tiểu luận tổ chức ngành khảo sát về thị trường lưu trú ngắn ngày ở việt nam năm 2010

Chính vì vậy, việc nắm được tình hình hoạt động và phát triển của ngành có vaitrò vô cùng thiết thực đối với cả các doanh nghiệp và cá nhân đã, đang hoặc sắp gianhập ngành, cũng như các

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 2

I CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2

1 Tổng quan về đo lường tập trung thị trường 2

1.1 Chỉ số HHI (Hirschman-Herfindahl Index) 2

1.2 Tỷ lệ tập trung bốn công ty (C4) 3

1.3 Chỉ số vòng quay tổng tài sản (TTS) 4

1.4 Tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu (ROS) 4

1.5 Tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA) 4

2 Tổng quan về ngành dịch vụ lưu trú ngắn hạnViệt Nam 4

2.1 Ngành Khách sạn (55101) 5

2.2 Biệt thự hoặc căn hộ kinh doanh dịch vụ lưu trú ngắn ngày (55102) 5

2.3 Ngành nhà khách, nhà nghỉ kinh doanh dịch vụ lưu trú ngắn ngày (55103) 6 2.4 Ngành nhà trọ, phòng trọ và các cơ sở lưu trú tương tự (55104) 6

II XỬ LÝ SỐ LIỆU VÀ TÍNH TOÁN CÁC CHỈ SỐ 6

1 Cách xử lý số liệu 6

2 Kết quả đo lường mức độ tập trung và ý nghĩa 7

2.1 Cách tính các chỉ số HHI, C4 7

2.2 Kết quả tính toán và ý nghĩa các chỉ số đo mức độ tập trung của ngành Lưu trú ngắn ngày (HHI và C4) 8

3 Khoa học công nghệ và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp 11

3.1 Khoa học công nghệ 11

3.2 Hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp 12

III KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 15

1 Kết luận 15

2 Danh mục tài liệu tham khảo 16

LỜI MỞ ĐẦU

Có thể nói trong vô vàn các ngành nghề hiện nay tại Việt Nam nói riêng và trênthế giới nói chung thì ngành nào cũng đóng góp một phần quan trọng riêng trong sựphát triển kinh tế chung Một trong số đó phải kể đến ngành dịch vụ lưu trú ngắn hạntại Việt Nam

Vai trò và ý nghĩa của ngành dịch vụ này cơ bản có thể nhìn thấy rõ từ sự đónggóp của lĩnh vực này trong việc gia tăng GDP (trong quý 4 năm 2018, ngành đã đónggóp 3.469 tỷ USD vào GDP) Việt Nam là một quốc gia có tiềm năng phát triển trong

du lịch (có nhiều danh lam thắng cảnh, thời tiết ôn hoà), mỗi năm có hàng trăm triệulượt khách du lịch trong và ngoài nước đến với dịch vụ của chúng ta Đây được coi làđòn bẩy quan trọng trong phát triển ngành dịch vụ lưu trú ngắn hạn

Chính vì vậy, việc nắm được tình hình hoạt động và phát triển của ngành có vaitrò vô cùng thiết thực đối với cả các doanh nghiệp và cá nhân đã, đang hoặc sắp gianhập ngành, cũng như các nhà hoạch định chính sách nhằm đưa ngành Dịch vụ lưu trúngắn hạn và các ngành có liên quan (du lịch) phát triển đúng hướng, ngày càng mangđến nhiều đóng góp tích cực hơn cho nền kinh tế quốc dân

Trong bài báo cáo này, chúng ta sẽ tìm hiểu về Ngành dịch vụ lưu trú ngắn hạnthông qua việc tiếp cận với bộ số liệu điều tra doanh nghiệp năm 2010 của Tổng cụcthống kê Bên cạnh đó, các thông tin tổng quan về ngành, cấu trúc của thị trường (quy

mô doanh nghiệp, mức độ tập trung của ngành, khoa học và công nghệ, cầu và điềukiện của thị trường) và hành vi của các doanh nghiệp cũng sẽ được trình bày songsong, nhằm chỉ ra hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, thuận tiện cho việc đưa ra cáckhuyến nghị dành cho họ

Thông qua đây, chúng ta có thể đưa ra được những nhận xét khách quan nhất vềNgành dịch vụ lưu trú ngắn hạn và các sản phẩm có liên quan, và quan trọng hơn, đưa

ra những định hướng và giải pháp cụ thể để phát triển ngành

Trong quá trình thực hiện đề tài, nhóm đã rất cố gắng để hoàn thành bài tiểuluận, tuy nhiên do hạn chế về thời gian và về kiến thức nên chắc chắn sẽ có nhiều saisót Rất mong thầy, cô góp ý thêm cho nhóm để hoàn thiện đề tài tốt hơn Xin chânthành cảm ơn!

b Vai Trò:

Việc lượng hóa thị phần và mức độ tập trung của thị trường những chỉ số dễdàng tính toán, độc lập với kích cỡ thị trường là rất quan trọng cho quá trình diễn giảithực tế thị trường của bản thân các doanh nghiệp tham gia cũng như các nhà hoạchđịnh chính sách

+ Giúp ta so sánh những thị trường khác nhau (trong và ngoài nước)

+ Giúp tạo ra những quy định cho thị trường: các nhà tạo lập các quy định cầnbiết mức độ tập trung của thị trường để bảo đảm lợi ích của người tiêu dùng

Trong phần lớn các thị trường, mức độ cạnh tranh nằm giữa 2 mức là cạnhtranh hoàn hảo và độc quyền (trong đó thị trường cạnh tranh hoàn hảo có mức độ tậptrung thấp nhất và thị trường độc quyền là mức độ tập trung cao nhất) Phương pháp

đo mức độ tập trung là một cách thức đơn giản để đo mức độ cạnh tranh của một thịtrường

Giả sử một ngành có n doanh nhiệp với sản lượng mỗi doanh nghiệp là Si(i=1, n) Tổng sản lượng của ngành là ST = ∑

1.1 Chỉ số HHI (Hirschman-Herfindahl Index)

Chỉ số này đầu tiên được sử dụng bởi Hirschman và sau này là Herfindahl, tínhđến tất cả các điểm của đường cong tập trung, bằng cách lấy 10000 nhân với tổng bìnhphương thị phần của tất cả các doanh nghiệp trong ngành:

• n: là tổng số doanh nghiệp tham gia thị trường

HHI nằm trong khoảng từ 0 đến 10000

* Quy ước:

• HHI <1000 : Mức độ tập trung thấp, không đáng lo ngại về

mức độ tập trung của thị trường

• 1000 < HHI < 1800 : Mức độ tập trung trung bình và ít có khả năng

 Ưu điểm

 Chỉ số HHI phản ánh nhạy bén sự tham gia hay thoát ra củadoanh nghiệp khỏi ngành tính đến

 Chỉ số HHI dễ dàng tính toán và nó tính đến tất cả các điểm trênđường cong tập trung thị trường

 Nhược điểm

 Không làm rõ được khi so sánh các ngành có mức độ tập trungbằng nhau vì giữa cách ngành chưa chắc quy mô doanh nghiệp đãbằng nhau

1.2 Tỷ lệ tập trung bốn công ty (C 4 )

Đây là chỉ số được sử dụng nhiều khi đo lường tập trung hóa của ngành, nóđược xác định bằng tỉ lệ sản lượng của 4 doanh nghiệp lớn nhất trong ngành trên tổngsản lượng toàn ngành

TTS = thuần(ròng )đạt đượctrong một thời kỳ nhất định

Bình quântổng tài sản¿ ¿

Giá trị bình quân tính bằng trung bình cộng của giá trị đầu kỳ và giá trị cuối kỳ

Tỷ số này cho biết mỗi đồng tài sản tạo ra cho doanh nghiệp bao nhiêu đồng doanh thu

1.4 Tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu (ROS)

ROS = Lợi nhuận sau thuế Doanhthuthuần

Tỷ suất sinh lợi trên doanh thu thuần (ROS) được tính bằng cách lấy lợi nhuậnsau thuế chia cho doanh thu thuần Chỉ tiêu này cho biết với một đồng doanh thu thuần

từ bán hàng và cung cấp dịch vụ sẽ tạo ra bao nhiêu đồng lợi nhuận Tỷ suất này cànglớn thì hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp càng cao

ROA = Bình quân tổng giá trị tài sản Lợi nhuận ròng

Vì lợi nhuận ròng chia cho doanh thu bằng tỷ suất lợi nhuận biên, còn doanhthu chia cho giá trị bình quân tổng tài sản bằng hệ số quay vòng của tổng tài sản, nêncòn cách tính tỷ số lợi nhuận trên tài sản nữa, đó là:

