Akio Morita Và Sony - Kiến Tạo Nền Giải Trí Tương Lai. phân 1

Chuâng töi ăùơt tïn cho böơ saâch nađy lađ Ăaơo Kinh doanh Viïơt Nam vađ Thïị giúâi vúâi mong muöịn ặúơc chia seê cuđng baơn ăoơc, ăùơc biïơt lađ baơn ăoơc doanh nhín vađ baơn ăoơcquan t

Tíơp saâch nađy lađ möơt phíìn trong böơ saâch ĂAƠO KINH DOANH VIÏƠT NAM

VAĐ THÏỊ GIÚÂI Vađ böơ saâch nađy lađ kïịt quaê cuêa dûơ aân nghiïn cûâu mang

tïn Ăi tòm Ăaơo Kinh doanh cuêa Viïơt Nam vađ Thïị giúâi do caâc chuýn

gia cuêa PACE cuđng möơt söị taâc giaê phöịi húơp thûơc hiïơn.

PACE giûô baên quýìn

Copyright©2007 by PACE

Böơ saâch ăaô ặúơc ăùng kyâ baên quýìn, moơi thöng tin xin vui lođng gûêi vïì:

PACE

Tođa nhađ PACE

341 Nguýîn Traôi, Quíơn 1

TP Höì Chñ Minh, Viïơt Nam

Email: BOOK@pace.edu.vn

In líìn thûâ nhíịt taơi TP.HCM, do Nhađ xuíịt baên Treê íịn hađnh.

Taâc giaê tíơp saâch: Lï Nguýîn

(möơt phíìn cuêa dûơ aân) vađ caâc chuýn gia cuêa PACE

Giaâm ăöịc ăiïìu phöịi dûơ aân: Tríìn Vuô Nguýn

Nhoâm biïn tíơp vađ ăiïìu phöịi dûơ aân: Tríìn Vuô Nguýn

Nguýîn Dûúng Hiïịu Nguýîn Höìng Dung Nguýîn Thõ Hađ

ĂAƠO KINH DOANH VIÏƠT NAM VAĐ THÏỊ GIÚÂI

Akio Morita vađ SONYKIÏỊN TAƠO NÏÌN GIAÊI TRÑ TÛÚNG LAI

Lï Nguýîn vađ caâc chuýn gia cuêa PACE

Chòu traùch nhieôm xuaât bạn: Ts Quaùch Thu Nguyeôt Bieđn taôp: Thaønh Nam

Söûa bạn in: Phám Nguyeên Kyõ thuaôt vi tính: Mai Khanh + Thanh Haø

NHAØ XUAÂT BẠN TRẸ

161B Lyù Chính Thaĩng - Quaôn 3 - Thaønh phoâ Hoă Chí Minh ÑT: 9316289 - 9316211 - 8465595 - 8465596 - 9350973 Fax: 84.8.8437450 - E-mail: nxbtre@ hcm.vnn.vn Website: http://www.nxbtre.com.vn

CHI NHAÙNH NHAØ XUAÂT BẠN TRẸ TÁI HAØ NOÔI

20 ngoõ 91, Nguyeên Chí Thanh, Quaôn Ñoâng Ña - Haø Noôi

ÑT & Fax: (04) 7734544 E-mail: vanphongnxbtre@ hn.vnn.vn

Nhốm chuyïn gia, nhốm àiïìu phưëi, nhốm tấc giẫ vâ nhốm biïn têåp cuãa

dûå ấn nghiïn cûáu Ài tịm Àẩo Kinh doanh Viïåt Nam vâ Thïë giúái xin

chên thânh cẫm ún cấc cưng ty, cú quan, àún võ vâ cấc cấ nhên àậ nhiïåt

tịnh hưỵ trúå thưng tin, tû liïåu trong viïåc triïín khai dûå ấn nghiïn cûáu vâ

thûåc hiïån têåp sấch nây.

Muåc luåc

Cuâng bẩn àổc,

Phêìn I.

DƯÌN TOÂN BƯÅ SÛÁC MẨNH CHO VIÏÅC KIÏËN TẨO TÛÚNG LAI

NHÛÄNG CHIÏËC MẤY THU THANH BÕ ÀÊÅP NẤT Nhûäng ngûúâi tiïn phong giẫi bâi toấn nhu cêìu xậ hưåi 22 Cưng nghïå – nûúác Nhêåt cêìn cưng nghïå 30

RẾT QUẤ – HẬY LÂM GƯËI SÛÚÃI ÊËM

NHỊN THÊËY TRÛÚÁC CÚ HƯÅI VÂ DẤM THÛÃ SÛÁC

DÊËU ÊËN CUÃA “NGÛÚÂI ÀÂN ƯNG ÀI BƯÅ”

KIÏỊM TIÏÌN HAY PHUƠNG SÛƠ XAÔ HÖƠI?

Böơ saâch mađ baơn ăoơc ăang cíìm trïn tay lađ kïịt quaê

cuêa dûơ aân nghiïn cûâu mang tïn Ăi tòm Ăaơo Kinh doanh

cuêa Viïơt Nam vađ Thïị giúâi do Töí húơp Giaâo duơc PACE

thûơc hiïơn trong suöịt 14 thaâng vûđa qua

Chuâng töi ăùơt tïn cho böơ saâch nađy lađ Ăaơo Kinh doanh

Viïơt Nam vađ Thïị giúâi vúâi mong muöịn ặúơc chia seê cuđng

baơn ăoơc, ăùơc biïơt lađ baơn ăoơc doanh nhín vađ baơn ăoơcquan tím ăïịn kinh doanh, nhûông kiïịn giaêi vïì hađng loaơt

caâc cíu hoêi nhû: “Kinh doanh lađ gò?”, “Doanh nhín lađ

ai?”, “Ăíu lađ ‘ăaơo’ cuêa nghïì kinh doanh?” vađ “Taơi sao kinh doanh lađ möơt nghïì cao quyâ vađ xûâng ăaâng ặúơc xaô höơi tön vinh?”

