PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CHƯƠNG TRÌNH 134 TRONG GIAI ĐOẠN TIẾP THEO

Sự cần thiết phải kéo dài thời gian thực hiện Quyết định 134 đết hết năm 2008 Quyết định 134 là một chính sách đúng đắn, thể hiện sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với đời sống đồng b

PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CHƯƠNG TRÌNH

134 TRONG GIAI ĐOẠN TIẾP THEO (2007 -2008)

1 PHƯƠNG HƯỚNG THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH 134 GIAI ĐOẠN 2007– 2008.

1.1 Sự cần thiết phải kéo dài thời gian thực hiện Quyết định 134 đết hết năm 2008

Quyết định 134 là một chính sách đúng đắn, thể hiện sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với đời sống đồng bào các dân tộc thiểu số và là chính sách đầu tư trực tiếp tới hộ nghèo Với sự quan tâm chỉ đạo thực hiện của các cấp từ Trung ương tới địa phương, qua gần 2 năm thực hiện Quyết định 134 , đời sống cùa các

hộ đồng bào dân tộc thiểu số từng bước đã được nâng lên, nhất là về điều kiện nhà ở và nước sinh hoạt

Tuy nhiên trong quá trình thực hiện do những nguyên nhân chủ quan cũng như khách quan dẫn đến chương trình không thể hoàn thành đúng thời hạn (cơ bản hoàn thành các mục tiêu trong năm 2006) Do đó, để có thể hoàn thành các mục tiêu của chương trình, Chính phủ đã quyết định kéo dài thời gian thực hiện chương trình đến năm 2008

1.2 Phương hướng và mục tiêu thực hiện Quyết định 134 trong 2 năm

2007 – 2008

Việc thực hiện tốt các chính sách trong Quyết định 134 có ý nghĩa rất quan trọng nhằm giúp đồng bào có điều kiện sản xuất, đảm bảo ổn định đời sống, sớm thoát nghèo, đồng thời góp phần phát triển kinh tế, ổn định chính trị, trật tự

xã hội tại các vùng miền trong cả nước

Trong 2 năm tới, các Bộ, ngành và Ủy ban nhân dân các tỉnh thành phố có liên quan cần tiếp tục đẩy mạnh và nhanh tiến độ thực hiện Quyết định 134 trên

cơ sở đảm bảo đối tượng được thụ hưởng theo đúng các tiêu chí của các văn bản hướng dẫn và tính dân chủ công khai Các địa phương cần chủ động có những giải pháp cụ thể, phù hợp với tình hình thực tế của địa phương minh nhằm giải quyết những nhu cầu thiết yếu cho đồng bào dân tộc thiểu số nghèo Bên cạnh

đó, các cơ quan chức năng cũng cần tăng cường công tác tuyên truyền, vận động

sự đóng góp của cộng đồng, các tổ chức xã hội, động viên sức mạnh toàn xã hội thực hiện thắng lợi mục tiêu của Chương trình

Về mục tiêu thực hiện quyết định trong 2 năm tới:

 Trong 2 năm tới sẽ hoàn thành việc hỗ trợ nhà ở, nước sinh hoạt phân tán cho đồng bào dân tộc thiểu số nghèo

 Lồng ghép Chương trình 134 với các chương trình, chính sách khác trên địa bàn để hoàn thành việc xây dựng các công trình nước công cộng, đảm bảo nguồn nước sinh hoạt cho đồng bào dân tộc thiểu số

 Hoàn thành việc hỗ trợ đất sản xuất, đất ở cho đồng bào nghèo với các hình thức hỗ trợ phù hợp như: hỗ trợ trực tiếp bằng đất, hỗ trợ chăn nuôi, cây trồng, dậy nghề, xuất khẩu lao động…

