Các nhân tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ tại các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ trên địa bàn TP hồ chí minh

LÊ THÀNH ĐẠT CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TÍNH HỮU HIỆU CỦA HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TẠI CÁC DOANH NGHIỆP BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ TRÊN ĐỊA BÀN TP.. LÊ THÀNH ĐẠTCÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TÍNH

LÊ THÀNH ĐẠT

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TÍNH HỮU HIỆU CỦA HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TẠI

CÁC DOANH NGHIỆP BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ

TRÊN ĐỊA BÀN TP HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

TP Hồ Chí Minh, tháng 03 năm 2020

LÊ THÀNH ĐẠT

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TÍNH HỮU HIỆU CỦA HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TẠI

CÁC DOANH NGHIỆP BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ

TRÊN ĐỊA BÀN TP HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành: Kế Toán (Hướng nghiên cứu)

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

PGS.TS NGUYỄN VIỆT

TP Hồ Chí Minh, tháng 03 năm 2020

tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ tại các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ trên địa bàn TP Hồ Chí Minh” là do tôi thực hiện nghiên cứu riêng dưới

sự hướng dẫn của Thầy PGS.TS Nguyễn Việt

Những kết quả nêu ra trong luận văn này là trung thực và chưa từng đượccông bố dưới bất kỳ hình thức nào Các vấn đề được tham khảo và tổng hợp từnhững nghiên cứu khác đều được trích dẫn và tham chiếu đầy đủ

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về những lời cam đoan của mình

TP Hồ Chí Minh, ngày 10 tháng 03 năm 2020

Tác giả

Lê Thành Đạt

TRANG PHỤ BÌA

LỜI CAM ĐOAN

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

DANH MỤC CÁC HÌNH

TÓM TẮT

ABSTRACT

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

4 Phương pháp nghiên cứu 3

5 Ý nghĩa thực tiễn đề tài 3

6 Kết cấu của đề tài 4

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC 5

1.1 Các nghiên cứu công bố nước ngoài 5

1.2 Các nghiên cứu công bố trong nước 8

1.3 Nhận xét các công trình nghiên cứu 13

1.3.1 Nhận xét các công trình nghiên cứu nước ngoài 13

1.3.2 Nhận xét các công trình nghiên cứu trong nước .13

1.4 Khe hổng nghiên cứu và định hướng nghiên cứu 13

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 14

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT 16

bộ 18

2.1.3 Báo cáo COSO (2013) 20

2.1.4 Lợi ích và hạn chế của hệ thống kiểm soát nội bộ 22

2.2 Tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ 24

2.2.1 Khái niệm tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ 24

2.2.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ 25

2.3 Các lý thuyết nền có liên quan 30

2.3.1 Lý thuyết ủy nhiệm 30

2.3.2 Lý thuyết thông tin hữu ích 31

2.4 Đặc điểm kinh doanh của ngành bảo hiểm phi nhân thọ tác động đến các nhân tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ 32

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 34

CHƯƠNG 3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 36

3.1 Phương pháp nghiên cứu 36

3.2 Quy trình nghiên cứu 37

3.3 Thiết kế nghiên cứu 39

3.3.1 Thiết lập mô hình và xây dựng giả thuyết nghiên cứu 39

3.3.2 Xây dựng thang đo 40

3.3.3 Kích thước mẫu và tiến trình thu thập dữ liệu 43

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 45

bàn Tp Hồ Chí Minh 46

4.2 Kết quả nghiên cứu 47

4.2.1 Thống kê mô tả 47

4.2.2 Đánh giá độ tin cậy của thang đo thông qua hệ số Cronbach’s Alpha 49

4.2.3 Phân tích nhân tố khám phá EFA (Exploratory Factor Analysis) 52

4.2.4 Phân tích mô hình hồi quy tuyến tính bội 57

4.2.5 Kiểm định các giả định hồi quy 61

4.2.6 Bàn luận kết quả nghiên cứu 64

KẾT LUẬN CHƯƠNG 4 66

CHƯƠNG 5 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 67

5.1 Kết luận 67

5.1.1 Các nhân tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của HTKSNB trong các DN BHPNT trên địa bàn Tp Hồ Chí Minh 67

5.1.2 Mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến tính hữu hiệu của HTKSNB trong các DN BHPNT trên địa bàn Tp Hồ Chí Minh 68

5.2 Kiến nghị 69

5.2.1 Kiến nghị đối với hoạt động đánh giá rủi ro 70

5.2.2 Kiến nghị đối với hoạt động kiểm soát 71

5.2.3 Kiến nghị đối với thông tin và truyền thông 72

5.2.4 Kiến nghị đối với môi trường kiểm soát 73

5.2.5 Kiến nghị đối với hoạt động giám sát 74

5.3 Hạn chế của nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo 75

AICPA : Hiệp hội kế toán viên công chứng Hoa Kỳ

CoBit : Các mục tiêu kiểm soát trong cộng nghệ thông tin và các

lĩnh vực có liên quan

: Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway

Treadway)

Bảng 3.2: Số lượng phiếu khảo sát được phát ra .45

Bảng 4.1: Kết quả phân tích Cronbach’s Alpha của các biến độc lập .49

Bảng 4.2: Kết quả phân tích Cronbach’s Alpha biến phụ thuộc. 52

Bảng 4.3: Kết quả kiểm định về tính thích hợp của phương pháp và dữ liệu

thu thập 53

Bảng 4.4: Kết quả kiểm định mức độ giải thích của các biến quan sát đối với

nhân tố 54

Bảng 4.5: Ma trận nhân tố xoay (Rotated Component Matrixa ) 55

Bảng 4.6: Kết quả phân tích nhân tố khám phá EFA đối với các biến phụ

Hình 1.1: Khung nghiên cứu (Olof Arwinge (2014)) 6

Hình 1.2: Mô hình nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của HTKSNB trong các DN BHPNT tại Việt Nam 12

Hình 2.1: Các bước của quy trình đánh giá rủi ro .27

Hình 3.1: Quy trình nghiên cứu chi tiết 38

Hình 4.1: Phần trăm phản hồi theo vị trí công tác. 47

Hình 4.2: Phần trăm phản hồi theo trình độ .47

Hình 4.3: Phần trăm phản hồi theo loại hình doanh nghiệp. 48

Hình 4.4: Phần trăm phản hồi theo vốn điều lệ của doanh nghiệp. 48

nội bộ trong các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ trên địa bàn Tp Hồ Chí

Minh”

Tóm tắt:

Qua hơn 50 mươi năm phát triển ở Việt Nam, bảo hiểm phi nhân thọ đã vàđang phát triển mạnh mẽ, góp phần phát triển kinh tế, xã hội Lĩnh vực bảo hiểm phinhân thọ đang trở nên cạnh tranh khốc liệt, tiềm ẩn nhiều rủi ro trong hoạt độngnhưng hệ thống kiểm soát nội bộ đang bộc lộ nhiều điểm yếu kèm, chưa có sự hữu

hiệu, hiệu quả trong hoạt động Vì vậy, tác giả nghiên cứu đề tài “Các nhân tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ trong các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ trên địa bàn Tp Hồ Chí Minh” để xác định các nhân tố và đo

lường mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soátnội bộ trong các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ trên địa bàn Tp Hồ Chí Minh

Để giải quyết vấn đề nghiên cứu thì tác giả đã sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗnhợp (nghiên cứu định tính và định lượng) Kết quả nghiên cứu cho thấy các nhân tố

và mức độ ảnh hưởng của các nhân tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của hệ thốngkiểm soát nội bộ trong các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ trên địa bàn Tp HồChí Minh được sắp xếp giảm dần mức độ ảnh hưởng là: đánh giá rủi ro, hoạt độngkiểm soát, thông tin và truyền thông, môi trường kiểm soát, giám sát Thông qua đótác giả đưa ra các kiến nghị theo từng nhân tố tác động để cải thiện hiệu quả hoạtđộng của hệ thống kiểm soát nội bộ trong các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọtrên địa bàn Tp Hồ Chí Minh

Từ khóa: hệ thống kiểm soát nội bộ (HTKSNB), doanh nghiệp bảo hiểm phi

nhân thọ (DN BHPNT), địa bàn Tp Hồ Chí Minh

Title: “The research of Factors affecting the Effectiveness of Internal Control

Systems in Non-life insurance enterprises on Ho Chi Minh City”

Abstract

After more than 50 years of development in Vietnam, non-life insurance hasbeen a strong service development sector, contributing to economic and socialdevelopment The non-life insurance sector is becoming fiercely competitive,potentially risky in operation but the internal control system is showing manyattached weaknesses, which have not worked effectively Therefore, the author of

the research topic “Factors affecting the effectiveness of the internal control system

in non-life insurance enterprises in the city Ho Chi Minh City” to identify factors

and measure the impact of these factors on the effectiveness of internal controlsystems in non-life insurance enterprises in Ho Chi Minh City To solve theresearch problem, the author used qualitative methods combined with quantitativemethods The research results show that the factors and the influence of the factorsaffecting the effectiveness of internal control systems in non-life insuranceenterprises in the Ho Chi Minh City is arranged to gradually reduce the level ofinfluence: risk assessment, control activities, information and communication,control environment and monitoring Through that, the author makesrecommendations according to each impact factor to improve the performance ofinternal control systems in the non-life insurance enterprises in the Ho Chi MinhCity

Keywords: internal control system, non-life insurance enterprises, Ho Chi

Minh City

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài.