Ăöơi nguô chuýn gia cuêa PACE cuđng caâc cöơng sûơ ăaônghiïn cûâu cuöơc ăúđi vađ sûơ nghiïơp cuêa 25 doanh nhínhuýìn thoaơi, ăïịn tûđ 25 tíơp ăoađn kinh doanh díîn ăíìutrong nhûông baêng xïịp haơng doanh nghiïơp trïn toađn thïịgiúâi, nhùìm tòm kiïịm “caâi ăaơo”, caâi triïịt lyâ cöịt loôi trongkinh doanh cuêa hoơ Muơc ăñch lađ ăïí lyâ giaêi xem vò sao

hoơ lađ nhûông ngûúđi kiïịm tiïìn nhanh nhíịt, kiïịm tiïìn nhiïìu

nhíịt vađ kiïịm tiïìn bïìn vûông nhíịt thïị giúâi, ăöìng thúđi hoơ laơi ặúơc xaô höơi ăùơc biïơt kñnh troơng?

Phín tñch tûđng chùơng ặúđng, tûđng möịc sûơ nghiïơp,tûđng bûúâc thùng tríìm cuêa nhûông huýìn thoaơi doanhnhín nađy, chuâng töi ăaô ăuâc kïịt ặúơc nhûông neât chung

Nhûông ngûúđi baơn – ngûúđi thíìy ăíìu tiïn trïn ăíịt Myô 104

Töi lađ Akio Morita ăïịn tûđ Nhíơt Baên 108

Thûa quyâ võ, saên phíím nađy “Made in Japan” 115

XAÂC LÍƠP VÕ THÏỊ TRÏN BAÊN ĂÖÌ CÖNG NGHÏƠ

Chûô tñn vađ nguýn tùưc “noâi KHÖNG” trong húơp taâc 137

CHUÊ NGHÔA AÂI QUÖỊC CUÊA DOANH NHÍN NHÍƠT

Sony – sûâc keâo vađ sûâc ăííy trong nïìn kinh tïị Nhíơt Baên 144

Phöí biïịn cöng nghïơ ăïí tùng lûơc phaât triïín 147

Phíìn IV.

HOƠC TÍƠP LAĐ NÖÎ LÛƠC CUÊA CAÊ MÖƠT ĂÚĐI NGÛÚĐI

XÍY TAĐI NÙNG BÙÌNG NHÛÔNG VIÏN ĂAÂ KINH NGHIÏƠM

nhíịt, noâi chñnh xaâc hún, lađ nhûông ýịu töị khiïịn hoơ trúê

nïn vô ăaơi, trúê thađnh nhûông doanh nhín huýìn thoaơi

Ăoâ lađ sûơ khao khaât, lađ niïìm ăam mï möơt caâch maônh

liïơt ăïí saâng taơo, ăïí ăem ăïịn thíơt nhiïìu giaâ trõ múâi cho

cuöơc söịng vađ cho xaô höơi Hoơ ăaô thûơc hiïơn ặúơc ăiïìu

ăoâ bùìng viïơc cöịng hiïịn caê cuöơc ăúđi mònh líîn viïơc truýìn

ăaơt, díîn ặúđng cho híơu thïị

Trong lúđi ăíìu nađy cuêa böơ saâch, chuâng töi cuông muöịn

kïí laơi vúâi quyâ võ möơt vađi cíu chuýơn vađ möơt vađi so

saânh mađ PACE luön tûơ hađo khi tòm thíịy noâ trong hađnh

trònh Khaât voơng Doanh trñ cuêa mònh trong suöịt nhûông

nùm vûđa qua:

Bađ chuê möơt tiïơm taơp hoâa suöịt ngađy khöng vui vò buön

baân ïị íím Nhûng sau nhûông ngađy thaâng nhòn vađo “mùưt”

khaâch hađng, bađ chúơt nghô: “Sao töi khöng lađ ngûúđi giaêi

quýịt víịn ăïì nhu ýịu phíím cho caê xoâm?” Vađ moơi chuýơn

thay ăöíi Tûđ ăoâ, nhiïìu gia ằnh chûa khaâ giaê trong khu

phöị coâ thïí mua möơt, hai goâi mò töm (mađ khöng cíìn phaêi

mua caê thuđng mò), möơt teâp böơt ngoơt (mađ khöng cíìn phaêi

mua caê goâi böơt ngoơt) Bađ coâ thïí múê cûêa luâc múđ saâng

hay nûêa ăïm, khi chùỉng cođn núi nađo baân hađng nûôa ăïí

ăaâp ûâng nhu cíìu “hïịt chanh ăöơt xuíịt” hoùơc “nhađ khöng

cođn nûúâc mùưm” Hay hún nûôa, moơi ngûúđi chó “xeơt” möơt

hai bûúâc chín lađ coâ ngay nhûông víơt phíím cíìn thiïịt

nhíịt cho gia ằnh Laơi thïm chuýơn giaâ caê cuêa bađ so

vúâi chúơ vađ siïu thõ cuông chùỉng chïnh lïơch lađ bao Ai

cuông ăoaân ra kïịt quaê: cûêa tiïơm suöịt ngađy ngûúđi ra keê

vađo, bađ thò baân hađng luön tay vađ cûúđi noâi luön miïơng.

Khöng chó tiïìn laôi thu ặúơc tùng cao, mađ bađ cođn coâ “lúơi

nhuíơn” lúân nhíịt lađ sûơ quyâ mïịn cuêa moơi ngûúđi dađnh

cho möơt ngûúđi biïịt kinh doanh nhû bađ.

