2K3 - PHƯƠNG PHÁP ĐỒNG ĐẲNG HÓA GIẢI BÀI TẬP ESTE - PHẦN 1

đề thi thử lần 1 sở Bắc Ninh năm 2019 X là axit cacboxylic no, đơn chức, Y là axit cacboxylic không no, đơn chức có một liên kết C=C và có đồng phân hình học và Z là este hai chức tạo th

PHƯƠNG PHÁP ĐỒNG ĐẲNG HÓA GIẢI BÀI TOÁN ESTE

PHẦN 1

Câu 1 (đề thi thử lần 1 sở Yên Bái năm 2019) X, Y là hai axit cacboxylic đều đơn chức, mạch

hở (trong mỗi phân tử X, Y chứa không quá 2 liên kết π và 50 < MX < MY); Z là este được tạo bởi

X, Y và etilen glicol Đốt cháy 13,12 gam hỗn hợp E chứa X, Y, Z cần dùng 0,5 mol O2 Mặt

khác, cho 0,36 mol E làm mất màu vừa đủ dung dịch chứa 0,1 mol Br2 Nếu đun nóng 13,12 gam

E với 200 ml dung dịch KOH 1M (vừa đủ), cô cạn dung dịch sau phản ứng thu được hỗn hợp F

gồm a gam muối P và b gam muối Q (MP > MQ) Tỉ lệ của a : b gần nhất với giá trị nào sau đây?

Câu 2 (đề thi thử lần 1 sở Hải Phòng năm 2019) Cho X, Y là hai axit cacboxylic đơn chức

mạch hở (MX < MY); T là este hai chức tạo bởi X, Y và một ancol no mạch hở Đốt cháy hoàn toàn 12,38 gam hỗn hợp E gồm X, Y, T bằng một lượng vừa đủ O2, thu được 0,47 mol CO2

(đktc) và 0,33 mol H2O Mặt khác 12,38 gam E tác dụng với dung dịch AgNO3 trong NH3 dư, thu

được 17,28 gam Ag Phần trăm khối lượng của X trong E gần nhất với

Câu 3 (đề thi thử lần 1 sở Bắc Ninh năm 2019) X là axit cacboxylic no, đơn chức, Y là axit

cacboxylic không no, đơn chức có một liên kết C=C và có đồng phân hình học và Z là este hai chức tạo thành từ X, Y và một ancol no (tất cả đều mạch hở, thuần chức) Đốt cháy hoàn toàn 7,14 gam E chứa X, Y, Z thu được 4,32 gam H2O Mặt khác 7,14 gam E có thể phản ứng tối đa

với dung dịch chứa 0,09 mol NaOH, sản phẩm sau phản ứng có chứa 9,39 gam hỗn hợp các chất hữu cơ

Cho các phát biểu liên quan đến bài toàn gồm:

(1) Phần trăm khối lượng của Z trong E là 18,07%

(2) Số mol của X trong E là 0,02 mol

(3) Khối lượng của Y trong E là 5,16 gam

(4) Phân tử Z có 12 nguyên tử H

(5) X có phản ứng tráng bạc

Số phát biểu đúng là

Câu 4 - TPHTQG – 2016: Hỗn hợp X gồm một axit cacboxylic T (hai chức, mạch hở), hai ancol đơn chức cùng dãy đồng đẳng và một este hai chức tạo bởi T và hai ancol đó Đốt cháy hoàn toàn

a gam X, thu được 8,36 gam CO2 Mặt khác đun nóng a gam X với 100ml dung dịch NaOH 1M, sau khi phản ứng xảy ra hoàn toàn, thêm tiếp 20ml dung dịch HCl 1M để trung hòa lượng NaOH

dư, thu được dung dịch Y Cô cạn Y thu được m gam muối khan và 0,05 mol hỗn hợp hai ancol

có phân tử khối trung bình nhỏ hơn 46 Giá trị của m là

Câu 5 – MH 2019: Cho X, Y là hai axit cacboxylic đơn chức (MX < MY); T là este ba chức, mạch

40,38 gam hỗn hợp E gồm X, Y, Z, T làm 3 phần bằng nhau: + Đốt cháy hoàn toàn phần 1 thu được 0,5 mol CO2 và 0,53 mol nước + Phần 2 cho tác dụng với dung dịch brom dư thấy có 0,05 mol Br2 phản ứng + Phần 3 cho tác dụng với lượng vừa đủ dung dịch hỗn hợp gồm KOH 1M và NaOH 3M rồi cô cạn được m gam rắn khan Giá trị m là

Câu 7 X, Y, Z là ba axit cacboxylic đơn chức cùng dãy đồng đẳng (MX < MY < MZ), T là este tạo bởi X, Y, Z với một ancol no, ba chức, mạch hở E Đốt cháy hoàn toàn 26,6 gam hỗn hợp M gồm X, Y, Z, T (trong đó Y và Z có cùng số mol) bằng lượng vừa đủ khí O2, thu được 22,4 lít CO2 (đktc) và 16,2 gam H2O Mặt khác, đun nóng 26,6 gam M với lượng

dư dung dịch AgNO3/NH3 Sau khi các phản ứng xảy ra hoàn toàn, thu được 21,6 gam Ag Mặt khác, cho 13,3 gam M phản ứng hết với 400 ml dung dịch NaOH 1M và đun nóng, thu được dung dịch N Cô cạn dung dịch N thu được m gam chất rắn khan Giá trị của m gần nhất với

Câu 8 X, Y là hai axit cacboxylic no, đơn chức, mạch hở, đồng đẳng kế tiếp (MX < MY), T

là este tạo bởi X, Y với một ancol 2 chức Z Đốt cháy hoàn toàn 3,21 gam hỗn hợp M gồm

X, Y, Z, T bằng lượng vừa đủ O2, thu được 2,576 lít CO2 (đktc) và 2,07 gam H2O Mặt khác 3,21 gam M phản ứng vừa đủ với 200 ml dung dịch KOH 0,2M, đun nóng.Phát biểu nào sau đây sai?

A.Thành phần % theo số mol của Y trong M là 12,5%

B. Tổng số nguyên tử hidro trong hai phân tử X, Y bằng 6

C.Tổng số nguyên tử cacbon trong phân tử T bằng 6

Câu 9 X, Y là hai hợp chất hữu cơ kế tiếp thuộc dãy đồng đẳng axit acrylic; Z là ancol đa chức; T là este mạch hở tạo bởi X, Y, Z Hydro hóa hoàn toàn 15,48 gam hỗn hợp E chứa

X, Y, Z, T (số mol của Z gấp 3 lần số mol của T) cần dùng 0,18 mol H2 (Ni; t0) thu được hỗn hợp F Đun nóng toàn bộ F với dung dịch NaOH vừa đủ; cô cạn dung dịch sau phản ứng thu được hỗn hợp muối và 7,2 gam ancol Z Đốt cháy toàn bộ hỗn hợp muối cần dùng 0,56 mol O2, thu được CO2; H2O và 5,3 gam Na2CO3 Phần trăm khối lượng của T có trong hỗn hợp E là

Câu 10 Hỗn hợp X chứa ba este mạch hở; trong đó có hai este đơn chức và một este hai chức, không no Đốt cháy hoàn toàn 29,04 gam X cần dùng 1,59 mol O2, thu được 20,52 gam nước Mặt khác hiđro hóa hoàn toàn 29,04 gam X với lượng H2 vừa đủ (xúc tác Ni, t0) thu được hỗn hợp Y Đun nóng toàn bộ Y với dung dịch NaOH vừa đủ, thu được hỗn hợp

Z chứa hai ancol và hỗn hợp T chứa hai muối của hai axit kế tiếp trong dãy đồng đẳng

Dẫn toàn bộ Z qua bình đựng Na dư, thấy khối lượng bình tăng 13,41 gam Nung nóng hoàn toàn T với vôi tôi xút thu được hỗn hợp khí có khối lượng là 6,96 gam Phần trăm khối lượng của este có khối lượng phân tử lớn nhất trong hỗn hợp X là:

Câu 11 T là hỗn hợp chứa hai axit đơn chức, một ancol no hai chức và một este hai chức tạo bởi các axit và ancol trên (tất cả đều mạch hở) Đốt cháy hoàn toàn 24,16 gam T thu được 0,94 mol CO2 và 0,68 mol H2O Mặt khác, cho lượng T trên vào dung dịch AgNO3/NH3 dư thấy có 0,32 mol Ag xuất hiện Biết tổng số mol các chất có trong 24,16 gam T là 0,26 mol Phần trăm khối lượng của ancol trong T gần nhất với:

Câu 12 X là este mạch hở được tạo bởi axit cacboxylic hai chức và một ancol đơn chức Y,

Z là hai ancol đơn chức mạch hở đồng đẳng kế tiếp Đốt cháy hoàn toàn 5,7 gam hỗn hợp E chứa X, Y, Z cần dùng 7,728 lít O2 (đktc), sau phản ứng thu được 4,86 gam nước Mặc khác đun nóng 5,7 gam hỗn hợp E trên cần dùng 200ml dung dịch NaOH 0,2M, cô cạn dung dịch sau phản ứng thu được phần hơi chứa 2 ancol Y, Z có khối lượng 4,1 gam Phần trăm khối lượng X có trong E là

Câu 13 - Chuyên ĐH Vinh Lần 3: Hỗn hợp E gồm axit no, đơn chức X, axit đa chức Y (phân tử

có ba liên kết π, mạch không phân nhánh) đều mạch hở và este Z (chỉ chứa nhóm chức este) tạo bởi ancol đa chức T với X và Y Đốt cháy hoàn toàn 14,93 gam E cần dùng vừa đủ 0,3825 mol

O2 Mặt khác, 14,93 gam E phản ứng tối đa với 260ml dung dịch NaOH 1M thu được m gam ancol T Đốt cháy hoàn toàn m gam ancol T thu được 1,98 gam CO2 và 1,08 gam H2O Nhận xét

nào sau đây là sai?

A Z có hai công thức cấu tạo phù hợp.

B Có thể dùng nước brom để nhận biết X, Y, T.

C Tổng số nguyên tử hidro trong phân tử Z là 10.

D Y có đồng phân hình học cis – trans.

Câu 14 - Sở GD&ĐT Bắc Ninh 2019. X là axit cacboxylic no, đơn chức, Y là axit cacboxylic

không no, đơn chức có một liên kết C=C và có đồng phân hình học và Z là este hai chức tạo thành từ X, Y và một ancol no (tất cả đều mạch hở, thuần chức) Đốt cháy hoàn toàn 7,14 gam E chứa X, Y, Z thu được 4,32 gam H2O Mặt khác 7,14 gam E có thể phản ứng tối đa với dung dịch

chứa 0,09 mol NaOH, sản phẩm sau phản ứng có chứa 9,39 gam hỗn hợp các chất hữu cơ

Cho các phát biểu liên quan đến bài toàn gồm:

(1) Phần trăm khối lượng của Z trong E là 18,07%

(2) Số mol của X trong E là 0,02 mol

(3) Khối lượng của Y trong E là 5,16 gam

(4) Phân tử Z có 12 nguyên tử H

Câu 15 - Sở GD&ĐT Hải Phòng - 2019: Hỗn hợp E gồm hai axit cacboxylic no, đơn chức, mạch hở X, Y (MX < MY); ancol no, ba chức, mạch hở Z và trieste T tạo bởi hai axit và ancol trên Cho 24 gam E tác dụng vừa đủ với dung dịch chứa 0,35 mol KOH, cô cạn dung dịch sau phản ứng còn lại m gam muối khan Mặt khác, đốt cháy hoàn toàn 24 gam E trên bằng lượng vừa

đủ khí O2, thu được 0,75 mol CO2 và 0,7 mol H2O Nhận xét nào sau đây là sai?

A Khối lượng của hai axit cacboxylic có trong 12 gam E là 8,75 gam.

B Số mol este T trong 24 gam E là 0,05 mol.

C Giá trị của m là 30,8.

D Phần trăm khối lượng của nguyên tố H trong X là 4,35%.

Câu 16 - Sở GD&ĐT Đà Nẵng - 2019: Hỗn hợp T gồm ba este đơn chức X, Y, Z (MX < MY <

MZ, Y hơn X một nguyên tử C, Y chiếm 20% số mol trong T) Hóa hơi 14,28 gam T thu được thể

tích đúng bằng thể tích của 6,4 gam O2 trong cùng điều kiện Mặt khác 14,28 gam T tác dụng vừa

đủ với 220 ml dung dịch NaOH 1M thu được dung dịch Q chứa bốn muối Cô cạn Q thu được hỗn hợp muối khan R Phần trăm khối lượng muối của cacboxylic có phân tử khối lớn nhất trong

R là

A 19,34% B 11,79% C 16,79% D 10,85%.

Câu 17 - Chuyên Trần Phú - Hải Phòng - 2019. X là este đơn chức; Y là este hai chức (X, Y đều mạch hở) Đốt cháy 21,2 gam hỗn hợp E chứa X, Y thu được x mol CO2 và y mol H2O với

Mặt khác, đun nóng 21,2 gam E cần dùng 240 ml dung dịch KOH 1M thu được một muối duy nhất và hỗn hợp F chứa 2 ancol đều no Dẫn toàn bộ F qua bình đựng Na dư thấy khối lượng bình tăng 8,48 gam Số nguyên tử H (hiđro) có trong một phân tử este Y là

Câu 18 - Chuyên Nguyễn Quang Diêu - Đồng Tháp : Hỗn hợp M gồm 3 este đơn chức X, Y, Z (X và Y là đồng phân của nhau, mạch hở) Đốt cháy hoàn toàn 5,3 gam M thu được 6,272 lít

CO2 (đktc) và 3,06 gam H2O Mặt khác, khi cho 5,3 gam M tác dụng với dung dịch NaOH dư thì thấy khối lượng NaOH phản ứng hết 2,8 gam, thu được ancol T, chất tan hữu cơ no Q cho phản ứng tráng gương và m gam hỗn hợp 2 muối Giá trị của m gần nhất với giá trị nào sau đây?

Câu 19 - Chuyên Hà Tĩnh - 2019: Hỗn hợp X gồm một axit cacboxylic hai chức, no, mạch hở,

hai ancol no đơn chức kế tiếp nhau trong dãy đồng đẳng và một đieste tạo bởi axit và 2 ancol đó

Đốt cháy hoàn toàn 4,84 gam X thu được 7,26 gam CO2 và 2,70 gam H2O Mặt khác, đun nóng

4,84 gam X trên với 80 ml dung dịch NaOH 1M, sau khi phản ứng xảy ra hoàn toàn thêm vừa đủ

10 ml dung dịch HCl 1M để trung hòa lượng NaOH dư thu được dung dịch Y Cô cạn dung dịch

Y thu được m gam muối khan, đồng thời thu được 896 ml hỗn hợp ancol (ở đktc) có tỉ khối hơi

so với H2 là 19,5 Giá trị của m gần nhất với số nào sau đây?

Câu 20 - Cụm 8 trường chuyên - Lần 2 - 2019. Cho hỗn hợp E chứa 3 este X, Y, Z (Mx < MY <

MZ < 146) đều mạch hở và không phân nhánh Đun nóng 36,24 gam E cần dùng 500ml dung

dịch NaOH 1M, dung dịch sau phản ứng đem cô cạn thu được hỗn hợp gồm 2 ancol đều no,

thuộc cùng một dãy đồng đẳng, kế tiếp và phần rắn F Lấy toàn bộ lượng F đun với vôi tôi xút

thu được 1 khí duy nhất có thể tích 8,96 ở đktc Đốt cháy hoàn toàn hỗn hợp 2 ancol trên cần

dùng 18,816 lít ở đktc khí O2 Các phản ứng xảy ra hoàn toàn Phần trăm khối lượng của X trong

E gần nhất với giá trị nào sau đây?

Câu 21 - ĐH Hồng Đức - 2019: Hỗn hợp E gồm este X đơn chức và axit cacboxylic Y hai chức (đều mạch hở, không no có một liên kết đôi C=C trong phân tử) Đốt cháy hoàn toàn m gam E

thu được 18,92 gam khí CO2 và 5,76 gam nước Mặt khác, thủy phân hoàn toàn 46,6 gam E bằng

200 gam dung dịch NaOH 12% rồi cô cạn dung dịch thu được phần hơi Z có chứa chất hữu cơ T Dẫn toàn bộ Z vào bình đựng Na, sau phản ứng khối lượng bình tăng 188,85 gam đồng thời thoát

ra 6,16 lít khí H2 (đktc) Biết tỉ khối của T so với O2 là 1 Phần trăm khối lượng của Y trong hỗn hợp E là

Câu 22 - Đặng Thúc Hứa - Nghệ An - 2019. X, Y là 2 axit cacboxylic đều mạch hở, đơn chức, hơn kém nhau một nguyên tử C trong phân tử; Z là ancol no, 2 chức, mạch hở; T là este mạch hở tạo bởi X, Y, Z Đốt cháy hoàn toàn 45,72 gam hỗn hợp E chứa X, Y, Z, T cần dùng vừa đủ 2,41

mol O2 thu được 27,36 gam H2O Hiđro hóa hoàn toàn 45,72 gam E cần dùng 0,65 mol H2 (xt Ni,

to) thu được hỗn hợp F Đun nóng F với 400 ml dung dịch NaOH 1M (vừa đủ); cô cạn dung dịch

sau phản ứng thu được 41,90 gam muối khan Các phản ứng xảy ra hoàn toàn, phần trăm khối

lượng của T trong E có giá trị gần nhất với giá trị nào sau đây?

Câu 23 - Đề sở Hà Nội 2019. Axit hữu cơ đơn chức X mạch hở phân tử có một liên kết đôi C=C và có đồng phân hình học Hai ancol Y, Z là đồng đẳng kế tiếp (MY < MZ) Đốt cháy hoàn

toàn 0,26 mol hỗn hợp E gồm X, Y, Z cần 13,44 lít O2 (đktc) thu được 10,304 lít CO2 (đktc) và 10,8 gam H2O Phần trăm khối lượng của Z trong hỗn hợp E là

Câu 24 - Chuyên Nguyễn Trãi - Hải Dương - Lần 1 - 2019: X, Y, Z là 3 este mạch hở (trong đó

X, Y đơn chức, Z hai chức) Đun nóng 28,92 gam hỗn hợp E chứa X, Y, Z với dung dịch NaOH

vừa đủ thu được hỗn hợp F gồm 2 muối có tỉ lệ mol là 1 : 1 và hỗn hợp 2 ancol no, có có cùng số

nguyên tử cacbon Dẫn toàn bộ 2 ancol này qua bình đựng Na dư, thấy khối lượng bình tăng

12,15 gam Đốt cháy toàn bộ F thu được CO2; 10,53 gam H2O và 20,67 gam Na2CO3 Phần trăm

khối lượng của este có khối lượng lớn nhất trong E là

A 53,96% B 35,92% C. 36,56% D. 90,87%

Câu 25 - Thăng Long - HN - Lần 1 - 2019 X, Y, Z là 3 este đều đơn chức mạch hở (trong đó X,

Y là este no, MY = MX + 14, Z không no chứa một liên kết C=C) Đốt cháy hoàn toàn 14,64 gam hỗn hợp E chứa X, Y, Z cần dùng 0,76 mol O2 Mặt khác đun nóng 14,64 gam E với dung dịch NaOH vừa đủ thu được ancol T duy nhất và hỗn hợp muối Dẫn toàn bộ T đi qua bình đựng Na

dư thấy khối lượng bình tăng 8,1 gam; đồng thời thu được 2,016 lít khí H2 Tỷ lê mol các muối có khối lượng phân tử tăng dần là:

A 6 : 1 : 2 B. 9 : 5 : 4 C. 5 : 2 : 2 D. 4 : 3 : 2

HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT THEO PHƯƠNG PHÁP ĐỒNG ĐẲNG HÓA

Câu 1 (đề thi thử lần 1 sở Yên Bái năm 2019) Chọn D.

Quy hỗn hợp 13,12 gam E thành

Muối thu được gồm CH3COOK (0,15 mol) và CH2=CHCOOK (0,05 mol)  a : b = 2,67

Câu 2 (đề thi thử lần 1 sở Hải Phòng năm 2019) Chọn C.

Quy hỗn hợp 12,38gam E thành

Câu 3 (đề thi thử lần 1 sở Bắc Ninh năm 2019) Chọn C.

Quy 7,14 gam E thành

Áp dụng bảo toàn khối lượng cho phản ứng của E với NaOH ta có:

(1) Đúng, Phần trăm khối lượng của Z (C3H5COO-C3H6-OOCH) trong E là 18,07%

(2) Sai, Số mol của X trong E là 0,015 mol

(3) Đúng, Khối lượng của Y (C4H6O2) trong E là 5,16 gam

(4) Đúng, Phân tử Z có 12 nguyên tử H

(5) Đúng, X (HCOOH) có phản ứng tráng bạc

Câu 4:

Quy đổi hỗn hợp X thành

(tham gia xà phòng hóa)

Ta có 0,06 mol CH2 sẽ có trong (COOH)2 là 0,04 mol và 0,02 mol có trong ancol

mmuối =

Đáp án A

Câu 5:

Bảo toàn O

2 muối là HCOONa (0,3 mol) và C2H3COONa (0,1 mol)

TH1: Quy E thành

Đáp án C

Câu 6

Quy mỗi phần trong E thành

Vậy nhóm CH2 sẽ có 0,02 mol trong axit

Xét phần 3 ta có:

BTKL ta có: mmuối =

Chọn B

Câu 7

Quy 26,6 gam E thành

Số nhóm CH2 đi vào Y và Z lần lượt là m, n

13,3 gam E tác dụng được với (0,125 + 0,025.3 = 0,2 mol NaOH) (dư) = 0,2 mol

Vậy mchất rắn = mHCOONa (0,2 mol) +

Chọn B

Câu 8

Quy M thành

TH1: Nhóm CH2 không có trong ancol

Vậy 2 axit là HCOOH; CH3COOH; este là

(có trong axit CH3COOH) = 0,035 – 0,01 = 0,025 (loại vì naxit = 0,02 mol)

TH2: CH2 có trong ancol là 0,02 mol vậy axit là CH3COOH (0,005 mol) (do có 1 nhóm CH2 đi vào axit) và HCOOH (0,015 mol)

Vậy M chứa

Chọn D

Câu 9

nên F phản ứng với NaOH ta thu được các muối no, đơn chức và ancol no

Axit trong E cũng có n = 4,4 nên 2 axit là:

(cộng vào axit)

(cộng vào ancol)

Nếu ancol có 1 nối đôi thì

Do

T là

Chọn A

Câu 10

Áp dụng bảo toàn khối lượng ta có:

Gọi u, v lần lượt là số mol của este đơn chức và este 2 chức