Bài giảng liên kết câu trong bài văn bằng cách thay thế từ ngữ

=> Các câu trong bài đều nói về Trần Quốc Tuấn, những từ ngữ cùng chỉ Trần Quôc Tuấn là : Hưng đạo Vương, vị Quốc công Tiết chế, Vị Chủ tướng tài ba, Hưng đạo Vương, Ông, Người.. Hưng Đ

Trang 1

I Nhận xét

1 Các câu trong đoạn văn sau nói về ai ? Những từ ngữ nào cho biết điều đó ?

Đã mấy năm vào Vương phủ Vạn Kiếp, sống gần Hưng Đạo Vương, chàng thư sinh họ Trương thấy Ông luôn điềm tĩnh Không điều gì khiến vị Quốc công Tiết chế có thể rối trí Vị Chủ tướng tài ba không quên một trong những điều hệ trọng để làm nên chiến thắng là phải cố kết lòng người Chuyến này, Hưng Đạo Vương lai kinh cùng nhà vua dự Hội nghị Diên Hồng Từ đấy, Ông sẽ đi thẳng ra chiến trận Vào chốn gian nguy, trước vận nước ngàn cân treo sợi tóc mà Người vẫn bình thản, tự tin, đĩnh đạc đến lạ lùng

=> Các câu trong bài đều nói về Trần Quốc Tuấn, những từ ngữ cùng chỉ Trần Quôc Tuấn là : Hưng đạo

Vương, vị Quốc công Tiết chế, Vị Chủ tướng tài ba, Hưng đạo Vương, Ông, Người

Trần Quốc Tuấn quê làng Tức Mặc, huyện Mỹ Lộc, phủ Xuân Trường, tỉnh Nam Định, con của An Sinh

Vương Trần Liễu, là tôn thất nhà Trần nên ông được phong Hưng Đạo Vương ngay từ khi còn nhỏ tuổi

Trần Quốc Tuấn là đệ nhất công thần nhà Trần, hai lần chiến thắng cuộc xâm lăng của quân Nguyên - Mông Ông là người được xếp vào hàng danh nhân quân sự trên thế giới Để kính trọng ông nhân dân dành cho ông nhiều tên gọi khác nhau

Trong hai đoạn văn sau, cách diễn đạt của đoạn văn nào hay hơn ? Vì sao ?

1 Đã mấy năm vào Vương phủ Vạn Kiếp, sống gần Hưng Đạo Vương, chàng thư sinh họ Trương thấy Ông luôn điềm tĩnh Không điều gì khiến vị Quốc công Tiết chế có thể rối trí Vị Chủ tướng tài ba không quên một trong những điều hệ trọng để làm nên chiến thắng là phải cố kết lòng người Chuyến này, Hưng Đạo Vương lai kinh cùng nhà vua dự Hội nghị Diên Hồng Từ đấy, Ông sẽ đi thẳng ra chiến trận Vào chốn gian nguy, trước vận nước ngàn cân treo sợi tóc mà Người vẫn bình thản, tự tin, đĩnh đạc đến lạ lùng

2 Đã mấy năm vào Vương phủ Vạn Kiếp, sống gần Hưng Đạo Vương, chàng thư sinh họ Trương thấy Hưng Đạo Vương luôn điềm tĩnh Không điều gì khiến Hưng Đạo Vương có thể rối trí Hưng Đạo Vương không quên một trong những điều hệ trọng để làm nên chiến thắng là phải cố kết lòng người Chuyến này, Hưng Đạo Vương lai kinh cùng nhà vua dự Hội nghị Diên Hồng Từ đấy, Hưng Đạo Vương sẽ đi thẳng ra chiến trận Vào chốn gian nguy, trước vận nước ngàn cân treo sợi tóc mà Hưng Đạo Vương vẫn bình thản, tự tin, đĩnh đạc

đến lạ lùng

BÀI GIẢNG: LIÊN KẾT CÂU TRONG BÀI BẰNG CÁCH THAY THẾ TỪ NGỮ

CHUYÊN ĐỀ: TỪ VÀ CÂU TRONG TIẾNG VIỆT

MÔN TIẾNG VIỆT: LỚP 5

CÔ GIÁO: PHẠM THỊ THU THỦY

Trang 2

Đoa ̣n văn 1 hay hơn vì tác giả sử dụng các từ ngữ khác nhau cùng chỉ một đối tượng nên tránh được sự lặp lại

đơn điệu, nhàm chán và nặng nề như ở đoạn 2

Việc thay thế các từ ngữ đã dùng ở câu trước bằng những từ ngữ cùng nghĩa là để liên kết câu

II – Ghi nhớ

Khi các câu trong đoạn văn cùng nói về một người, một vật, một việc, ta có thể dùng đại từ hoặc những từ

ngữ đồng nghĩa thay thế cho những từ ngữ đã dùng ở câu đứng trước để tạo mối liên hệ giữa các câu và tránh

lặp từ nhiều lần

* Lưu ý : Các từ có thể dùng để thay thế từ ngữ là :