Cíu chuýơn thûâ hai vïì möơt cú súê saên xuíịt tuê sùưt Ngûúđi

ta thûúđng mua tuê cuêa cú súê nađy vïì ăïí ặơng höì sú Möơt

cú súê beâ xñu ríịt ăöîi bònh thûúđng thò liïơu coâ mang trong ngûúđi “sûâ mïơnh xaô höơi”? Trong möơt thúđi gian dađi, cú súê hoaơt ăöơng cíìm chûđng, cho ăïịn möơt ngađy öng chuê cuêa noâ thay ăöíi caâch nghô: töi khöng “baân tuê sùưt” nûôa, mađ seô “baân giaêi phaâp lûu trûô höì sú vùn phođng” Tûđ ăoâ, öng vađ ăöìng sûơ tiïịn hađnh nghiïn cûâu ăïí taơo ra nhûông caâi tuê sao cho coâ thïí chöịng ặúơc möịi, moơt, chöịng thíịm, ngùn tuê nađy thò coâ khoâa kiïn cöị ăïí ặơng höì sú quan troơng, ngùn tuê khaâc thò khöng cíìn khoâa ăïí dïî keâo ra keâo vađo Öng cuông chõu khoâ ăi ăïịn caâc vùn phođng ăïí nghiïn cûâu mađu sún, thay ăöíi kñch cúô, kiïíu daâng Thïị lađ saên phíím cuêa öng cođn thïm tñnh nùng lađm ăeơp cho caê vùn phođng cuêa caâc cöng ty Chó sau möơt thúđi gian ngùưn, cú súê cuêa öng ăaô löơt xaâc vađ phaât triïín ríịt nhanh Nhû víơy, doanh nghiïơp lúân hay nhoê tuđy thuöơc vađo víịn ăïì xaô höơi mađ hoơ giaêi quýịt ặúơc Bađ chuê taơp hoâa cuêa khu phöị noơ cuđng Sam Walton (öng chuê tíơp ăoađn baân leê lúân nhíịt thïị giúâi Wal-Mart) ăïìu giaêi quýịt víịn ăïì mua sùưm cuêa xaô höơi thöng qua viïơc múê cûêa hađng baân leê Hoơ chó khaâc nhau vïì phaơm vi: xaô höơi cuêa bađ chuê tiïơm taơp hoâa lađ möơt khu phöị, cođn xaô höơi cuêa Sam mang tíìm cúô thïị giúâi

Ăiïìu xaô höơi quan tím khöng phaêi lađ doanh nghiïơp ăoâ kiïịm ặúơc bao nhiïu mađ lađ hoơ ăaô mang laơi gò cho cöơng ăöìng Chùỉng haơn, trong khi tó phuâ Nhíơt, Toyoda (“cha ăeê” cuêa Toyota), vúâi tinh thíìn aâi quöịc ặúơc ngûúđi Nhíơt xem nhû anh huđng dín töơc thò tó phuâ Nga, Khodorkovsky (öng chuê cuêa Yukos), öng ta lađ ai trong mùưt dín Nga thò chó ngûúđi Nga múâi thíịu roô Sûơ khaâc nhau nađy coâ leô do caâch thûâc kiïịm tiïìn cuêa hoơ.

Nghïì kinh doanh, xûa nay víîn thûúđng bõ hiïíu chó

nhû lađ nghïì “kiïịm tiïìn” Nhûng thûơc chíịt, khöng hïì

coâ nghïì kiïịm tiïìn, búêi nghïì nađo thò cuông kiïịm tiïìn

caê Chùỉng haơn, luíơt sû kiïịm tiïìn bùìng viïơc hađnh nghïì

luíơt, baâc sô kiïịm tiïìn bùìng caâch chûôa bïơnh cûâu ngûúđi

Vađ doanh nhín, ngûúđi hađnh nghïì kinh doanh, cuông

kiïịm tiïìn bùìng caâch laônh ăaơo möơt doanh nghiïơp vađ

thöng qua doanh nghiïơp ăoâ ăïí giaêi quýịt víịn ăïì hay

ăaâp ûâng nhu cíìu nađo ăoâ cuêa xaô höơi Nhûng ăiïìu khaâc

biïơt cuêa nghïì kinh doanh lađ trong quaâ trònh hađnh

nghïì cuêa mònh doanh nhín khöng hađnh ăöơng möơt

caâch ăún leê mađ biïịt kiïịn taơo ra caâc chuöîi giaâ trõ Cuơ

thïí hún, hoơ nùưm líịy möơt doanh nghiïơp vađ tíơp húơp

bïn mònh nhiïìu thađnh viïn ăïí cuđng cöơng hûúêng laơi

nhùìm hònh thađnh möơt sûâc maơnh töíng lûơc, tûđ ăoâ taơo

ra nhiïìu giaâ trõ hún cho xaô höơi Ăoâ cuông chñnh lađ lyâ

do mađ nghïì kinh doanh thûúđng kiïịm ặúơc nhiïìu tiïìn

hún so vúâi nhûông nghïì khaâc vađ víîn ặúơc cöơng ăöìng

xaô höơi uêng höơ.

Nghiïn cûâu 25 huýìn thoaơi doanh nhín thïị giúâi cho

thíịy, duđ coâ quaâ nhiïìu sûơ khaâc biïơt nhûng hoơ ăïìu coâ

chung möơt tû tûúêng chuê ăaơo: “Kinh doanh lađ phuơng sûơ

xaô höơi” Hay noâi möơt caâch ăíìy ăuê hún, “Kinh doanh lađ

kiïịm tiïìn bùìng caâch phuơng sûơ xaô höơi, bùìng caâch duđng

saên phíím hay dõch vuơ nhû lađ phûúng tiïơn ăïí giaêi quýịt

nhûông víịn ăïì cuêa xaô höơi vađ lađm cho cuöơc söịng trúê nïn

töịt ăeơp hún”.

Caâi “ăaơo” kinh doanh nađy ăaô ặúơc hoơ quaân triïơt ngay

tûđ buöíi ăíìu khúêi nghiïơp ăíìy gian khoâ cho túâi luâc thađnh

cöng Vađ sûơ thíơt nađy cuông chñnh lađ lyâ do giuâp hoơ kiïịm

tiïìn nhanh nhíịt, nhiïìu nhíịt, bïìn nhíịt, cođn baên thín

hoơ thò ặúơc xaô höơi tön vinh, nïí troơng, vađ röìi hoơ ăi vađo

lõch sûê kinh doanh thïị giúâi nhû nhûông huýìn thoaơi, doanh nghiïơp cuêa hoơ cuông vô ăaơi vađ trûúđng töìn.

