Sáng kiến kinh nghiệm (SKKN) môn tin học 7 năm học 20192020; Tên đề tài: Biện pháp nâng cao chất lượng tiết Ôn tập lý thuyết Tin học 7; SKKN môn tin học; SKKN theo mẫu mới nhất; Đề tài theo mẫu mới nhất
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Kính gửi: - Phòng Giáo dục Đào tạo Phú Lương
TÔI GHI TÊN DƯỚI ĐÂY:
Số
TT Họ và tên
Ngày tháng năm sinh
Nơi công
danh
Trình độ chuyên môn
Tỷ lệ (%) đóng góp vào việc tạo ra sáng kiến
Mạnh Hùng 01/10/1985
TrườngTHCS Phấn
Mễ I
Giáoviên
Đại học
LÀ TÁC GIẢ ĐỀ NGHỊ XÉT CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN:
“Biện pháp nâng cao chất lượng tiết Ôn tập lý thuyết Tin học 7”
CHỦ ĐẦU TƯ TẠO RA SÁNG KIẾN:
Trường THCS Phấn Mễ I, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên
LĨNH VỰC ÁP DỤNG SÁNG KIẾN:
Lĩnh vực giáo dục; Cụ thể là học sinh khối lớp 7 - Trường THCS Phấn Mễ I
- Phú Lương - Thái Nguyên, năm học 2019-2020
NGÀY SÁNG KIẾN ĐƯỢC ÁP DỤNG LẦN ĐẦU HOẶC ÁP DỤNG THỬ
a Giai đoạn 1: Từ ngày 1/9/2019 đến ngày 10/10/2019: Chọn đề tài và
xây dựng đề cương sáng kiến, xây dựng kế hoạch nghiên cứu sáng kiến
Trang 2b Giai đoạn 2: Từ ngày 11/10/2019 đến ngày 30/12/2019: Nghiên cứu lí
luận và thực tiễn, tìm hiểu tình hình lớp, thu thập thông tin, sưu tầm tài liệu Ápdụng thử sáng kiến từ ngày 07/01/2019
c Giai đoạn 3: Từ ngày 7/01/2020 đến ngày 30/5/2020: Tiếp tục nghiên
cứu thực tiễn, áp dụng sáng kiến, rút kinh nghiệm, tổng hợp, thống kê kết quả.Tham khảo ý kiến đồng nghiệp, viết nháp, sửa chữa Hoàn thiện sáng kiến,nghiệm thu kết quả
MÔ TẢ BẢN CHẤT CỦA SÁNG KIẾN
PHẦN I: LÝ DO CHỌN SÁNG KIẾN
Hiện nay công nghệ thông tin nói chung và Tin học nói riêng là công cụ hỗtrợ đắc lực cho công việc quản lý và giảng dạy trong các cơ sở giáo dục, tronghầu hết mọi lĩnh vực CNTT đã được ứng dụng, với những tính năng ưu việt, sựtiện dụng, tin học đã là một phần không thể thiếu được trong nhiều ngành cũngnhư sự phát triển
Trong nhiều năm gần đây ngành GD-ĐT đã trở thành điểm sáng về ứngdụng CNTT vào quản lý và trong công tác giảng dạy của giáo viên
Tin học là một môn học có những đặc thù riêng là liên quan chặt chẽ với sửdụng máy tính Đây là một chương trình đào tạo mang tính ứng dụng, do đó yêucầu người học phải nắm bắt chính xác, nhanh, sử dụng máy tính tốt và kỹ năngthực hành trên máy tính phải ở mức độ cao nhất
Không như những môn học khác Đặc trưng của môn Tin học là lí thuyết điđôi với thực hành Thời lượng thực hành thông thường ít nhất là 50%, học sinh
có thể học lý thuyết ngay trên phòng máy tính để nhận biết các thao tác cũngnhư các lệnh và nút lệnh một cách trực quan và rõ ràng hơn
Qua quá trình giảng dạy môn tin học THCS với những kinh nghiệm rút rađược sau mỗi tiết học cũng như các tiết ôn tập và dựa trên kết quả bài kiểm tra,bài thi của học sinh Tôi nhận thấy rằng mức độ ghi nhớ các thao tác trên máy và
Trang 3các bước thực hiện khi làm lý thuyết còn chưa tốt Khi được hỏi các em hầu nhưđều có cùng ý kiến là học lý thuyết rất ngại, thích học thực hành hơn Đặc biệttrong môn Tin học thì các lệnh trong các bước thực hiện lại đều là Tiếng Anh vìthế để nhớ được bằng cách học thông thường là khó, học sinh đều muốn là đượchọc lý thuyết trên phòng máy để ghi nhớ các lệnh và các thao tác thực hiện đượcnhanh và dễ dàng hơn.
Dựa trên thực tế và từ những mong muốn của học sinh, tôi luôn muốn trongquá trình giảng dạy làm thế nào để giúp các em có thể tư duy tốt, ghi nhớ được
lý thuyết song song với kỹ năng thực hành Do đó phướng pháp dạy tiết lýthuyết trực tiếp trên phòng máy với một số bài trong chương trình học và đặcbiệt là những tiết Ôn tập cuối kỳ là phương pháp tối ưu Vì vậy tôi chọn đề tài
“Biện pháp nâng cao chất lượng tiết ôn tập lý thuyết tin học 7” Mục đích là
cho các em có thể quan sát các bước thực hiện ngay trên máy sau khi nhắc lại lýthuyết, để các em có thể ghi nhớ lâu hơn và kỹ hơn các lệnh đồng thời cũng giúphọc sinh rèn được kỹ năng thực hành tốt hơn
PHẦN II CƠ SỞ THỰC TIỄN, MỤC ĐÍCH, ĐỐI TƯỢNG VÀ KẾ
HOẠCH NGHIÊN CỨU
1 Cơ sở thực tiễn
Học sinh rất hào hứng, thích khám phá và yêu thích môn học nhưng lạingại học lý thuyết và vì đây là môn học cần phải ghi nhớ, tư duy logic, khả năngtổng hợp và phân tích tốt nên không phải học sinh nào cũng có thể thực hiệnđược như yêu cầu
1.1 Thuận lợi:
- BGH nhà trường luôn quan tâm và tạo điều kiện để giáo viên và họcsinh có thể phát huy hết khả năng trong việc dạy và học
- Nhà trường đã đầu tư, tạo mọi điều kiện thuận lợi về CSVC trang thiết
bị dạy học (Phòng máy, màn hình tivi lớn…)
Trang 4- Đa số các em học sinh có ý thức tự học, yêu thích môn học, thích khámphá và tìm hiểu kiến thức, tri thức mới Đặc biệt các em rât muốn học lý thuyếttrực tiếp trên phòng máy để được thực hiện ngay thao tác sau khi được học.
- Giáo viên có thể điều chỉnh số lượng tiết học lý thuyết và thực hành theotình hình thực tế và yêu cầu cụ thể trong nội dung của mỗi bài học
1 2 Khó khăn:
Học sinh trên địa bàn lại chủ yếu là con em các gia đình làm ruộng, làmchè và lao động tự do, sự quan tâm của phụ huynh đến việc học tập của con emcòn nhiều hạn chế, điều kiện để các em có máy vi tính ở nhà là rất khó Do vậynhiều học sinh không được học và sử dụng máy tính nhiều ngoài thời gian họctrên lớp, nên một số em tiếp thu kiến thức còn chậm và kỹ năng thực hành yếu
- Nâng cao chất lượng tiết học Ôn tập lý thuyết trên phòng máy
3 Đối tượng nghiên cứu:
- Đối tượng: Học sinh cấp THCS, cụ thể là học sinh khối 7 trường THCS Phấn Mễ I năm học: 2019-2020
4 Kế hoạch nghiên cứu.
- Để đạt được mục đích ở trên, tôi đề ra các nhiệm vụ sau:
- Nghiên cứu nội dung của các hoạt động trong tiết Ôn tập, nội dung của các bài dạy học có liên quan Tổng hợp các bài tập thực hành có liên quan đến nội dung tiết Ôn tập
Trang 5- Thiết kế và xây dựng giáo án phù hợp với nội dung và yêu cầu của tiết
Ôn tập Phù hợp với đối tượng học sinh và học sinh có thể tiếp thu được kiến thức một cách hiệu quả nhất
- Cho học sinh Ôn tập lý thuyết kết hợp thực hành trên phòng máy
Trang 6PHẦN III: NỘI DUNG
1 Thực trạng:
a Khảo sát chất lượng học tập bộ môn:
Trong quá trình học tập, sau mỗi chương và mỗi kỳ học sinh đều được làmbài kiểm tra đầy đủ để đánh giá mức độ kiến thức cũng như khả năng ghi nhớ vàtổng hợp kiến thức của mình
Qua kết quả các bài kiểm tra, tôi thấy nhiều em làm bài còn chua tốt Bàikiểm tra lý thuyết thì có những yêu cầu các em không làm được, với bài kiểm trathực hành thì kết quả cũng tương tự, nhiều em thao tác chậm, lúng túng khi làmbài vì không nhớ kỹ chức năng của các nút lệnh
Kết quả thể hiện trong bảng khảo sát sau:
Kết quả chất lượng bài kiểm tra cuối kỳ I khối 7
Trang 7Bài tập tổng hợp cho học sinh ghi nhớ kiến thức.
Cụ thể, trong tiết 67, Ôn tập học kỳ II (Tin học lớp 7)
Một bài Ôn tập phải thiết kế phù hợp với đối tượng học sinh và tổng hợpđược đủ nội dung kiến thức cũng như phương pháp để học sinh tiếp cận nhanhnhất và khắc sâu nhất là rất quan trọng Thiết kế chu đáo một bài dạy giúp giáoviên chuẩn bị kỹ hơn về kiến thức, kĩ năng, phương pháp, tiến trình và tâm thế
để thực hiện một tiết dạy đạt kết quả cao nhất và học sinh thu nhận được kiếnthức tốt nhất
Điều này đòi hỏi giáo viên phải biết kết hợp giữa dạy lý thuyết và thựchành sao cho phù hợp Kiến thức đưa ra cho học sinh không phải chỉ hoàn toàn
là lý thuyết nhưng cũng không phải chỉ thực hành
Giáo viên sử dụng những phương tiện có sẵn cua môn tin học (như máy tính)
áp dụng vào giảng dạy lý thuyết để học sinh dễ ghi nhớ, dễ nhận biết giúp chobuổi ôn tập có hiệu quả cao hơn
Vì thế để thiết kế một bài dạy ôn tập lý thuyết trên phòng máy sao cho phùhợp với đối tượng học sinh theo tôi cần làm một số việc sau:
- Xác định được mục tiêu trọng tâm của bài học về kiến thức, kĩ năng Tìm
ra được những kĩ năng cơ bản dành cho đối tượng học sinh yếu và kiến thức, kĩnăng nâng cao dành cho học sinh khá giỏi
- Tham khảo một số nguồn tài liệu để mở rộng và đi sâu hơn vào bài giảng,giúp giáo viên nắm một cách tổng thể, để giải thích cho học sinh khi cần thiết và
mở rộng cho học sinh những kiến thức liên quan trong bài học
- Chuẩn bị tốt phòng thực hành và các thiết bị dạy học
2 Các biện pháp nâng cao chất lượng tiết Ôn tập lý thuyết Tin học 7
Trong một tiết Ôn tập, việc quan trọng đầu tiên của giáo viên là phải đưa racách tổng hợp được kiến thức dễ hiểu và đầy đủ nhất cho học sinh cung cấp cáclệnh và các cách khác nhau để thực hiện một công việc theo yêu cầu của nội
Trang 8dung bài học Phải hướng dẫn học sinh các thao tác kết hợp nhắc lại lệnh saumỗi phần nội dung thông qua việc yêu cầu học sinh thực hiện trực tiếp trên máycủa mình và giáo viên chiếu phần học sinh thực hiện cho cả lớp quan sát dựatrên phần mềm quản lý các máy con từ máy chủ của giáo viên.
