Câu 1. Tại sao kinh tế chính trị MácLenin phân tích phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa? Nghiên cứu phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa của Mác bắt đầu từ phân tích hàng hóa? (tức là tại sao nghiên cứu phương thức tư bản chủ nghĩa lại nghiên cứu phương thức hàng hóa).Tại vì xã hội tư bản chứa nhiều mâu thuẫn mà bản thân nó không thể giải quyết được. Trong xã hội tư bản các mối quan hệ kinh tế được biểu hiện rõ nét. Từ phương thức sản xuất tư bản Mác tin ra một loạt các phạm trù, quy luật kinh tế. Biểu hiện rõ nét nhất:
Trang 1Câu 1 Tại sao kinh tế chính trị Mác-Lenin phân tích phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa? Nghiên cứu phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa của Mác bắt đầu từ phân tích hàng hóa? (tức là tại sao nghiên cứu phương thức tư bản chủ nghĩa lại nghiên cứu phương thức hàng hóa).
Tại vì xã hội tư bản chứa nhiều mâu thuẫn mà bản thân nó không thể giảiquyết được Trong xã hội tư bản các mối quan hệ kinh tế được biểu hiện rõ nét
Từ phương thức sản xuất tư bản Mác tin ra một loạt các phạm trù, quy luật kinh
tế Biểu hiện rõ nét nhất:
Kinh tế chính trị Mác-Lê nin tập trung nghiên cứu, mổ xẻ các quan hệkinh tế trong lòng xã hội tư bản và nghiên cứu sâu về các quy luật của nền sảnxuất này, cụ thể là:
Đề cập về hàng hóa, sản xuất hàng hóa và các quy luật kinh tế của sảnxuất hàng hóa (trong chủ nghĩa Tư bản)
Tập trung mổ xẻ quy luật kinh tế cơ bản của chủ nghĩa tư bản mà cốt lõi
là việc sản xuất giá trị thặng dư
Phân tích sự vận động của tư bản cá biệt và tái sản xuất tư bản xã hộiXem xét các hình thái tư bản và các hình thức biểu hiện của giá trị thặng dưNghiên cứu về chủ nghĩa tư bản độc quyền và chủ nghĩa tư bản độc quyềnnhà nước (phần này do Lenin có công đóng góp rất lớn)
Từ những nội dung cơ bản mà Mác và Ăng-ghen đã xây dựng nên một hệthống những phạm trù có liên quan một cách đồ sộ như: tái sản xuất xã hội,phương thức sản xuất, quan hệ sản xuất, tư bản lưu động…
Các Marx và Ăng ghen đã đầu tư công sức tập trung nghiên cứu các quyluật kinh tế của chủ nghĩa Tư bản và có những phát hiện quan trọng làm nềntảng cho lý luận khoa học của hai ông
Mâu thuẫn giữa thuộc tính giá trị và giá trị sử dung của hàng hóa là hànghóa không đồng nhất về chất nhưng lại đồng nhất về chất Giá trị và giá trị sửdụng cùng tồn tại trong bản thân hàng hóa nhưng lại tách rời về mặt không gian
và thời gian Cụ thể là
Trang 2Nếu xét ở góc độ là giá trị sử dụng thì các hàng hóa không đồng nhất vềchất Nhưng ngược lại, với tư cách là giá trị thì các hàng hóa lại đồng nhất vềchất, đều là sự kết tinh của lao động tức đều là sự kết tinh của lao động, hay làlao động đã được vật hoá.
Tuy giá trị sử dụng và giá trị cùng tồn tại trong một hàng hóa, nhưng quátrình thực hiện chúng lại tách rời nhau về cả mặt không gian và thời gian: giátrị được thực hiện trước trong lĩnh vực lưu thông, còn giá trị sử dụng được thựchiện sau trong lĩnh vực tiêu dùng
Và từ phát hiện này, Các Mác tiếp tục có phát hiện quan trọng thứ hai cóliên quan
Như vậy, khi nghiên cứu phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa của Mácbắt đầu từ phân tích hàng hóa vì:
- Hàng hóa là hình thái biểu hiện phổ biến nhất của của cải trong xã hội tư bản
- Hàng hóa là hình thái nguyên tố của của cải, là tế bào kinh tế trong đóchứa đựng mọi mầm mống mâu thuẫn của PTSX TBCN
- Phân tích hàng hóa nghĩa là phân tích giá trị Phân tích cái cơ sở của tất
cả các phạm trù chính trị học kinh tế của PTSX TBCN Nếu không có sự phântích này sẽ không thể hiểu được phạm trù giá trị thặng dư và các phạm trù kháccủa CNTB
Câu 2 Phân tích hàng hóa mối liên hệ giũa hàng hóa, giá trị trao đổi, giá cả và tiền tệ.