ROA = Tỷ suất lợi nhuận biên * Số vòng quay tổng tài sản

Chỉ tiêu ROA thể hiện tính hiệu quả của quá trình tổ chức, quản lý hoạt độngsản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Kết quả chỉ tiêu cho biết bình quân cứ mộtđồng tài sản được sử dụng trong quá trình sản xuất kinh doanh thì tạo ra được baonhiêu đồng lợi nhuận

2 Tổng quan về ngành dịch vụ lưu trú ngắn hạnViệt Nam.

a Khái niệm:

 Dịch vụ cung cấp cơ sở lưu trú cho khách du lịch, khách trọ, hàng ngàyhoặc hàng tuần, được coi là ngắn hạn Các cơ sở lưu trú bao gồm loại phòngthuê có sẵn đồ đạc, hoặc loại căn hộ khép kín có trang bị bếp và dụng cụ nấu,

ăn, có hoặc không kèm theo dịch vụ dọn phòng hàng ngày, có thể đi kèm vớicác dịch vụ khác như ăn uống, chỗ đỗ xe, dịch vụ giặt là, bể bơi, phòng tập,dịch vụ giải trí, phòng họp và thiết bị phòng họp

 Hoạt động của các cơ sở lưu trú như: khách sạn; biệt thự du lịch (resort);phòng hoặc căn hộ khách sạn; nhà khách, nhà nghỉ; nhà trọ

b Vai trò:

Vai trò của ngành dịch vụ lưu trú ngắn hạn: Đây là ngành đóng vai trò quantrọng trong sự phát triển của ngành du lịch Việt Nam Giúp cải thiện cán cân thươngmại quốc gia thông qua việc thu hút ngoại tệ từ du khách nước ngoài Việc các cơ sở

lưu trú cung cấp cho du khách những phòng nghỉ thoải mái, tiện nghi cùng các tiện ích

đi kèm như bể bơi, phòng nhạc giúp cho khách quên đi những mệt mỏi sau chuyến đidài, tạo cho khách cảm giác thoải mái và có thể chỉ tiêu nhiều hơn cho vui chơi giải trí,mua sắm, ăn uống ở Việt Nam Do đó, ngành dịch vụ lưu trú ngắn hạn đã giúp cácngành liên quan gia tăng nguồn thu; góp phần tạo ra công ăn việc làm cho nhân dântrong nước, giảm bớt sức ép cho Nhà nước về vấn đề thất nghiệp; Các cơ sở kinhdoanh hoạt động hiệu quả giúp tăng nguồn thu thuế cho ngân sách Nhà nước; Thu hútđầu tư nước ngoài vào Việt Nam Trên thực tế, nhiều khách nước ngoài và thươngnhân đã hài lòng khi được nghỉ ngơi du lịch ở Việt Nam với cơ sở lưu trú tiện nghi,phù hợp với đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp, nhiệt tình Việt Nam trở thành hình ảnhđẹp trong mắt bạn bè quốc tế và từ đó được quảng bá ra thế giới

Dịch vụ cung cấp cơ sở lưu trú là khách sạn từ hạng 1 đến 5 sao, qui mô từ 15phòng ngủ trở lên với các trang thiết bị, tiện nghi và dịch vụ cần thiết cho khách dulịch, bao gồm khách sạn được xây dựng thành khối (hotel), khách sạn nổi (floatinghotel), khách sạn thương mại (commercial hotel) khách sạn nghỉ dưỡng (resort hotel)

Có kèm theo dịch vụ dọn phòng hàng ngày, có thể đi kèm với các dịch vụ khác như ănuống, chỗ đỗ xe, dịch vụ giặt là, bể bơi, phòng tập, dịch vụ giải trí, phòng họp và thiết

bị phòng họp

Dịch vụ cung cấp cơ sở lưu trú:

 Biệt thự du lịch (tourist villa): là biệt thự thấp tầng, có sân vườn, cơ sởvật chất, trang thiết bị, tiện nghi và dịch vụ cần thiết cho khách du lịch;

 Căn hộ cho khách du lịch lưu trú ngắn ngày (tourist apartment): là căn

hộ có trang bị sẵn đồ đạc, có trang bị bếp và dụng cụ nấu, ăn để khách tự phục

vụ trong thời gian lưu trú Tuy nhiên ở Việt Nam, loại hình này chưa được khaithác rộng rãi nên nhóm không thực hiện nghiên cứu trong tiểu luận

2.3 Ngành nhà khách, n h à nghỉ kinh doanh dịch vụ lưu trú ngắn ngày (55103)

Dịch vụ cung cấp cơ sở lưu trú là nhà khách, nhà nghỉ với các trang thiết bị, tiệnnghi và dịch vụ cần thiết cho khách du lịch tuy nhiên không đạt điều kiện tiêu chuẩn đểxếp hạng khách sạn Bên cạnh đó, nhóm này có thể có hoặc không kèm theo dịch vụdọn phòng hàng ngày, các dịch vụ khác như ăn uống, chỗ đỗ xe, dịch vụ giặt là

2.4 Ngành nhà trọ, phòng trọ và các cơ sở lưu trú tương tự (55104)

Dịch vụ cung cấp cơ sở lưu trú là nhà trọ, phòng trọ là nhà dân có phòng chokhách thuê trọ với các trang thiết bị, tiện nghi tối thiểu cần thiết cho khách

ld11 tổng số lao động trong ngành ở thời điểm

1/1/2010 ld13 tổng số lao động trong ngành ở thời điểm

31/12/2010ts11 tổng tài sản bình quân thời điểm 1/1/2010,

Bước 4: Sử dụng lệnh “keep if” để lọc mã ngành của ngành định tính

• Với mã ngành 55101 ngành khách sạn, sử dụng lệnh “keep if nganh_kd

Bước 1: Tạo cột kết quả kinh doanh (kqkd) bằng tổng của doanh thu bán hàng

và cung cấp dịch vụ (kqkd1), doanh thu hoạt động tài chính (kqkd9) và thu nhập khác(kqkd14)

là không đồng đều Điều này được thể hiện rõ trong bảng số liệu, ta có thể thấy sốlượng doanh nghiệp ở hai mã ngành 55101 và 55103 lớn hơn rất nhiều so với mãngành 55104 và điều đó dẫn đến chỉ số HHI và CR4 của mã ngành 55104 cao hơn mãngành 55101 và 55103 hay nói cách khác tỷ lệ tập trung của mã ngành 55104 cao hơn

tỷ lệ tập trung của mã ngành 55101 và 55103

Sau đây chúng ta sẽ đi vào phân tích các chỉ số HHI, C4 của từng mã ngành

55101, 55103, 55104

Bảng: Các chỉ số đo mức độ tập trung trong Ngành 55101 năm 2010

 Nhận xét:

• Chỉ số HHI:

Năm 2010, chỉ số HHI của ngành là 1070.257 nằm trong khoảng [1000;1800]thể hiện thị trường có mức độ cạnh tranh trung bình hay mức độ tập trung của thịtrường ở mức trung bình

Nguyên nhân dẫn đến ngành khách sạn có mức độ tập trung trung bình là do sốdoanh nghiệp trong ngành là khá nhiều (153 doanh nghiệp) nên mức độ phân tán ở đây

là cao và dẫn đến tỷ lệ tập trung không cao

Khách sạn cũng là một ngành có ảnh hưởng lớn và chiếm đến 70% doanh thungành Du lịch – là một trong những ngành lớn và đang được nước ta quan tâm đầu tư

và khai thác Vì vậy tỷ lệ tập trung của mã ngành khách sạn chắc chắn còn giảm nhiều

và mức độ cạnh tranh sẽ tăng lên do sẽ có nhiều khách sạn mới ra đời để đáp ứng nhucầu cho du khách nội địa và ngoại địa

• Chỉ số C4:

Ta thấy chỉ số C4 thể hiện tổng thị phần của 4 công ty có thị phần cao nhất, chỉ

số này ở mã ngành khách sạn là 0.559 cho thấy tỷ lệ tập trung của 4 công ty ở ngànhnày chỉ ở mức trung bình Nguyên nhân là do trong ngành có nhiều công ty nhỏ lẻ vớimức độ phân tán cao và dự tính chỉ số C4 của ngành khách sạn sẽ còn giảm đáng kể docác công ty nhỏ chiếm thị phần ít của ngành dần có chỗ đứng thông qua sự gia tăng thịphần liên tục qua các năm và nhiều công ty mới gia nhập thị trường do nhu cầu vềphòng nghỉ, khách sạn tăng cao trong những năm gần đây