Với việc cho học sinh vừa trả lời, vừa nghe và vừa quan sát thông quahướng dẫn trực tiếp từ máy chủ của giáo viên, học sinh có thể ghi nhớ các bướcthực hiện và nhìn thấy các thao tác khá rõ ràng, rất trực quan
Cho nội dung hoạt động để học sinh trao đổi nhóm sẽ biến bài học trở thànhquá trình học hỏi lẫn nhau, học sinh ghi nhớ kiến thức một cách tự nhiên, khắcsâu chứ không chỉ là sự tiếp nhận thụ động từ giáo viên
Để học sinh nắm bắt tốt, ghi nhớ kiến thức một cách tổng hợp, có trình tự,logic và thực hành tốt, yêu cầu giáo viên phải lựa chọn phương pháp phù hợp vàbài tập phù hợp cho tiết Ôn tập của mình
* Các bước thực hiện:
- Giáo viên đưa ra hệ thống câu hỏi và tình huống mang tính gợi mở để họcsinh phát triển năng lực tu duy và giải quyết được tình huống có vấn đề dựa trênnhững kiến thức đã được học trong SGK và qua bài giảng của giáo viên
- Gọi học sinh nhắc lại nội dung (các lệnh) cụ thể theo từng yêu cầu và kếthợp thao tác trên máy
- Giáo viên có thể đưa ra nhiều cách khác ngoài cách đã có trong SGK đểgiúp các em rèn luyện và có thêm kỹ năng trong tiết thực hành
- Để tiết học Ôn tập lý thuyết có hiệu quả cao và để kiểm tra mức độ tiếpthu kiến thức của các em sau tiết học, giáo viên có thể gọi 1 số học sinh trongcác nhóm nhắc lại các bước của các nội dung và thực hiện các thao tác đã trênmáy chủ của giáo viên để các bạn khác cùng quan sát và ghi nhớ
- Cho nội dung để học sinh thực hành sau khi đã được tổng hợp lại kiếnthức để học sinh rèn thêm được kỹ năng thực hành
Trang 9- Nhận xét, đánh giá kết quả giờ học:
+ Giáo viên tổng kết và nhắc lại nội dung đã học một lần nữa trước khikết thúc giờ học để học sinh nắm bài kỹ hơn
+ Nhận xét những ưu điểm và những nhược điểm mà học sinh đã đạtđược hay còn mắc phải trong tiết ôn tập để rút kinh nghiệm cho học sinh
* Ví dụ minh hoạ về thiết kế và tổ chức các hoạt động của tiết học Ôn
tập lý thuyết trên phòng máy (lớp 7).
Tiết 67: Ôn tập học kỳ II (Tiết 1)
- Kĩ năng, kiến thức các đối tượng học sinh cần đạt:
+ Biết trình bày và in một trang tính hoàn chỉnh
+ Biết sắp xếp và lọc dữ liệu trên máy và trình bày được các bướcthực hiện trên giấy
- Thái độ: Học sinh nghiêm túc, tích cực
- Phát triển năng lực của học sinh:
+ Năng lực tư duy, ghi nhớ+ Năng lực quan sát
+ Năng lực giải quyết vấn đề+ Năng lực thực hành
b/ Chuẩn bị giáo án, bài tập, phòng máy, thiết bị dạy học (máy tính, máychiếu, bảng phụ)
2) Thiết kế và tổ chức hoạt động học tập của học sinh trên lớp
Hoạt động 1: Tìm hiểu các thao tác trình bày và in trang tính
Mục tiêu: Học sinh biết xem trang tính trước khi in
Trang 10Biết điều chỉnh ngắt trang khi cầnBiết đặt lề, hướng giấy in và biết in trang tính.
a Xem trước khi in.
GV; chiếu một trang tính đã được nhập sẵn
(trên máy chiếu và máy học sinh để cả lớp quan sát)
? Với một trang tính mới được nhập vào như thế này, nếu thực hiện in ngay thì
sẽ như thế nào?
(Bảng tính được in ra có thể bị thiếu, bị lệch…)
Trang 11? Để không xảy ra hiện tượng như vậy ta phải làm gì?
(Xem trang tính trước khi in)
? Để xem trang tính trước khi in ta làm thế nào?
(Học sinh đưa ra lệnh xem trang tính trước khi in)
+ Nhấn nút print preview trên thanh công cụ
Giáo viên yêu cầu học sinh nêu các cách khác để có thể thực hiện xem trang tính(ví dụ: File\Print preview)
Gọi học sinh thực hiện lại thao tác trực tiếp trên máy tỉnh của mình, giáo viênchiếu phần thực hiện của học sinh cho cả lớp quan sát
? Mục đích của việc xem trang tính trước khi in là để làm gì?
- Giáo viên chốt ý và chuyển sang phần nội dung tiếp theo
b Điều chỉnh ngắt trang.
Giáo viên chiếu một bảng tính có dữ liệu ở 2 trang
Trang 12? Với một bảng tính có dữ liệu nằm trong 2 trang, muốn dữ liệu nằm trong 1 trang ta phải làm thế nào?
-> Phải điều chỉnh ngắt trang
? Vậy có thể điều chỉnh ngắt trang trong trường hợp nào?
? Nêu các bước để thực hiện ngắt trang?
+ Nhấn View\Page Break Preview
? Thực hiện các thao tác ngắt trang trên máy tính?
GV yêu cầu học sinh thực hiện trên máy của mình và gọi học sinh thực hiện trên máy cho cả lớp quan sát
Giáo viên chuyển ý (thông qua thao tác thực hiện trên máy)
c Đặt lề, hướng giấy in và in trang tính.
Yêu cầu học sinh quan sát giáo viên thực hiện một số thao tác trên máy
Trang 14? Hãy cho biết thày giáo đang làm gì?
Giáo viên chuyển ý
Cho bài tập để học sinh tự nhớ lại được các bước thực hiện trong việc đặt lề
và hướng giấy
Câu 1: Để thay đổi lề cho trang tính ta chọn đáp án nào?
A Vào File \chọn Page setup\margins
B Vào File\chọn Print Preview
C Vào File\chọn Open\ margins
(Đáp án A)
Trang 15Câu 2: Nối các lựa chọn ở cột A tương ứng với các lệnh trong cột B cho đúng.
Câu 3: Để đặt hướng giấy đứng ta thực hiện như thế nào?
A File\Page setup\page\ Portrait
B File\Page setup\page\Print
C File\Page setup\Landscape
(Đáp án A)
Câu 4: Để đặt hướng giấy ngang ta thực hiện chọn đáp án nào sau đây:
A File\Page setup\ Landscape
B File\Page setup\page\ Landscape
Trang 16+ Left + Right + Top + Bottom
? Để đặt hướng giấy in cho trang tính ta mở hộp thoại nào?
- File\ Page setup\ page:
+ Portrait (đứng)+ Landscape (ngang)
? Chức năng của Portrait và Landscape?
? Một trang tính sau khi đã được trình bày hoàn chỉnh ta có thể làm gì?
? Để in trang tính ta thực hiện như thế nào?
* In:
Nhấn Print trên thanh công cụ
? Còn cách nào khác để thực hiện lệnh in không?
Mục tiêu: - Học sinh biết sắp xếp dữ liệu
- Biết lọc dữ liệu theo các điều kiện và giá trị Giáo viên chia lớp thành 3 nhóm
- Giáo viên triển khai nội dung của hoạt động 2
Vẽ sơ đồ nội dung kiến thức trong bài: Sắp xếp và lọc dữ liệu?
Trang 17Gọi học sinh đọc lại nội dung thảo luận nhóm
Phát bảng phụ và cho thời gian thảo luận
- Hướng dẫn học sinh thảo luận theo nhóm với yêu cầu của nội dung câu hỏi
- Kết thúc thời gian thảo luận, giáo viên gọi đại diện nhóm lên trình bày bài củanhóm mình
- Gọi đại diện nhóm khác nhận xét bài của nhóm vừa trình bày
? Em có nhận xét gì về nội dung và cách trình bày bài thảo luận của nhóm khác(nhóm 1, 2 hoặc 3)?
- Giáo viên nhận xét các bài làm của các nhóm và đưa ra sơ đồ chính xác để các
em so sánh đối chiếu
- Giáo viên cho điểm các nhóm làm bài tốt
Sơ đồ các bước thực hiện trong bài: Sắp xếp và lọc dữ liệu.
SẮP XẾP VÀ LỌC
DỮ LIỆU
SẮP XẾP
LỌC DỮ LIỆU
B1 Chọn 1 ô trong cột cần sắp xếp
B2 Nhấn Sort Ascending (Sort Descending) trên thanh công cụ
Trang 19? Nêu các bước để thực hiện sắp xếp dữ liệu?
B1 Chọn 1 ô trong cột cần sắp xếp
B2 Nhấn Sort Ascending
(Sort Descending) trên thanh công cụ
? Ý nghĩa của lệnh Sort Ascending và Sort Descending?
? Vậy, mục đích của việc sắp xếp là gì?
- Chiếu bài tập có sẵn: Yêu cầu học sinh lên thực hiện lại thao tác sắp xếp theo yêu cầu cụ thể trên bài tập cho cả lớp quan sát
-> Giáo viên chốt nội dung và chuyển ý