Quản lý nhà nước bằng pháp luật đối với đất đai ở nước cộng hòa dân chủ nhân dân lào

Đặc biệt những bổ sung, sửa đổi trong chủ trương, đường lối quản lý đất đai của Đảng và Nhà nước đã ban hành Luật Đất đai năm 1997 và Luật Đất đai sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đ

Học viện Chính trị - hành chính quốc gia Hồ Chí Minh

Khămla lovanxay

quản lý nhà nước bằng pháp luật đối với đất đai

ở nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào

Chuyên ngành : Lý luận và lịch sử Nhà nước và pháp luật

Mã số : 62 38 01 01

luận án tiến sĩ luật học

Hà nội - 2013

Học viện Chính trị - hành chính quốc gia Hồ Chí MinH

Khămla lovanxay

quản lý nhà nước bằng pháp luật đối với đất đai

ở nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào

Chuyên ngành : Lý luận và lịch sử Nhà nước và pháp luật

Mã số : 62 38 01 01

luận án tiến sĩ luật học

2 PGS.TS Phạm Văn Lợi

Hà nội - 2013

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu trong luận án là trung thực Những kết luận nêu trong luận án chưa từng được công bố ở bất cứ công trình khoa học nào khác

TÁC GIẢ LUẬN ÁN

Khămla LOVANXAY

B¶ng ch÷ viÕt t¾t

Mục lục

Trang

1.1 Các công trình nghiên cứu ở nước Cộng hòa Dân chủ Nhân

Chương 2 Cơ sở lý luận về quản lý Nhà nước bằng pháp

2.1 Khái niệm, đặc điểm và nguyên tắc của quản lý Nhà nước

2.2 Nội dung và vai trò quản lý nhà nước bằng pháp luật đối với

2.3 Các yếu tố ảnh hưởng, tác động đến quản lý nhà nước bằng

2.4 Kinh nghiệm quản lý nhà nước bằng pháp luật đối với đất đai của một số nước trên thế giới và những bài học rút ra cho nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào về quản lý nhà nước bằng pháp luật đối với đất đai

57

Chương 3 Đặc Điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội và THỰC TRẠNG

Quản lý Nhà nước bằng pháp luật đối với đất đai ở nước cộng hòa dân chủ nhân dân lào

70

3.1 Khái quát đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội có ảnh hưởng

đến hoạt động quản lý nhà nước bằng pháp luật đối với đất

đai ở nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào

70

3.2 Thực trạng quản lý nhà nước bằng pháp luật đối với đất đai ở

nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào từ khi luật đất đai ban

hành năm 1997 đến nay

72

3.3 Đánh giá chung về thực trạng Quản lý Nhà nước bằng pháp

Chương 4 Quan điểm và giải pháp bảo đảm quản lý Nhà

nước bằng pháp luật đối với đất đai ở nước cộng hòa dân chủ nhân dân Lào

140

4.1 Yêu cầu khách quan và các quan điểm quản lý nhà nước bằng pháp

4.2 Các giải pháp cơ bản nhằm bảo đảm quản lý nhà nước bằng pháp

DANH MỤC CÁC CễNG TRèNH KHOA HỌC

1

Mở đầu

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đất đai có vai trò vô cùng quan trọng trên mọi mặt: kinh tế, chính trị, xã hội của đời sống con người Nó là tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là nguồn nội lực, nguồn vốn to lớn, là thành phần quan trọng của môi trường sống, là địa bàn các khu dân cư, xây dựng các cơ

sở kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh quốc phòng và là thành quả cách mạng của cả dân tộc Do đó, QLNN bằng pháp luật đối với đất đai là vấn đề quan trọng luôn được Đảng và Nhà nước CHDCND Lào quan tâm

Từ khi mới thành lập Đảng, Đảng NDCM Lào đã đề cao vấn đề QLNN bằng pháp luật đối với đất đai Cương lĩnh của Đảng NDCM Lào năm 1955 đã khẳng định hai nhiệm vụ chiến lược của cách mạng Lào là: đánh đổ đế quốc xâm lược giành độc lập dân tộc và xoá bỏ chế độ phong kiến, đem lại ruộng

đất cho nông dân Sau khi giải phóng đất nước, giành được độc lập, tự do năm

1975, Nhà nước CHDCND Lào đã triển khai thực hiện các đường lối của

Đảng để quản lý đất đai Kể từ đó, Đảng và Nhà nước luôn có những bổ sung, sửa đổi các chủ trương, đường lối QLNN đối với đất đai nhằm phát triển kinh tế và xã hội Đặc biệt những bổ sung, sửa đổi trong chủ trương, đường lối quản lý đất đai của Đảng và Nhà nước đã ban hành Luật Đất đai năm

1997 và Luật Đất đai sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai năm

2003 đã tạo ra hành lang quan trọng để giải quyết những vấn đề lớn phát sinh trong công tác quản lý và sử dụng đất đai, góp phần tích cực vào thực hiện thắng lợi công cuộc xây dựng nền kinh tế mới đẩy mạnh CNH, NĐH

đất nước, phát huy nội lực, tạo thành lang pháp lý cho việc quản lý và sử dụng đất ở nước CHDCND Lào

Đặc biệt trong những năm gần đây tăng trưởng kinh tế đã đạt được nhiều kết quả tích cực, nhất là trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, công nghiệp, góp phần giữ ổn định chính trị - xã hội cũng như hội nhập khu vực và thế giới

2

Tuy nhiên, QLNN bằng pháp luật đối với đất đai ở nước CHDCND Lào hiện nay còn nhiều hạn chế, yếu kém và nhiều vấn đề bức xúc như: Một số văn bản ban hành chưa sát thực tế, khó thực hiện, chưa đồng bộ, đôi lúc một

số quy định chưa phù hợp và mâu thuẫn với nhau, nên chưa giải quyết được triệt để những vấn đề đặt ra trong công tác quản lý và sử dụng đất đai Bên cạnh đó, tiềm năng đất đai chưa được khai thác tốt Đất đai chưa được chuyển dịch hợp lý, hiệu quả sử dụng còn thấp Tình trạng người SDĐ vi phạm pháp luật đất đai và tình hình khiếu nại về đất đai diễn ra khá nghiêm trọng Vấn đề Nhà nước thu hồi đất, đền bù giải phóng mặt bằng gặp nhiều khó khăn, bên cạnh đó kế hoạch SDĐ và công tác QHSDĐ theo trong thời kỳ chưa đáp với tốc độ phát triển, hội nhập của đất nước Cơ quan QLNN đối với đất đai còn cồng kềnh và kém hiệu quả, đội ngũ cán bộ công chức còn yếu về chuyên môn, hạn chế về năng lực, tệ quan liêu, hách dịch, cửa quyền, tham nhũng còn diễn ra phổ biến và khá trầm trọng ở một số lúc một số nơi, chưa đảm bảo công khai, dân chủ trong thực thi chính sách pháp luật về đất đai; chưa kịp thời thanh tra, kiểm tra, kiên quyết xử lý các hành vi vi phạm pháp luật đất

đai Hiện tượng lãng phí đất đai, giao đất, cho thuê đất không đúng thẩm quyền, xử lý vi phạm pháp luật đất đai không nghiêm và còn có biểu hiện tiêu cực dẫn đến TTBĐS, trong đó có thị trường chuyển nhượng QSDĐ hoạt động không lành mạnh, tình trạng đầu cơ đất đai diễn ra rất nghiệm trọng, gây khó khăn, cản trở lớn cho đầu tư phát triển và giải quyết đất ở, tạo ra những đặc quyền, đặc lợi, dẫn đến tiêu cực và tham nhũng của một số cán bộ, cá nhân

Từ những thực tế hạn chế, yếu kém trong QLNN và SDĐ nêu trên, đòi hỏi Nhà nước Lào phải nâng cao hiệu lực và hiệu quả QLNN bằng pháp luật đất

đai trong thời kỳ đổi mới và hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay

Từ những lý do nêu trên, tác giả mạnh dạn lựa chọn đề tài: "Quản lý

Nhà nước bằng pháp luật đối với đất đai ở nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào" làm đề tài luận án tiến sĩ của mình, với mong muốn đóng góp một

phần trí tuệ nhỏ bé cho QLNN bằng pháp luật đối với đất đai ở nước CHDCND Lào

3

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án

- Mục đích của luận án

Góp phần làm sáng tỏ cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn QLNN bằng pháp luật đối với đất đai ở nước CHDCND Lào Trên cơ sở đó, đưa ra quan điểm và giải pháp nhằm bảo đảm QLNN bằng pháp luật đối với đất đai ở nước CHDCND Lào, đáp ứng yêu cầu đổi mới của đất nước Lào

- Nhiệm vụ của luận án

Để đạt được mục tiêu nêu trên, luận án có nhiệm vụ :

+ Nghiên cứu những cơ sở lý luận về QLNN bằng pháp luật đối với đất

đai, trong đó tập trung nghiên cứu khái niệm QLNN bằng pháp luật đối với

đất đai nhằm xác định nội hàm và rút ra những đặc điểm của nó, đồng thời xác

định vai trò và nguyên tắc về QLNN bằng pháp luật đối với đất đai; bài học từ thực tiễn ở một số quốc gia, rút ra cho nước CHDCND Lào

+ Nghiên cứu thực trạng về QLNN bằng pháp luật đối với đất đai của CHDCND Lào, trong đó đi sâu nghiên cứu các nội dung QLNN bằng pháp luật đối với đất đai, rút ra những nguyên nhân hạn chế sự vận hành về QLNN bằng pháp luật đối với đất đai ở nước CHDCND Lào

+ Đề xuất yêu cầu khách quan, quan điểm và một số giải pháp chủ yếu nhằm bảo đảm QLNN bằng pháp luật đối với đất đai ở nước CHDCND Lào trong thời gian tới

3 Phạm vi nghiên cứu của luận án

QLNN bằng pháp luật đối với đất đai có nội hàm rất rộng, có thể nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau Luận án này chỉ nghiên cứu vấn đề dưới góc độ lý luận về nhà nước và pháp luật, mà không đi sâu vào nghiên cứu các quy định của pháp luật đối với đất đai cụ thể thuộc chuyên ngành Luật đất đai Tuy nhiên, quá trình phân tích, luận án có sử dụng một số phạm trù của khoa học chuyên ngành Luật đất đai để chứng minh làm rõ nội dung nghiên cứu Trong quá trình nghiên cứu, luận án tập trung vào các phương tiện pháp lý cấu thành QLNN bằng pháp luật đối với đất đai: xây dựng pháp luật đất đai; tổ chức thực hiện pháp luật đất đai và xử lý hành vi vi phạm pháp luật đất đai cùng với ý thức pháp luật và pháp chế về lĩnh vực đất đai là môi trường và

4

nguyên tắc hoạt động về QLNN bằng pháp luật đối với đất đai, trong sự tác

động qua lại lẫn nhau của một thể thống nhất

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận án

- Về cơ sở lý luận

Luận án dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng và Nhà nước CHDCND Lào về Nhà nước và pháp luật đối với các vấn đề đất đai Đặc biệt luận án còn vận dụng những luận điểm về QLNN bằng pháp luật đối với đất đai được trình bày trong các Văn kiện của Đảng NDCM Lào trong những năm gần đây

- Về phương pháp nghiên cứu

Luận án được thực hiện bởi phương pháp luận Duy vật biện chứng và Duy vật lịch sử trong đó chú trọng phương pháp phân tích, tổng hợp, phương pháp so sánh, phương pháp trừu tượng khoa học, phân tích hệ thống, phương phân tích quy phạm

Các phương pháp được sử dụng cụ thể như sau:

- phương pháp phân tích hệ thống được sử dụng trong việc phân tích hệ thống pháp luật đất đai ở nước CHDCND Lào được thực hiện một cách đồng

bộ, gắn với từng giai đoạn, từng hoàn cảnh lịch sử cụ thể của đất nước

- Phương pháp trừu tượng hoá khoa học được sử dụng để khái quát những đặc điểm của pháp luật đất đai ở CHDCND Lào, những nguyên nhân cơ bản trong việc hạn chế hiệu quả quản lý đất đai bằng pháp luật ở CHDCND Lào, những đề xuất định hướng hoàn thiện pháp luật đất đai ở CHDCND Lào

- Phương pháp thu thập thông tin: Nhằm phục vụ cho việc chứng minh các luận điểm, các lập luận và nhận định đánh giá về thực trạng thực hiện pháp luật đất đai ở CHDCND Lào, luận án sử dụng phương pháp thu thập thông tin trực tiếp và gián tiếp các số liệu, các đánh giá nhận xét trong các báo cáo tổng kết hằng năm, các tài liệu hội thảo, các tạp chí…

- Phương pháp phân tích, tổng hợp: Trên cơ sở phân tích những nội dung cơ bản về quản lý đất đai của nhà nước và thực tế quản lý sử dụng đất trên địa bàn toàn quốc, luận án sử dụng phương pháp tổng hợp để đưa ra những đánh giá chung mang tính khái quát về thực trạng quản lý và sử dụng

5

đất ở nước CHDCND Lào Thực trạng này được đặt trong bối cảnh chung của cả nước và dưới tác động của cơ chế kinh tế thị trường

- Phương pháp phân tích quy phạm: Là phương pháp sử dụng thường xuyên để phân tích nội dung, đặc điểm, những mâu thuẫn, hạn chế của một số quy phạm pháp luật đất đai ở CHDCND Lào

- Phương pháp so sánh: Luận án tiến hành nghiên cứu một vấn đề chuyên sâu trong lĩnh vực quản lý nhà nước bằng pháp luật đối với đất đai

Đồng thời nội dung quản lý nhà nước bằng pháp luật đối với đất đai ở nước CHDCND Lào, được xem xét đánh giá trên cơ sở so sánh đối chiếu với công tác quản lý đất đai của một số nước trên thế giới, đặc biệt là pháp luật đất đai của Việt Nam nhằm rút ra bài học kinh nghiệm cho nước CHDCND Lào

5 Đóng góp mới về mặt khoa học của luận án

Luận án "Quản lý Nhà nước bằng pháp luật đối với đất đai ở nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào" là một công trình nguyên cứu chuyên khảo đầu tiền dưới góc độ lý luận chung về Nhà nước và pháp luật, nhằm luận giải một cách tương đối có hệ thống QLNN bằng pháp luật đối với đất đai ở nước CHDCND Lào trong nền KTTT theo định hướng XHCN Vì thế có thể nói Luận án có một số điểm mới cơ bản sau:

- Thứ nhất, lần đầu tiên tác giả đã xây dựng được khái niệm và rút ra các đặc điểm của QLNN bằng pháp luật đối với đất đai, đồng thời phân tích một cách có hệ thống nguyên tắc, nội dung và vai trò QLNN bằng pháp luật

đối với đất đai ở nước CHDCND Lào Đây là cơ sở lý luận để nâng cao nhận thức về QLNN bằng pháp luật đối với đất đai và góp phần chỉ đạo hoạt động thực tiễn QLNN bằng pháp luật đối với đất đai ở nước CHDCND Lào

- Luận án trình bày một cách có hệ thống thực trạng về QLNN bằng pháp luật đối với đất đai Từ đó rút ra một số nhận xét và kết luận về sự cần thiết phải đổi mới và hoàn thiện QLNN bằng pháp luật đối với đất đai Đây là cơ sở thực tiễn để tiến hành hoàn thiện QLNN bằng pháp luật đối với đất đai ở nước CHDCND Lào

- Thứ ba, lần đầu tiên luận án đã xây dựng một hệ thống các quan điểm

và đề xuất các phương pháp có tính khả thi để hoàn thiện QLNN bằng pháp luật

đối với đất đai, nhằm góp phần bảo vệ, quản lý và sử dụng có hiệu quả nguồn

6

tài nguyên vô giá đất đai trong điều kiện kinh tế thị trường, mở cửa, hội nhập quốc tế và khu vực về kinh tế đang tiến hành ở nước CHDCND Lào hiện nay

6 ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

đất đai ở nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào" có ý nghĩa lý luận và thực

tiễn sau:

- Luận án góp phần làm sáng tỏ phương diện lý luận về QLNN bằng pháp luật đối với đất đai trong nền kinh tế thị trường theo hướng XHCN Đây

là cơ sở lý luận để nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật đất đai hiện hành; xây dựng Luật Đất đai mới; tổ chức thực hiện pháp luật đất đai và

xử lý hành vi vi phạm pháp luật đất đai

- Luận án cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để các cơ quan QLNN thực hiện việc quản lý và bảo vệ đất đai ở nước CHDCND Lào

- Luận án còn có thể làm tài liệu tham khảo trong việc nghiên cứu và giảng dạy môn Lý luận chung về Nhà nước và pháp luật, môn Luật Đất đai cho hệ thống các Trường chính trị - hành chính tỉnh, thành phố và các trường Đại học

8 Kết cấu của luận án

Ngoài phần mở đầu, giải trình những chữ viết tắt, mục lục, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận án gồm có 4 chương, 13 tiết

183

Danh mục tài liệu tham khảo

A Tài liệu tiếng Việt

trong giai đoạn hiện nay", Tạp chí quản lý Nhà nước, số 4

Nam trong công cuộc đổi mới, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí

Minh, Hà Nội

trong quá trình đô thị hoá ở thành phố Hà Nội, Luận án Tiến sĩ Kinh

tế, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội

cư khi nhà nước thu hồi đất ở Việt Nam", Luận văn thạc sĩ luật học, Học

viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội

luật, Tập 1, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

giữa nhiệm kỳ khoá VII

Chấp hành Trung ương khoá VII, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

hành Trung ương khoá VIII, Nxb CTQG, Hà Nội

đai qua thực tiễn tỉnh Thái Bình, Luận văn Thạc sĩ Luật học, Học

viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội

Quản lý hành chính, Tập 3, Nxb Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh,

Hà Nội