Trong nền kinh tế hiện nay, bảo hiểm phi nhân thọ là một ngành dịch vụ đangphát triển rất mạnh mẽ, có vai trò cực kỳ quan trọng trong mọi lĩnh vực kinh tế, đờisống trong xã hội Nếu bảo hiểm nhân thọ là bảo hiểm gắn liền với tuổi thọ conngười thì bảo hiểm phi nhân thọ là bảo hiểm về tài sản, sức khỏe và trách nhiệm dân

sự Hoạt động này dựa trên nguyên tắc số đông cho nên có vai trò quan trọng trongviệc huy động một lượng lớn vốn để tài trợ cho sản xuất, kinh doanh Bảo hiểm phinhân thọ là hoạt động “kinh doanh trên rủi ro” Chia sẻ rủi ro của những cá nhân, tổchức tham gia bảo hiểm, góp phần ổn định sản xuất và đời sống Sản phẩm của bảohiểm phi nhân thọ là sản phẩm vô hình Về bản chất bảo hiểm là một dịch vụ, nhưngdịch vụ này có đặc điểm riêng đó là lời hứa, một lời cam kết mà công ty bảo hiểm

“bán” ra cho khách hàng của mình Khách hàng đóng phí để “mua” những cam kếtbồi thường hoặc chi trả trong tương lai của doanh nghiệp bảo hiểm Do vậy, lòng tin

và chất lượng dịch vụ chính là chìa khóa thành công của ngành bảo hiểm nói chung

và bảo hiểm phi nhân thọ nói riêng

Lĩnh vực bảo hiểm phi nhân thọ đang hấp dẫn các nhà đầu tư mới cả trong vàngoài nước Nhu cầu về bảo hiểm sức khỏe, bảo hiểm xe cơ giới ngày càng gia tăng,trong khi thiếu các sản phẩm có chất lượng, nhất là sản phẩm cá nhân Sự cạnh tranhtrên thị trường ngày càng khốc liệt Theo số liệu từ Hiệp Hội Bảo Hiểm Việt Nam,thị phần của Top 5 công ty dẫn đầu như Bảo Việt, PVI, PJICO, PTI, Bảo Minh…đang có xu hướng giảm (từ 70% xuống còn 60%) vô hình chung làm tăng khả năngcạnh tranh thị phần của các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ khác Để tăng tínhcạnh tranh trên thị trường, mở rộng quy mô kinh doanh thì các công ty BHPNT hiệntại đang tập trung nghiên cứu sản phẩm mới, hoàn thiện bộ máy quản lý cũng như

bộ máy kiểm soát nội bộ

Thực tế cho thấy, vai trò của HTKSNB trong các DN BHPNT được các nhàquản trị hết sức quan tâm Bởi vì hiện nay vẫn còn phát sinh nhiều vụ trục lợi bảohiểm, làm giả ấn chỉ để lừa đảo khách hàng, nhân viên kinh doanh chiếm dụng phí

bảo hiểm của khách hàng Theo báo cáo của cục Quản lý – Giám sát bảo hiểm (BộTài chính), trong giai đoạn 2007-2014, tổng số vụ trục lợi bảo hiểm bị phát hiện và

có bằng chứng cụ thể để từ chối chi trả bảo hiểm là gần 64.000 vụ, tăng trung bình31,3%/năm; tổng số tiền trục lợi khoảng 850 tỉ đồng, trung bình gần 110 tỉđồng/năm Ngoài ra, bảo hiểm nói chung và bảo hiểm phi nhân thọ nói riêng cũngđang trong tầm ngắm của tội phạm rửa tiền Làm tiềm ẩn rất nhiều rủi ro tác độnglên hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm phi nhân thọ(https://webbaohiem.net)

Đứng trước thực trạng trên, các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ hiểu rất

rõ hệ thống KSNB có vai trò sống còn trong hoạt động của họ Tuy nhiên, hệ thốngKSNB có hoạt động tốt hay không thì tùy thuộc vào đặc điểm của mỗi địa bàn kinhdoanh, mỗi doanh nghiệp Vì vậy, cần thực hiện các nghiên cứu nhằm nhận diện cácnhân tố và đo lường mức độ ảnh hưởng của chúng đến tính hữu hiệu của HTKSNBtrong các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ trên một địa bàn là thực sự cần thiết

Vì lí do này mà tác giả chọn đề tài: “Các nhân tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ tại các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ trên địa bàn TP HCM”.

2 Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu.

Mục tiêu tổng quát mà nghiên cứu hướng đến là nghiên cứu các nhân tố ảnhhưởng đến sự hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ tại các doanh nghiệp bảohiểm phi nhân thọ trên địa bàn TP Hồ Chí Minh Nghiên cứu sẽ tập trung vào haimục tiêu cụ thể:

Thứ nhất là xác định các nhân tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của HTKSNBtrong lĩnh vực bảo hiểm phi nhân thọ trên địa bàn TP HCM

Thứ hai là đo lường mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến sự hữu hiệu củaHTKSNB trong các DN BHPNT trên địa bàn Tp Hồ Chí Minh

Để giải quyết hai mục tiêu trên, nghiên cứu sẽ tập trung giải quyết hai câuhỏi:

- Các nhân tố nào ảnh hưởng đến sự hữu hiệu của hệ thống KSNB tại các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ trên địa bàn TP.HCM?

- Mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đó đến tính hữu hiệu của hệ thống KSNBtại các DN BHPNT trên đại bản TP.HCM như thế nào?

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

 Đối tượng nghiên cứu.

Đề tài tập trung nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của HTKSNB tại các DN BHPNT trên địa bàn TP Hồ Chí Minh

 Phạm vi nghiên cứu.

- Về không gian: Khảo sát thực nghiệm trong luận văn được thực hiện tại các

DN BHPNT trên địa bàn Tp Hồ Chí Minh

- Về thời gian: Khoảng thời gian để thưc hiện khảo sát là từ tháng 06/2019 đếntháng 10/2019

4 Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu được sử dụng là phương pháp hỗn hợp bao gồmphương pháp định tính và phương pháp định lượng, cụ thể:

Phương pháp định tính: dựa trên các nghiên cứu trước đã công bố, cùng các lýthuyết về HTKSNB của COSO (2013) và tham khảo ý kiến chuyên gia để xây dựng,hoàn chỉnh mô hình và bảng câu hỏi khảo sát

Phương pháp định lượng: Thiết kế thang đo của các nhân tố của HTKSNB,đánh giá giá trị và độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach’s Alpha và phân tíchkhám phá EFA, đánh giá và kiểm định sự phù hợp của mô hình hồi quy, phân tíchhồi quy tuyến tính bội để xác định mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến tính hữuhiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ tại các DN BHPNT trên địa bàn Tp Hồ ChíMinh

5 Ý nghĩa thực tiễn đề tài.

Kết quả của luận văn nghiên cứu đã xác định được các nhân tố và mức độ ảnhhưởng của những nhân tố đó tới tính hữu hiệu của HTKSNB trong các DN BHPNT trên địa bản TP Hồ Chí Minh Trên cơ sở đó, các nhà quản lý trong lĩnh vực kinh

doanh bảo hiểm phi nhân thọ nói riêng, bảo hiểm nói chung có thể nhận diện nhữngyếu kém, đồng thời có kế hoạch nâng cao tính hữu hiệu của hệ thống KSNB theođặc điểm của doanh nghiệp mình Giúp phát huy hết vai trò của hệ thống KSNBtrong các DN BHPNT.

6 Kết cấu của đề tài.

Ngoài Phần mở đầu và kết luận chung, luận văn nghiên cứu gồm 5

chương: Chương 1: Tổng quan các nghiên cứu trước

Chương 2: Cơ sở lý thuyết

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 4: Kết quả nghiên cứu

Chương 5: Kết luận và kiến nghị

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC 1.1 Các nghiên cứu công bố nước ngoài.