Nhû víơy, vúâi möơt tím thïị luön hûúâng vïì cöơng ăöìng, luön khaât khao lađm cho xaô höơi quanh mònh (coâ thïí nhoê goơn trong möơt ngöi lađng hoùơc röơng lúân bùìng caê möơt hïơ mùơt trúđi) töịt ăeơp hún, chñnh hoơ, nhûông doanh nhín (duđ lúân hay nhoê, duđ “Tíy” hay “Ta”, duđ “cöí” hay “kim”) luön ặúơc xaô höơi tön vinh khöng phaêi vò söị cuêa caêi khöíng löì hoơ kiïịm ặúơc, mađ vò nhûông ăoâng goâp vö giaâ cuêa hoơ vađo sûơ ăöíi thay cuêa thïị giúâi nađy.

Song song vúâi nhûông doanh nhín líîy lûđng cuêa thïịgiúâi, ăiïìu khaâc biïơt úê böơ saâch nađy lađ chuâng töi ăaô khúêisûơ hađnh trònh tòm kiïịm nhûông “huýìn thoaơi doanh nhínViïơt Nam” ăïí, nhû möơt cöị gùưng, “ắnh võ” xem öng cha

ta ngađy xûa ăaô khúêi sûơ kinh doanh nhû thïị nađo Vađ thíơtbíịt ngúđ, trong lõch sûê Viïơt Nam ăaô tûđng coâ nhûông LûúngVùn Can, Baơch Thaâi Bûúêi, Nguýîn Sún Hađ, Trõnh VùnBö vúâi nhûông tû tûúêng kinh doanh coâ thïí gíy ngaơcnhiïn cho ăïịn tíơn bíy giúđ

Nhòn “Tíy” seô thíịy “Ăöng”, soi “cöí” mađ ngíîm túâi “kim”,ăoâ lađ ăiïìu mađ chuâng töi, nhûông ngûúđi thûơc hiïơn böơ saâch,mong muöịn ặúơc chia seê Böơ saâch nađy cuông lađ möơt cíuchuýơn, möơt phaâc thaêo cho bûâc tranh toađn caênh sinhăöơng vađ ăíìy mađu sùưc vïì doanh nhín thïị giúâi - nhûôngdoanh nhín lađm thay ăöíi thïị giúâi, vađ vïì möơt thïị hïơ doanhnhín tiïìn böịi cuêa Viïơt Nam caâch ăíy gíìn möơt trùm nùmlõch sûê - möơt thïị hïơ doanh nhín mađ ăïịn ngađy nay chuâng

ta víîn coâ thïí tûơ hađo Tûđ ăoâ, nhûông nöî lûơc nađy seô goâpphíìn hònh thađnh vùn hoâa doanh nhín Viïơt, möơt böơ phíơnquan troơng trong vùn hoâa Viïơt Nam

LÚĐI NOÂI ĂÍÌU

“Khi sinh ra, baơn khoâc cođn moơi ngûúđi ăïìu cûúđi.Söịng sao cho khi baơn qua ăúđi, moơi ngûúđi ăïìu khoâctrong khi möîi mònh baơn cûúđi” – coâ möơt cíu thađnhngûô mađ díîu nhiïìu nùm qua röìi, nhiïìu ngûúđi dínNhíơt víîn thónh thoaêng nhúâ laơi khi nhòn thíịy möơtcaâi ti-vi mang nhaôn hiïơu Sony Hoơ, nhûông con ngûúđihïịt sûâc bònh thûúđng íịy, híìu hïịt chûa möơt líìn gùơpgúô ngûúđi cha cuêa tíơp ăoađn Sony Akio Morita Nhûngvúâi hoơ, öng chiïịm möơt võ trñ quan troơng, thíơt quantroơng trong lođng hoơ Ăún giaên, öng ăaô lađm thay ăöíicuöơc söịng cuêa hoơ, lađm thay ăöíi möi trûúđng söịng xungquanh hoơ bùìng tađi nùng xuíịt chuâng vađ tinh thíìnxaô höơi röơng lúân cuêa mònh

Möơt trong nhûông ngûúđi baơn cuêa töi, chõ Miki Amorato,ăang lađm viïơc taơi Thađnh phöị Höì Chñ Minh ăaô kïí chotöi vïì nhûông gioơt nûúâc mùưt cuêa bađ nöơi mònh khi nghetin Akio Morita qua ăúđi Miki khöng khoâc, nhûng gioơngchõ nghe ngheđn ngheơn luâc nhúâ laơi khoaênh khùưc chõ

theo doôi ăaâm tang cuêa öng caâch ăíy ăaô nhiïìu nùm

*

* *Ngađy 4.10.1999, möơt ngađy thu aêm ăaơm úê ăaêo quöịcmùơt trúđi moơc, thanh ím nhûông nhaơc phíím cuêa

Chuâng töi xin ặúơc gûêi lúđi tri ín trín troơng nhíịt ăïịn

nhûông ăöìng nghiïơp ăaô höî trúơ tinh thíìn cho chuâng töi,

ăïịn caâc caâ nhín vađ ăún võ ăaô sùĩn lođng höî trúơ thöng

tin, tû liïơu trong quaâ trònh nghiïn cûâu Ăùơc biïơt, chuâng

töi muöịn gûêi lúđi caâm ún chín thađnh ăïịn caâc tíơp ăoađn

hađng ăíìu thïị giúâi do caâc doanh nhín huýìn thoaơi saâng

líơp, caâm ún gia töơc hoơ Lûúng, gia töơc hoơ Baơch, - híơu

dúơ cuêa cuơ Lûúng Vùn Can, cuơ Baơch Thaâi Bûúêi ăaô nhiïơt

tím giuâp ăúô chuâng töi trong suöịt quaâ trònh “ăi tòm Ăaơo

Kinh doanh cuêa Viïơt Nam vađ Thïị giúâi”

Viïơc triïín khai dûơ aân nađy tûđ khíu nghiïn cûâu ăïịn

thïí hiïơn thađnh saâch trong möơt thúđi gian khöng dađi, cuđng

nhûông khoâ khùn trong quaâ trònh ăi tòm tû liïơu lõch sûê

vïì caâc nhín víơt, chùưc hùỉn böơ saâch seô khoâ traânh khoêi

nhûông sai soât nhíịt ắnh Do víơy, chuâng töi ríịt mong

nhíơn ặúơc sûơ thöng caêm cuông nhû nhûông goâp yâ chia

seê cuêa baơn ăoơc gíìn xa vïì böơ saâch ăïí líìn taâi baên tiïịp

theo ặúơc hoađn thiïơn hún

Chuâng töi, PACE vađ Nhađ xuíịt baên Treê, xin trín troơng

giúâi thiïơu cuđng baơn ăoơc böơ saâch ăíìy tím huýịt nađy

Vađ chuâng töi cuông tin rùìng, qua böơ saâch nađy, baơn ăoơc

seô coâ thïm kiïịn giaêi vïì “ăaơo kinh doanh”, ăïí tûđ ăoâ, tûơ

mònh ặa ra möơt ắnh nghôa cho nghïì kinh doanh vađ

tûơ mònh khùỉng ắnh rùìng, kinh doanh lađ kiïịm tiïìn hay

phuơng sûơ xaô höơi!

Thay mùơt Nhoâm taâc giaê cuêa böơ saâch

Giaên Tû Trung - Ngûúđi Saâng líơp PACE

Sađi Gođn, Xuín Ăinh Húơi, 2007

50 nùm íịy, Akio Morita ăaô lađm thay ăöíi xaô höơiNhíơt Baên bùìng nhûông yâ tûúêng cuêa mònh Hún thïịnûôa, öng ăaô lađm thay ăöíi caê caâch nhòn cuêa thïị giúâivïì ăíịt nûúâc bõ baơi tríơn trong chiïịn tranh vúâi tađntñch cuêa hai quaê bom nguýn tûê.

*

* *Töi goơi öng lađ möơt huýìn thoaơi – möơt huýìn thoaơiăaô dađnh troơn cuöơc ăúđi mònh, troơn sûơ nghiïơp cuêa mònhăïí phuơc vuơ nhín loaơi

Taâc giaê

Giacomo Puccini vang voơng khùưp núi Nhûông giai

ăiïơu opera ăíîm chíịt YÂ nađy laơi chñnh lađ giai ăiïơu ặa

tang möơt huýìn thoaơi cuêa nûúâc Nhíơt: Akio Morita

– ngûúđi saâng líơp tíơp ăoađn Sony Ăún giaên, vò ăíy

lađ nhûông giai ăiïơu mađ öng thñch nhíịt khi cođn söịng

Ngađy höm íịy, nûúâc Nhíơt khoâc khi giaô tûđ möơt ngûúđi

cöng dín tuýơt diïơu cuêa mònh Akio Morita ra ăi úê

tuöíi 78 sau khi ăaô cöịng hiïịn cho nûúâc Nhíơt vađ thïị

giúâi nhûông giaâ trõ vö cuđng to lúân

Hún 3.000 ngûúđi, göìm nhiïìu chñnh khaâch vađ nhađ

ngoaơi giao, trong ăoâ coâ caâc cûơu Thuê tûúâng, caâc laônh

ăaơo nhûông tíơp ăoađn lúân taơi Nhíơt Baên ăaô tíơp trung

trûúâc khaâch saơn Tokyo ăïí tiïîn ặa Morita vïì núi

an nghó cuöịi cuđng

Moơi ngûúđi ặâng ýn vađ cuâi ăíìu trûúâc chín dung

cuêa Morita trïn mađn hònh khöí lúân cao 3m trong nhaơc

phíím Ave Maria cuêa nhađ soaơn nhaơc Ăûâc, Schubert

do dađn nhaơc Tokyo Philharmonic biïíu diïîn Nhûông

thûúâc phim video phaât laơi hònh aênh Morita khi cođn

treê ăang bađy toê niïìm mong muöịn lađm chiïịc cíìu nöịi

giûôa Nhíơt Baên vađ phíìn cođn laơi cuêa thïị giúâi, nhûông

hònh aênh vïì chiïịc ti-vi ăíìu tiïn xuíịt hiïơn trïn thõ

trûúđng, niïìm vui cuêa lö hađng xuíịt khííu ăíìu tiïn

Khi chiïịc xe chúê quan tađi Morita chaơy ngang truơ

súê cuêa Sony, khoaêng 3.000 cöng nhín viïn cuêa tíơp

ăoađn ăaô ặâng sùĩn hai bïn ặúđng, kñnh cíín tûđ biïơt

ngûúđi laônh ăaơo, ngûúđi thíìy, ngûúđi baơn lúân cuêa hoơ,

ngûúđi ăaô gùưn boâ cuöơc ăúđi mònh vúâi thûúng hiïơu

Totsuko vađ Sony suöịt hún 50 nùm

Nhêåt hoaâng Nhêåt hoaâng – tuyïn böë sau chiïën tranh

P

Chûúng 1.

N HÛÄNG C HIÏËC M ẤY

T HU T HANH B Õ À ÊÅP N ẤT

Mưåt xậ hưåi bõ mêët thưng tin liïn lẩc búãi têët cẫ nhûäng chiïëc mấy thu thanh cuä àậ bõ àêåp nất trong chiïën tranh vị súå rô rĩ thưng tin vâ hoang mang dên tịnh.

Sấch lõch sûã Nhêåt Bẫn

Hoẩt àưång khưng vị nhûäng àưång cú thûúng mẩi, anh àậ tịm tôi, múã rưång viïåc sûã duång cấc mấy thu thanh sống ngùỉn bùçng cấch chuyïín àưíi cấc mấy thu thanh thưng thûúâng hóåc bùçng viïåc sûã duång mưåt thiïët bõ bưí sung

Nhêåt bấo Ashahi Shimbun

ăiïìu kiïơn trûúâc quín Ăöìng minh vađ nhíơn ắnh rùìngăiïìu nađy “múê ặúđng cho möơt nïìn hođa bònh bïìn vûôngdađnh cho caâc thïị hïơ mai sau” Öng cuông ăöơng viïnnûúâc Nhíơt haôy nhòn vïì phña trûúâc, “döìn toađn böơ sûâcmaơnh cho viïơc kiïịn taơo tûúng lai” vađ “tiïịn bûúâc theo

ăađ tiïịn chung cuêa thïị giúâi” (Made in Japan).

Baên tuýn böị ăaô ặúơc dín chuâng ăoân nhíơn vúâiríịt nhiïìu thaâi ăöơ khaâc nhau Khöng ñt ngûúđi Nhíơtthúê phađo vò biïịt rùìng, tûđ nay nöîi thöịng khöí do chiïịntranh gíy ra khöng cođn nûôa, nhûng ăöìng thúđi cuông

yâ thûâc ặúơc rùìng nhûông khoâ khùn trong möơt nïìnhođa bònh nhen nhuâm giûôa ăöịng tro tađn khöng phaêilađ dïî vûúơt qua Möơt söị khaâc, nhíịt lađ giúâi treê, caêmthíịy tûơ aâi dín töơc bõ töín thûúng síu sùưc, hoơ kñchăöơng gíy baơo loaơn ăïí chöịng laơi lïơnh ăíìu hađng, kïícaê viïơc chiïịm dinh thuê tûúâng ăïí biïíu dûúng lûơc lûúơng.Thuê tûúâng Nhíơt, Kantaro Suzuki ăaô may mùưn chaơythoaât trong nhûông giíy phuât ăíìy nguy hiïím ăoâ Möơtsöị sô quan ăaô möí buơng tûơ saât (hara-kiri) ăïí thïí hiïơnlođng trung nghôa vúâi Nhíơt hoađng vađ ăíịt nûúâc Phuđtang

Nhiïìu binh lñnh Nhíơt úê ngoađi nûúâc khöng coâ maymùưn nhû nhûông ngûúđi cođn söịng trong nûúâc Taơi MaônChíu, 500 lñnh Nhíơt bõ bùưt lađm tuđ binh, bõ ăađy ăiSiberia vađ nhiïìu núi khaâc, coâ nhûông ngûúđi sau mûúđihai nùm xa xûâ múâi ặúơc quay vïì sum hoơp vúâi giaằnh Cođn nhiïìu víịn ăïì xaô höơi khaâc khiïịn nhûôngngûúđi trûơc tiïịp chûâng kiïịn hay nghe kïí laơi khöngkhoêi chaơnh lođng

Ngađy 14.8.1945, líìn ăíìu tiïn ngûúđi dín Nhíơt ặúơc

nghe tiïịng noâi cuêa Nhíơt hoađng Hirohito, khöng phaêi

tiïịng noâi phuê duơ hay chuâc mûđng hoơ hùìng mong ăúơi,

mađ lađ lúđi tuýn böị ăíìu hađng vö ăiïìu kiïơn, sau khi

nhiïìu thíìn dín cuêa ngađi hûâng chõu hai quaê bom

nguýn tûê ăíìu tiïn thaê xuöịng caâc thađnh phöị

Hiroshima vađ Nagasaki

Tríơn Thïị chiïịn khuêng khiïịp kïịt thuâc vúâi nhûông

töín thíịt khöng kïí xiïịt ÚÊ nhûông ăö thõ lúân nhû Tokyo,

Yokohama, Osaka, Nagoya chó nhûông kiïịn truâc kiïn

cöị lađ cođn ặâng vûông, ăa söị nhađ cûêa ăaô trúê thađnh

nhûông ăöịng gaơch vuơn Nhûông thûúâc phim tû liïơu

vïì thúđi kyđ nađy cho thíịy möơt nûúâc Nhíơt xú xaâc, hoang

tađn, vúâi nhûông phuơ nûô, treê em ngú ngaâc, ặa nhûông

cùơp míịt thíịt thíìn nhòn caênh tûúơng ngöín ngang quanh

hoơ, cú höì nöîi míịt maât lúân quaâ, nûúâc mùưt khöng cođn

ăïí chaêy nûôa Thuê ăö Tokyo síìm uíịt lađ thïị, möơt thađnh

phöị 7 triïơu ngûúđi mađ chó cođn khöng ăíìy 50% cû dín

úê laơi, hún möơt nûêa dín söị tûâ taân vïì nhûông lađng qú

hoùơc phiïu daơt túâi caâc ăö thõ nhoê Nhíơt Hoađng Hirohito

tuýn böị trïn ăađi phaât thanh vïì sûơ ăíìu hađng vö

cú súê sûêa chûôa, níng cíịp maây thu thanh moơc lïnkhùưp caâc thađnh phöị, löi cuöịn nhiïìu chuýn viïn kyôthuíơt treê tuöíi vađo cuöơc.

Trong söị nađy coâ Masaru Ibuka, möơt kyô sû ăiïơnsinh nùm 1908, töịt nghiïơp trûúđng Khoa hoơc kyô thuíơtthuöơc Ăaơi hoơc Waseda, ăang ăiïìu hađnh cöng ty TokyoTsushin Kogyo K.K (Cöng ty Kyô thuíơt Viïîn thöngTokyo) chuýn cung ûâng duơng cuơ ăiïơn, thiïịt bõ radarcho quín ăöơi Nhíơt

Thaâng 9.1945, Ibuka quay laơi Tokyo, bùưt ăíìu nhûôngdûơ tñnh múâi, khi chiïịn tranh khöng cođn ăe doơa thađnhphöị nađy nûôa Anh thú möơt cùn phođng nhoê úê tíìng

ba cuêa Cûêa hađng baâch hoâa Shirokiya úê Nihonbashiăïí lađm xûúêng saên xuíịt Chi phñ, lûúng böíng cho nhínviïn ăïìu líịy tûđ nhûông khoaên tiïìn dađnh duơm cuêachñnh ngûúđi kyô sû nhiïìu khaât voơng nađy Sau khi nùưmbùưt ặúơc nhu cíìu vïì thöng tin cuêa ngûúđi dín Nhíơt,nhíịt lađ sûơ thiïịu thöịn caâc phûúng tiïơn kyô thuíơt, Ibukaquýịt ắnh chuýín sang cöng viïơc sûêa chûôa maâythu thanh vađ cung cíịp cho ngûúđi tiïu duđng caâc böơchuýín ăöíi (converter) vađ böơ tiïịp húơp (adapter) coâthïí gùưn vađo maây thu thanh ăïí nghe tin tûâc tûđ caâcăađi phaât thanh phaât ăi bùìng soâng ngùưn Viïơc lađmcuêa Ibuka cuđng caâc ăöìng nghiïơp ặúơc cöng chuângăoân nhíơn nöìng nhiïơt Ngađy 6.10.1945, nhíơt baâo

Asahi Shimbun ăaô dađnh hùỉn muơc “Buât chò xanh”

quen thuöơc ăïí viïịt vïì cöng ty cuêa Ibuka, trong ăoâ

coâ ăoaơn: “ Anh Masaru Ibuka, nguýn giaêng viïn

böơ mön Khoa hoơc vađ kyô thuíơt trûúđng Ăaơi hoơc Waseda,

Thïị chiïịn thûâ hai ăaô cûúâp míịt sinh maơng cuêa 37,6

triïơu ngûúđi, caê quín ăöơi líîn thûúđng dín, chó riïng

úê taâm nûúâc dñnh lñu nhiïìu ăïịn cuöơc chiïịn lađ Ăûâc,

YÂ, Nhíơt, Ba Lan, Phaâp, Anh, Liïn Xö vađ Myô Trong

nhûông nûúâc nađy, Liïn Xö thiïơt míịt 21,3 triïơu maơng

söịng, kïị ăïịn lađ Ăûâc, hún 7 triïơu ngûúđi tûê vong Riïng

Nhíơt coâ 1,7 triïơu binh sô tûê tríơn vađ 360.000 ngûúđi

dín hi sinh trong cuöơc chiïịn Nhûông con söị khö khan

ăoâ lađ chûâng tñch cuêa möơt trong nhûông thaêm hoơa ghï

gúâm nhíịt trong lõch sûê loađi ngûúđi

NHÛÔNG NGÛÚĐI TIÏN PHONG GIAÊI

BAĐI TOAÂN NHU CÍÌU XAÔ HÖƠI

Chiïịn tranh vûđa kïịt thuâc, ăúđi söịng cuêa nûúâc Nhíơt

thiïịu thöịn trùm bïì, kïí caê nhûông moân ùn tinh thíìn

ăún giaên nhíịt Khoâ coâ thïí tòm thíịy möơt maây thu

thanh cođn nguýn veơn Trong chiïịn tranh, caênh saât

Nhíơt buöơc thûúđng dín giao nöơp maây thu thanh ăïí

hoơ huêy ăi bùng soâng ngùưn vò súơ nhûông tin tûâc chiïịn

trûúđng phaât ăi tûđ caâc ăađi phûúng Tíy lađm hoang

mang dín chuâng, mùơt khaâc binh lñnh Nhíơt coâ thïí

bõ ăöịi phûúng lung laơc tinh thíìn

Khi hođa bònh líơp laơi röìi, nhûông haơn chïị cuêa thúđi

chiïịn khöng cođn lyâ do ăïí töìn taơi nûôa, ngûúđi dín ăua

nhau tòm mua maây thu thanh cuô, sûêa chûôa vađ níng

cao tñnh nùng cuêa chuâng Coâ cíìu tíịt seô coâ cung, nhiïìu

gùưng tòm ra möơt kïị saâch thuíơn lúơi nhíịt Vađ kïị saâchăoâ ăaô hònh thađnh vađo ngađy 7.5.1946 vúâi sûơ ra ăúđimöơt cöng ty múâi líịy tïn lađ Cöng ty Kyô thuíơt Viïînthöng Tokyo, vúâi möơt böơ maây nhín sûơ hún 20 ngûúđi.Khöng ai coâ thïí ngúđ rùìng chó hún mûúđi nùm sau,cöng ty nađy ăaô trúê thađnh möơt trong nhûông tíơp ăoađnsaên xuíịt hađng ăíìu cuêa nûúâc Nhíơt vúâi thûúng hiïơuSONY Cođn chađng thanh niïn 25 tuöíi kia chñnh lađmöơt tïn tuöíi mađ nûúâc Nhíơt vađ caê thïị giúâi seô cođn nhùưcmaôi: AKIO MORITA.

*

* *Vađo thúđi ăiïím chiïịn tranh ăang ăïịn höìi aâc liïơt,Morita vađ Ibuka cuđng úê trong möơt ăún võ ăùơc nhiïơmchuýn nghiïn cûâu vïì hoêa tiïîn tíìm nhiïơt coâ tïn lađMarque Luâc ăoâ, Morita mang cíịp bíơc trung uây, múâi

24 tuöíi, cođn Ibuka lađ möơt kyô sû ăiïơn 37 tuöíi Ibukatham gia vađo ăún võ ăùơc nhiïơm vúâi tû caâch möơt nhínviïn dín sûơ húơp taâc vúâi quín ăöơi, khöng phaêi lađ möơt

sô quan nhû Morita

Song song vúâi cöng viïơc trïn, Ibuka ăang lađ giaâmăöịc möơt cöng ty vïì duơng cuơ ăo lûúđng ăaô cung cíịpvíơt liïơu vađ vuô khñ cho haêi quín Nhíơt tûđ nùm 1940.Sûơ gíìn guôi caê vïì ăiïìu kiïơn sinh söịng líîn nhûông trùntrúê, suy tû cuêa lúâp ngûúđi treê thúđi chiïịn ăaô gùưn kïịtMorita vađ Ibuka ngay tûđ muđa heđ nùm íịy Caê haithûúđng coâ nhiïìu dõp ngöìi vúâi nhau, bađn baơc vïì nhûônghoađi baôo cuêa tuöíi treê, vïì tûúng lai cuêa nûúâc Nhíơtthúđi híơu chiïịn

vađ lađ con rïí öng Böơ trûúêng Giaâo duơc Tamon Maeda,

vûđa khai trûúng Phođng thñ nghiïơm nghiïn cûâu Viïîn

thöng taơi tíìng ba cûêa hađng Shirokiya úê Nihonbashi.

Hoaơt ăöơng khöng vò nhûông ăöơng cú thûúng maơi, anh

ăaô tòm tođi, múê röơng viïơc sûê duơng caâc maây thu thanh

soâng ngùưn bùìng caâch chuýín ăöíi caâc maây thu thanh

thöng thûúđng hoùơc bùìng viïơc sûê duơng möơt thiïịt bõ

böí sung ”

Bađi baâo íịy ăaô tònh cúđ ăïịn tay möơt thanh niïn 25

tuöíi úê Kosugaya thuöơc quíơn Aichi Anh vui mûđng

nhíơn ra Ibuka lađ ngûúđi quen cuô vađ trong ăíìu vuơt

naêy ra möơt yâ tûúêng vïì nhûông víịn ăïì tûđng nung níịu

trong nhiïìu ngađy qua

Hoơ ăaô bùưt ặúơc liïn laơc vúâi nhau sau chiïịn tranh

möơt caâch tònh cúđ vađ ăíìy bíịt ngúđ nhû víơy

*

* *

Ñt líu sau, chađng thanh niïn úê Kosugaya nađy goô

cûêa cùn phođng töìi tađn cuêa Ibuka Hai ngûúđi gùơp laơi

nhau trong nöîi mûđng rúô khöng kïí xiïịt Chiïịn tranh

vađ nhûông lo toan caâ nhín ăaô ngùn caâch hoơ, nhûng

nay hođa bònh ăaô líơp laơi – cho duđ lađ hođa bònh trong

caênh ăöí naât hoang tađn – thò cuông lađ luâc ăïí hoơ biïịn

nhûông hoađi baôo thađnh hiïơn thûơc Hoơ ngöìi hađng buöíi

vúâi nhau, truât hïịt nhûông gò íịp uê trong tím tû mađ

chûa coâ dõp thöí löơ cuđng ai

Bíìu nhiïơt huýịt cuêa tuöíi treê cuđng vúâi nhûông rung

ăöơng síu sùưc nhíịt trûúâc hònh aênh möơt ăíịt nûúâc ăang

cíìn sûơ goâp sûâc cuêa tíịt caê moơi ngûúđi ăaô khiïịn hoơ

ngöìi lùưng nghe tin tûâc vïì baên Tuýn ngön Postdamkïu goơi Nhíơt Baên ăíìu hađng khöng ăiïìu kiïơn Trongthím tím, Ibuka ăaô quýịt ắnh seô quay vïì Tokyoăïí bùưt ăíìu laơi moơi viïơc, nhûng laơi khöng muöịn thöílöơ vúâi Morita ăiïìu nađy.

*

* *Khi Nhíơt hoađng Hirohito ăoơc lúđi tuýn böị ăíìu hađngtrïn ăađi phaât thanh, Ibuka ăang ngöìi trong vùn phođng

úê Suzaka Öng nghe nhûông lúđi noâi ăoâ vúâi möơt tímtraơng phûâc taơp, pha líîn nhûông buöìn ăau, nhuơc nhaô,giíơn dûô vađ höịi tiïịc, trong khi caâc ăöìng sûơ cuêa öngăaô vúô ođa lïn niïìm vui sûúâng khi ăoân nhíơn tin nađy.Vúâi hoơ, tûđ nay seô khöng cođn nûôa boâng ma khuêngkhiïịp cuêa chiïịn tranh, cuêa nhûông phín ly, míịt maât,cuêa nhûông niïìm hi voơng chaây tiïu trong baôo lûêa,cuêa nhûông hoađi baôo luơi tađn cuđng tuöíi thanh xuínvuđn vuơt tröi

Ăiïìu quan troơng lađ Ibuka cuđng caâc ăöìng sûơ cuđngchia seê niïìm ăam mï vïì cöng nghïơ vađ sûơ phaât minh.Vúâi hoơ, cho duđ ngûúđi Myô lađ keê thuđ trong thúđi chiïịn,lađ “nhûông tïn man rúơ mònh ăíìy löng laâ” nhû hoơ víînthûúđng nghe trïn hïơ thöịng phaât thanh tuýn truýìn,song tûơ trong thím tím, hoơ víîn nghô rùìng cöng viïơcnghiïn cûâu cuêa hoơ phaêi dûơa vađo cöng nghïơ cuêa ngûúđiMyô

Quýín saâch göịi ăíìu giûúđng cuêa hoơ luâc bíịy giúđ lađ

Radio Engineering (Kyô thuíơt vö tuýịn) cuêa F.E.

Turman, möơt “textbook” (saâch giaâo khoa) mađ hoơ phaêi

Vúâi tû caâch möơt sô quan liïn laơc haêi quín, Morita

coâ dõp ăïịn thùm cöng ty cuêa Ibuka úê quíơn Tsukishima,

thuöơc thađnh phöị Tokyo Thöng thûúđng, Ibuka chïị

taơo caâc duơng cuơ radar theo húơp ăöìng kyâ vúâi haêi quín

Taơi möơt cú xûúêng cuêa öng, Morita laơ líîm khi nhòn

thíịy möơt cùn phođng ăöng ăuâc caâc nûô sinh viïn thuöơc

Viïơn hađn lím ím nhaơc úê Ueno ặúơc öng thu nhíơn

vađo lađm cöng viïơc cín chónh caâc böơ dao ăöơng

Thaâng 9.1944, