Lịch sử lớp 10: Đề thi những biến đổi của nhà nước phong kiến các TK XVI XVIII

MỤC TIÊU - Ghi nhớ những nội dung trọng tâm về những biến đổi của nhà nước phong kiến thế kỉ XVI - XVIII - Suy luận điều kiện thành lập nhà Mạc, khó khăn trong quá trình tồn tại của nhà

MỤC TIÊU

- Ghi nhớ những nội dung trọng tâm về những biến đổi của nhà nước phong kiến (thế kỉ XVI - XVIII)

- Suy luận điều kiện thành lập nhà Mạc, khó khăn trong quá trình tồn tại của nhà Mạc, đặc điểm chính quyền Đàng Trong, nguyên nhân chia cắt đất nước

- Phân tích, đánh giá những biến đổi của nhà nước phong kiến Việt Nam, đặc điểm tình hình nội trị triều Mạc

- Liên hệ vai trò của Mạc Đăng Dung với lịch sử dân tộc

PHẦN I: NHẬN BIẾT

Câu 1 Một số quan lại cũ của nhà Lê đã có hành động gì sau khi Mạc Đăng Dung lập nên nhà Mạc?

A Thành lập nhà nước mới gọi là Bắc triều

B Kêu gọi toàn dân khởi nghĩa lật đổ nhà Mạc

C Phục tùng nhà Mạc và được cắt cử cai trị các địa phương

D Nêu danh nghĩa “Phù Lê diệt Mạc”, nổi dậy ở Thanh Hóa

Câu 2 Trong những năm đầu thống trị, nhà Mạc đã gặp phải khó khăn gì?

A xây dựng chính quyền theo mô hình mới còn bỡ ngỡ

B sự bất lực và suy sụp của dòng họ Mạc

C chịu sức ép từ hai phía nam bắc

D tình trạng phân tán, cát cứ giữa các thế lực còn tồn tại

Câu 3 Nước ta phân chia thành Đàng Trong và Đàng Ngoài do hệ quả của cuộc chiến tranh nào?

A Chiến tranh Trịnh – Nguyễn B Chiến tranh Trịnh – Mạc

C Chiến tranh Lê – Trịnh D Chiến tranh Nam – Bắc triều

Câu 4 Mạc Đăng Dung lập nên triều đại mới trong hoàn cảnh nào?

A Đất nước bị chia cắt, hình thành cục diện Nam – Bắc triều

B Các thế lực phong kiến được dẹp yên và sự suy sụp của họ Lê

C Khắp nơi nổi lên các thế lực phong kiến tranh chấp quyền hành

D Chiến tranh Trịnh – Nguyễn bùng nổ và đang diễn ra quyết liệt

Câu 5 Mạc Đăng Dung tập trung xây dựng một đạo quân thường trực mạnh nhằm mục đích

A đàn áp các cuộc khởi nghĩa của nhân dân

B chấm dứt tình trạng cát cứ địa phương

THI ONLINE – NHỮNG BIẾN ĐỐI CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN

TRONG CÁC THẾ KỈ XVI - XVIII CHUYÊN ĐỀ: LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ NGUỒN GỐC ĐẾN GIỮA THẾ KỈ XIX

MÔN LỊCH SỬ: LỚP 10

BIÊN SOẠN: BAN CHUYÊN MÔN TUYENSINH247.COM

C ngăn chặn sự chống đối của quan lại cũ nhà Lê

D đối phó với mọi tình hình có thể xảy ra

Câu 6 Đàng Trong do họ Nguyễn cai quản là vùng đất

A từ sông Gianh vào Nam B từ Thuận Hóa vào Nam

C từ sông Gianh ra Bắc D từ Thuận Hóa ra Bắc

PHẦN II: THÔNG HIỂU

Câu 7 Hai chính quyền song song tồn tại trong bộ máy chính quyền phong kiến Đàng Trong gồm?

A Triều đình và phủ huyện B Triều đình và phủ chúa

C Phủ chúa và phủ huyện D Vua Lê và triều đình

Câu 8 Nhà Mạc đã không thực hiện chính sách nào sau đây trong những năm đầu thống trị?

A Tổ chức thi cử đều đặn để tuyển chọn quan lại

B Xây dựng chính quyền theo mô hình cũ nhà Lê

C Xây dựng quân đội mạnh đối phó với mọi tình tình

D Thực hiện cải cách ruộng đất trên quy mô lớn

Câu 9 Cuối thế kỉ XVI, tình hình nào tạo điều kiện cho chúa Trịnh lấn át quyền vua Lê?

A Thế lực vua Lê ngày càng yếu

B Vua Lê đồng ý trao quyền lực cho chúa Trịnh

C Họ Trịnh có công chính trong việc đánh đổ nhà Mạc

D Nhà Lê không được quan lại và nhân dân ủng hộ như trước

Câu 10 Đất nước ta bị chia cắt trong những thế kỉ XVI – XVIII là do

A Nhu cầu phát triển đất nước trong tình hình mới

B Quyền lợi của các tập đoàn phong kiến trong nước

C Sự phát triển của các vùng miền đất nước theo các chiều hướng khác

D Những biến động của tình hình thế giới tác động đến nước ta

Câu 11 Biểu hiện nào không minh chứng cho sự khủng hoảng suy yếu của nhà Lê sơ đầu thế kỉ XVI?

A Các cải cách tiến bộ chưa thể thực hiện thành công

B Quan lại địa chủ hoành hành, hạch sách nhân dân

C Các vị vua cuối triều Lê chỉ lo ăn chơi sa đọa

D Phong trào đấu tranh của nhân dân bủng nổ khắp nơi

PHẦN III: VẬN DỤNG

Câu 12 Nội dung nào không giải thích đúng cho căn nguyên Nguyễn Kim lấy danh nghĩa “Phù Lê diệt Mạc” để

nổi dậy?

A Ngoại bang không có cớ giúp vua Lê để can thiệp

B Nhà Mạc giết hết vua quan nhà Lê

C Sự thành lập triều Lê sơ là chính thống

D Phù hợp với lòng dân

Câu 13 Nội dung nào không thuộc biến đổi lớn của nhà nước phong kiến Việt Nam trong các thế kỉ XVI –

XVIII?

A Triều Lê sơ tiến hành cải cách hành chính B Cục diện Đàng Trong – Đàng Ngoài

C Cục diện vua Lê – chúa Trịnh D Cục diện Nam triều – Bắc triều

Câu 14 Tnh hình nội trị của nhà Mạc trong quá trình tồn tại không mang đặc điểm nào sau đây?

A Các kì thi vẫn được tổ chức đều đặn trong cảnh chiến tranh liên miên

B Cả 5 đời vua không có nạn quyền thần trong thời gian cai trị

C Các cuộc khởi nghĩa của nông dân nổ ra liên miên

D Thời kì Mạc Thái Tông nhà Mạc phát triển thịnh trị

PHẦN IV: VẬN DỤNG CAO

Câu 15 GS Anh hùng lao động Vũ Khiêu đã nói:

“Nhìn lại những tư tưởng và việc làm của Mạc Đăng Dung ta thấy ông xuất hiện như một bông hoa xuyến tuyết, chọc thủng lớp dày băng giá mùa đông để chào đón mùa xuân của đất nước”

Nhận xét trên đề cập đến vấn đề gì?

A Vai trò của Mạc Đăng Dung và nhà Mạc đối với lịch sử dân tộc

B Bày tỏ sự tiếc nuối cho sự thịnh đạt của nhà Lê sơ trước đó

C Sự cố gắng của Mạc Đặng Dung trong gia cảnh nghèo khó

D Cần đánh giá lại vai trò của nhà Lê trong lịch sử dân tộc

ĐÁP ÁN VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT Thực hiện bởi Ban chuyên môn Tuyensinh247.com

11.A 12.B 13.A 14.C 15.A Câu 1

Phương pháp: sgk trang 107

Cách giải:

Không chấp nhận chính quyền họ Mạc, một số quan lại cũ của nhà Lê đứng đầu là Nguyễn Kim đã họp quân, nêu

danh nghĩa “Phù Lê diệt Mạc” nổi dậy ở vùng Thanh Hóa

Chọn: D

Câu 2

Phương pháp: sgk trang 107

Cách giải:

Khó khăn quan trọng của nhà Mạc trong những năm đầu thống trị là: phải chịu sức ép từ hai phía: phía Bắc cắt đất, thần phục nhà Minh, phía Nam cựu thần nhà Lê chống đối, nên nhân dân phản đối và không còn được sự tin tưởng của nhân dân

Chọn: C

Câu 3

Phương pháp: sgk trang 108

Cách giải:

Năm 1627, cuộc chiến tranh Trịnh – Nguyễn kéo dài đến cuối năm 1672, không phân thắng bại Hai bên đã giảng hóa và lấy sông Gianh làm giới tuyến, chia đất nước làm hai: Đàng Trong và Đàng Ngoài với hai chính quyền riêng biệt

Chọn: A

Câu 4

Phương pháp: sgk trang 107

Cách giải:

Sau khi dẹp yên các thế lực phong kiến khác, nhận thấy sự suy yếu và bất lực của dòng họ Lê, năm 1527, Mạc Đăng Dung bắt vua Lê nhường ngôi và thành lập triều đại mới – triều Mạc

Chọn: B

Câu 5

Phương pháp: sgk trang 107

Cách giải:

Trong những năm đầu thống trị, nhà Mạc đã tập trung xây dựng một đạo quân thường trực mạnh để đối phó với mọi tình hình có thể xảy ra

Chọn: D

Câu 6

Phương pháp: sgk trang 108

Cách giải:

- Từ sông Gianh ra Bắc thuộc Họ Trịnh (Trịnh Tùng nắm quyền) là Đàng Ngoài (Bắc Hà), biến vua Lê thành bù

nhìn

- Từ Sông Gianh vào Nam thuộc Họ Nguyễn là Đàng Trong (Nam Hà)

Chọn: A

Câu 7

Phương pháp: sgk trang 108, suy luận

Cách giải:

Từ cuối thế kỉ XVI, nhà nước phong kiến Nam triều chuyển về Thăng Long, được xây dựng lại hoàn chỉnh với danh nghĩa thống trị toàn bộ đất nước, do vua Lê đứng đầu Tuy nhiên, quyền hành của vua Lê Chiêu Thống không còn như trước, thậm chí bị thu hẹp đến mức chỉ còn là danh nghĩa Mọi quyền hành đều nằm trong tay người tổng chỉ huy quân đội họ Trịnh

=> Như vậy, ở Đàng Trong tồn tại hai chính quyền là triều đình và phủ chúa (Vua Lê – Chúa Trịnh)

Chọn: B

Câu 8

Phương pháp: sgk trang 107, suy luận

Cách giải:

Chính sách của nhà Mạc trong những năm đầu thống trị đất nước bao gồm:

- Nhà Mạc xây dựng chính quyền theo mô hình cũ của nhà Lê

- Tổ chức thi cử đều đặn để tuyển lực quan lại

- Xây dựng quân đội mạnh

- Giải quyết vấn đề ruộng đất cho nông dân

- Những chính sách của nhà Mạc bước đầu đã ổn định lại đất nước

=> Đáp án D: Nhà Mạc không thực hiện được cải cách ruộng đất trên quy mô lớn

Chọn: D

Câu 9

Phương pháp: sgk trang 108, suy luận

Cách giải:

Do thế lực của vua Lê ngày càng suy yếu, quyền hành suy giảm, thậm chí chỉ còn trên danh nghĩa nên đã tạo điều kiện cho chúa Trịnh lấn át quyền vua Lê

Chọn: A

Câu 10

Phương pháp: sgk trang 108, suy luận

Cách giải:

Xuất phát từ việc tranh giành quyền lợi giữa các tập đoàn phong kiến trong nước -> chiến tranh Trịnh – Nguyễn

bùng nổ (1627) nhưng không phân thắng bại -> đất nước bị chia cắt thành hai đàng: Đàng Trong và Đàng Ngoài

Chọn: B

Câu 11

Phương pháp: sgk trang 106, suy luận

Cách giải:

Những biểu hiện chứng tỏ sự khủng hoảng, suy yếu của nhà Lê sơ đầu thế kỉ XVI bao gồm:

- Các vua Lê Uy Mục, Lê Tượng Dực chỉ lo ăn chơi, sa đọa

- Quan lại, địa chủ hoành hành, hạch sách nhân dân, chiếm đoạt ruộng đất

- Các thế lực phong kiến nổi dậy tranh chấp quyền lực - mạnh nhất là thế lực Mạc Đăng Dung

- Phong trào đấu tranh của nhân dân bùng nổ ở nhiều nơi

Chọn: A

Câu 12

Phương pháp: Phân tích, đánh giá

Cách giải:

Sở dĩ Nguyễn Kim lấy danh nghĩa “Phù Lê diệt Mạc” là do nguyên nhân sau:

- Thời phong kiến, kẻ giết vua, lật đổ ngôi vua được coi là phản tặc, bao gồm cả trường hợp chế độ đó đã suy yếu Đặc biệt, triều Lê trong quá trình tồn tại của mình lại rất được lòng dân từ con đường hình thành (từ một cuộc khởi nghĩa) đến những chính sách tích cực trong quá trình tồn tại của mình

- Nguyễn Kim lấy danh nghĩa “Phù Lê diệt Mạc” sẽ hợp lòng dân và ngoại bang không có cớ để giúp vua Lê để

can thiệp hay xâm lược nước ta

=> Loại trừ đáp án: B

Chọn: B

Câu 13

Phương pháp: Nhận xét, đánh giá

Cách giải:

Những biến đổi lớn trong nhà nước phong kiến Việt Nam trong các thế kỉ XVI đến XVIII bao gồm:

- Cục điện Nam – Bắc triều (mâu thuẫn giữa nhà Lê với nhà Mạc)

- Cục diện Đảng Trong – Đảng Ngoài (mâu thuẫn Trịnh – Nguyễn)

- Cục diện vua Lê – chúa Trịnh

Triều Lê sơ thực hiện cải cách hành chính là do Lê Thánh Tông thực hiện từ những năm 60 của thế kỉ XV

Chọn: A

Câu 14

Phương pháp: Phân tích, đánh giá

Cách giải:

Đôi điều về tình hình nội trị của nhà Mạc trong quá trình tồn tại:

- Thời kỳ thịnh trị của Mạc Thái Tông cho thấy năng lực trị nước của nhà Mạc không kém nhà Lê Đời sống nhân dân no đủ, xã hội ổn định, không gây những xáo trộn như khi nhà Hồ thay nhà Trần Những lực lượng chống đối nhà Mạc chính là những thế lực cũ thân nhà Lê

- Theo sử sách, thời Mạc không có một cuộc khởi nghĩa nông dân nào Điều đó cho thấy nhà Mạc được lòng dân

Sách Đại Việt Thông sử của Lê Quý Đôn phải thừa nhận Thái Tổ Mạc Đăng Dung "được lòng người hướng về"

Sau khi Hiến Tông qua đời, các vua Mạc lên thay đều là ấu chúa, biến loạn trong ngoài rất nhiều nhưng nhà Mạc vẫn đứng vững

- Phát hiện nhân tài, do đó dù chiến tranh liên miên nhưng các kỳ thi vẫn tổ chức khá đều đặn Ngay cả khi cát

cứ trên Cao Bằng, việc thi cử vẫn còn duy trì

- Một đặc điểm nữa là cả 5 đời vua nhà Mạc không có nạn quyền thần trong thời gian cai trị, dù nhà Mạc khởi nghiệp từ một quyền thần trong triều Lê Đó là điều mà các triều đại Ngô, Đinh, Lý, Trần, Hậu Lê và Nguyễn trong suốt chiều dài lịch sử Việt Nam đều gặp phải Do đó thời Mạc không có việc phế lập, khuynh loát trong cung đình Duy nhất vụ "bất đồng chính kiến" trong việc lập người thừa kế (Mạc Phúc Nguyên và Chính Trung) năm 1546 - 1551 đã bị đánh dẹp

Chọn: C

Câu 15

Phương pháp: Phân tích, liên hệ

Cách giải:

- Khi khủng hoảng cung đình diễn ra trầm trọng, triều đình đổ nát, kinh tế suy sụp, dân tình cực khổ, Mạc Đăng Dung đã dẹp được các phe phái phân chia, cát cứ, lên ngôi, tạo dựng được cơ nghiệp cho con cháu nối đời, góp phần ổn định đời sống xã hội, xây dựng và phát triển đất nước về mọi mặt: kinh tế, văn hóa, xã hội trong hơn nửa thế kỷ Thành tựu của nhà Mạc không ai có thể phủ nhận được

- Xét về sự nghiệp dựng nước thì bao giờ cũng là “Vạn sự khởi đầu nan”, công lao đó thuộc về Mạc Đăng Dung

Nhân dân ta một khi đã thừa nhận là nhà Mạc có những cống hiến nhất định cho dân tộc thì không thể không thừa nhận công lao của Mạc Đăng Dung Đây cũng đồng thời là ý kiến của GS Văn Tạo – nguyên viện trưởng Viện

Sử học

Chọn: A

HẾT