Tác giả Ozigbo và Orife (2011) với nghiên cứu: “Kiểm soát nội bộ và phòngchống gian lận trong các tổ chức kinh doanh bảo hiểm ở Nigeria: Một cuộc khảo sát

về một số công ty được lựa chọn trong đô thị Warri” cũng đã thực hiện một nghiêncứu về KSNB và phòng chống gian lận trong kinh doanh bảo hiểm Nghiên cứu này

có mục đích chính là kiểm tra hệ thống kiểm soát nội bộ và phòng chống gian lậntrong kinh doanh bảo hiểm Một cuộc khảo sát đã được thực hiện trong một số công

ty được lựa chọn trong đô thị Warri Bảng câu hỏi nghiên cứu được thiết kế và khảosát 80 nhân viên cao cấp trong các bộ phận kế toán của các công ty Phương pháp

dữ liệu phân tích là thống kê mô tả, thông qua các bảng và tỷ lệ phần trăm đơn giản.Phát hiện của nghiên cứu là kiểm soát nội bộ là một công cụ bảo vệ an toàn cầnthiết, đảm bảo chủ sở hữu của doanh nghiệp rằng tiền của họ đang đượcsử dụnghiệu quả

Tác giả Olof Arwinge (2014) với đề tài: “Kiểm soát nội bộ trong ngành tàichính – Nghiên cứu công ty bảo hiểm” đã xây dựng một khung nghiên cứu đểnghiên cứu HTKSNB của Công ty bảo hiểm ở Thụy Điển là Folksam Nghiên cứucủa tác giả là kiểm tra làm thế nào và tại sao môi trường và các yếu tố đặc thù củaCông ty lại ảnh hưởng đến thiết kế, sử dụng và kết quả đầu ra của HTKSNB Tức làtác giả tập trung nghiên cứu các nhân tố trong doanh nghiệp tác động như thế nàođến việc thiết kế, sử dụng HTKSNB.

Tính không chắc Quy định Quy mô Công nghệ

Hình 1.1: Khung nghiên cứu (Olof Arwinge (2014))

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, khi chiến lược công ty không thành công, công tygặp phải khủng hoảng lớn trong năm 1990 Công ty đã thay đổi các nhà quản lý đãgóp phần thay đổi thái độ trong quản trị rủi ro Việc xây dựng HTKSNB giảm rủi ronội bộ, đề phòng rủi ro bên ngoài càng được nhìn nhận đúng đắn vai trò của nó từnhững nhà quản trị mới Qua đó cho thấy việc thay đổi nhận thức của nhà quản trị

về quản trị rủi ro là hết sức cần thiết để hướng công ty đi theo đúng chiến lược đề

ra Từ đó, tác giả kết luận rằng có hai nhân tố ảnh hưởng tới việc thiết kế và sử dụngHTKSNB trong doanh nghiệp đó là đánh giá rủi ro và bộ máy lãnh đạo Việc thiết

kế, sử dụng HTKSNB không được rập khuôn như lý thuyết mà phải tích hợp vớiđánh giá rủi ro, chiến lược công ty, bối cảnh bên ngoài…

Stephen Amponsah, Kofi Osei Adu và Anthony Amissah (2015) với đề tài:

“Đánh giá HTKSNB một số doanh nghiệp bảo hiểm ở Ghana” đã sử dụng phươngpháp phân tích phương sai (ANOVA) để đánh giá HTKSNB một số Công ty bảohiểm ở Ghana Dữ liệu được thu thập từ các kiểm toán viên nội bộ trong ngành bảo

hiểm ở Ghana, có 91 câu hỏi được khảo sát thành công Tác giả đã thống kê sự khácbiệt của HTKSNB giữa các công ty bảo hiểm thông qua các biến phụ thuộc: hoạtđộng kiểm soát, giám sát, thông tin và truyền thông, môi trường kiểm soát và đánhgiá rủi ro Dựa trên kết quả của nghiên cứu, tác giả đã kết luận rằng các công ty bảohiểm phi nhân thọ có HTKSNB hiệu quả hơn các công ty bảo hiểm nhân thọ và cáccông ty khác (môi giới bảo hiểm, tái bảo hiểm) Nghiên cứu cũng tiết lộ rằng cáccông ty bảo hiểm nhân thọ, phi nhân thọ cũng như các công ty môi giới thực hiệncác biện pháp giám sát đầy đủ hơn các công ty môi giới, tái bảo hiểm Do đó, Ủyban bảo hiểm quốc gia cần quan tâm nhiều đến môi giới tái bảo hiểm, tái bảo hiểmtrong việc đảm bảo thực hiện các biện pháp kiểm soát nội bộ.

Nghiên cứu của các tác giả Siyanbola Trimisiu Tunji, Oyebamiji TaofeekAdewale, Ibrahim John (2016) với đề tài: “Vai trò của HTKSNB hiệu quả với kinhdoanh bảo hiểm” đã chọn ngẫu nhiên năm công ty bảo hiểm trong sáu mươi công tybảo hiểm đang hoạt động ở bang Adamawa tại nước Nigeria để nghiên cứu xem tácđộng của HTKSNB đến hiệu quả hoạt động của các Công ty bảo hiểm Tác giả đãthiết kế bảng khảo sát với thang đo liker 5 cấp độ từ không đồng ý tới hoàn toànđồng ý Khảo sát 50 nhân viên cũng như 50 khách hàng của mỗi công ty trong nămcông ty được chọn Nghiên cứu đưa ra một số kết luận về HTKSNB như sau:HTKSNB có tác động trực tiếp tới hiệu suất của Công ty bảo hiểm, sự tồn tại củaHTKSNB đã làm giảm sự xuất hiện của các hành vi gian lận trong Công ty bảohiểm ở bang Adamawa, nhân viên KSNB không được chi trả thù lao đúng với nănglực, làm giảm hiệu quả trong công việc, bộ máy quản lý không cam kết đảm bảogiám sát hiệu quả HTKSNB trong ngành

Từ kết quả của nghiên cứu thì tác giả đã đưa ra một số kiến nghị như sau:

- Một hệ thống kiểm soát nội bộ được thiết lập tốt là bắt buộc đối với tất cả các công ty trong ngành bảo hiểm

- Tất cả các luật và quy định phải được thực thi nghiêm ngặt và có hình phạttương xứng với mức độ nghiêm trọng của vi phạm

- Nâng cao năng lực trình độ của nhân viên đơn vị kiểm soát nội bộ, luân chuyển công việc giữa các nhân viên.

- Nâng cao nhận thức của nhà quản trị về vai trò của HTKSNB, khuyếnkhích họ trao đổi kinh nghiệm với những nhà lãnh đạo khác trong ngành.Đồng thời trao quyền cho các nhà quản lý, nhân viên của đơn vị kiểm soát nội bộ thực thi trách nhiệm của mình

Nghiên cứu của tác giả Ritah Ndunge Kilemi (2018) với đề tài: “Các nhân tốtác động đến gian lận bồi thường ở các công ty bảo hiểm tại Nairobi, Kenya” đãnghiên cứu ba nhân tố tác động tới gian lận bồi thường là động lực nhân viên, dịch

vụ bồi thường và kiểm soát nội bộ Tác giả đã khảo sát bằng bảng câu hỏi đối với

136 mẫu là các nhân viên làm việc tại 35 công ty bảo hiểm tại Nairobi, Kenya Sau

đó dùng thống kê mô tả để xem xét mức độ ảnh hưởng của ba nhân tố đó tới gianlận bồi thường Kết quả cho thấy, kiểm soát nội bộ trong các công ty bảo hiểm ởNairobi có nhiều sơ hở để nhân viên dễ dàng gian lận trong quá trình bồi thường Từ

đó tác giả đã đưa ra một số giải pháp nâng cao hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội

bộ như phát triển một số cơ sở dữ liệu để hỗ trợ phát hiện thông tin bất thường ởgiai đoạn yêu cầu bồi thường như xác minh thông tin được cung cấp bởi người yêucầu bồi thường; nâng cao năng lực của nhân viên phòng IT; cải tiến hệ thống thôngtin để hỗ trợ phát hiện gian lận

1.2 Các nghiên cứu công bố trong nước.

Nghiên cứu của tác giả Vũ Phan Bảo Uyên (2011) về: “Hoàn thiện hệ thốngkiểm soát nội bộ tại Tổng Công ty cổ phần bảo hiểm dầu khí Việt Nam” Tác giảnghiên cứu phản ánh và đánh giá thực trạng hoạt động KSNB của Tổng Công ty cổphần bảo hiểm dầu khí Việt Nam (PVI) nhằm kiểm soát rủi ro, nhận biết những hạnchế và nghiên cứu những hạn chế của HTKSNB tại PVI Tác giả đã sử dụng phươngpháp luận duy vật biện chứng để hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn nghiên cứutại Tổng Công ty CP bảo hiểm dầu khí Việt Nam Từ đó, nghiên cứu đã tìm ra đượcnhững hạn chế trong HTKSNB tại PVI như: chưa có các quy trình cụ thể mô tảHTKSNB, các công ty thành viên hầu như không tổ chức đào tạo nhân

viên về HTKSNB, thiếu sự giám sát của chặt chẽ lẫn nhau của các nhân viên cùngphòng ban, tạo điều kiện gian lận trong chính nhân viên của Công ty…Có nhiềunguyên nhân dẫn đến những yếu kém trên như chính sách nhân sự và đào tạo nhânviên của PVI vẫn còn nhiều khiếm khuyết; Ban giám sát vẫn còn lơ là trong nhiệm

vụ, thiếu sự sát sao; ban lãnh đạo cao cấp tại Tổng Công ty CP bảo hiểm dầu khí vàcác công ty thành viên vẫn còn chưa được đào tạo chuyên sâu về KSNB Từ đó, tácgiả đưa ra một số các kiến nghị nhằm mục đích hoàn thiện HTKSNB như: sử dụngphần mềm PAIS để thực hiện các hoạt động kinh doanh bảo hiểm, tái bảo hiểmcũng như kế toán, bồi thường…, đào tạo nhân viên về KSNB, tuyển dụng thêm ITphụ trách mỗi đơn vị thành viên để đảm bảo hệ thống phần mềm PAIS hoạt độngliên tục, thành lập phòng kiểm tra hợp đồng Bên cạnh đó vẫn còn tồn tại nhữngđiểm hạn chế của đề tài: dữ liệu khảo sát nhỏ, những đánh giá về HTKSNB của tácgiả vẫn còn nhiều ý kiến chủ quan, chưa lượng hóa để đánh giá mức độ tác động củacác nhân tố tới tính hữu hiệu của HTKSNB tại đơn vị PVI