Bảng: Các chỉ số đo mức độ tập trung trong Ngành 55103 năm 2010

 Nhận xét:

• Chỉ số HHI:

Trong năm 2010, chỉ số HHI của ngành là 838.669 < 1000 thể hiện ngành cómức độ cạnh tranh cao hay mức độ phân tán của ngành cao

Nguyên nhân là do dù số lượng doanh nghiệp không nhiều, chỉ có 52 doanhnghiệp - bằng 1/2 số doanh nghiệp của mã ngành khách sạn nhưng thu nhập của cácdoanh nghiệp ở đây lại không cao, còn tồn tại nhiều công ty nhỏ lẻ, chủ yếu là doanhnghiệp tư nhân nhỏ và các doanh nghiệp có vốn nhà nước

Trong những năm tới tỷ lệ này có thể sẽ giảm do lượng khách du lịch tăng kéotheo nhu cầu về dịch vụ lưu trú, phòng trọ cũng như dịch vụ khách sạn tăng mạnh Tuynhiên dần về sau, người tiêu dùng sẽ chỉ tập trung đến dịch vụ lưu trú ở mã ngànhkhách sạn do dịch vụ và các trang thiết bị ở những khách sạn cung cấp tốt hơn so với

mã ngành nhà nghỉ, nhà khách nên chỉ số HHI sẽ giảm với tốc dộ chậm dần và có thể

sẽ không giảm nhiều trong tương lai

có mặt trong thị trường rất ít nhưng vẫn có sức cạnh tranh cao dẫn đến mức độ tậptrung của ngành chỉ ở mức trung bình hoặc dưới mức trung bình

Bảng: Các chỉ số đo mức độ tập trung trong Ngành 55104 năm 2010

 Nhận xét:

• Chỉ số HHI:

Trong năm 2010, chỉ số HHI của ngành là 5038.079 > 1800, thể hiện mức độtập trung của thị trường cao, có xu hướng độc quyền và mức phân tán ít hay hầu nhưkhông cao

Nguyên nhân là do số doanh nghiệp tồn tại ở ngành là rất ít, chỉ 7 doanh nghiệphoạt động trong ngành dẫn đến mức độ phân tán thấp và mức độ tập trung cao củangành Điều này là hợp lý vì ngành nhà trọ, phòng trọ và các cơ sở lưu trú tương tự chỉ

là nhà dân có phòng cho khách thuê trọ với các trang thiết bị, tiện nghi tối thiểu cầnthiết cho khách Các dịch vụ và trang thiết bị không thể đủ đáp ứng nhu cầu đang ngàymột tăng cao của du khách, du khách không sử dụng dịch vụ khiến cho số doanhnghiệp trong ngành ngày càng giảm dần

Trong bối cảnh đất nước ngày càng mở cửa hội nhập, du lịch cũng như dịch vụlưu trú trở thành một ngành mũi nhọn được quan tâm và đầu tư thì chỉ số HHI củangành này có khả năng sẽ tăng do ngày càng ít doanh nghiệp tham gia Mã ngành

55104 có khả năng sẽ bị loại bỏ hoặc, các doanh nghiệp rời bỏ ngành do bị phá sảnhoặc đầu tư cơ sở phát triển để gia nhập ngành nhà khách, nhà nghỉ hoặc ngành kháchsạn

3 Khoa học công nghệ và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp

• Biến thể hiện chi phí nghiên cứu cho khoa học công nghệ trong năm củadoanh nghiệp – cpnc11

• Biến thể hiện lao động: bao gồm

 tổng số lao động trong ngành ở thời điểm 1/1/2010 – ld11

 tổng số lao động trong ngành ở thời điểm 31/12/2010 –ld13

*Cách xử lý số liệu:

Dùng lệnh SUM để tính tổng cột “cpnc11”, “ld11”, “ld13” ở từng mã ngành

55101, 55103, 55104

công nghệ và tổng số lao động trong ngành

Từ bộ số liệu được cung cấp và những kiến thức đã học, ta tính toán được cácchỉ số cho từng mã ngành 55101, 55103, 55104 năm 2010 như bảng dưới:

Tổng lao động thời điểm 31/12/2010

 Nhận xét: