Bình, trong đó có ĐT,BD cán bộCCCX, với trách nhiệm, nghĩa vụ nâng cao chất lượng nguồn cán bộ cấp xã,phường, thị trấn trong hiện tại và tương lai của tỉnh Thái Bình

Nhận thức được vai trò của cán bộ CCCX và vai trò bồi dưỡng cán bộCCCX, những năm qua các cơ sở giáo dục của tỉnh Thái Bình, với chức năng,nhiệm vụ của mình, đã thường xuyên quan tâm, thực hiện HĐBD cán bộ CCCX

và thu được nhiều kết quả quan trọng Tuy nhiên, HĐBD cán bộ CCCX tại các

cơ sở giáo dục của tỉnh Thái Bình vẫn còn bộc lộ những hạn chế nhất định.Những hạn chế đó do nhiều nguyên nhân, trong đó liên quan nhiều đến quản lýHĐBD cán bộ CCCX Để nâng cao chất lượng HĐBD cán bộ CCCX tại các cơ

sở giáo dục, cần phải quản lý hoạt động này dựa trên những cơ sở khoa học.Điều đó đòi hỏi cần phải có những công trình nghiên cứu làm rõ cơ sở khoa học,

đề xuất được các biện pháp phù hợp để quản lý HĐBD cán bộ CCCX tại các cơ

sở giáo dục tỉnh Thái Bình trong bối cảnh hiện nay

Từ những lý do cơ bản trên đây, tác giả chọn vấn đề “Quản lý hoạt động

bồi dưỡng cán bộ chủ chốt cấp xã tại các cơ sở giáo dục tỉnh Thái Bình trong bối cảnh hiện nay” làm đề tài nghiên cứu của luận án tiến sĩ quản lý giáo dục.

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn quản lýHĐBD cán bộ CCCX tại các cơ sở giáo dục có chức năng, nhiệm vụ ĐT, BDcán bộ cấp xã ở tỉnh Thái Bình; luận án đề xuất các biện pháp quản lý HĐBD

cán bộ CCCX tại các cơ sở giáo dục của tỉnh Thái Bình trong bối cảnh hiệnnay nhằm quản lý tốt HĐBD cán bộ CCCX, góp phần nâng cao chất lượngHĐBD và nâng cao phẩm chất, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng chocán bộ CCCX góp phần vào sự nghiệp xây dựng, phát triển tỉnh Thái Bình nóiriêng và xây dựng, phát triển đất nước nói chung.

Nhiệm vụ nghiên cứu

Khái quát hóa, hệ thống hóa và phát triển lý luận quản lý HĐBD cán bộCCCX trong bối cảnh hiện nay;

Điều tra, khảo sát, đánh giá thực trạng HĐBD cán bộ CCCX và thựctrạng quản lý HĐBD cán bộ CCCX tại các cơ sở giáo dục tỉnh Thái Bìnhtrong bối cảnh hiện nay;

Đề xuất các biện pháp quản lý HĐBD cán bộ CCCX tại các cơ sở giáodục tỉnh Thái Bình trong bối cảnh hiện nay;

Khảo nghiệm các biện pháp và thử nghiệm một số biện pháp quản lý HĐBDcán bộ CCCX tại các cơ sở giáo dục tỉnh Thái Bình trong bối cảnh hiện nay

3 Khách thể, đối tượng, phạm vi nghiên cứu

Khách thể nghiên cứu

Quản lý hoạt động bồi dưỡng cán bộ tại các cơ sở giáo dục trong bốicảnh hiện nay

Đối tượng nghiên cứu

Quản lý HĐBD cán bộ CCCX tại các cơ sở giáo dục của tỉnh Thái Bìnhtrong bối cảnh hiện nay

Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nội dung: Luận án tập trung nghiên cứu vấn đề quản lý HĐBD

cán bộ CCCX tại các cơ sở giáo dục tỉnh Thái Bình

Phạm vi khảo sát:

Cán bộ quản lý, giảng viên ở trường Đại học Thái Bình;

Cán bộ quản lý, giảng viên ở trường Chính trị tỉnh Thái Bình;

Cán bộ quản lý, chuyên viên ở các sở, ban ngành liên quan

Học viên các lớp bồi dưỡng

Về thời gian và các số liệu phục vụ nghiên cứu: Các số liệu được sử dụngtrong luận án từ năm 2013 đến nay

4 Giả thuyết khoa học

Chất lượng bồi dưỡng cán bộ CCCX tại các cơ sở giáo dục tỉnh Thái Bình

trong bối cảnh hiện nay phụ thuộc bởi nhiều yếu tố, trong đó khâu quản lý có vai

trò đặc biệt quan trọng; do vậy nếu chủ thể quản lý có trách nhiệm cao, kế hoạch

bồi dưỡng được xây dựng khoa học, phù hợp với thực tiễn; các lực lượng trực tiếp

tham gia thực hiện công tác bồi dưỡng có kỹ năng làm việc tốt, tinh thần tráchnhiệm cao, có nhiều cải tiến trong công việc, các điều kiện đảm bảo CSVC, thiết bị

kỹ thuật, đi kèm với sự kiểm tra, giám sát thường xuyên, khoa học thì chất lượng

quản lý bồi dưỡng cán bộ CCCX tại các cơ sở giáo dục tỉnh Thái Bình được nângcao, góp phần nâng cao chất lượng cán bộ CCCX cấp xã trong bối cảnh hiện nay

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Phương pháp luận

Trong quá trình nghiên cứu tác giả dựa trên cơ sở phương pháp luậnduy vật biện chứng, duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin; quán triệt tưtưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về giáo dục,đào tạo, về phát triển nguồn nhân lực

Cách tiếp cận: Dựa trên các tiếp cận phổ biến trong nghiên cứu khoahọc quản lý giáo dục như: tiếp cận hệ thống - cấu trúc, tiếp cận lịch sử - lôgic,tiếp cận thực tiễn; tiếp cận quản lý nguồn nhân lực và lý thuyết phát triểnnguồn nhân lực để giải quyết các nhiệm vụ khoa học của luận án

Tiếp cận hệ thống – cấu trúc: Mọi sự vật hiện tượng đều nằm trong hệ

thống và là bộ phận của hệ thống lớn hơn, luôn tác động qua lại và chi phối lẫnnhau tùy thuộc vào mối quan hệ giữa chúng Do đó, tiếp cận hệ thống – cấutrúc trong nghiên cứu luận án cần xem xét quản lý bồi dưỡng cán bộ cấp xã ởcác cơ sở giáo dục tại tỉnh Thái Bình trong bối cảnh hiện nay một bộ phận củacông tác đào tạo, nhất là mối quan hệ giữa các chủ thể và biện pháp quản lýtrong sự tương tác lẫn nhau

Tiếp cận lịch sử - lôgic: Trong quản lý, chủ thể luôn phải tự đổi mới cho

phù hợp đối tượng quản lý cụ thể; và kế thừa kinh nghiệm, giá trị truyền thốngtốt đẹp và phát triển các thành tựu trong quá khứ Để quản lý HĐBD cán bộCCCX tại các cơ sở giáo dục ở tỉnh Thái Bình trong bối cảnh hiện nay thực sự

có hiệu quả, cần xác định phát huy những mặt mạnh, những ưu điểm, khắcphục mặt yếu, mặt hạn chế Các biện pháp đề xuất một cách khoa học, phù hợpvới thực tế, diễn ra theo trật tự, đảm bảo sự liên hệ chặt chẽ, lô gích giữa quákhứ, hiện tại và tương lai, giữa lý luận và thực tiễn Hiệu quả quản lý thể hiện ởđội ngũ cán bộ CCCX qua bồi dưỡng có chất lượng hơn, đáp ứng yêu cầu củacông việc tại địa phương

Tiếp cận chức năng: Theo cách này, việc bồi dưỡng cán bộ CCCX tại

các cơ sở giáo dục ở tỉnh Thái Bình trong bối cảnh hiện nay được nhìn là tổngthể gồm nhiều bộ phận cấu thành, có mối liên hệ chặt chẽ với nhau, với nhữngchức năng được xác định hợp thành một chỉnh thể Khi các bộ phận trong các

cơ sở giáo dục thực hiện nhiệm vụ bồi dưỡng cán bộ CCCX đúng chức năng,nhiệm vụ sẽ tạo nên sự thống nhất và ổn định

Tiếp cận thực tiễn: Luận án được nghiên cứu dựa trên tiếp cận thực tiễn lý

luận và thực trạng vấn đề nghiên cứu, nhằm đảm bảo độ tin cậy của các nhậnđịnh, đánh giá và đề xuất biện pháp vận dụng thực tiễn trong nội dung luận án

Phương pháp nghiên cứu

- Các phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa và khái quát hóa các tài liệu liênquan đến chủ đề nghiên cứu đang có trong và ngoài nước

Nghiên cứu các văn bản về quản lý bồi dưỡng cán bộ, công chức, cán

bộ cấp xã ở các cơ sở giáo dục có chức năng, nhiệm vụ được quy định; vànghiên cứu hệ thống các sách, báo, tạp chí, tài liệu có liên quan đến đề tài

- Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp quan sát khoa học: Quan sát, thu thập thông tin về HĐBD

và quản lý hoạt động bồi dưỡng cán bộ CCCX ở các cơ sở giáo dục tại tỉnhThái Bình trong bối cảnh hiện nay

Phương pháp điều tra: Sử dụng các mẫu phiếu điều tra để khảo sát, thuthập thông tin đánh giá của cán bộ QLGD, giảng viên và học viên một số cơ

sở giáo dục có chức năng, nhiệm vụ ĐT, BD cán bộ CCCX ở tỉnh Thái Bình

về thực trạng bồi dưỡng cán bộ cấp xã, thực trạng quản lý HĐBD cán bộCCCX và tính cần thiết, tính khả thi của các biện pháp đề xuất

Thông qua tổng hợp kết quả khảo sát giúp NCS có cơ sở đánh giá thựctrạng, đề xuất biện pháp và kết luận về tính hiệu quả của các biện pháp

Phương pháp tọa đàm, trao đổi: Tổ chức tọa đàm, trao đổi ý kiến trực tiếpvới CBQL, giảng viên các cơ sở giáo dục ở tỉnh Thái Bình và một số CBQL phụtrách công tác bồi dưỡng cán bộ tại các sở, ban, ngành liên quan

Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Nghiên cứu, khái quát và phân tíchcác bản tổng kết kinh nghiệm bồi dưỡng cán bộ cấp xã và quản lý HĐBD cán

bộ CCCX ở các cơ sở giáo dục tại tỉnh Thái Bình

Phương pháp khảo nghiệm, thử nghiệm: Nhằm kiểm chứng tính khả thi

và tính thực tiễn của các biện pháp đề xuất

- Phương pháp hỗ trợ

Sử dụng toán thống kê và phần mềm máy tính để xử lý các số liệu thuthập được

6 Đóng góp mới của luận án

Luận án làm rõ thêm nội hàm của một số khái niệm: Cán bộ, cán bộCCCX; hoạt động bồi dưỡng cán bộ CCCX; khái quát và phân tích được các nộidung của quản lý HĐBD cán bộ CCCX tại các cơ sở giáo dục có chức năng,nhiệm vụ ĐT,BD cán bộ cấp xã ở tỉnh Thái Bình trong bối cảnh hiện nay

Luận án chỉ ra những yêu cầu khách quan phải đổi mới quản lý bồidưỡng cho cán bộ CCCX trong bối cảnh hiện nay

Đã đánh giá thực trạng quản lý bồi dưỡng cho cán bộ CCCX; xác địnhnhững ưu điểm và hạn chế, nguyên nhân của những điểm mạnh và điểm yếucủa công tác quản lý bồi dưỡng cán bộ CCCX trong bối cảnh hiện nay

Đã đề xuất các biện pháp quản lý HĐBD cho cán bộ CCCX tại các cơ

sở giáo dục tỉnh Thái Bình trong bối cảnh hiện nay

Sản phẩm nghiên cứu có thể làm tài liệu tham khảo, vận dụng cho cácnhà quản lý, giảng viên ở các cơ sở có chức năng nhiệm vụ ĐT,BD cán bộcấp xã tại nước ta.

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

* Về lý luận

Khái quát, phân tích và phát triển lý luận về cán bộ CCCX; HĐBDcán bộ CCCX trong bối cảnh hiện nay và quản lý HĐBD cán bộ CCCXtrong bối cảnh hiện nay

* Về thực tiễn

Giúp các nhà quản lý thấy rõ được thực trạng HĐBD cán bộ CCCX, từ đó

có các biện pháp quản lý HĐBD cán bộ CCCX trong bối cảnh hiện nay nhằmnâng cao chất lượng quản lý HĐBD cán bộ CCCX tại các cơ sở giáo dục và chấtlượng cán bộ CCCX hiện nay; góp phần nâng cao chất lượng HĐBD cán bộCCCX tại các cơ sở giáo dục và chất lượng cán bộ CCCX hiện nay

8 Kết cấu của luận án

Luận án gồm: Mở đầu, 5 chương (16 tiết), danh mục công trình khoahọc của tác giả đã công bố, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục

Chương 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU

CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1.1 Những công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án

1.1.1 Những công trình nghiên cứu về bồi dưỡng cán bộ

1.1.1.1 Những công trình của tác giả nước ngoài

Các quốc gia trên thế giới đều ý thức được tầm quan trọng của nguồn tàinguyên nhân lực trong công cuộc phát triển kinh tế xã hội của đất nước Vớivai trò là người thực thi công vụ tại các tổ chức cung ứng dịch vụ công, đội ngũcông chức là lực lượng quan trọng, tham mưu hoạch định chính sách cho côngcuộc xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội Do đó, công tác quản lý đào tạo,bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý luôn là một vấn đề quan trọng được ưu tiên

ở nhiều quốc gia Ở một số nước Châu Á theo kết quả khảo cứu của chúng tôi

bao gồm: Singapore, Hàn Quốc, Trung Quốc…có các công trình nghiên cứu vềquản lý ĐT,BD nguồn nhân lực và cán bộ, công chức như:

“Quản lý đào tạo cán bộ, công chức trong các tình huống thực tế cuộc sống” (Training staff in real-life scenarios) năm 2013 của Suki Lor -

Sigapore, (The Sunday Times, 28 July 2013, Pg 20) [101]

“Quản lý phát triển nguồn nhân lực ở Châu Á và các nước Thái Bình Dương trong thế kỉ 21, thách thức về tổ chức và tuyển dụng” (Human resource

development in Asia and the Pacific in the 21st century Issues and challenges foremployers and their organizations) của Tan, ILO, Geneva [102]

“Quản lý đào tạo và phát triển kỹ năng ở các nước Đông Á: So sánh và bài học cho các nước đang phát triển” (Trainingand skills development in the

East Asian newlyindustrialized countries: A comparison and lessons foreveloping countries) của Tzannatos, Z and Johnes, in Journal of VocationalEducation and Training (1997), vol.49, no.3, pp.431-354 [103]

Từ các tài liệu, kết quả các công trình nghiên cứu trên cho thấy, côngtác quản lý đào tạo, bồi dưỡng công chức ở một số nước Châu Á nhưSingapore, Hàn Quốc, Trung Quốc…các chương trình nội dung đào tạo chủ

yếu được xây dựng dựa vào vị trí việc làm của từng công chức để đào tạo, bồidưỡng nhằm phát triển kỹ năng chuyên môn cho cán bộ, công chức, góp phầnnâng cao chất lượng nguồn nhân lực của các quốc gia trên.

Mặt khác, kết quả nghiên cứu các công trình trên cũng cho thấy, côngtác quản lý đào tạo, bồi dưỡng công chức khá linh hoạt, song vẫn theo đúngnguyên tắc: công khai, công bằng, cạnh tranh, chọn được người giỏi; lý luậngắn với thực tế, học tập gắn liền với ứng dụng, coi trọng hiệu quả thiết thực,không bồi dưỡng đủ thì không đề bạt Đặc biệt, Trung Quốc rất chú trọng rènluyện năng lực thực hành của cán bộ, công chức trong thực tiễn, coi đây làmột trong ba tố chất chủ yếu tạo nên phẩm chất cán bộ, công chức đó là trình

độ lý luận chính trị, năng lực hoạt động thực tiễn và đức tính tự trọng, tự lập

Đối với các nước phương tây, nhất là Mỹ từ năm 1980 nhà xã hội họcngười Mỹ Leonard Nadle đã đưa ra sơ đồ diễn tả mối quan hệ và nhiệm vụcủa công tác quản lý đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực Theo ông thì quản lýnguồn nhân lực phải gồm 3 nhiệm vụ chính như sau: Một là, phát triển nguồnnhân lực (gồm giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng, phát triển, nghiên cứu, phục vụ);Hai là, sử dụng nguồn nhân lực (gồm tuyển dụng, sàng lọc, bố trí, đánh giá,đãi ngộ, kế hoạch sức lao động); Ba là, môi trường nguồn nhân lực (gồm mởrộng chủng loại việc làm, mở rộng quy mô làm việc, phát triển tổ chức) [13] Kết quả nghiên cứu đó cách đây hơn 30 năm đã mở ra các hướng nghiên cứukhác cho công tác nghiên cứu về quản lý ĐT,BD nguồn nhân lực ở các quốcgia, trong đó có Việt Nam

Tác giả Paul Hersey và Ken Blanc Harsey (1990) trong cuốn “Quản lý nguồn nhân lực” [97] đã đề cập đến cách tiếp cận ứng dụng các khoa học về

hành vi; xem đó là những công cụ quan trọng giúp nâng cao năng suất, chấtlượng, hiệu quả các hoạt động Công trình này cung cấp một cách khá hoànthiện và đầy đủ thông tin về quản lý nguồn lực trên cơ sở trình bày bao quát,sâu rộng, chuyên sâu những nội dung cơ bản của quản lý nguồn nhân lực, đi từkhoa học hành vi tới các phương pháp lãnh đạo cụ thể như:

Một là, lãnh đạo theo tình huống;

Hai là, xây dựng các mối quan hệ hiệu quả;

Ba là, tổ chức nhóm hành động;

Bốn là, hoạch định mục tiêu, kế hoạch,

Năm là, đưa ra quyết định hợp lý

Các vấn đề trên được triển khai rõ ràng về mặt khoa học, cùng với cáckhảo sát thực tiễn cụ thể, sống động có tính điển hình cao, từ đó mới có thể cóphương pháp lãnh đạo hiệu quả

Ngoài ra, về quản lý hoạt động đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực,

công chức trong bộ máy hành chính còn có các công trình như: “Đào tạo và phát triển” (Training and Development) năm 1995 của Diane Arthur (Managing Human Resources in Small & Mid-Sized Companies AMACOM

Div American Mgmt Assn ISBN) [96]; “Tuyển dụng và đào tạo” (EmployeeDevelopment & Training Unit) năm 2000 của Cheryl Huddleston, trường Đạihọc California, San Francisco [95]; “Vấn đề cơ bản trong hệ thống giáo dục

hỗ trợ phát triển nhân viên bang assachusetts” (the Massachusetts Adult BasicEducation staff development support system) [97]; Sổ tay phát triển chươngtrình, mô hình phát triển nhân viên ở Massachusetts; "Phát triển nhân viên vàquá trình thay đổi (Staff Development and Change Process) năm 1994, mộtnghiên cứu của Southwest Educational Development Laboratory [100]

Những công trình nghiên cứu trên nhằm thay đổi phương thức quản lý,phát triển, đào tạo các nhân viên hành chính của các bang ở Mỹ Vào năm

1998, Sandra Weiss, chủ tịch của Hội đồng Khoa học hệ thống các trường đạihọc Mỹ gửi thư cho các giảng viên của trường đại học California đề nghị thảoluận về việc kết nối các môn học với nhau, nhằm tạo điều kiện cho người học

có thể theo học một chương trình đào tạo được cấp bằng bởi nhiều trườnghoặc nhiều khoa trong một trường Bà Weiss cho việc kết nối các khóa họcvới nhau là quan trọng "Chúng ta đang ở trong một thời đại mà mỗi trườngđại học là thành viên của một cộng đồng chuyên môn lớn hơn - làng chuyênmôn toàn cầu"(Agre, 1999) [98];

Như vậy, kết quả nghiên cứu các công trình trên cho thấy, Hoa Kỳ vàcác nước ở Châu Á đặc biệt quan tâm đến việc tổ chức các chương trình đàotạo phù hợp với nhu cầu của công chức và hoạt động của cơ quan nhà nước.Phương pháp đào tạo khá phong phú cùng với việc sử dụng các thiết bị kỹthuật giúp người học có thể thấy trước vấn đề thay vì chỉ biết những gì đã có.

1.1.1.2 Những công trình của tác giả trong nước

Từ những năm đầu lập nước Bác Hồ luôn động viên, khuyến khích cán

bộ học tập vươn lên, nâng cao trình độ nghiệp vụ, chuyên môn, không sợ khó,không ngại khổ, không sợ sai, dám làm, dám sửa khuyết điểm, Người nói:

“Sau tám mươi năm bị áp bức bóc lột và dưới chính sách ngu dân của thựcdân Pháp, các bạn và tôi, chúng ta đều chưa quen với kỹ thuật hành chính.Nhưng điều đó không làm chúng ta ngại, chúng ta vừa làm vừa học Chắcchắn chúng ta sẽ phạm khuyết điểm, nhưng chúng ta sẽ sửa chữa, chúng ta cócan đảm sửa chữa khuyết điểm” [57]

Tại Hội nghị toàn quốc lần thứ nhất về công tác huấn luyện và học tập,khai mạc ngày 06 tháng 5 năm 1950, Chủ tịch Hồ Chí Minh dạy: “Học để sửachữa tư tưởng; học để tu dưỡng đạo đức cách mạng; học để tin tưởng vàođoàn thể, vào nhân dân, vào tương lai của dân tộc, vào tương lai cách mạng;học để hành” [57]

Người yêu cầu đối với việc quản lý công tác huấn luyện phải chú ý đếncác đối tượng: Huấn luyện cán bộ; huấn luyện hội viên của đoàn thể; huấn luyệncán bộ của các ngành chuyên môn, của chính quyền; huấn luyện nhân dân

Trong xã hội truyền thống với nền văn minh nông nghiệp lạc hậu, sảnxuất theo kinh nghiệm thì nhân tố thể lực có vai trò quyết định trong chấtlượng đội ngũ nhân lực lao động giản đơn Trong thời đại công nghiệp cùngvới thể lực là tâm lực và năng lực chuyên môn, nghề nghiệp có vị trí hàng đầutrong chất lượng nhân lực [28] Hiện nay, việc định hướng ĐT, BD nguồnnhân lực nhằm đáp ứng nhu cầu xã hội có ý nghĩa quan trọng

Thực hiện lời dạy của Bác và đứng trước yêu cầu về nguồn nhân lực trongthời kỳ CNH, HĐH, Đảng và Nhà nước ta đã rất quan tâm đến công tác ĐT, BDcán bộ trong đó có việc ĐT, BD cán bộ CCCX Trong những năm qua đã có nhiềucông trình nghiên cứu về ĐT, BD nguồn nhân lực nói chung và cán bộ cấp xã nóiriêng, về ĐT, BD cho cán bộ, công chức đáng chú ý là các công trình sau:

Cuốn sách “Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán

bộ đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa cho đất nước”

[85] do Nguyễn Phú Trọng và Trần Xuân Sầm chủ biên Nội dung cuốn sách đãphân tích, luận giải cơ sở lý luận và thực tiễn của việc nâng cao chất lượng độingũ cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước, trong đó có nhiều nộidung đề cập liên quan đến công tác xây dựng đội ngũ cán bộ cấp xã

Năm 2008, luận án tiến sĩ của Đào Thị Ái Thi: “Kỹ năng giao tiếp của đội ngũ công chức hành chính trong tiến trình cải cách hành chính nhà nước Việt Nam” [77] đã đưa ra một số mô hình cụ thể nhằm hoàn thiện kỹ năng giao tiếp

của đội ngũ công chức hành chính nhà nước Việt Nam trong tiến trình cải cáchnền hành chính nhà nước Đây cũng là một trong số những năng lực hành chínhcần có với cán bộ, công chức hành chính nói chung và cán bộ CCCX nói riêng

Đề tài cấp Bộ “Nghiên cứu đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức theo

vị trí chức danh” [92] của tác giả Nguyễn Thị Xuân và Lục Tiến Dũng đã cho

thấy ý nghĩa thực tiễn của việc ĐT,BD theo vị trí chức danh là thực hiện mộtbước đổi mới trong công tác ĐT,BD cán bộ, công chức theo hướng thiếu gì sẽbồi dưỡng cái đó

Cuốn sách “Kỹ năng dạy học – Tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho giáo viên và người dạy nghề” [81] do Tổng cục dạy nghề (Bộ Lao động –

Thương binh và Xã hội) phối hợp với Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) xuấtbản đã mô tả khá chi tiết quan điểm dạy học trong bối cảnh hiện nay Tuynhiên tài liệu chưa đi vào từng khâu, từng thành tố của quá trình dạy học

Nguyễn Văn Tài [73] đã cho thấy nội dung và những động lực cơ bảncủa quá trình tích cực hoá nhân tố con người đối với đội ngũ cán bộ; làm rõ

vai trò của đội ngũ cán bộ; phân tích, đánh giá những mặt làm được, ưu điểm,những yếu kém, khuyết điểm và nguyên nhân của những ưu điểm và hạn chếtrong tích cực hóa nhân tố con người của đội ngũ cán bộ nước ta hiện nay Từ

đó, đề xuất một số vấn đề và những giải pháp cơ bản nhằm phát huy tính tíchcực nhân tố con người của đội ngũ cán bộ trong tình hình hiện nay Có thểkhẳng định, bằng phương pháp tiếp cận hệ thống hoạt động - giá trị - nhâncách đối với vấn đề con người

Lê Phương Thảo, chủ nhiệm đề tài khoa học cấp Bộ: Nâng cao nănglực tổ chức hoạt động thực tiễn của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện biêngiới phía Bắc nước ta trong tình hình hiện nay; đề tài đã nghiên cứu về vấn đềnâng cao năng lực tổ chức hoạt động thực tiễn của đội ngũ cán bộ chủ chốtcác huyện biên giới phía Bắc; làm sâu sắc hơn khía cạnh quan trọng của côngtác cán bộ ở một địa bàn miền núi vùng cao biên giới có nhiều nét đặc thù về

vị trí địa lý, có tầm quan trọng đặc biệt trên các phương diện chính trị, kinh tế,

an ninh, quốc phòng và giao lưu quốc tế - vấn đề nâng cao năng lực tổ chứchoạt động thực tiễn của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện biên giới phía Bắcnước ta Tác giả làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn tác động tới năng lực tổchức hoạt động thực tiễn của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện biên giớiphía Bắc Khảo sát tình hình 3 năm (1997-2000), kể từ khi có Chiến lược cán

bộ của thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hoá đất nước, để tìm hiểu thực trạng

Đề xuất các giải pháp cơ bản nhằm nâng cao năng lực tổ chức hoạt động thựctiễn của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện biên giới phía Bắc trong thời giantrước mắt cũng như lâu dài [75]

Huỳnh Văn Long [51] tác giả luận án: Xây dựng đội ngũ bí thư huyện

ủy, chủ tịch ủy ban nhân dân huyện ở Đồng bằng sông Cửu Long ngang tầmđòi hỏi của thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Trên cơ sở phântích thực trạng đội ngũ bí thư huyện ủy, chủ tịch ủy ban nhân dân huyện vùngĐồng bằng sông Cửu Long, tác giả đã đề xuất những giải pháp về xây dựngđội ngũ cán bộ này, trong đó có giải pháp là phải nêu cao ý thức trách nhiệm

cá nhân của đội ngũ cán bộ gắn liền với việc đẩy mạnh phân cấp quản lý, tăngcường kiểm tra, giám sát thực thi công vụ của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản

lý chủ chốt ở cấp huyện

Phạm Hồng Quý [69] là tác giả luận án: Các thành tố trong tư duy giảiquyết tình huống quản lý của người cán bộ chủ chốt cấp huyện, đã xác địnhmột số thành tố của tư duy giải quyết tình huống dưới góc độ tâm lý học;Phân tích những nguyên nhân ảnh hưởng và từ đó đề xuất một số biện phápgóp phần nâng cao khả năng tư duy giải quyết tình huống cho cán bộ chủchốt cấp huyện

Nguyễn Đức Quyền [70], tác giả luận án: Nâng cao năng lực tư duy lýluận cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện ở tỉnh Lạng Sơn hiện nay, đãphân tích thực trạng tư duy lý luận của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện ởtỉnh Lạng Sơn; đề xuất quan điểm và giải pháp cơ bản để từng bước nâng caonăng lực của đội ngũ cán bộ này Trong luận án, tác giả có đề cập đến giảipháp tiêu chuẩn hóa về trình độ và năng lực tư duy của đội ngũ cán bộ này

Ngô Kim Ngân và Lâm Quốc Tuấn [59] là các tác giả đã nghiên cứu:Phong cách làm việc của người bí thư huyện ủy hiện nay - qua khảo sát vùngĐồng bằng sông Hồng; Các tác giả trình bày, hệ thống chính trị cấp huyện ởĐồng bằng sông Hồng và vai trò của người bí thư huyện ủy; quan niệm vàtiêu chí đánh giá phong cách làm việc của người bí thư huyện ủy; thực trạng

về phong cách làm việc của đội ngũ bí thư huyện ủy của nước ta hiện nay;mục tiêu, phương hướng và giải pháp nhằm xây dựng phong cách làm việckhoa học của đội ngũ bí thư huyện ủy

Đỗ Ngọc Ninh [62] tác giả cuốn sách: Bí thư huyện ủy trong giai đoạnhiện nay, đã khái lược về cấp huyện, huyện ủy và bí thư huyện ủy giai đoạnhiện nay; thuyết minh các căn cứ lý luận và thực tiễn để xác định chức năng,nhiệm vụ, thẩm quyền, trách nhiệm và phương pháp công tác của bí thưhuyện ủy; tác giả đề xuất, kiến nghị chức năng, nhiệm vụ của huyện ủy, chứcnăng, nhiệm vụ, thẩm quyền, trách nhiệm phương pháp công tác và nhữngyêu cầu đối với bí thư huyện ủy Đây là một công trình khoa học hiếm có vừa

mang tính khái quát, tổng hợp vừa nghiên cứu chuyên sâu nhiều vấn đề, nộidung về cấp huyện, vị trí, vai trò của huyện ủy, ban thường vụ, thường trựchuyện ủy; nhiệm vụ, chức năng, phương pháp công tác của bí thư huyện ủy.

Nguyễn Thị Hà [34] tác giả luận án: Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa lãnh đạoxây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện từ năm 2001 đến năm 2015, đãnghiên cứu những chủ trương và giải pháp, biện pháp mà Đảng bộ tỉnh ThanhHóa đề ra trong xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt trong hệ thống chính trịcấp huyện (về tạo nguồn cán bộ; về quy hoạch cán bộ và sử dụng, đề bạt, bổnhiệm cán bộ; về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ; về luân chuyển cán bộ và đánhgiá cán bộ) Tác giả nghiên cứu sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa đốivới việc xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện từ năm 2001 đến năm

2015 Tác giả đánh giá những ưu điểm và những thành tựu trong sự lãnh đạocủa Đảng bộ Thanh Hóa từ năm 2001 đến năm 2015 về việc xây dựng đội ngũcán bộ chủ chốt trong hệ thống chính trị cấp huyện sẽ là tài liệu giảng dạy vànghiên cứu trong các trường chính trị

Nguyễn Văn Giang [32] là tác giả nghiên cứu: Từ thực tiễn bí thư kiêmchủ tịch huyện ở Mê Linh Qua khảo sát, tác giả đã đánh giá những mặt được

và chưa được trong việc thực hiện nhất thể hóa chức danh bí thư cấp ủy vàchủ tịch ủy ban nhân dân cùng cấp ở huyện Mê Linh, tác giả rút ra một sốkinh nghiệm nhằm phát huy vai trò, quyền hạn của người đứng đầu, đồng thờithực hiện nghiêm chế độ trách nhiệm của người đứng đầu trong hệ thốngchính trị hiện nay: chọn đúng cán bộ; làm việc theo quy chế, có chương trìnhcông tác, phân công trách nhiệm và giao nhiệm vụ rõ ràng; xây dựng tập thểlãnh đạo đoàn kết, cơ quan tham mưu của huyện uỷ và cơ quan chuyên môncủa UBND huyện có chất lượng; cấp trên tin, hiểu, thường xuyên động viên,giúp đỡ, giám sát cán bộ

Nguyễn Thái Sơn [72] đã bảo vệ luận án: Xây dựng đội ngũ cán bộ lãnhđạo chủ chốt cấp tỉnh Đồng bằng sông Hồng trong thời kỳ đẩy mạnh côngnghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đã tập trung làm rõ thực trạng đội ngũ cán bộ,công tác xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp tỉnh, chỉ rõ những mặt

làm được; yếu kém, khuyết điểm; nguyên nhân và bài học kinh nghiệm; Đề xuấtcác giải pháp chủ yếu, trọng tâm là nâng cao chất lượng công tác đánh giá, quyhoạch, đào tạo, bồi dưỡng và thực hiện tốt tiêu chuẩn hoá chức danh cán bộ,củng cố kiện toàn tổ chức, nâng cao chất lượng của các cơ quan và cán bộ làmcông tác tham mưu về tổ chức và cán bộ ở các tỉnh vùng Đồng bằng sông Hồngnói riêng và các địa phương trong cả nước nói chung.

Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ của Đào Duy Tấn [74] làm chủbiên, về nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị cho độingũ cán bộ chủ chốt cấp quận tại Thành phố Hồ Chí Minh, đã nghiên cứuvấn đề chất lượng đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộchủ chốt cấp quận tại Thành phố Hồ Chí Minh trong những năm qua vàthời gian tới như mục tiêu, nội dung chương trình, phương thức tổ chức đàotạo, bồi dưỡng, chất lượng của công tác đào tạo, bồi dưỡng thông qua đánhgiá, bố trí sử dụng cán bộ Từ đó, tác giả đánh giá khái quát về những ưu,nhược điểm và những nguyên nhân của thực trạng trong ĐT,BD lý luận chínhtrị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp quận để có những cơ sở nêu lên nhữnggiải pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác đào tạo, bồi dưỡng lý luận chínhtrị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp quận tại Thành phố Hồ Chí Minhtrong giai đoạn hiện nay

Nguyễn Thành Dũng [22] là tác giả luận án: Nâng cao chất lượng độingũ cán bộ chủ chốt cấp huyện ở các tỉnh Tây Nguyên trong giai đoạn hiệnnay Luận án đã làm rõ những vấn đề cơ bản về thực tiễn và lý luận chấtlượng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện ở các tỉnhTây Nguyên trong giai đoạn hiện nay; đánh giá đúng thực trạng chất lượng và

đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấphuyện ở các tỉnh Tây Nguyên trong giai đoạn hiện nay

1.1.2 Những công trình nghiêu cứu về quản lý hoạt động bồi dưỡng cán bộ

Đề tài cấp Bộ “Nghiên cứu xây dựng quy hoạch đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã, phường, thị trấn khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long giai đoạn 2007-2015” [46] của tác giả Vũ Xuân Khoan đã cho thấy

tính cấp thiết của công tác xây dựng quy hoạch bồi dưỡng đội ngũ cán bộ,công chức cấp xã, phường, thị trấn không chỉ đối với Đồng bằng Sông CửuLong mà còn cấp thiết với đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã trong cả nước.

Báo cáo tổng quan đề tài cấp Bộ “Cơ sở khoa học của đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức hành chính theo nhu cầu công việc” [89] do tác giả

Nguyễn Ngọc Vân làm chủ nhiệm đã phân tích, đánh giá và so sánh hình thứcĐT,BD theo chuẩn ngạch với ĐT,BD theo nhu cầu công việc Đề tài chỉ rõnhững ưu việt của hình thức ĐT,BD kiến thức về quản lý nhà nước theo nhucầu công việc đối với cán bộ, công chức

Đề tài cấp Bộ “Căn cứ lý luận và thực tiễn của việc xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá chất lượng công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức nhà nước” [78] do Vũ Văn Thiệp làm chủ nhiệm, đã xác định

thực trạng của công tác đánh giá chất lượng các văn bản quy phạm pháp luật

về ĐT,BD nội dung chương trình ĐT,BD giảng viên quản lý nhà nước vàcác cơ sở giáo dục hiện nay Đồng thời đề tài đưa ra các tiêu chí để đánh giáchất lượng xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước nói chung, tuykhông dành riêng cho đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã, nhưng nó cũng có ýnghĩa đối với cán bộ, công chức cấp xã

Đề tài “Tiếp cận đào tạo nghề dựa trên năng lực thực hiện và việc xây dựng tiêu chuẩn nghề” [84] của tác giả Nguyễn Đức Trí có thể được xem

như công trình đầu tiên nghiên cứu khá toàn diện và hệ thống về đào tạotrong bối cảnh hiện nay ở Việt Nam Đề tài góp phần làm sáng tỏ lý luận vềphương thức đào tạo theo tiếp cận năng lực đồng thời chỉ ra các bước pháttriển chương trình đào tạo trong bối cảnh hiện nay và xây dựng tiêu chuẩn

kỹ năng nghề quốc gia

Kỷ yếu hội thảo khoa học “Tổ chức đào tạo bồi dưỡng theo nhu cầu công việc: sự cần thiết, kinh nghiệm và cách làm” [7] của Vụ Đào tạo, bồi

dưỡng cán bộ, công chức nhà nước có nhiều bài viết của các nhà nghiên cứu,các chuyên gia trong lĩnh vực ĐT,BD cán bộ, công chức xung quanh việc tổchức ĐT,BD cán bộ, công chức theo nhu cầu công việc Các tác giả đã làm

rõ thêm những vấn đề lý luận và thực tiễn của việc tổ chức ĐT,BD cán bộ,công chức theo nhu cầu công việc như: ĐT,BD theo nhu cầu công việc là gì?

Ưu điểm của loại hình này? Các bất cập của loại hình ĐT,BD theo chuẩnngạch hiện nay? Sự cần thiết, cách thức và lộ trình chuyển đổi sang loại hìnhĐT,BD theo nhu cầu công việc

Công trình nghiên cứu của Ngô Thành Can “Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc xây dựng quy chế đào tạo, bồi dưỡng công chức hành chính trong giai đoạn hiện nay” [10] tập trung nghiên cứu về những quy định, quy chế

ĐT,BD công chức hành chính một cách có hệ thống với mục tiêu đưa côngtác này vào nền nếp, khắc phục những hẫng hụt về năng lực và trình độ củađội ngũ công chức hành chính

Luận án “Xây dựng nội dung và phương pháp bồi dưỡng kỹ năng tin học văn phòng cho cán bộ, công chức chính quyền cấp cơ sở trên địa bàn thành phố” [93] của Nguyễn Văn Y đã khẳng định tầm quan trọng của việc

tăng cường khả năng ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý cấp xã.Luận án cũng cung cấp các nội dung bồi dưỡng về tin học cho cán bộ, côngchức chính quyền cơ sở

Luận án tiến sĩ của Đặng Thị Bích Liên “Hoàn thiện mô hình quản lý các trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng cán bộ, công chức trong giai đoạn mới” [48] đã khẳng định vai trò của

Trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện với việc ĐT,BD đội ngũ cán bộCCCX Luận án phân tích thực trạng và xây dựng mô hình quản lý hoạt động

của các Trung tâm, đề xuất tên mới “Trung tâm giáo dục chính trị cấp huyện”.

Với tên mới này thì quy mô, sứ mệnh, chức năng, nhiệm vụ của Trung tâm sẽthay đổi phù hợp với thực tiễn và đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ hiện nay

Luận án tiến sĩ “Các giải pháp đổi mới quản lý dạy học thực hành theo tiếp cận tiếp cận năng lực cho sinh viên kỹ thuật” của Nguyễn Ngọc

Hùng đã phân biệt sự khác biệt giữa phương thức bồi dưỡng truyền thống

với bồi dưỡng theo quan điểm tăng cường tiếp cận năng lực [44] và đưa ra

các giải pháp quản lý nâng cao chất lượng đào tạo sinh viên sư phạm kỹ

thuật theo tiếp cận năng lực, góp phần giải quyết về lý luận và thực tiễntrong việc nâng cao chất lượng đào tạo, thúc đẩy sự nghiệp phát triển giáodục nghề nghiệp hiện nay Qua đó thấy được việc quản lý ĐT,BD theoquan điểm tăng cường tiếp cận năng lực là hết sức cần thiết không chỉ riêngvới sinh viên các trường sư phạm kỹ thuật mà còn cần thiết với cán bộ cáccấp trong đó có cán bộ CCCX.

1.2 Khái quát kết quả các công trình nghiên cứu và những vấn đề đặt ra luận án tiếp tục giải quyết

1.2.1 Khái quát kết quả các công trình nghiên cứu

Khái quát chung kết quả các công trình nghiên cứu có liên quan đếnquản lý HĐBD cán bộ CCCX cho thấy:

Một là, các công trình trên đã nghiên cứu từng khía cạnh cụ thể về quản

lý, bồi dưỡng, quản lý HĐBD cán bộ các cấp

Các nghiên cứu đã tập trung làm rõ về quản lý, bồi dưỡng, quản lý bồidưỡng cán bộ các cấp, luận giải các vấn đề về vị trí, vai trò của cán bộ chủchốt, nội dung quản lý HĐBD cán bộ chủ chốt

Các nghiên cứu đều tập trung vào phân tích luận giải rõ nội dung, giảipháp quản lý xây dựng, phát triển, bồi dưỡng cán bộ CCCX các cấp về sốlượng, chất lượng, cơ cấu; tăng cường công tác ĐT, BD nâng cao năng lựccho cán bộ CCCX đáp ứng yêu cầu của thực tiễn công tác hiện nay Tuynhiên, các nghiên cứu trên mới chỉ luận giải một số vấn đề trong ĐT,BD cán

bộ CCCX nói chung; một số nghiên cứu chủ yếu bàn về phát triển đội ngũ,bồi dưỡng cán bộ các cấp ở các trường Song có thể khẳng định, nhữngcông trình nghiên cứu có liên quan là tiền đề rất quan trọng cho việc nghiêncứu đề tài quản lý HĐBD cán bộ CCCX ở các cơ sở giáo dục tại tỉnh TháiBình trong bối cảnh hiện nay

Hai là, các công trình nghiên cứu trên đã đề cập đến nội hàm năng lực

và đưa ra những năng lực cần có của người cán bộ quản lý trong điều kiệnhiện nay, công tác bồi dưỡng, phát triển năng lực cho cán bộ đáp ứng yêu cầu

thực tiễn; song chưa đi vào nghiên cứu chuyên sâu về quản lý hoạt hoạt độngbồi dưỡng cán bộ CCCX trong bối cảnh hiện nay; chưa chỉ rõ các yêu cầu củađiều kiện thực tiễn hiện nay đề ra đối với cán bộ CCCX như thế nào để có kếhoạch ĐT,BD một cách phù hợp nhất; chưa chỉ ra được các cách thức, biệnpháp, con đường để bồi dưỡng Đặc biệt, dưới góc độ chuyên ngành quản lýgiáo dục chưa có công trình nào nghiên cứu về quản lý HĐBD cán bộ CCCXtại tỉnh Thái Bình trong bối cảnh hiện nay.

Ba là, khái quát các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án,

chúng tôi rút ra một số nhận xét như sau: nhận thức về tầm quan trọng củaviệc quản lý HĐBD cán bộ chủ chốt cần phải được chú trọng hơn Quá trìnhbồi dưỡng cán bộ cần phải đảm bảo tính đồng bộ, tập trung, liên kết giữa cáclực lượng liên quan trong quá trình bồi dưỡng Quá trình bồi dưỡng cần phảiđảm bảo tính đồng bộ và có lộ trình hợp lý, thể hiện rõ tính dự báo và tầmnhìn Công tác ĐT,BD nâng cao kiến thức, chuyên môn, nghiệp vụ đôi khichưa được thường xuyên chú trọng, nhất là kiến thức, kỹ năng chuyên sâu vềquản lý, tham mưu nâng cao chất lượng công tác tại địa phương của cán bộcấp xã Chưa xây dựng được môi trường và điều kiện thuận lợi cho cán bộ cóđiều kiện phát triển năng lực một cách vững chắc, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụthực tiễn đặt ra Công tác quản lý HĐBD đối với học viên tại các cơ sở giáodục của chủ thể quản lý các cơ sở này đôi khi còn chưa được quan tâm đúngmức, chưa thể hiện rõ tính chiến lược, lâu dài

1.2.2 Những vấn đề đặt ra luận án tiếp tục giải quyết

Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến quản lý HĐBD cán bộ cáccấp ở các cơ sở giáo dục đặt ra một số vấn đề cho luận án tiếp tục giải quyết là:

Thứ nhất, trên cơ sở lý luận về quản lý, áp dụng vào xây dựng cơ sở lý

luận về bồi dưỡng cán bộ CCCX tại các cơ sở giáo dục tỉnh Thái Bình mộtcách khoa học, hợp lý, phù hợp với điều kiện thực tiễn hiện nay Góp phầnkhắc phục tình trạng trong bồi dưỡng cán bộ CCCX chỉ thiên về trang bị kiếnthức đơn thuần

Thứ hai, xây dựng các khái niệm công cụ của đề tài; xác định rõ những

nội dung bồi dưỡng cán bộ CCCX trong bối cảnh hiện nay và các yếu tố tácđộng đến bồi dưỡng cán bộ CCCX ở các cơ sở giáo dục của tỉnh Thái Bìnhtrong bối cảnh hiện nay

Thứ ba, nghiên cứu, đánh giá thực trạng quản lý HĐBD cán bộ CCCX

tại các cơ sở giáo dục tỉnh Thái Bình trong bối cảnh hiện nay, chỉ rõ nguyênnhân ưu, nhược điểm; từ đó rút ra những vấn đề đang đặt ra trong bồi dưỡngcán bộ và quản lý HĐBD cán bộ CCCX

Thứ tư, xây dựng các biện pháp quản lý HĐBD cán bộ CCCX tại các

cơ sở giáo dục tỉnh Thái Bình trong bối cảnh hiện nay một cách khoa học, khảthi, đảm bảo cán bộ CCCX có đủ năng lực thực hiện tốt chức trách nhiệm vụtrên từng cương vị công tác, đáp ứng yêu cầu của thực tiễn

Thứ năm, khảo nghiệm về sự cấn thiết và tính khả thi của các biện pháp

và thử nghiệm một số biện pháp để đánh giá tính hiệu quả của biện pháp tácgiả đã đề xuất

Kết luận chương 1

Kết quả tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tàiluận án cho thấy, nhìn chung các kết quả nghiên cứu đã làm rõ vai trò, tầmquan trọng của việc quản lý bồi dưỡng cán bộ, công chức Các công trìnhnghiên cứu đã xây dựng cơ sở lý luận về bồi dưỡng cán bộ, công chức, cán

bộ các cấp, cán bộ cấp xã

Vấn đề ĐT,BD cán bộ nói chung cũng như cán bộ CCCX nói riêng đã

có nhiều công trình khoa học nghiên cứu đề cập đến ở các khía cạnh khácnhau và đã có những đóng góp nhất định trong việc hoạch định chủ trương,chính sách nhằm tìm ra những giải pháp, nâng cao chất lượng ĐT, BD cán bộCCCX nhưng chưa có công trình nghiên cứu về quản lý HĐBD cán bộ CCCX

tại các cơ sở giáo dục tại tỉnh Thái Bình trong bối cảnh hiện nay Những tài

liệu của các tác giả trên là những tư liệu quý có giá trị tham khảo, kế thừa đểchúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài luận án

Chương 2

CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG

CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP XÃ TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY 2.1 Những vấn đề lý luận về cán bộ chủ chốt cấp xã

2.1.1 Khái niệm cán bộ chủ chốt cấp xã

Hệ thống chính trị ở Việt Nam bao gồm Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổquốc và các đoàn thể chính trị - xã hội được tổ chức chặt chẽ từ Trung ươngđến cơ sở Xã, phường, thị trấn được xác định là cấp cơ sở trong hệ thống bốncấp quản lý hành chính nhà nước ở nước ta hiện nay Hệ thống chính trị cơ sở

có vai trò quan trọng trong tổ chức và vận động nhân dân hiện thực hóa Nghịquyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và chương trình, kếhoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương

Cấp cơ sở bao gồm xã, phường, thị trấn trong đó, phường là cơ sở ở đô thịđược đặc trưng bởi quản lý đô thị, xã và thị trấn là cấp cơ sở ở khu vực nông thôn.Đây là một địa bàn rộng lớn chiếm hơn 80% tổng đơn vị hành chính cơ sở và gần80% dân số cả nước Cấp xã nói riêng và cấp cơ sở nói chung có vai trò quantrọng vì đó là nền tảng của nền hành chính quốc gia, là nơi đáp ứng trực tiếpnhững nhu cầu cuộc sống vật chất của nhân dân và tổ chức hoạt động để phát triểntốt nhất những khả năng sáng tạo và năng lực làm chủ của nhân dân lao động Cấp

xã là nơi thực tiễn diễn ra sinh động hàng ngày, nơi trực tiếp kiểm nghiệm tínhđúng đắn trong đường lối, Nghị quyết của Đảng Nghị quyết, đường lối của Đảngphải thông qua xã, đến được với xã và thực hiện ở xã Có thể nói, cấp xã nói riêng

"là địa bàn cần phải tới, cái đích cần phải đạt được của mọi hoạt động chỉ đạochiến lược từ trung ương đến địa phương"

Chính quyền cấp xã là chính quyền Nhà nước ở cơ sở, có vị trí, vai tròđặc biệt quan trọng, là nền tảng của bộ máy Nhà nước, là chỗ dựa và công cụsắc bén để thực hiện và phát huy quyền làm chủ của nhân dân, làm cơ sở chochiến lược ổn định và phát triển đất nước, là yếu tố chi phối mạnh mẽ đến đờisống chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của cộng đồng dân cư trên địa bàn.Trong nội dung luận án này, gọi chung cấp xã, phường, thị trấn là cấp xã

Bảng 2.1 Vị trí của cấp xã trong hệ thống chính quyền bốn cấp của Việt Nam [2].

Cấp Trung ương Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Như vậy, từ khi ra đời đến nay chính quyền xã, phường, thị trấn là đơn

vị hành chính nhỏ nhất trong hệ thống chính quyền bốn cấp ở nước ta

Từ trước đến nay, trong công tác cán bộ, trong các văn bản, nghị quyếtcủa Đảng đề cập nhiều đến khái niệm cán bộ lãnh đạo chủ chốt Tuy nhiên,chưa có một quan niệm thống nhất và những tiêu chí cụ thể để xác định trong

bộ máy tổ chức của xã thì ai được gọi là cán bộ chủ chốt và ai không phải làcán bộ chủ chốt Để nhận thức một cách đúng đắn vấn đề cán bộ chủ chốt, cầnnghiên cứu một số khái niệm cán bộ, cán bộ chủ chốt

Về cán bộ, Đại từ điển Tiếng Việt do tác giả Nguyễn Như Ý chủ biên

có đưa ra khái niệm cán bộ như sau: Cán bộ là “Người làm việc trong cơ quannhà nước”; “Người giữ chức vụ, phân biệt với người bình thường, không giữchức vụ trong các cơ quan, tổ chức nhà nước đó” [94]

Theo Từ điển Tiếng Việt, cán bộ là “Người làm công tác có nghiệp vụchuyên môn trong cơ quan nhà nước”; “Người làm công tác có chức vụ trong một

cơ quan, một tổ chức, phân biệt với người thường không có chức vụ” [90]

Từ điển Bách khoa toàn thư định nghĩa: Cán bộ là thuật ngữ thườngdùng ở Việt Nam và một số nước trên thế giới, chỉ “những người được bầuhoặc được bổ nhiệm giữ chức vụ trong các tổ chức (đảng, nhà nước, đoànthể nhân dân) thuộc hệ thống chính trị của quốc gia, ở các cấp từ trungương tới cơ sở”

Từ đó, có hai cách hiểu cơ bản về cán bộ:

Một là, Cán bộ bao gồm những người trong biên chế nhà nước, làm việc

trong các cơ quan đảng, nhà nước, đoàn thể chính trị - xã hội, các doanh nghiệpnhà nước và các lực lượng vũ trang nhân dân từ trung ương đến cơ sở

Hai là, Cán bộ là những người giữ chức vụ trong một tổ chức hay một

cơ quan, để phân biệt với người không có chức vụ

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu lên một định nghĩa về cán bộ hết sức giản

dị và dễ hiểu: “Cán bộ là người đem chính sách của Đảng, của chính phủ giảithích cho dân chúng hiểu rõ và thi hành Đồng thời, đem tình hình dân chúngbáo cáo cho Đảng, cho chính phủ hiểu rõ để đặt chính sách cho đúng” [57]

Từ những căn cứ trên, đặc biệt là quán triệt Nghị quyết Hội nghị lầnthứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX về đổi mới và nâng caochất lượng hệ thống chính trị ở cơ sở xã, phường, thị trấn; Nghị định114/2003/NĐ-CP ngày 10/10/2003 của Chính phủ về cán bộ, công chức xã,phường, thị trấn có thể quan niệm:

Cán bộ cấp xã là tập hợp những cán bộ làm việc trong các tổ chức đảng, chính quyền, mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội của hệ thống chính trị cấp xã và tương đương, có quyền quyết định, chi phối việc lãnh đạo, quản lý điều hành thực hiện chủ trương, nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, có vai trò then chốt trong xây dựng, củng cố hệ thống chính trị, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, củng cố quốc phòng - an ninh [14].

Về cán bộ chủ chốt, Theo Từ điển tiếng Việt - 2000, “Chủ chốt” cónghĩa là “quan trọng nhất, có tác dụng làm nòng cốt” [90]

Mỗi cơ quan, tổ chức, dù ở cấp trung ương, địa phương hay cơ sở đều

có người lãnh đạo quản lý, có tổ chức có tập thể lãnh đạo, nhưng trong tập thểlãnh đạo đó có một người đứng đầu Người đứng đầu đó là người lãnh đạochủ chốt, có quyền ra quyết định về các chủ trương, có trách nhiệm và quyềnđiều hành một đơn vị, một tổ chức, một tập thể… để thực hiện nhiệm vụ củađơn vị, tổ chức, tập thể đó

Cán bộ chủ chốt được hiểu là người có chức vụ cao, nắm giữ các vị tríquan trọng nhất, có quyền quyết định, điều hành, chịu trách nhiệm chính củamột tổ chức, đơn vị hoặc một địa phương… với tư cách là nhân tố then chốt,chủ yếu, có tác dụng làm nòng cốt trong việc thực hiện nhiệm vụ của tổ chức,đơn vị, địa phương đó

Việc xác định cán bộ chủ chốt hay không chủ chốt cần căn cứ vào chứctrách cụ thể của mỗi người cán bộ và được đặt trong mối quan hệ với hệ thống

tổ chức Có cán bộ ở cương vị này và trong tổ chức này là chủ chốt, nhưngtrong mối quan hệ khác, vị trí khác thì không còn là chủ chốt nữa Vì vậy, nóicán bộ chủ chốt chỉ là tương đối

Từ những phân tích trên có thể hiểu:

Cán bộ CCCX là người có chức vụ cao, nắm giữ các vị trí quan trọng nhất, có quyền quyết định, điều hành, chịu trách nhiệm chính ở cấp xã, có vai trò then chốt, chủ yếu, làm nòng cốt trong việc thực hiện nhiệm vụ của tổ chức chính trị cấp xã.

Cán bộ CCCX bao gồm các chức danh: Bí thư, Phó bí thư Đảng ủy,Chủ tịch, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân, Chủ tịch, Phó Chủ tịch Uỷ bannhân dân [14]

2.1.2 Đặc điểm của cán bộ chủ chốt cấp xã

Cấp xã là đơn vị hành chính thấp nhất trong hệ thống chính trị của nước

ta Do đó, cán bộ CCCX cũng có những đặc điểm riêng Những đặc điểm đóđược thể hiện cụ thể ở những điểm sau:

Thứ nhất, cán bộ CCCX đại đa số là những người địa phương, phần lớn

sinh ra và lớn lên ngay tại địa bàn xã, được nhân dân địa phương trực tiếp hoặcgián tiếp bầu thông qua các cuộc bầu cử tại hoặc có thể do bổ nhiệm tại nguồnquy hoạch cán bộ tại chỗ (bên cạnh đó vẫn có những trường hợp cán bộ CCCXđược luân chuyển ở địa phương khác về) Đối với những cán bộ CCCX sinhsống và làm việc tại địa phương nên cán bộ CCCX đại đa số có quan hệ giađình, họ hàng, làng xóm với nhân dân Do đó, cán bộ CCCX có lợi ích gắn liền

và trực tiếp với nhân dân nên luôn chú ý chăm lo đến đời sống, tâm tư nguyệnvọng của nhân dân Phần lớn họ có cùng lối sống, cùng phong tục tập quán vớinhân dân Đây là cán bộ làm việc gần dân nhất trong tất cả cán bộ các cấpchính quyền khác của hệ thống chính trị nước ta Để được nhân dân tín nhiệm,

họ phải thực sự đại diện cho nhân dân, luôn bảo vệ quyền lợi, lợi ích cho nhândân; chăm lo đến đời sống của nhân dân địa phương Tuy nhiên, cũng vì mối

quan hệ gần gũi và trực tiếp với nhân dân mà đôi khi cán bộ CCCX gặp nhiềukhó khăn trong việc tiếp xúc với dân, xử lý những mâu thuẫn với nhân dân,nhất là những người cùng làng nước, họ hàng Ngoài ra, cán bộ CCCX cũngthường chịu sự tác động của nhiều mối quan hệ như pháp luật, hương ước hayluật tục, phong tục, tập quán, của những thiết chế có tính chính thức hoặc phichính thức khác nhau (chính quyền, tổ chức chính trị - xã hội, họ mạc, thôn,làng, hội, quỹ, ) Đôi khi trong công việc sẽ dẫn đến tình trạng “phép vua thua

lệ làng” hay “một trăm cái lý không bằng một tí cái tình” Đây cũng là mộttrong những rào cản đáng kể khiến cán bộ CCCX gặp khó khăn trong việc thựchiện chức trách, nhiệm vụ của mình

Thứ hai, cán bộ CCCX vừa là người đại diện cho nhân dân, vừa là

người đại diện cho chính quyền địa phương Do đó, họ luôn phải giải quyếtmối quan hệ giữa Nhà nước và nhân dân địa phương Đây là một mối quan hệphức tạp nên nhiệm vụ của cán bộ CCCX rất khó khăn Do đó, họ luôn phảicân bằng giữa lợi ích của Nhà nước với lợi ích của nhân dân Họ luôn đượclắng nghe ý kiến trực tiếp của nhân dân và do đó cũng trực tiếp chịu sự giámsát, phản biện của nhân dân Vì vậy, cán bộ CCCX khắc phục được tính quanliêu so với cán bộ chủ chốt các cấp cao hơn, song cũng chịu nhiều hơn sức ép

từ phía nhân dân địa phương

Thứ ba, cán bộ CCCX là người đứng đầu các cơ quan, tổ chức chính

quyền của địa phương, có quyền quyết định trong việc huy động, khai thác

và sử dụng các nguồn lực của địa phương theo sự phân cấp của Nhà nước

Do đó, năng lực của họ ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả và sự phát triểncủa địa phương Vì vậy, để thực hiện tốt nhiệm vụ của mình, cán bộ CCCXphải có năng lực hoạt động thực tiễn tốt nhưng trên thực tế, do dấu ấn củalịch sử để lại, cán bộ CCCX ở nước ta phần lớn xuất thân từ những thanhniên phát triển qua các phong trào tại địa phương, từ bộ đội sau khi hoànthành nghĩa vụ quân sự, sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp xuất ngũ nênphần lớn trình độ chuyên môn còn nhiều hạn chế, không được đào tạo mộtcách bài bản về quản lý chính quyền địa phương, trình độ lý luận chính trị,

tin học, ngoại ngữ còn thấp nên làm việc còn nặng về tư duy kinh nghiệm.

So với cán bộ chủ chốt các cấp, cán bộ CCCX thường có trình độ chuyênmôn, trình độ lý luận chính trị thấp hơn, ít được cập nhật một cách có hệthống những vấn đề mới về pháp luật, quản lý nhà nước, các vấn đề chính trị

- xã hội nên đôi khi giải quyết công việc dựa nhiều vào kinh nghiệm thựctiễn, cảm tính nên cũng dễ dẫn đến khuyết điểm, sai sót

Thứ tư, theo quy định của Hiến pháp năm 2013 và Luật Tổ chức Hội

đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân, cán bộ CCCX làm việc theo nhiệm kỳ 5năm Sau mỗi nhiệm kỳ lại tổ chức bầu lại hoặc bổ nhiệm lại các chức danhlãnh đạo CCCX Nhiều người có năng lực công tác, có phẩm chất đạo đức,được nhân dân tín nhiệm có thể được bầu lại trong vài nhiệm kỳ Tuy nhiên,

vì công tác bầu cử ở xã có điểm đặc thù là đôi khi bị các quan hệ họ hàng,thân tộc chi phối nên những người được bầu cử, tái cử có thể làm việc trongmột thời gian dài Điều đó một mặt tạo nên sự ổn định cho bộ máy chínhquyền cấp xã nhưng đôi khi nó bị già hóa, những nhân tố mới, trẻ, tích cực ít

có cơ hội tham gia vào cán bộ CCCX

Đó chính là những đặc điểm cơ bản của cán bộ CCCX Những đặcđiểm này cũng có nhiều điểm khác biệt so với cán bộ chủ chốt cấp huyện, tỉnh

và trung ương Việc chỉ ra đặc điểm của cán bộ CCCX giúp cho việc nhậndiện những mặt tích cực, thuận lợi cũng như những hạn chế, khó khăn của cán

bộ khi thực hiện nhiệm vụ của mình Từ đó, chính quyền địa phương cónhững biện pháp, lộ trình phù hợp trong việc quy hoạch, xét duyệt, đề cử cán

bộ đi học nâng cao trình độ, chuyên môn nghiệp vụ; các cơ sở ĐT,BD cán bộcấp xã có kế hoạch hợp lý cũng như chuẩn bị các điều kiện cần thiết trongviệc ĐT,BD đội ngũ cán bộ này

2.1.3 Vai trò của cán bộ chủ chốt cấp xã

Trong sự nghiệp xây dựng và phát triển hệ thống chính trị cấp xã nói riêng

và hệ thống chính trị của cả nước nói chung, cán bộ, nhất là cán bộ CCCX giữvai trò đặc biệt quan trọng Vai trò đó được thể hiện ở những mặt, cụ thể sau:

Thứ nhất, cán bộ CCCX giữ vai trò quyết định trong việc thực hiện sự

lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của Nhà nước về mọi mặt của đời sống kinh

tế - xã hội ở nông thôn Đây là những người trực tiếp lãnh đạo và tổ chứcquần chúng thực hiện đường lối, chủ trong của Đảng; chính sách, pháp luậtcủa Nhà nước; là nhịp cầu quan trọng giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân Vìcán bộ CCCX sống gần dân, làm việc trực tiếp với nhân dân nên cán bộ lãnhđạo CCCX là người trực tiếp tuyên truyền, vận động và tổ chức thực hiệnđường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước ở cơ sở, đảm bảo an sinh củangười dân và sự phát triển của cộng đồng Thông qua vai trò của cán bộCCCX mà ý Đảng - lòng dân được thống nhất, tạo nên mối quan hệ gắn bómáu thịt giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân; làm cho đường lối, chính sáchcủa Đảng và Nhà nước ăn sâu, bám rễ vào đời sống của nhân dân; xây dựng

và củng cố niềm tin của nhân dân với Đảng và với chế độ và chính họ cũngvừa là hiện thân cho uy tín của Đảng với nhân dân, vừa là hiện thân cho niềmtin của nhân dân với Đảng và với chế độ

Thứ hai, cán bộ CCCX là người trực tiếp đưa đường lối của Đảng,

chính sách pháp luật của Nhà nước; là người thay mặt Đảng và Nhà nướctrực tiếp lãnh đạo, quản lý mọi mặt đời sống của nhân dân, phát huy quyềnlàm chủ của nhân dân, bảo đảm quyền lực và quyền lợi của nhân dân, chăm

lo trực tiếp đến đời sống của nhân dân, trực tiếp nắm bắt được tâm tư,nguyện vọng của nhân dân; điều tiết sự tự quản của các cộng đồng dân cưthôn, làng trên địa bàn xã trong quá trình phát triển đời sống xã hội ở nôngthôn Đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước từ trung ương đến cơ sở

có được thực hiện đúng đắn hay không phụ thuộc rất nhiều vào cán bộ chủchốt cấp cơ sở Vì vậy, có thể nói, họ vừa là bộ não, đầu tàu của hệ thống,vừa là người chỉ huy, điều hành, tổ chức thực hiện, đảm bảo cho bộ máy vậnhành đồng bộ, thông suốt, có hiệu quả; làm cho đường lối, chính sách củaĐảng, Nhà nước đi vào cuộc sống

Thứ ba, cán bộ CCCX là người trực tiếp đưa ra những kế hoạch, chỉ

đạo trực tiếp cho việc phát triển địa phương bằng cách hiện thực hóa, thể chế

hóa các đường lối, chủ trương của Đảng Do đó, họ là người chủ động đề xuấtđổi mới, góp phần vào việc hoàn thiện thể chế ở cơ sở nông thôn Họ là ngườichủ động, sáng tạo và tích cực trong quá trình thực thi công vụ xuất phát trựctiếp từ quyền lợi của địa phương, góp phần quan trọng trong việc thúc đẩy sựphát triển mọi mặt đời sống kinh tế - xã hội ở cơ sở Họ là người trực tiếp giảithích, hướng dẫn nhân dân thực hiện những quy định của Đảng và Nhà nước;đồng thời trực tiếp giải quyết những xung đột, mâu thuẫn của nhân dân tạo ra

sự đồng thuận trong đời sống cộng đồng Là người đứng đầu, trực tiếp nắm vàchỉ đạo thực hiện các vấn đề trọng yếu, các khâu trung tâm của hệ thống chínhtrị ở cơ sở, cán bộ lãnh đạo CCCX vừa là người khởi xướng chủ trương, vừa làngười chủ trì, điều khiển và chịu trách nhiệm đến cùng các mặt công tác, cáclĩnh vực hoạt động của hệ thống đó Là người nắm giữ quyền lực, quyết địnhviệc phân bổ lợi ích nên hành động của họ phải minh bạch, công bằng, gươngmẫu và nghiêm túc rèn luyện để có phương thức lãnh đạo dân chủ Sự mạnhyếu của hệ thống chính trị và phong trào cách mạng ở cơ sở gắn liền với vai tròcán bộ lãnh đạo CCCX Họ vừa là hạt nhân lãnh đạo, vừa là những trụ cột,trung tâm đoàn kết, quy tụ các lực lượng, vừa là linh hồn của các tổ chức trong

hệ thống đó Hệ thống chính trị cơ sở có hoàn thành tốt nhiệm vụ hay không,

có đáp ứng yêu cầu, nguyện vọng của dân hay không, có được dân tin yêu, kínhtrọng và bảo vệ hay không trước hết tuỳ thuộc vào vai trò của cán bộ lãnh đạoCCCX Là người đại diện của dân, họ phải chăm lo đời sống, giải quyết thoảđáng nhu cầu, lợi ích của dân, làm cho dân yên tâm, phấn khởi làm ăn, sinhsống, cố kết cộng đồng, tin tưởng và tự giác tham gia các phong trào cáchmạng ở cơ sở Cấp xã là nơi chính quyền trong lòng dân, quan hệ với dân làquan hệ nền tảng sâu xa, bản chất nhất, quy định và chi phối các quan hệ khác

Thứ tư, cán bộ CCCX đóng vai trò quyết định trong việc phát triển các

mặt của đời sống xã hội ở cơ sở Nông thôn hiện nay đứng trước những yêucầu, những tình huống mới phức tạp hơn trước đó rất nhiều Nếu như trướcđây, nông dân luôn yêu đất, gắn bó với đồng ruộng nên cán bộ xã chủ yếu là