Bốn khái niệm (giá trị, giá trị sử dụng, giá trị trao đổi và giá cả) đã có mộtquá trình lịch sử lâu dài trong kinh tế học và triết học, nghĩa của các khái niệmnày cũng được phát triển mở rộng ra Bất kỳ hàng hoá nào đều có giá trị và giátrị sử dụng Nếu hàng hóa này được trao đổi ở thị trường thì nó được thêm vàogiá trị trao đổi và thường được biểu hiện bằng một lượng tiền nhất định gọi làgiá hay giá cả của hàng hóa đó
Trang 31 Giá trị của hàng hoá là một thuộc tính của hàng hoá, đó chính là laođộng hao phí của người sản xuất để sản xuất ra nó đã được kết tinh vào tronghàng hoá.
- Giá trị của hàng hoá là giá trị lượng lao động tiêu hao để sản xuất rahàng hoá đó và tính bằng thời gian lao động XH cần thiết
- Thời gian lao động XH cần thiết là thời gian lao động XH trung bình đểsản xuất ra hàng hoá Thời gian lao động XH cần thiết có thể thay đổi
- Có ba nhân tố cơ bản ảnh hưởng tới lượng giá trị của hàng hoá:
+ Thứ nhất, đó là năng suất lao động
+ Thứ hai, đó là cường độ lao động
+ Thứ ba là mức độ phức tạp của lao động
2 Giá trị sử dụng của một vật phẩm là tính chất có ích, công dụng của vậtthể đó có thể thoả mãn một nhu cầu nào đó cho việc sản xuất hoặc cho sự tiêudùng cá nhân Giá trị sử dụng được quyết định bởi những thuộc tính tự nhiên vànhững thuộc tính mà con người hoạt động tạo ra cho nó
3 Giá trị trao đổi là một quan hệ về số lượng, là tỉ lệ theo đó một giá trị
sử dụng loại hàng hoá này được trao đổi với một giá trị sử dụng khác, trên một
cơ sở chung, cái chung đó là lao động (thời gian lao động và công sức lao động)được chứa đựng trong hàng hoá, đó chính là cơ sở giá trị của hàng hoá
Định lượng giá trị: Tỷ lệ trao đổi tùy thuộc rất nhiều yếu tố:lao động hao phí
của người sản xuất ,vị thế, độ bức xúc nhu cầu,thói quen tâm lý, quy định xã hội ,
vì thế tỷ lệ trao đổi sẽ là ngẫu nhiên nhưng mang tính ổn định nhất định
4 Giá cả là biểu hiện bằng tiền của giá trị trao đổi của hàng hoá Về nghĩarộng đó là số tiền phải trả cho một hàng hoá, một dịch vụ, hay một tài sản nào đó
Mối liên hệ giũa hàng hóa, giá trị trao đổi, giá cả và tiền tệ.
Giữa hai thuộc tính của hàng hóa luôn có mối quan hệ ràng buộc lẫn nhau.Trong đó, giá trị là nội dung, là cơ sở của giá trị trao đổi; còn giá trị trao đổi làhình thức biểu hiện của giá trị ra bên ngoài Khi trao đổi sản phẩm cho nhau,những người sản xuất ngầm so sánh lao động ẩn giấu trong hàng hoá với nhau
Trang 4Thực chất của quan hệ trao đổi là người ta trao đổi lượng lao động hao phí củamình chứa đựng trong các hàng hoá Vì vậy, giá trị là biểu hiện quan hệ xã hộigiữa những người sản xuất hàng hoá Giá trị là một phạm trù lịch sử, gắn liềnvới nền sản xuất hàng hoá Nếu giá trị sử dụng là thuộc tính tự nhiên thì giá trị làthuộc tính xã hội của hàng hoá.
Như vậy, hàng hoá là sự thống nhất của hai thuộc tính giá trị sử dụng vàgiá trị, nhưng là sự thống nhất của hai mặt đối lập Đối với người sản xuất hànghoá, họ tạo ra giá trị sử dụng, nhưng mục đích của họ không phải là giá trị sửdụng mà là giá trị, họ quan tâm đến giá trị sử dụng là để đạt được mục đích giátrị mà thôi Ngược lại, đối với người mua, cái mà họ quan tâm là giá trị sử dụng
để thoả mãn nhu cầu tiêu dùng của mình Nhưng, muốn có giá trị sử dụng thìphải trả giá trị cho người sản xuất ra nó Như vậy, trước khi thực hiện giá trị sửdụng phải thực hiện giá trị của nó Nếu không thực hiện được giá trị, sẽ khôngthực hiện được giá trị sử dụng
Theo quy luật giá trị, sản xuất và trao đổi hàng hoá phải dựa trên cơ sởhao phí lao động xã hội cần thiết Trong kinh tế hàng hoá, mỗi người sản xuất tựquyết định hao phí lao động cá biệt của mình, nhưng giá trị của hàng hoá khôngphải được quyết định bởi hao phí lao động cá biệt của từng người sản xuất hànghoá, mà bởi hao phí lao động xã hội cần thiết Vì vậy, muốn bán được hàng hoá,
bù đắp được chi phí và có lãi, người sản xuất phải điều chỉnh làm cho hao phílao động cá biệt của mình phù hợp với mức chi phí mà xã hội chấp nhận được.Trao đổi hàng hoá cũng phải dựa trên cơ sở hao phí lao động xã hội cần thiết, cónghĩa là trao đổi theo nguyên tắc ngang giá
Sự vận động của quy luật giá trị thông qua sự vận động của giá cả hànghoá Vì giá trị là cơ sở của giá cả, nên trước hết giá cả phụ thuộc vào giá trị.Hàng hoá nào nhiều giá trị thì giá cả của nó sẽ cao và ngược lại Trên thị trường,ngoài giá trị, giá cả còn phụ thuộc vào các nhân tố: cạnh tranh, cung cầu, sứcmua của đồng tiền Sự tác động của các nhân tố này làm cho giá cả hàng hoátrên thị trường tách rời với giá trị và lên xuống xoay quanh trục giá trị của nó
Trang 5Sự vận động giá cả thị trường của hàng hoá xoay quanh trục giá trị của nó chính
là cơ chế hoạt động của quy luật giá trị Thông qua sự vận động của giá cả thịtrường mà quy luật giá trị phát huy tác dụng
Giá cả của hàng hoá nói chung là đại lượng thay đổi xoay quanh giá trị.Khi cung và cầu của một hay một loại hàng hóa về cơ bản ăn khớp với nhau thìgiá cả phản ánh và phù hợp với giá trị của hàng hoá đó Giá cả sẽ cao hơn giá trịcủa hàng hoá nếu số lượng cung thấp hơn cầu Giá cả sẽ thấp hơn giá trị củahàng hoá nếu số lượng cung cao hơn cầu
Giá cả của một mặt hàng phụ thuộc vào: Giá trị của bản thân hàng hoá
đó, tức là số thời gian và công sức lao động làm ra nó Giá trị của đồng tiền và
quan hệ cung và cầu về hàng hoá
Tiền là hình thức biểu hiện giá trị của hàng hoá, nó phục vụ cho sự vậnđộng của hàng hoá Lưu thông hàng hoá và lưu thông tiền tệ là hai mặt của quátrình thống nhất với nhau Lưu thông tiền tệ xuất hiện và dựa trên cơ sở của lưuthông hàng hoá Ở mỗi thời kỳ nhất định, lưu thông hàng hoá bao giờ cũng đòihỏi một lượng tiền cần thiết cho sự lưu thông Số lượng tiền này được xác địnhbởi quy luật chung của lưu thông tiền tệ
Câu 3 Phân tích mặt chất và mặt lượng của giá trị hàng hóa Tại sao giá trị hàng hóa là lao động xã hội của người sản xuất hàng hóa mà không phải của lao động tư nhân?
Phân tích mặt chất và mặt lượng của giá trị hàng hóa
Giá trị hàng hóa được xét cả về mặt chất và mặt lượng:
Chất giá trị hàng hóa là lao động trừu tượng của người sản xuất hàng hóakết tinh trong hàng hóa Vậy, lượng giá trị của hàng hóa là lượng lao động haophí để sản xuất ra hàng hóa đó quyểt định
Thước đo lượng giá trị của hàng hóa
Đo lượng lao động hao phí để tạo ra hàng hóa bằng thước đo thời giannhư: một giờ lao động, một ngày lao động, v.v Do đó, lượng giá trị của hànghóa cũng do thời gian lao động quyết định Trong thực tế, một loại hàng hóa đưa
Trang 6ra thị trường là do rất nhiều người sản xuất ra, nhưng mỗi người sản xuất dođiều kiện sản xuất, trình độ tay nghề là không giống nhau, nên thời gian laođộng cá biệt để sản xuất ra hàng hóa của họ khác nhau Thời gian lao động cábiệt quyết định lượng giá trị cả biệt của hàng hóa mà từng người sản xuất ra.Vậy phải chăng lao động cá biệt nào càng lười biếng, vụng về, phải dùng nhiềuthời gian hơn để làm ra hàng hóa, thì hàng hóa đó càng có nhiều giá trị?
C.Mác viết: "Chỉ có lượng lao động xã hội cần thiết, hay thời gian laođộng xã hội cần thiết để sản xuất ra một giá trị sử dụng, mới quyết định đạilượng giá trị của giá trị sử dụng ấy"
Như vậy, thước đo lượng giá trị của hàng hóa được tính bằng thời gian laođộng xã hội cần thiết
Thời gian lao động xã hội cần thiết là thời gian cần thiết để sản xuất ramột hàng hóa trong điều kiện bình thường của xã hội, tức là với một trình độ kỹthuật trung bình, trình độ khéo léo trung bình và cường độ lao động trung bình
so với hoàn cảnh xã hội nhất định.
Trong một xã hội có hàng triệu người sản xuất hàng hóa, với thời gian laođộng cá biệt hết sức khác biệt nhau, thì thông thường thời gian lao động xã hộicần thiết gần sát với thời gian lao động cá biệt của những người sản xuất vàcung cấp đại bộ phận một loại hàng hóa nào đó trên thị trường
Tại sao giá trị hàng hóa là lao động xã hội của người sản xuất hàng hóa
mà không phải của lao động tư nhân?
Giá trị hàng hoá là lao động xã hội của người sản xuất kết tinh trong hanghoá chứ không phải là của lao động tư nhân
Bởi vì nó xuất phát từ các yếu tố cấu thành giá trị hàng hoá
Giá trị trao đổi là hình thức biểu hiện của giá trị
Giá trị là nội dung, là cơ sở của giá trị trao đổi
Lượng giá trị của hàng hóa là lượng lao động của người s/x hàng hóa kếttinh trong hàng hóa , được đo bằng thời gian lao động sống và quá khứ
Trang 7Lượng giá trị đặc biệt của từng người sản xuất là lượng lao động hao phí
cá biệt của từng người sản xuất hàng hóa được đo bằng thời gian lao động cábiệt Thời gian đó của từng người khác nhau do tay nghề kĩ thuật khác nhau
Khi trao đổi hang hóa trên thị trường không căn cứ vào giá trị cá biệt củahang hóa vì nếu như vậy người sản xuất ra hang hóa có lượng giá trị cao sẽ cólợi cho nên người ta căn cứ vào lượng giá trị XH của hang hóa.Khi đề cập đếnlượng giá trị hang hóa là đề cập đến lượng giá trị hang hóa XH
Lương giá trị của hang hóa là thời gian lao động XH cần thiết để ra hang hóa.Lượng thời gian sản lao động XH của hang hóa là khoảng thời gian cầnthiết để sản xuất ra hang hóa trong điều kiện sản xuất trung bình của XH,tức làtrình độ KT trung bình , trình độ lành nghề trung bình và cường độ làm lao độngtrung bình trong thực tế thời gian lao động XH cần thiết là thời gian lao động cábiệt của những người XH hang hóa cung cấp tuyệt đại bộ phận hang hóa ra thịtrường
Câu 4 Mặt chất và lượng của hàng hóa có quan hệ gì với hai thuộc tính của hàng hóa ? Phân tích mối quan hệ giữa tính chất hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa với hai thuộc tính của hàng hóa.
Mặt chất và lượng của hàng hóa có quan hệ gì với hai thuộc tính của hàng hóa ?
- Khái niệm hàng hoá Hàng hoá là sản phẩm của lao động, nó có thể thoả mãnnhững nhu cầu nhất định nào đó của con ngưòi thông qua trao đổi, mua bán
- Hai thuộc tính của hàng hóa: giá trị sử dụng và giá trị
Mối quan hệ giữa hai thuộc tính của hàng hóa
+ Hàng hoá là sự thống nhất của hai thuộc tính giá trị sử dụng và giá trị.Hai thuộc tính trên đều do cùng một lao động sản xuất ra hàng hóa
+ Hai thuộc tính của hàng hóa là sự thống nhất của các mặt đối lập Sự đốilập và mâu thuẫn giữa giá trị sử dụng và giá trị thể hiện ở chỗ: người làm rahàng hóa đem bán chỉ quan tâm đến giá trị hàng hóa do mình làm ra, nếu họ cóchú ý đến giá trị sử dụng cũng chính là để có được giá trị Ngược lại, người muahàng hóa lại chỉ chú ý đến giá trị sử dụng của hàng hóa, nhưng muốn tiêu dùng
Trang 8giá trị sử dụng đó người mua phải trả giá trị của nó cho người bán Nghĩa là quátrình thực hiện giá trị tách rời quá trình thực hiện giá trị sử dụng: giá trị đượcthực hiện trước, sau đó giá trị sử dụng mới được thực hiện.
Vì vậy, nếu hàng hóa có chất và lượng tốt thì giá trị sử dụng và giá trịđược nâng lên Ngược lại, nếu hàng hóa có chất và lượng kếm thì giá trị sử dụng
và giá trị không cao
Phân tích mối quan hệ giữa tính chất hai mặt của lao động sản xuất hànghóa với hai thuộc tính của hàng hóa
Hàng hóa có hai thuộc tính là giá trị sử dụng và giá trị Hai thuộc tính đó dotính chất hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa quyết định Chính tính hai mặtcủa lao động sản xuất hàng hoá quyết định tính hai mặt của bản thần hàng hoá
C Mác là người đầu tiên đã phát hiện ra tính chất hai mặt của lao độngsản xuất hàng hoá Đó là lao động cụ thể và lao động trừu tượng Đây khôngphải là hai thứ lao động khác nhau mà chỉ là lao động của người sản xuất hànghoá, nhưng lao động đó mang tính hai mặt: vừa là lao động cụ thể, vừa là laođộng trừu tượng
- Lao động cụ thể
Lao động cụ thể là lao động có ích dưới một hình thức cụ thể của nhữngnghề nghiệp chuyên môn nhất định Mỗi lao động cụ thể có mục đích riêng, đốitượng riêng, phương tiện riêng, phương pháp riêng, và kết quả riêng
Đặc trưng của lao động cụ thể:
Mỗi lao động cụ thể tạo ra một loại giá trị sử dụng nhất định Lao động cụthể càng nhiều loại thì càng tạo ra nhiều loại giá trị sử dụng khác nhau
Các lao động cụ thể hợp thành hệ thống phân công lao động xã hội Cùngvới sự phát triển của khoa học - kỹ thuật, các hình thức lao động cụ thể ngàycàng đa dạng, phong phú, nó phản ánh trình độ phát triển của phân công laođộng xã hội
Lao động cụ thể tạo ra giá trị sử dụng của hàng hóa Giá trị sử dụng làphạm trù vĩnh viễn, vì vậy lao động cụ thể cũng là phạm trù vĩnh viễn tồn tại
Trang 9gắn liền vối vật phẩm, nó là một điều kiện không thể thiếu trong bất kỳ hình tháikinh tế - xã hội nào.
* Các hình thức phong phú và đa dạng của lao động cụ thể phụ thuộc vàotrình độ phát triển và sự áp dụng khoa học - công nghệ vào sản xuất, đồng thờicũng là tấm gương phản chiếu trình độ phát triển kinh tế và khoa học - côngnghệ ở mỗi thời đại
* Lao động cụ thể không phải là nguồn gốc duy nhất của giá trị sử dụng
do nó sản giờ cũng do hai nhân tố hợp thành: vật chất và lao động Lao động cụthể của con người chỉ thay đổi hình thức tồn tại của các vật chất, làm cho nóthích hợp với nhu cầu của con người
- Lao động trừu tượng
Lao động của người sản xuất hàng hoá, nếu coi đó là sự hao phí óc, sứcthần kinh của sức cơ bắp nói chung của con người, chứ không kể đến hình thức
cụ thể của nó như thế nào, thì gọi là lao động trừu tượng
+ Đặc trưng của lao động trừu tượng:
* Lao động trừu tượng tạo ra giá trị hàng hóa, làm cơ sở cho sự ngangbằng trao đổi
* Giá trị của hàng hóa là một phạm trù lịch sử, do đó lao động trừu tượngtạo ra giá trị hàng hóa cũng là một phạm trù lịch sử, chỉ tồn tại trong nền sảnxuất hàng hóa
Chú ý: Tính chất hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa có quan hệ vớitính chất tư nhân và tính chất xã hội của lao động sản xuất hàng hóa Tính chất
tư nhân và tính chất xã hội của lao động sản xuất hàng hóa có mâu thuẫn vớinhau, đó là mâu thuẫn cơ bản của sản xuất hàng hóa giản đơn biểu hiện ở chỗsản phẩm của người sản xuất hàng hóa riêng biệt có thể không ăn khớp hoặckhông phù hợp với nhu cầu của xã hội hoặc hao phí lao động cá biệt của ngưòisản xuất hàng hoá có thể cao hơn hay thấp hơn hao phí lao động mà xã hội cóthể chấp nhận Chính vì những mâu thuẫn đó mà sản xuất hàng hoá vừa vậnđộng phát triển, lại vừa tiềm ẩn khả năng khủng hoảng “sản xuất thừa”
Trang 10Câu 5 Tại sao lượng giá trị hàng hóa được đo bằng thời gian lao động xã hội cần thiết ? Phân tích những nhân tố ảnh hưởng đến lượng giá trị của hàng hóa Để nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa trên thị trường, người sản xuất hàng hóa cần làm gì?
Tại sao lượng giá trị hàng hóa được đo bằng thời gian lao động xã hội cần thiết?Xét về mặt chất, giá trị hàng hóa là do lao động trừu tượng của người sảnxuất hàng hóa kết tinh trong hàng hóa Xét về mặt lượng thì lượng giá trị củahàng hoá là do lượng lao động hao phí để sản xuất ra hàng hoá đó quyết định
Xét về mặt chất, giá trị hàng hóa là do lao động trừu tượng của người sảnxuất hàng hóa kết tinh trong hàng hóa
Xét về mặt lượng thì lượng giá trị của hàng hoá là do lượng lao động haophí để sản xuất ra hàng hoá đó quyết định
Muốn đo lượng lao động hao phí để tạo ra hàng hoá, người ta dùng thước
đo thời gian như: một giờ lao động một ngày, lao động, một tuần lao động V.V
Do đó, lượng giá trị của hàng hoá cũng do thời gian lao động quyết định
Trong thực tế, một loại hàng hoá đưa ra thị trường là đo rất nhiều ngườisản xuất ra, nhưng mỗi người sản xuất do điều kiện sản xuất, trình độ tay nghề làkhông giống nhau, nên thời gian lao động cá biệt để sản xuất ra hàng hoá của họkhác nhau Thời gian lao động cá biệt quyết định lượng giá trị cá biệt của hànghoá mà từng người sản xuất ra Vậy phải chăng lao động cá biệt nào càng lườibiếng, vụng về, phải dùng nhiều thời gian hơn để làm ra hàng hóa, thì hàng hóa
đó càng có nhiểu giá trị? Hoàn toàn không phải như vậy, trong thực tế đó chỉ lànhững hao phí lao động cá biệt của những người sản xuất hàng hóa Giá trị hànghóa không phải được xác định bằng hao phí lao động cá biệt mà được tính bằngthời gian lao động xã hội cần thiết
Thời gian lao động xã hội cần thiết là thời gian cần thiết để sản xuất ramột hàng hoá trong điều kiện binh thường của xã hội, tức là với một trinh độ kỹthuật trung bình, trình độ khéo léo trung bình và cường độ lao động trung bình
so với hoàn cảnh xã hội nhất định
Trang 11Trên thực tế, thông thường thời gian lao động xã hội cần thiết trùng hợpvới thời gian lao động cá biệt của những người sản xuất và cung cấp đại bộ phậnmột loại hàng hoá nào đó trên thị trường.
Phân tích những nhân tố ảnh hưởng đến lượng giá trị của hàng hóa
Ảnh hưởng của năng suất lao động tới lượng giá trị của hàng hóa: năngsuất lao động xã hội càng tăng, thời gian lao động xã hội cần thiết để sản xuất rahàng hoá càng giảm, lượng giá trị của một đơn vị sản phẩm càng ít Ngược lạinăng suất lao động xã hội càng giảm, thì thời gian lao động xã hội cần thiết đểsản xuất ra hàng hoá càng tăng và lượng giá trị của một đơn vị sản phẩm càngnhiều Lượng giá trị của một đơn vị hàng hoá tỷ lệ thuận với số lượng lao độngkết tinh và tỷ lệ nghịch với năng xuất lao động xã hội Như vậy, muốn giảm giátrị của mỗi đơn vị hàng hoá xuống, thì ta phải tăng năng suất lao lộng xã hội.Ảnh hưởng của cường độ lao động đến lượng giá trị hàng hóa: khi cường độ laođộng tăng lên, thì lượng lao động hao phí trong cùng một đơn vị thời gian cũngtăng lên và lượng sản phẩm được tạo ra cũng tăng lên tương ứng còn lượng giátrị của một đơn vị sản phẩm thì không đổi Xét về bản chất, tăng cường độ laođộng cũng giống như kéo dài thời gian lao động
Mức độ phức tạp của lao động
+ Mức độ phức tạp của lao động cũng ảnh hưởng nhất định đến lượng giátrị của hàng hoá Theo mức độ phức tạp của lao động có thể chia lao động thànhlao động giản đơn và lao động phức tạp
+ Lao động giản đơn là sự hao phí lao động một cách giản đơn mà bất kỳmột người bình thường nào có khả năng lao động cũng có thể thực hiện được.Lao động phức tạp là lao động đòi hỏi phải được đào tạo, huấn luyện thành laođộng lành nghề Trong cùng một đơn vị thời gian lao động như nhau, lao độngphức tạp tạo ra được nhiều giá trị hơn so với lao động giản đơn
+ Trong nền sản xuất hàng hóa, hoạt động trao đổi diễn ra liên tục, phức tạp
Để thuận tiện cho trao đổi, người ta lấy lao động giản đơn trung bình làm đơn vị traođổi và quy tất cả lao động phức tạp thành lao động giản đơn trung bình
Trang 12Như vậy, lượng giá trị của hàng hoá được đo bằng thời gian lao động xãhội cần thiết, giản đơn trung bình.
Để nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa trên thị trường, người sản xuấthàng hóa cần làm gì?
Nâng cao chất lượng sản phẩm
Cải tiến mẫu mã, hình thức sản phẩm
Câu 6 Nguồn gốc, các hình thức biểu hiện và mục đích nghiên cứu giá trị thặng dư của Mác.
Ngồn gốc:
Để trả lời cho câu hỏi: học thuyết giá trị thặng dư (GTTD) của C Mác cólỗi thời hay không, trước hết, cần nắm vững bản chất tư tưởng cốt lõi của họcthuyết GTTD
Học thuyết GTTD được hình thành trên cơ sở học thuyết giá trị - lao động
mà trực tiếp là việc phát hiện ra tính chất hai mặt của lao động sản xuất hànghóa Việc phát hiện ra tính chất hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa có ýnghĩa to lớn về mặt lý luận, nó đem đến cho lý thuyết giá trị - lao động một cơ
sở khoa học thực sự
Trước C Mác, ngay cả những nhà kinh tế học lỗi lạc của trường phái tưsản cổ điển, như A-đam Xmít và Đa-vít Ri-các-đô đã không giải thích nổi vì saocác nhà tư bản trao đổi hàng hóa đúng giá trị mà vẫn thu được GTTD C Mác đãkhắc phục được những nhầm lẫn, hạn chế của trường phái cổ điển và làm chohọc thuyết giá trị - lao động đạt tới sự hoàn bị Sử dụng phương pháp đặc thùtrong nghiên cứu kinh tế chính trị là trừu tượng hóa khoa học, C Mác đã táchGTTD ra khỏi những hình thái đặc thù của nó, xây dựng nên học thuyết GTTDcủa mình
Các nhà kinh tế trước C Mác thấy được lao động tạo ra giá trị, nhưngkhông tách ra được lao động nào (cụ thể hay trừu tượng) tạo ra giá trị C Máccho thấy, chỉ có lao động trừu tượng mới tạo ra giá trị của hàng hóa Nhờ pháthiện ra tính chất hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa cùng với một loạt