Về khả năng bố trí nguồn vốn trong 2 năm tới: Theo đề án được rà soát phê duyệt, trong 2 năm 2007 và 2008, vốn ngân sách trung ương tiếp tục hỗ trợ các địa phương thực hiện quyết định 134 là1.578 tỷ đồng ( bình quân khoảng 790 tỷ đồng/năm ) Căn cứ vào khả năng cân đối ngân sách nhà nước hàng năm, mức đáp ứng nguồn vốn đầu tư cho việc thực hiện quyết định trong 2 năm 2007 –

2008 là có khả năng đảm bảo Kế hoạch 2007, Chính phủ đã trình Quốc hội bố trí nguồn vốn thực hiện Quyết định 134 là 800 tỷ đồng Nguồn vốn phân bổ cho các địa phương sẽ căn cứ theo các nguyên tắc sau:

 Căn cứ nhu cầu hỗ trợ theo đề án đã được phê duyệt và đã được rà soát lại theo công văn số Quyết định 134/UBDT-CSDT ngày 9/1/2006 của Ủy ban Dân tộc

 Ưu tiên bố trí đối với các địa phương đã thực hiện gần xong đề án và có tiến

độ thực hiện tốt, để hoàn thành chương trình sớm nhất

 Ưu tiên bố trí đối với các nội dung được thực hiện tốt như hỗ trợ nhà ở, nước sinh hoạt để có thể đẩy nhanh tiến độ hoàn thành các nội dung hỗ trợ này

 Tập trung bố trí cho các địa phương có tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số nghèo cần hỗ trợ cao, những địa phương còn khó khăn trong cân đối ngân sách

Trên cơ sở mức hỗ trợ của trung ương và nội dung đề án, các địa phương sẽ chủ động bố trí nguồn kinh phí đó cho các nhiệm vụ cụ thể của quyết định như hỗ trợ đất sản xuất, đất ở, nhà ở, nước sinh hoạt

2 MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHO VIỆC THỰC HIỆN CÁC MỤC TIÊU CỦA CHƯƠNG TRÌNH 134 TRONG GIAI ĐOẠN 2007 – 2008

2.1.Tổ chức thực hiện chương trình.

2.1.1 Kiến nghị đối với các Bộ, ngành Trung ương và chính phủ

Các bộ ngành trung ương cần sớm bổ sung một số cơ chế chính sách hỗ trợ phù hợp vói điều kiện miền núi như:

- Chính sách ưu đãi cho các cán bộ tăng cường về cơ sở ở những vùng sâu, vùng

xa và vùng dân tộc ít người

- Các chính sách thay thế chính sách hỗ trợ đất sản xuất cho đồng bào dân tộc thiểu số nghèo thuộc đối tượng 134 đối với các địa phương không còn quỹ đất sản xuất nông, lâm nghiệp

Các Bộ ngành Trung ương cần rà soát lại các chính sách hướng dẫn Quyết định

134 để đảm bảo phù hợp với giai đoạn tiếp theo của chương trình Đồng thời cần xây dựng các văn bản hướng dẫn phù hợp, đặc biệt về giải pháp hỗ trợ thay thế đất sản xuất, đất ở cho đồng bào dân tộc bởi đây là hai vấn đề mà các địa phương còn gặp nhiều khó khăn trong quá trình triển khai Cụ thể:

- Chính phủ cần cho phép mở rộng phạm vi áp dụng Quyết định 231/2005/QD-TTg ngày 22/9/2005 đối với các tỉnh Tây Nguyên được thực hiện trên địa bàn

cả nước Quyết định 231 của Thủ tướng Chính phủ quy định 4 chính sách khuyến khích các doanh nghiệp nông, lâm nghiệp sử dụng lao động là người dân tộc thiểu số vào làm việc Qua thời gian thực hiện ở 5 tỉnh Tây Nguyên đã nhanh chóng được các doanh nghiệp đóng nhận và thu hút được nhiều lao động vào làm việc, tháo gỡ được nhiều khó khăn cho các địa phương do không còn quỹ đất để giao cho đồng bào Mặt khác, cuộc sống của các hộ có lao động làm việc tại các doanh nghiệp đã được cải thiện đáng kể, nhất là lao động vào làm việc tại các công ty cao su nhờ thu nhập cao Các công ty cao su, cà phê hoan nghênh chủ trương trên vì vườn cây tiếp tục được quản lý và phát huy hiệu quả kinh tế

- Khuyến khích các doanh nghiệp cao su, cà phê, lâm nghiệp thực hiện việc giao khoán vườn cây cho lao động là đồng bào dân tộc thiểu số quản lý để tạo điều kiện nâng cao thu nhập cho các hộ đồng bào, trong dó ưu tiên các đôi tượng thuộc Quyết định 134 Mở rộng thí điểm giao rừng, khoán bảo vệ rừng cho hộ gia đình và cộng đồng trong buôn làng là đồng bào dân tộc thiểu số tại chỗ ở các tỉnh Tây Nguyên theo Quyết định 304/2005/QD-TTg ngày 23/11/2005 của Thủ tướng Chính phủ được thực hiện trong cả nước Mức khoán bảo vệ rừng đã được nâng lên từ 50.000 đồng/ha lên 100.000 đồng/ha

- Đề nghị Chính phủ xem xét cho phép một số địa phương không còn quỹ đất sản xuất được tạm ứng vốn để đầu tư xây dựng các công trình thủy lợi vừa và nhỏ thật sự cấp bách phục vụ đồng bào dân tộc, vùng sâu, vùng xa (giống như các tỉnh Tây Nguyên thực hiện theo Quyết định 1143/QD-TTg ngày 31/8/2006) Đây là một biện pháp quan trọng để hỗ trợ cho đồng bào tăng vụ, tăng năng suất cây trồng trên diện tích đã có mà không phải nhận thêm phần đất bị thiếu, đây là một giải pháp quan trọng đối với các địa phương không còn quỹ đất hiện nay

- Đẩy mạnh việc đào tạo nghề cho người dân câc vùng nông thôn, miền núi thuộc đối tượng 134

- Hỗ trợ chuyển đổi cơ cấu sản xuất, chú trọng phát triển chăn nuôi và sản xuất cây có giá trị hàng hóa gằn với chế biến và tiêu thụ sản phẩm Theo đó, các hộ đồng bào dân tộc thiểu số nghèo không có hoặc thiếu đất sản xuất tự nguyện không nhận thêm đất sản xuất mà chuyển sang sản xuất chăn nuôi hoặc chuyển sang thâm canh sản xuất cây có giá trị hàng hóa gắn với chế biến và tiêu thụ sản phẩm theo các đề án sản xuất được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt thì được nhận tiền hỗ trợ khai hoang bình quân 5 triệu đồng/ha phần đất thiếu so với mức giao đất tối thiểu quy định tại Quyết định 134 để hỗ trợ con giống hoặc cây giống, phân bón, vật tư nông nghiệp, chế biến tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp và vẫn được hưởng các hỗ trợ khác trừ đất sản xuất theo Quyết định 134

- Hỗ trợ cho các lao động là đồng bào dân tộc thiểu số để tham gia thị trường xuất khẩu lao động Để tạo thêm việc làm và nâng cao thu nhập cho đồng bào dân tộc thiểu số nghèo, đề nghị Thủ tướng Chính phủ cho áp dụng: các hộ đồng

bào dân tộc thiểu số nghèo không có hoặc thiếu đất sản xuất, có lao động đủ sức khỏe và trình độ, tự nguyện tham gia xuất khẩu lao động, tự nguyện không nhận đất sản xuất thì được cấp 5 triệu đồng/lao động/hộ

- Đồng thời, cần có chính sách hỗ trợ để khuyến khích các hộ thiếu đất sản xuất không nhận đất mà chuyển sang làm nghề khác phi nông nghiệp, theo đó Nhà nước sẽ hỗ trợ đào tạo nghề cho các lao động là đồng bào dân tộc thiểu số, phát triển các khu đô thị trong nông thôn, đào tạo nghề gắn với tạo điều kiện giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập, đời sống cho đồng bào dân tộc thiểu số

2.1.2 Kiến nghị đối với Ủy ban nhân dân các cấp ở địa phương

- Nâng cao ý thức trách nhiệm thực hiện Quyết định 134 của các cấp, các ngành, các địa phương và cơ sở đến hết năm 2008 cơ bản thực hiện xong việc giải quyết đất sản xuất cho các hộ dân tộc thiểu số thuộc đối tượng Quyết định 134 thực sự có nhu cầu về đất sản xuất

Đề nghị địa phương tiếp tục rà soát, phúc tra lại các đối tượng thiếu đất sản xuất theo Quyết định 134 và công khai trước buôn làng để giải quyết công bằng

- Các tỉnh chỉ đạo các sở có phương án cụ thể giải quyết đồng bộ về đất đai cho Chương trình 134 , tổ chức lồng ghép các chương trình trên địa bàn như: chương trình xóa đói giảm nghèo, chương trình 135 giai đoạn 2, chương trình thủy lợi vừa và nhỏ, chương trình giống cây trồng vật nuôi, chương trình khuyến nông, khuyến lâm…nhằm giúp đồng bào phát triển sản xuất, ổn định và nâng cao thu nhập

- Tích cực rà soát nhu cầu thực sự về đất để có giải pháp thích hợp: Đối với những tỉnh việc khai thác đất hoang giao cho đồng bào dân tộc không hiệu quả,

có nhu cầu giải quyết theo các hướng khác (đền bù vườn cây, giải quyết theo hướng không cần đất như chăn nuôi, giao khoán rừng, thu hút lao động vào làm việc trong các nông lâm trường và các ngành nghề khác) cần phải lập phương

án cụ thể, lập báo cáo trình chính phủ

- Các địa phương cần tăng cường công tác tuyên truyền, vận động nhân dân trong việc tham gia cùng Nhà nước thực hiện chính sách có hiệu quả; chủ động, sáng tạo tìm ra các giải pháp huy động nguồn lực trong cộng đồng, các tổ chức

chính trị - xã hội, doanh nghiệp và các nhà tài trợ để giúp đỡ và ủng hộ đồng bào nghèo

- Tăng cường biện pháp vận động giáo dục, thuyết phục có lý, có tình, có sự hỗ trợ tích cực của Nhà nước bằng biện pháp và chính sách cụ thể Giải quyết dứt điểm những vụ việc nổi cộm về khiếu kiện, tranh chấp đất đai giữa đồng bào dân tộc thiểu số với nhân dân trong vùng và các doanh nghiệp, tổ chức Nhà nước

- Sở Tài nguyên và Môi trường các tỉnh cần rà soát lại các hộ đồng bào dân tộc thiểu số trước đây đã bao chiếm đất của nông, lâm trường, hoặc đã có đất xâm canh ở nơi khác nhưng họ không thông báo để được hưởng hỗ trợ từ Quyết định 134 ; tùy từng trường hợp và điều kiện cụ thể mà xét cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho họ, nhằm giảm áp lực về đất đai cho địa phương, tạo điều kiện cho địa phương thực hiện tốt công tác quản lý đất đai trên địa bàn

2.2 Huy động và phân bổ nguồn lực

2.2.1 Cơ cấu lại hợp lý cách phân bổ nguồn lực

Trong 2 năm thực hiện, một số lượng lớn các địa phương không đảm bảo được

số lượng vốn đối ứng theo quy định do điều kiện kinh tế của địa phương còn khó khăn Chính vì thế, trong cơ chế hỗ trợ các địa phương, chính phủ nên xem xét bổ sung quy định về mức ngân sách địa phương đảm bảo (hiện nay theo quy định là 20% mức ngân sách trung ương hỗ trợ) theo hướng:

- Những địa phương nhận bổ sung cân đối từ ngân sách trung ương trên 70% chi cân đối ngân sách địa phương thì ngân sách địa phương không phải bố trí vốn đối ứng

- Những địa phương nhận bổ sung cân đối từ ngân sách trung ương từ 50% đến 70% chi cân đối ngân sách địa phương thì ngân sách địa phương phải bố trí vốn đối ứng khoảng 5% mức vốn ngân sách trung ương hỗ trợ

- Những địa phương nhận bổ sung cân đối từ ngân sách trung ương dưới 50% chi cân đối ngân sách địa phương thì ngân sách địa phương phải bố trí vốn đối ứng khoảng 10% mức vốn ngân sách trung ương hỗ trợ

- Các địa phương có tỷ lệ điều tiết về ngân sách trung ương, ngân sách địa phương phải bố trí đối ứng bằng 20% mức ngân sách trung ương hỗ trợ

- Hàng năm bố trí kinh phí quản lý chương trình 134 để hỗ trợ các địa phương có nhận bổ sung cân đối từ ngân sách trung ương theo mức 0,5% mức vốn ngân sách trung ương hỗ trợ địa phương để thực hiện Chương trình 134

2.2.2 Huy động nguồn lực

Để thực hiện được đúng tiến độ đó là hoàn thành cơ bản trong năm 2008 thì việc huy động nguồn lực là rất quan trọng

Nguồn lực đầu tiên và lớn nhất là vốn ngân sách trung ương Ngân sách trung ương

2.3 Thực hiện chương trình

2.3.1 Mục tiêu hỗ trợ đất sản xuất

a) Tích cực tạo quỹ đất để giải quyết đất sản xuất cho đồng bào dân tộc thiểu số nghèo thực sự có nhu cầu về đất sản xuất

Cần phân loại các hộ không có đất và thiếu đất sản xuất để có giải pháp phù hợp: Hộ thực sự có nhu cầu về đất để sản xuất; hộ có nhu cầu về giao rừng, khoàn bảo

vệ rừng; hộ có nhu cầu về phát triển chăn nuôi, dịch vụ, ngành nghề; hộ có nhu cầu làm công nhân trong các doanh nghiệp nông nghiệp

- Tiếp tục rà soát đất đai các nông, lâm trường quốc doanh, chuyển đổi mục đích

sử dụng đất lâm nghiệp của những khu rừng nghèo kiệt sang đất nông nghiệp (nếu có điều kiện) để tạo quỹ đất giao cho các đối tượng thuộc Quyết định 134

- Tiếp tục công tác khai hoang phục hóa các diện tích đất có thể khai thác sử dụng được, kết hợp với đầu tư cơ sở hạ tầng, các công trình thủy lợi vừa và nhỏ

để bà con có thể canh tác được hiệu quả trên diện tích khai hoang đó Mặt khác, Chính phủ cũng nên cho phép nâng mức hỗ trợ khai hoang từ 5 triệu/ha lên 8 triệu/ha vì mức 5 triệu là qua thấp

b) Tăng cường đầu tư cho khoa học công nghệ để thúc đẩy sản xuất phát triển nông – lâm nghiệp ở các vùng miền núi khó khăn

- Tăng cường năng lực các cơ sở nghiên cứu khoa học nông lâm nghiệp ở các vùng miền núi để đủ năng lực tạo ra những tiến bộ khoa học kỹ thuật đáp ứng sát yêu cầu và phù hợp với điều kiện đặc thù của từng vùng sinh thái Chú trọng đầu tư nghiên cứu và chuyển giao khoa học công nghệ chuyên biệt cho vùng miền núi Trước hết cần tiếp tục triển khai các chương trình giống cây trồng, vật nuôi; ứng dụng công nghệ sinh học; phát triển mạnh công nghệ bảo quản và chế biến nông lâm sản

- Tăng cường hệ thống khuyến nông , khuyến lâm cơ sở để chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật cho đồng bào dân tộc thiểu số, đảm bảo đến cuối năm 2007 mỗi xã có ít nhất 1 cán bộ khuyến nông chuyên trách, các thôn bản ở những xã đặc biệt khó khăn có cộng tác viên về khuyến nông

- Triển khai nhân rộng các mô hình chuyển đổi cơ cấu cây trồng và vật nuôi ở các vùng đặc thù như vùng đất dốc, đất cát… để tạo điều kiện cho đồng bào dân tộc thiểu số có thể sử dụng hiệu quả một số diện tích đất đặc thù

c) Phát triển cơ sở hạ tầng nông nghiệp nông thôn, đổi mới và nâng cao năng lực của

hệ thống thú y, bảo vệ thực vật và các dịch vụ nông nghiệp.

- Điều chỉnh cơ cấu đầu tư cho vùng miền núi và đồng bào dân tộc thiểu số theo

đó ưu tiên đầu tư cho phát triển cơ sở hạ tầng phục vụ trực tiếp việc nâng cao giá trị, hiệu quả của nông lâm sản và doanh nghiệp kinh doanh nông sản, trước hết về giao thông, thủy lợi, nâng cao tiềm lực khoa học công nghệ nông nghiệp Quan tâm hơn phát triển cơ sở hạ tầng phục vụ thương mại, nhất là xuất khẩu

theo đường biển như : chợ nông thôn, kho lạnh, kho ngoại quan, hệ thống thông tin liên lạc…

- Tăng cường phát triển thủy lợi vừa và nhỏ đa dụng phục vụ sản xuất nông nghiệp, làm thủy điện cũng như cung cấp nước sinh hoạt cho người dân miền núi ở Tây Nguyên, miền núi phía Bắc, Bắc Trung Bộ và Duyên Hải Nam Trung

Bộ Đối với các tỉnh Tây Nguyên, ưu tiên xây dựng các hồ chứa đập dâng giữ nước tưới cho cây công nghiệp cà phê, mía, hồ tiêu, cũng như nước sinh hoạt

và công nghiệp Đối với các xã đặc biệt khó khăn chưa có công trình thủy lợi hoặc có nhưng đã bị xuống cấp, Nhà nước hỗ trợ đầu tư xây dựng và cải tạo nâng cấp Đối với địa bàn vùng cao không có ruộng nước, Nhà nước hỗ trợ kinh phí để làm ruộng bậc thang, nhằm giúp người nghèo có điều kiện sản xuất lương thực tại chỗ;

- Chú trọng phát triển các hoạt động dịch vụ phục vụ sản xuất nông nghiệp, trước hết đối với thú y, bảo vệ thực vật, chế biến , thu mua nông lâm sản

2.3.2 Mục tiêu hỗ trợ nhà ở

- Các địa phương điều tra, khảo sát, phân loại cụ thể đối tượng thuộc diện hỗ trợ

về nhà ở Tổ chức bình xét, phân loại đối tượng ưu tiên Trước hết cần tập trung hỗ trợ cho các hộ nghèo là gia đình chính sách, gia đình có công với cách mạng có khó khăn về nhà ở

- Do thời gian thực hiện ngắn, khối lượng lại rất lớn và triển khai trên địa bàn rộng, vì vậy các địa phương cần lập kế hoạch, tiến độ thực iện thật cụ thể, chi tiết Để đảm bảo tiến độ thì đối với những hộ đã sẵn sàng cho việc xây dựng nhà ở như đã có đất ở, đã chọn được mẫu nhà ở, đủ khả năng tài chính… thì tập trung làm trước

- Mỗi huyện, xã cần xây dựng mô hình làm thí điểm để mọi người tham khảo, rút kinh nghiệm Định kỳ nên có sơ kết, đánh giá việc thực hiện, kịp thời giải quyết những tồn tại và phát sinh Hàng tháng các địa phương cần có báo cáo tổng hợp tình hình thực hiện

- Ở môi địa phương cần phát động thành phong trào thi đua sôi nổi, rộng khắp để mọi cấp, mọi ngành, mọi người dân tích cực thực hiện