+ Các đại từ : nó, chúng, họ, tất cả, đây, đó,…

+ Các đại từ gốc danh từ : anh, chị, chú, bác, ông, chàng, nàng,…

+ Các từ đồng nghĩa giúp cho sự diễn đạt thêm phong phú, đa dạng…

III Luyện tập

1 Mỗi từ ma ̀ u đỏ dưới đây thay thế cho từ ngữ nào ? Cách thay thế từ ngữ ở đây có tác dụng gì ?

Hai Long phóng xe về phía Phú Lâm tìm hộp thư mật

Người đặt hộp thư lần nào cũng tạo cho anh sự bất ngờ Bao giờ hộp thư cũng được đặt tại một nơi dễ tìm

mà lại ít bị chú ý nhất Nhiều lúc, người liên lạc còn gửi gắm vào đây một chút tình cảm của mình, thường bằng

những vật gợi ra hình chữ V mà chỉ anh mới nhận thấy Đó là tên Tổ quốc Việt Nam, là lời chào chiến thắng

- Từ “anh” thay thế cho từ “Hai Long”; Cách thay thế: dung đại từ; Tác dụng: Liên kết các câu trong đoạn văn

- Từ “người liên lạc” thay thế cho từ “người đặt hộp từ mật”; cách thay thế: dung từ đồng nghĩa; Tác dụng: Liên

kết các câu trong đoạn văn

- Từ “đó” thay thế cho từ “những vật gợi ra hình chữ V”; cách thay thế: dung đại từ; Tác dụng: Liên kết các câu

trong đoạn văn

Luyện tập thay thế từ ngữ để liên kết câu

(SGK TV 5 - tập 2 – trang 86, 87)

1 Trong đoạn văn, người viết đã dùng những từ ngữ nào để chỉ nhân vật Phù Đổng Thiên Vương ( Thánh

Gióng) ? Việc dùng nhiều từ ngữ thay thế cho nhau như vậy có tác dụng gì ?

Nghe chuyện Phù Đổng Thiên Vương, tôi thường tưởng tượng đến một trang nam nhi, sức vóc khác người,

nhưng tâm hồn còn thô sơ và giản dị như tâm hồn tất cả mọi người thời xưa Tráng sĩ ấy gặp lúc quốc gia lâm

nguy đã xông pha ra trận, đem sức khoẻ mà đánh tan giặc, nhưng bị thương nặng Tuy thế người trai làng Phù

Đổng vẫn còn ăn một bữa cơm ( chỗ ấy nay lập đền thờ ở làng Xuân Tảo) rồi nhảy xuống Hồ Tây tắm, xong

mới ôm vết thương lên ngựa đi tìm một rừng cây âm u nào, giấu kín nỗi đau đớn của mình mà chết

* Viê ̣c dùng nhiều từ ngữ để thay thế cho nhau như vậy có tác dụng tránh viê ̣c lặp từ, giúp cho diễn đạt sinh

động hơn, rõ ý hơn mà vẫn đảm bảo sự liên kết

Trang 3

2 Hãy thay thế những từ ngữ lặp lại trong hai đoạn văn sau bằng đại từ hoặc từ ngữ đồng nghĩa:

Triệu Thị Trinh quê ở vùng núi Quan Yên (Thanh Hoá) Triệu Thị Trinh xinh xắn, tính cách mạnh mẽ, thích

võ nghệ Triệu Thị Trinh bắn cung rất giỏi, thường theo các phường săn đi săn thú Có lần, Triệu Thị Trinh đã bắn hạ một con báo gấm hung dữ trước sự thán phục của trai tráng trong vùng

Hằng ngày, chứng kiến cảnh nhân dân bị giặc Ngô đánh đập, cướp bóc, Triệu Thị Trinh vô cùng uất hận, nung nấu ý chí trả thù nhà, đền nợ nước, quét sạch chúng ra khỏi bờ cõi Năm 248, Triệu Thị Trinh cùng anh là Triệu Quốc Đạt lãnh đạo cuộc khởi nghĩa chống quân xâm lược Cuộc khởi nghĩa tuy không thành công nhưng tấm gương anh dũng của Triệu Thị Trinh sáng mãi với non sông, đất nước

Trả lời:

Triệu Thị Trinh quê ở vùng núi Quan Yên (Thanh Hoá ) Người thiếu nữ họ Triệu xinh xắn, tính cách mạnh

mẽ, thích võ nghệ Nàng bắn cung rất giỏi, thường theo các phường săn đi săn thú Có lần, nàng đã bắn hạ một

con báo gấm hung dữ trước sự thán phục của trai tráng trong vùng

Hằng ngày, chứng kiến cảnh nhân dân bị giặc Ngô đánh đập, cướp bóc, Triệu Thị Trinh vô cùng uất hận,

nung nấu ý chí trả thù nhà, đền nợ nước, quét sạch chúng ra khỏi bờ cõi Năm 248, người con gái vùng núi Quan Yên cùng anh là Triệu Quốc Đạt lãnh đạo cuộc khởi nghĩa chống quân xâm lược Cuộc khởi nghĩa tuy không thành công nhưng tấm gương anh dũng của bà sáng mãi với non sông, đất nước

3 Viết một đoạn văn ngắn kể về một tấm gương hiếu học, trong đó có sử dụng phép thay thế từ ngữ để liên kết

câu

Nguyễn Ngọc Kí là tấm gương hiếu học nổi tiếng Cậu bị bại liệt tay từ khi mới lọt lòng Vượt lên mọi khó khăn, trở ngại, cậu tập viết bằng chân Đầu tiên cậu viết bằng gạch trên nền sân đất Thấy con ham học, mẹ cậu xin cho đi học Nhờ chăm chỉ học tập, cậu bé tàn tật ấy đã trở thành thầy giáo dạy Văn