Tác giả Dương Thị Nhi (2013) với bài báo: “Kiểm soát nội bộ bảo hiểm,những vấn đề gốc rễ” được đăng trong báo Đầu tư chứng khoán số ra ngày07/02/2013 Theo kết quả khảo sát của Ernt & Young Việt Nam thì hoạt động kiểmsoát nội bộ tại các doanh nghiệp bảo hiểm rất yếu kém (theo Đầu tư chứng khoán số

ra ngày 01/02/2013) Tác giả đã khảo sát thực tế về kiểm soát nội bộ tại các doanhnghiệp bảo hiểm ở Việt Nam Từ đó, tác giả nêu ra các nhược điểm và đề xuất giảipháp để giải quyết các vấn đề còn tồn đọng Năm 2007, nhà nước ban hành nghịđịnh 45/2007/NĐ-CP để quy định chi tiết về kiểm tra, KSNB tại các doanh nghiệpbảo hiểm Năm 2012 ban hành thông tư 124/2012/TT-BTC “hướng dẫn chi tiết vềhoạt động kiểm tra, KSNB trong DNBH” Theo đó thì doanh nghiệp bảo hiểm phảixây dựng và ban hành các quy trình nghiệp vụ và tổ chức kiểm tra, KSNB Các quyđịnh đưa ra nhìn chung là rất chi tiết, chụ thể nhưng khi thực hiện thực tế lại chưađược đáp ứng Các DNBH hiện nay đang triển khai HTKSNB chưa đồng bộ và quychuẩn Việc cập nhật rủi ro và hoàn thiện HTKSNB chưa được thực hiện thườngxuyên Các hướng cải thiện được tác giả đưa ra để giải quyết các vấn đề còn tồn

đọng Nhìn chung, tác giải dựa trên năm nhân tố cơ bản của HTKSNB để nêu ra cácgiải pháp nhằm nâng cao tính hữu hiệu của HTKSNB Các giải pháp đựa nếu ra là:xây dựng môi trường kiểm soát hiệu quả, nâng cao tư duy các cấp lãnh đạo về chínhHTKSNB, mỗi cá nhân trong doanh nghiệp phải có ý thức tự kiểm soát mình, đồngthời kiểm soát những người/bộ phận khác; truyền thông của doanh nghiệp phải làmtốt nhiệm vụ để đánh bật những phản ứng tiêu cực, e ngại trong việc thay đổi củanhân viên trong doanh nghiệp; xây dựng các hoạt động kiểm soát dựa trên nguyêntắc ba tầng kiểm soát; tại mỗi bộ phận của doanh nghiệp cần cần nâng cao vai tròcủa hoạt động đánh giá rủi ro, xác định cơ chế kiểm soát cho từng phần hành, phòngban, nhân viên từ những rủi ro tiềm tàng.

Nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thị Thu Hà (2016) với đề tài: “Hệ thống kiểmsoát nội bộ trong các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ ở Việt Nam” đã nêu bậtlên đặc điểm của HTKSNB trong các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ ViệtNam Tác giả sử dụng nghiên cứu định tính để khảo sát thực trạng các nghiên cứu

về kiểm soát nội bộ trong các doanh nghiệp bảo hiểm trong và ngoài nước Bêncạnh đó tác giả còn khảo sát 15/30 DN BH phi nhân thọ trong đó có 11 DNBHtrong nước, 4 DNBH có vốn nước ngoài Tác giả đã nêu bật được thực trạng đặcđiểm HTKSNB trong các DN BHPNT ở Việt Nam Từ đó, tác giả đã nếu ra nhữngkiến nghị, giải pháp để hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ trong các DN BHPNT

ở Việt Nam Ưu điểm của nghiên cứu này là tác giả đã tìm hiểu kinh nghiệm xâydựng HTKSNB trong các DN BHPNT ở các nước như Trung Quốc, Nhật Bản,Châu Âu từ đó rút ra bài học cho việc xây dựng HTKSNB cho các DN BHPNT tạiViệt Nam Tuy nhiên, nhược điểm của nghiên cứu này là chưa lượng hóa bằngnghiên cứu định lượng để phân tích mức độ tác động của các nhân tố tác động tớitính hữu hiệu của HTKSNB trong các DN BHPNT tại Việt Nam

Tác giả TS Nguyễn Quang Hiện, ThS Phạm Huyền Trang (2017) trong

“Hoàn thiện chính sách quản trị rủi ro tại các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ”được đăng trên Tạp chí tài chính Nghiên cứu đã nêu được thực trạng phát triển củabảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam trong 6 tháng đầu năm 2017 Nhưng đó cũng tạo

nên nhiều áp lực cạnh tranh, yêu cầu các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ ViệtNam phát triển bền vững, cải tiến hệ thống quản trị và công nghê tiên tiến Bài báocũng tóm tắt được thực trạng quản trị rủi ro trong DN bảo hiểm phi nhân thọ Từ đó,tác giả đưa ra các giải pháp hoàn thiện quản trị rủi ro tại doanh nghiệp bảo hiểm phinhân thọ như chủ động xây dựng; triển khai quản trị rủi ro, xây dựng các mục tiêu,chiến lược rủi ro; phát huy tốt vai trò công tác định phí; đào tạo và phát triển nhân

sự đáp ứng được yêu cầu quản trị rủi ro; xây dựng hệ thống công nghệ thông tin đápứng yêu cầu quản trị DNBH và phát triển kinh doanh

Tác giả Trương Khánh Phương, (2019) dựa vào 5 yếu tố cơ bản cấu thành củaHTKSNB theo COSO (2013) Ngoài ra, tác giả còn tìm tòi, phỏng vấn các chuyêngia trong ngành bảo hiểm phi nhân thọ bằng bảng câu hỏi định tính để phát hiệnthêm nhân tố mới tác động tới tính hữu hiệu của HTKSNB trong các Doanh nghiệpbảo hiểm phi nhân thọ tại Việt Nam Điểm mới mà tác giả đã tìm ra đó là công nghệ

thông tin trong đề tài “Các nhân tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội tại các Doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm tại Việt Nam” Như vậy nội

dung nghiên cứu của đề tài là các nhân tố: môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro,hoạt động kiểm soát, thông tin truyền thông, giám sát Bên cạnh đó, tác giả thựchiện nghiên cứu định tính để tìm ra nhân tố mới đó là công nghệ thông tin

Hình 1.2: Mô hình nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu

của HTKSNB trong các DN BHPNT tại Việt Nam.

(Nguồn: Tác giả Trương Khánh Phương (2019))Tác giả dựa vào mô hình nghiên cứu trên, kết hợp nghiên cứu định lượng, thuthập số liệu thông qua khảo sát các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ trên địa bàn

Hà Nội, Tp Hồ Chí Minh và Bình Dương Tác giả đã đo lường được mức độ ảnhhưởng của các nhân tố đến tính hữu hiệu của HTKSNB trong các doanh nghiệp bảohiểm PNT tại Việt Nam Có thể sắp xếp mức độ ảnh hưởng từ cao đến thấp của cácnhân tố tác động đến tính hữu hiệu của HTKSNB trong các DNBH PNT tại ViệtNam như sau: đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, thông tin và truyền thông, côngnghệ thông tin, môi trường kiểm soát và giám sát

Thông qua đó, tác giả cũng đã đề xuất nhiều chính sách cũng như định hướngnhằm tăng tính hữu hiệu cho HTKSNB trong các DN BHPNT như xem trọng quytắc đạo đức trong kinh doanh để tạo dựng môi trường kiểm soát trong sách, xây

dụng các tiêu chuẩn đánh giá rủi ro, rà soát lại các quy trình một cách thường xuyên

và định kỳ, đầu tư vào công nghệ thông tin Bên cạnh những kết quả đạt được thìvẫn còn hạn chế đó là nghiên cứu của tác giả lấy mẫu tập trung ở Hà Nội, Tp HồChí Minh, Bình Dương, khảo sát cũng thực hiện năm 2018 Điều đó làm mất đi tínhtổng quát và tính cấp thiết của đề tài

1.3 Nhận xét các công trình nghiên cứu.

1.3.1 Nhận xét các công trình nghiên cứu nước ngoài.

Các công trình nghiên cứu nước ngoài đã nêu bật được vai trò của HTKSNBtrong các công ty cũng như các công ty bảo hiểm Nhưng ít các nghiên cứu đi sâuvào nghiên cứu các nhân tố cũng như mức độ ảnh hưởng của chúng tới tính hữuhiệu của HTKSNB trong các công ty bảo hiểm cũng như bảo hiểm phi nhân thọ.Ngoài ra, môi trường hoạt động của các nước khác nhau nên ảnh hưởng đếnHTKSNB cũng khác nhau Do đó, khi phân tích tính hữu hiệu của HTKSNB trongcác nước đang phát triển như Việt Nam cụ thể là Tp Hồ Chí Minh thì vẫn có thểthay đổi, cần kiểm định lại cho phù hợp với môi trường phân tích

1.3.2 Nhận xét các công trình nghiên cứu trong nước.

Các nghiên cứu trong nước đã nêu được thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộtrong các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ tại Việt Nam từ đó đề ra giải pháphoàn thiện Tuy nhiên đa số các nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê mô tả đểnêu lên thực trạng của HTKSNB trong các DN BHPNT Rất ít các nghiên cứu sửdụng mô hình và khảo sát số liệu để đo lường mức độ ảnh hưởng của các nhân tố tớitính hữu hiệu của HTKSNB trong các DN BHPNT

1.4 Khe hổng nghiên cứu và định hướng nghiên cứu.

Từ những nghiên cứu đã công bố trong và ngoài nước, tác giả nhận thấy yêucầu cấp thiết phải nâng cao tính hữu hiệu của HTKSNB trong các doanh nghiệp bảohiểm phi nhân thọ Việt Nam nói chung cũng như các doanh nghiệp bảo hiểm phinhân thọ trên địa bàn TP Hồ Chí Minh nói riêng Ở Việt Nam thì đã có các nghiêncứu hệ thống kiểm soát nội bộ nhưng có rất ít các nghiên cứu về hệ thống kiểm soátnội bộ trong ngành bảo hiểm cũng như bảo hiểm phi nhân thọ Mà đặc biệt Tp Hồ

Chí Minh hiện nay là một trung tâm kinh tế lớn của cả nước, tập trung gần như đầy

đủ các văn phòng kinh doanh, chi nhánh, tổng công ty của các doanh nghiệp bảohiểm phi nhân thọ có mặt trên thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam Nhưnglại chưa có nghiên cứu nào đi sâu nghiên cứu các nhân tố và mức độ ảnh hưởng củacủa nhân tố đến tính hữu hiệu của HTKSNB trong các DN BHPNT trên địa bàn Tp

Hồ Chí Minh Tác giả Trương Khánh Phương (2019) đã tiến hành nghiên cứu với

đề tài “Các nhân tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội tại các Doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm tại Việt Nam” tuy nhiên vẫn còn hạn chế như

phạm vi nghiên cứu rộng nhưng thực hiện khảo sát chỉ tập trung ở Hà Nội, BìnhDương và Tp Hồ Chí Minh Chính điều này làm mất đi tính tổng quát cũng nhưmức độ đại diện của mẫu Bên cạnh đó, với mong muốn tìm hiểu sâu và tập trunghơn vấn đề này tại các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ trên địa bàn Tp HCM,một thành phố năng động, có mặt đầy đủ 31/31 doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểmphi nhân thọ trên thị trường Việt Nam

Trên cơ sở kế thừa kết quả đạt được, từ những nghiên cứu trước cũng nhưnhững vấn đề tồn tại, luận văn sẽ tiếp tục nghiên cứu về HTKSNB ở khía cạnh

“Các nhân tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của HTKSNB trong các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ” Tác giả sẽ thực hiện nghiên cứu trên địa bàn Tp Hồ Chí

Minh, trong đó tác giả sẽ kiểm định lại các nhân tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu củaHTKSNB là năm thành phần chính theo COSO (2013): môi trường kiểm soát, đánhgiá rủi ro, hoạt động kiểm soát, thông tin và truyền thông, giám sát

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Nội dung chính của chương này giúp lượt khảo lại các nghiên cứu trong vàngoài nước về HTKSNB cũng như HTKSNB trong các doanh nghiệp bảo hiểm phinhân thọ Từ đó, cho người đọc nắm được bức tranh toàn cảnh của sự cần thiết củaHTKSNB trong các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ trên địa bàn Tp Hồ ChíMinh

Trên cơ sở tổng hợp các công trình nghiên cứu trước, tác giả đã xác địnhđược khe hổng nghiên cứu, từ đó đưa ra tính cấp thiết của đề tài và hướng nghiêncứu để làm nền tảng trình bày các chương tiếp theo của luận văn.

CHƯƠNG 2

CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2.1 Tổng quan về hệ thống kiểm soát nội bộ.

2.1.1 Khái niệm về hệ thống kiểm soát nội bộ.

Một số quan điểm về hệ thống kiểm soát nội bộ như:

Theo từ điển tiếng Việt: “Kiểm soát là một phương tiện nhằm giảm thiểunhững yếu tố gây tác động xấu tới một đối tượng nào đó” (từ điển tiếng Việt, 2000,trang 3)

Theo quan điểm của liên đoàn kế toán quốc tế (IFAC): “Kiểm soát nội bộ làmột hệ thống gồm các chính sách, các thủ tục được thiết lập tại đơn vị, đảm bảo độtin cậy của các thông tin, đảm bảo việc thực hiện các chế độ pháp lý và đảm bảohiệu quả của các hoạt động”

Theo quan điểm của Hiệp hội Kế toán viên công chứng Hoa Kỳ (AICPA) năm1936: “KSNB là các biện pháp và cách thức được chấp nhận và được thực hiệntrong một tổ chức để bảo vệ tiền và các tài sản khác, cũng như kiểm tra sự chính xáctrong ghi chép của sổ sách”

Theo chuẩn mực kiểm toán số 35 của Việt Nam: “Kiểm soát nội bộ là quytrình do Ban quản trị, Ban Giám đốc và các cá nhân khác trong đơn vị thiết kế, thựchiện và duy trì để tạo ra sự đảm bảo hợp lý về khả năng đạt được mục tiêu của đơn

vị trong việc đảm bảo độ tin cậy của báo cáo tài chính, đảm bảo hiệu quả, hiệu suấthoạt động, tuân thủ pháp luật và các quy định có liên quan.”

Theo điều 39 luật kế toán số 88/2015/QH13 có hiệu lực 01/01/2017 lại chorằng: “KSNB là việc thiết lập và tổ chức thực hiện trong nội bộ đơn vị kế toán các

cơ chế, chính sách, quy trình, quy định nội bộ phù hợp với quy định của pháp luậtnhằm đảm bảo phòng ngừa, phát hiện, xử lý kịp thời rủi ro và đạt được yêu cầu đềra”

Theo COSO (2013): “Kiểm soát nội bộ là một quá trình, chịu ảnh hưởng bởiHội đồng quản trị, người quản lý và các nhân viên của đơn vị, được thiết kế để cung

cấp một sự đảm bảo hợp lý nhằm đạt được các mục tiêu: tính hữu hiệu và hiệu quả của hoạt động, sự tin cậy của BCTC, sự tuân thủ của các luật lệ và quy định”.

Trong khái niệm của tổ chức COSO (2013) nhấn mạnh đến 4 nội dung quan trọng:

- KSNB là một quá trình: KSNB không chỉ là một tình huống, sự kiện riêng

lẻ mà nó là sự kết hợp một chuỗi các hoạt động, hiện diện ở mọi bộ phậntrong đơn vị

- KSNB được thiết kế và vận hành bởi con người: trong khái niệm có nêu rất

rõ KSNB do Ban quản trị, Ban Giám đốc và các cá nhân khác trong đơn vịthiết kế, thực hiện và duy trì…Do đó KSNB trong đơn vị bị ảnh hưởng rấtnhiều bởi yếu tố con người Trong đó, Hội đồng quản trị có trách nhiệmgiám sát thông qua những chính sách, thủ tục, biểu mẫu…

- KSNB đảm bảo tính hợp lý cho nhà quản lý: KSNB chỉ đảm bảo tính hợp lýchứ không đảm bảo tính tuyệt đối trong việc thực hiện các mục tiêu của nhàquản lý Vì KSNB không thể ngăn chặn việc sai sót của con người, sự thôngđồng, sự yếu kèm, lạm quyền của nhà quản trị không bao giờ xảy ra Mà KSNB chỉ có thể ngăn chặn, phát hiện sớm khi những rủi ro đó xảy ra.Các mục tiêu của hệ thống KSNB:

- Mục tiêu tuân thủ: KSNB của đơn vị đảm bảo các hoạt động của đơn vịtuân thủ pháp luật, quy định của nhà nước; yêu cầu quản lý; chính sách vàquy trình nghiệp vụ của đơn vị

- Mục tiêu hoạt động: phải sử dụng hiệu quả các tài sản và nguồn lực của đơn

vị để hạn chế rủi ro; đảm bảo sự phối hợp, làm việc của toàn bộ nhân viên

để đạt được mục tiêu của đơn vị; tránh thất thoát, lãng phí

- Mục tiêu báo cáo: việc lập báo cáo tài chính và phi tài chính phải trungthực, hợp lý, đáng tin cậy phục vụ mục đích sử dụng của các bên cần đọcbáo cáo Báo cáo phải được lập trên các chuẩn mực, chính sách về kế toán,quản lý đã được xác định rõ ràng

2.1.2 Lịch sử hình thành và phát triển lý thuyết về hệ thống kiểm soát nội bộ.

2.1.2.1 Giai đoạn sơ khai.

Năm 1929, thuật ngữ “Kiểm soát nội bộ” được đề cập lần đầu tiên bởi Cục dựtrữ liên ban Hoa Kỳ Theo đó “KSNB là công cụ để bảo vệ tiền và các tài sản khácđồng thời thúc đẩy nâng cao hiệu quả hoạt động, đây là một cơ sở để phục vụ choviệc lấy mẫu thử nghiệm của Kiểm toán viên”

Năm 1936, Hiệp hội Kế toán viên công chứng Hoa Kỳ (AICPA) đã đưa rađịnh nghĩa về KSNB: “KSNB là các biện pháp và cách thức được chấp nhận và thựchiện trong một tổ chức để bảo vệ tiền và các tài sản khác, cũng như kiểm tra sựchính xác trong ghi chép của sổ sách”

2.1.2.2 Giai đoạn hình thành.

Năm 1949, Hiệp hội Kế toán viên công chứng Hoa Kỳ AICPA đã thực hiệnnghiên cứu về KSNB với đề tài: “KSNB, các nhân tố cấu thành và tầm quan trọngđối với quản trị doanh nghiệp và đối với kiểm toán viên độc lập”

Năm 1958, Ủy ban thủ tục kiểm toán (CAP) ban hành báo cáo thủ tục kiểmtoán số 29 (SAP 29) “Phạm vi xem xét KSNB của KTV”, lần đầu tiên phân biệtKSNB về kế toán và KSNB về quản lý

Năm 1962, CAP ban hành SAP 33, trong đó giới hạn nghiên cứu KSNB về kếtoán, nhưng không bị buộc đánh giá KSNB về quản lý

Năm 1972, CAP ban hành SAP 54, “Tìm hiểu và đánh giá KSNB” trong đógiới hạn nghiên cứu KSNB về kế toán, đưa ra bốn thủ tục kiểm soát kế toán: phêchuẩn, ghi nhận đúng đắn, hạn chế tiếp cận tài sản và kiểm kê”

Năm 1973, CAP ban hành chuẩn mực kiểm toán SAS 1 Trong đó kiểm soátquản lý, không chỉ giới hạn ở kế hoạch tổ chức và các thủ tục, mà còn bao gồm quátrình ra quyết định cho phép thực hiện nghiệp vụ của nhà quản lý Kiểm soát kế toánbao gồm các thủ tục và cách thức tổ chức ghi nhận vào sổ sách để bảo vệ tài sản, sốliệu mang tính đáng tin cậy

2.1.2.3 Giai đoạn phát triển.

Giai đoạn năm 1970 – 1980, nền kinh tế Hoa Kỳ và các nước phát triển mạnh

mẽ, cùng với vụ bê bối lớn nhất nước Mỹ năm 1972, bê bối Watergate Năm 1977,Luật phòng chống hối lộ nước ngoài ra đời

Năm 1979, SEC bắt buộc các công ty phải báo cáo về KSNB đối với công tác

kế toán của các đơn vị Nhưng khi đó vẫn chưa có các tiêu chuẩn đánh giá tính hữuhiệu của HTKSNB

Năm 1985, một ủy ban thuộc Hội đồng quốc gia Hoa Kỳ về chống gian lậntrên báo cáo tài chính là COSO (Committee of Sponsoring Organization) đã bảo trợcho 05 tổ chức nghề nghiệp kế toán – kiểm toán: Hiệp hội kế toán công chứng Hoa

Kỳ (AICPA), Hiệp hội kế toán Hoa Kỳ (AAA), Hiệp hội quản trị viên tài chính(FEI), Hiệp hội kế toán viên quản trị (IMA), Hiệp hội kiểm toán viên nội bộ (IIA).Năm 1992, Báo cáo COSO được ban hành Theo đó, KSNB bao gồm: môitrường kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, thông tin và truyền thông,giám sát Báo cáo COSO (1992) là tài liệu đầu tiên trên thế giới tìm hiểu và địnhnghĩa về KSNB một cách đầy đủ và có hệ thống Nó cung cấp một tầm nhìn rộng vàmang tính chính trị, trong đó KSNB không chỉ còn là 1 vấn đề liên quan đến BCTC

mà còn được mở rộng ra các phương diện hoạt động và tuân thủ COSO đã chínhthức đổi KSNB kế toán bằng KSNB

2.1.2.4 Giai đoạn hiện đại (từ 1992 đến nay).

Trên nền tảng báo cáo COSO (1992), các tổ chức nghề nghiệp trên thế giớiliên tục phát triển COSO (1992) để ứng dụng nó vào nhiều lĩnh vực khác nhau cũngnhư thay đổi để phù hợp với điều kiện nền kinh tế lúc đó:

- COSO phát triển trong CNTT như năm 1996, ISACA đã ban hành CoBITnhấn mạnh đến kiểm soát trong môi trường tin học, bao gồm nhiều lĩnh vựchoạch định tổ chức, mua và triển khai, phân phối, hỗ trợ và giám sát

- COSO phát triển theo hướng chuyên sâu vào những ngành nghề cụ thể-Báo cáo Basel (1998), Báo cáo giám sát ngân hàng

- Trong lĩnh vực kiểm toán độc lập, dựa trên nần tảng COSO ban hành các chuẩn mực SAS 78 (1995), SAS 94 (2001), ISA 315, ISA 265…

- COSO phát triển về phía quản trị - ERM (2004), hệ thống quản trị rủi ro doanh nghiệp

- COSO phát triển cho doanh nghiệp nhỏ: năm 2006, COSO triển khai nghiêncứu và ban hành hướng dẫn “Kiểm soát nội bộ đối với báo cáo tài chính –Hướng dẫn cho các công ty đại chúng quy mô nhỏ”

- Năm 2008, COSO ban hành Hướng dẫn về giám sát hệ thống KSNB – cũng

là một tiêu chuẩn để đánh giá tính hữu hiệu của HTKSNB

- Gần đây nhất là năm 2013, COSO đã cập nhật khuôn mẫu hệ thống KSNB nhằm hướng dẫn về quản trị rủi ro, kiểm soát nội bộ và giảm thiểu giản lận

2.1.3 Báo cáo COSO (2013).

2.1.3.1 Mục tiêu của báo cáo COSO (2013).

Theo COSO thì KSNB là một quá trình do hội đồng quản trị, ban quản lý vàcác nhân viên trong đơn vị chi phối, nó được tạo ra để cung cấp một sự đảm bảohợp lý nhằm thực hiện các mục tiêu sau:

- Đảm bảo tính hiệu quả của các hoạt động

- Đảm bảo sự tuân thủ các quy định của đơn vị và luật pháp

- Đảm bảo báo cáo tài chính trung thực, hợp lý

2.1.3.2 Các thành phần cấu thành HTKSNB theo COSO (2013).

Từ năm 1992 đến 2013, theo COSO thì hệ thống kiểm soát nội bộ vẫn baogồm 5 thành phần: môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát,thông tin và truyền thông, giám sát Nhưng đã có những điểm thay đổi cơ bản tậptrung vào 7 điểm chính như sau:

- Ngăn ngừa, phát hiện và giảm thiểu các gian lận

- Ứng dụng sự phát triển của KHCN

- Đáp ứng các nhu cầu, quy định, chuẩn mực

- Thay đổi các mô hình kinh doanh phù hợp với sự biến động của thế giới

- Hướng đến sự toàn cầu hóa thị trường và hoạt động kinh doanh

- Tăng cường các chiến lược cạnh tranh

- Tiếp cận theo hướng quản trị kinh doanh ở tầm vĩ mô và trách nhiệm giải trình trước xã hội

Dựa vào 7 khía cạnh chính trên, COSO (2013) đã nêu ra 17 nguyên tắc theo kết cấu bởi 5 thành phần chính cấu thành HTKSNB là:

 Môi trường kiểm soát:

Nguyên tắc thứ 1: Đơn vị thể hiện sự cam kết về tính chính trực, giá trị đạo

đức

Nguyên tắc thứ 2: Hội đồng quản trị chứng minh phải độc lập với nhà quản lý,

thực thi việc giám sát sự phát triển và hoạt động của KSNB

Nguyên tắc thứ 3: Nhà quản lý cần thiết lập cơ cấu tổ chức, quy trình báo cáo,

phân chia trách nhiệm và quyền hạn nhằm đạt được mục tiêu của đơn vị nhưng phảiđặt dưới sự giám sát của HĐQT

Nguyên tắc thứ 4: Đơn vị thể hiện sự cam kết về việc sử dụng nhân viên có

năng lực thông qua tuyển dụng, duy trì và phát triển nguồn nhân lực phù hợp vớimục tiêu của đơn vị

Nguyên tắc thứ 5: Các cá nhân phải chịu trách nhiệm báo cáo về nhiệm vụ,

quyền hạn của họ trong việc đáp ứng các mục tiêu của đơn vị

 Đánh giá rủi ro:

Nguyên tắc thứ 6: Đơn vị phải thiết lập mục tiêu rõ ràng, đầy đủ để xác định

và đánh giá các rủi ro có thể phát sinh ảnh hưởng đến đạt được mục tiêu của đơn vị

Nguyên tắc thứ 7: Đơn vị phải nhận diện các rủi ro có thể phát sinh có thể ảnh

hưởng đạt được mục tiêu của đơn vị, tiến hành phân tích các rủi ro để quản lý

Nguyên tắc thứ 8: Đơn vị cần xem xét các loại gian lận tiềm tàng khi đánh giá

rủi ro đối với việc đạt được mục tiêu của đơn vị

Nguyên tắc thứ 9: Đơn vị cần xác định, đánh giá những thay đổi của môi

trường ảnh hưởng đến KSNB

 Hoạt động kiểm soát:

Nguyên tắc thứ 10: Đơn vị phải lựa chọn và phát triển các hoạt động kiểm soát

để góp phần hạn chế các rủi ro giúp đạt mục tiêu trong giới hạn chấp nhận được

Nguyên tắc thứ 11: Đơn vị lựa chọn và phát triển các hoạt động kiểm soát

chung với công nghệ hiện đại để hỗ trợ cho việc đạt được các mục tiêu

Nguyên tắc thứ 12: Đơn vị tổ chức triển khai hoạt động kiểm soát thông qua

nội dung các chính sách đã được thiết lập và triển khai chính sách thành các hànhđộng cụ thể

 Thông tin và truyền thông:

Nguyên tắc thứ 13: Đơn vị thu thập, truyền đạt và sử dụng thông tin thích hợp,

có chất lượng để hỗ trợ những bộ phận khác của KSNB

Nguyên tắc thứ 14: Đơn vị cần truyền đạt trong nội bộ những thông tin cần

thiết, bao gồm cả mục tiêu và trách nhiệm đối với KSNB, nhằm hỗ trợ cho chứcnăng kiểm soát

Nguyên tắc thứ 15: Đơn vị cần truyền đạt cho các đối tượng bên ngoài đơn vị

về các vấn đề ảnh hưởng đến KSNB

 Giám sát:

Nguyên tắc thứ 16: Đơn vị phải lựa chọn, triển khai và thực hiện việc đánh giá

liên tục hoặc định kỳ để biết chắc rằng liệu những thành phần nào của KSNB cóhiện hữu và đang hoạt động

Nguyên tắc thứ 17: Đơn vị phải đánh giá và thông báo những yếu kém của

KSNB một cách kịp thời cho các đối tượng có trách nhiệm bao gồm nhà quản lý vàHĐQT để có những biện pháp khắc phục

2.1.4 Lợi ích và hạn chế của hệ thống kiểm soát nội bộ.

2.1.4.1 Lợi ích của hệ thống kiểm soát nội bộ.

Ngay từ khi ra đời, trong định nghĩa của Kiểm soát nội bộ đã nói lên lợi íchcủa kiểm soát nội bộ Kiểm soát nội bộ là công cụ nhằm bảo vệ tiền và các tài sảnkhác Nhưng đến hiện tại, những lợi ích mang lại của hệ thống kiểm soát nội bộ

không còn đơn giản như vậy Một hệ thống KSNB hữu hiệu sẽ mang lại cho tổ chứcnhững lợi ích sau:

- Đảm bảo các số liệu của kế toán và báo cáo tài chính trong doanh nghiệp

- Giảm bớt rủi ro gian lận hoặc trộm cắp đối với doanh nghiệp

- Đảm bảo mọi thành viên đều tuân thủ những quy định trong hoạt động của

tổ chức cũng như các quy định pháp luật

- Đảm bảo tổ chức hoạt động hiệu quả, sử dụng hợp lý nguồn lực và đạt đượchiệu quả hoạt động

- Bảo vệ lợi ích, gây dựng lòng tin đối với những nhà đầu tư

2.1.4.2 Hạn chế của hệ thống kiểm soát nội bộ.

Ngay trong định về về kiểm soát nội bộ của COSO (2013) đã nêu rõ rằng kiểmsoát nội bộ chỉ mang lại một sự đảm bảo hợp lý Sau hơn 100 năm phát triển vềkiểm soát nội bộ, các nhà nghiên cứu cũng như các tổ chức nghề nghiệp luôn muốnnâng cao tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ Nhưng lại không có mộtnghiên cứu nào để làm cho hệ thống kiểm soát nội bộ hiểu quả tuyệt đối Bởi vì,HTKSNB luôn có sự góp mặt của con người Dù ngay cả khi xây dựng mộtHTKSNB hoàn hảo thì nó vẫn phụ thuộc chủ yêu vào yếu tố con người Một sốnguyên nhân như:

- Những hạn chế xuất phát từ bản thân nhân viên như: sự cố ý, chủ quan,đãng trí, thiếu kiến thức, hiểu biết…

- Sự thông đồng giữa các nhân viên hoặc của chính nhà lãnh đạo Khi đó sẽ xảy ra các hoạt động để qua mặt hệ thống kiểm soát nội bộ

- Lợi ích – chi phí: hầu hết các nhà quản lý sẽ không muốn bỏ ra chi phí lớnhơn lợi ích mà hệ thống kiểm soát có thể mang lại Ví dụ như nếu chi phí bỏ

ra để ngăn chặn gian lận lớn hơn cả chi phí gian lận thì có thể nhà quản lý

sẽ cân nhắc không bỏ ra chi phí để thực hiện các thủ tục kiểm soát nhằmngăn chặn gian lận

- Sự lạm quyền của nhà quản lý: HTKSNB là do nhà quản lý thiết lập và điềuhành, vì vậy những chính sách của HTKSNB có thể không tác động tới nhàquản lý mà chỉ đối với các nhân viên cấp dưới.

2.2 Tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ.

2.2.1 Khái niệm tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ.

Hệ thống kiểm soát nội bộ là một quá trình thì tính hữu hiệu của HTKSNB làmột trạng thái của nó ở một thời điểm nhất định Một hệ thống KSNB hữu hiệu tức

là hệ thống kiểm soát nội bộ đó hoàn thành nhiệm vụ, hay mục tiêu được đặt ra.Báo cáo COSO (2013) cho rằng, một hệ thống KSNB được coi là hữu hiệu khiHội đồng quản trị và nhà quản lý đảm bảo thực hiện hợp lý 03 mục tiêu: mục tiêuhoạt động, mục tiêu báo cáo và mục tiêu tuân thủ Cụ thể:

Mục tiêu hoạt động: các hoạt động được coi là hữu hiệu và hiệu quả khi các sự

kiện bên ngoài không có tác động đáng kể đến việc đạt được các mục tiêu hoặc khicác hoạt động bên ngoài có tác động đến mục tiêu thì đã có những “bức tường” bảo

vệ hoặc ứng phó với các tác động đó Các hoạt động của doanh nghiệp phải đạtđược sự phù hợp giữa hiệu quả và nguồn lực doanh nghiệp

Mục tiêu báo cáo: các báo cáo phải đảm bảo sự chính xác của thông tin nhằm

phục vụ cho mục đích ra quyết định của các bên Một HTKSNB hữu hiệu sẽ làm tốtđiều này

Mục tiêu tuân thủ: doanh nghiệp phải tuân thủ các quy định của pháp luật, các

quy tắc, quy định từ bên ngoài

Ngoài ra, có thể xem xét sự hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ dựa trên

5 thành phần cơ bản cấu thành nên HTKSNB theo COSO (2013) đó là: môi trườngkiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, thông tin và truyền thông, giám sát.Nếu mỗi thành phần làm việc hiệu quả thì cả hệ thống sẽ được đánh giá là hiệu quả.Dựa vào các nghiên cứu Stephen Amponsah, Kofi Osei Adu và AnthonyAmissah (2015), Trương Khánh Phương (2019) và báo cáo COSO (2013) thì tác giảcho rằng để xem xét xét tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ trong các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ thì HTKSNB phải đạt được 03 mục tiêu: hoạt

động của DN BHPNT phải đạt được hiệu quả, hiệu năng; báo cáo tài chính trongcác DN BHPNT phải đáng tin cậy; các DN BHPNT phải tuân thủ các quy định củapháp luật và mỗi bộ phận trong DN BHPNT phải tuân thủ các quy định bộ Đâycũng chính là 03 biến quan sát (thang đo) mà tác giả sử dụng để đánh giá tính hữuhiệu của HTKSNB trong các DN BHPNT trên địa bàn Tp Hồ Chí Minh.

2.2.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội

2.2.2.1 Môi trường kiểm soát.

Môi trường kiểm soát phản ánh “sắc thái” chung của doanh nghiệp và đượcthể hiện thông qua quan điểm, nhận thức và hành động của Ban quản trị, Ban Giámđốc liên quan tới HTKSNB và tầm quan trọng của đơn vị Môi trường kiểm soát cònảnh hưởng đến việc thiết kế, sử dụng và kết quả của HTKSNB trong các doanhnghiệp bảo hiểm phi nhân thọ (Olof Arwinge, 2014) Môi trường kiểm soát bao gồmcác nội dung cơ bản:

Quan điểm, cách thức điều hành của lãnh đạo, công tác kế hoạch:

Ngày trong COSO (2013) đã nếu rõ, HTKSNB là một quá trình do hội đồngquản trị, ban quản lý tạo nên Nếu như người quản lý cao nhất coi kiểm soát là quantrọng và thể hiện rõ ràng quan điểm của mình cho những thành viên khác trong tổchức thì các nhân viên trong đơn vị sẽ phải nghiêm túc thực hiện HTKSNB đã đượcthiết lập

Tính trung thực và giá trị đạo đức:

Tính trung thực và giá trị đạo đức của người quản lý thể hiện ở những hoạtđộng làm gương để làm giảm hoặc xóa bỏ những động cơ đang tồn tại ở nhân viên

mà có thể khiến họ sẽ thực hiện những hành vi không trung thực, phi đạo đức nhằmtrục lợi cho bản thân, gây thiệt hại cho đơn vị Người lãnh đạo có vai trò quyết định

trong việc hình thành văn hóa đông ty, nếu người lãnh đạo trung thực, luôn đề caogiá trị đạo đức thì sẽ tạo ra môi trường trong sạch cho đơn vị.

Cơ cấu tổ chức bộ máy:

Một cơ cấu tổ chức tốt phải xác định rõ, đầy đủ và hợp lý về chức năng, nhiệm

vụ của các bộ phận trong bộ máy, sự phối hợp và phân chia quyền lực, trách nhiệm

rõ ràng Việc tổ chức bộ máy đơn vị phải dựa vào các nguyên tắc cơ bản của kiểmsoát và quản trị rủi ro Điều đó sẽ làm cho bộ máy được tinh gọn, sử dựng hợp lýnguồn lực của tổ chức

Hệ thống chính sách, quy chế, quy trình và thủ tục kiểm soát:

Các đơn vị phải có hệ thống các quy chế, quy trình, thủ tục kiểm soát Hệthống quy chế, quy trình, thủ tục kiểm soát về tài chính, kế toán trong đơn vị thườngbao gồm: quy chế tài chính, quy chế kế toán, quy chế đầu tư; quy chế quản lý, muasắm, sử dụng tài sản…Hệ thống quy chế là căn cứ để hướng dẫn thực hiện, đồngthời là căn cứ pháp lý để thực hiện kiểm soát hoạt động của doanh nghiệp

Chính sách về nguồn nhân lực và quá trình thực hiện:

Nhân tố quan trọng nhất kiểm soát nội bộ và luôn hiện điện trong mọi quytrình kiểm soát nội bộ đó là con người Mọi nhân viên trong đơn vị có năng lực, đềutrong thực và xem trọng các giá trị đạo đức thì dù không có các quy trình kiểm soátnội bộ thì hoạt động của đơn vị vẫn hiệu quả Nhưng thực tế thì không thể có một tổchức hội tụ tất cả nhân viên đều trung thực, có năng lực và làm việc hết mình vì sựphát triển của đơn vị Do vậy, doanh nghiệp phải xây dựng được chính sách thíchhợp, trung thực về đánh giá, đối đãi, thăng chức và nhân sự để nâng cao tinh thầntrách nhiệm, hết mình vì mục tiêu của đơn vị Đồng thời hoàn thiện chính sách đàotạo để nâng cao năng lực, đạo đức của nhân viên để xây dựng một môi trường kiểmsoát hiệu quả

2.2.2.2 Đánh giá rủi ro.

Theo nghiên cứu của EZ Baranoff (2004) thì quy trình đánh giá rủi ro trongcác doanh nghiệp bảo hiểm có các bước như hình 2.1:

Nhận diên rủi ro Đánh giá rủi ro

Rủi ro nào có thể xảy Đánh giá xác suất

Lập kế hoạch Lập

kế hoạch để ngănchặn và giảmthiểu rủi ro

Hình 2.1: Các bước của quy trình đánh giá rủi ro.

(Nguồn: EZ Baranoff, 2004)

Nhận diện rủi ro: là quá trình xác định những mối nguy có thể gây tác động

xấu tới tổ chức như có thể gây tổn hại con người, hư hỏng tài sản, hủy hoại môitrường…Điều kiện để thực hiện việc này là đơn vị phải lập mục tiêu Mục tiêu củađơn vị càng chi tiết, càng rõ ràng thì việc nhận diện rủi ro sẽ càng chi tiết và chínhxác hơn Theo EZ Baranoff (2004) trong các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọthì nhận diện rủi ro chính là xác định sản phẩm dịch vụ cung cấp cho khách hàng.Các nhân viên trong DN BHPNT phải được trang bị đầy đủ kiến thức về nhận diệnrủi ro để tư vấn đúng các rủi ro có thể xảy ra với khách hàng, giải quyết bồi thườngđúng với bản chất của rủi ro Tránh trường hợp bán sản phẩm sai với mục đíchphòng ngừa rủi ro của khách hàng, từ chối bồi thường hoặc bồi thường nhưng saibản chất rủi ro, vô tình làm mất uy tín của đơn vị

Đánh giá rủi ro: đánh giá rủi ro là bước tiếp theo sau khi đã nhận diện được

các rủi ro liên quan tới mục tiêu của đơn vị Việc đánh giá rủi ro thực chất đó là dựđoán xác suất xảy ra đối với đơn vị Việc dự đoán xác suất xảy ra căn cứ rất nhiềuyếu tố bên trong lẫn bên ngoài của đơn vị Song song với việc dự đoán xác suất xảy

ra thì đơn vị phải dự đoán được sự tác động của rủi ro tới doanh nghiệp như thế nàotrong trường hợp xấu nhất là rủi ro đó xảy ra với doanh nghiệp Để làm được điềunày đòi hỏi xây dựng một hệ thống đánh giá rủi ro hiệu quả, được thực hiện bởinhững người có kiến thức và kinh nghiệm cao trong lĩnh vực đánh giá rủi ro

Lập kế hoạch ngăn chặn rủi ro và giảm thiểu rủi ro: sau khi đã xác định được

các rủi ro có xác suất cao sẽ xảy ra thì phải có kế hoạch ngăn chặn, giảm thiểu rủi

ro Điểm quan trọng trong bước này là phải xây dựng kế hoạch đồng bộ Phải xây

dựng kế hoạch ngăn chặn rủi ro và giảm thiểu rủi ro ở tất cả các hoạt động của đơn

vị Nhưng phải tôn trọng mối quan hệ giũa lợi ích và chi phí Việc triển khai các kếhoạch ngăn chặn rủi ro phải xem xét lợi ích mang lại với chi phí phải bỏ ra để triểnkhai

2.2.2.3 Hoạt động kiểm soát.

Hoạt động kiểm soát là các biện pháp, quy trình, thủ tục được thực thi nghiêmtúc trong toàn tổ chức nhằm đảm bảo chỉ thị của ban lãnh đạo trong giảm thiểu rủi

ro và tạo điều kiện cho tổ chức đạt được mục tiêu đã đặt ra

Theo COSO (2013) thì các yếu tố của hoạt động kiểm soát là soát xét hoạtđộng của ban quản trị; xây dựng các hoạt động kiểm soát để phòng ngừa rủi ro;phân công, phân nhiệm giữa các nhân viên Sự hiểu biết chắc chắn về quá trình kinhdoanh cơ bản, và sự tham gia của các nhân viên trực tiếp tham gia vào quá trìnhkinh doanh, là rất quan trọng cho việc tạo ra các hoạt động kiểm soát tốt những rủi

ro đang cần được giải quyết

Các yếu tố của hoạt động kiểm soát nội bộ:

- Phân chia trách nhiệm:

Phân chia trách nhiệm làm giảm cơ hội thực hiện hành vi gian lận Nguyêntắc của hoạt động kiểm soát là mọi bộ phận hay cá nhân không được thực hiệncác công việc từ lúc bắt đầu đến khi kết thúc; không một nhân viên nào đượcthực hiện hơn một những chức năng sau: phê duyệt, ghi chép và bảo vệ tài sản

- Soát xét các hoạt động của ban lãnh đạo:

Ban kiểm soát của các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ phải có các thủtục, quy định để kiểm soát các hoạt động của ban lãnh đạo Hạn chế các hành

việc thiết kế, vận hành HTKSNB, vì vậy họ sẽ dễ thực hiện các hành vi gianlận nếu như có động cơ Vì vậy phải thường xuyên soát xét các hoạt động củahọ

- DN BHPNT phải xây dựng các hoạt động kiểm soát đề phòng ngừa rủi ro: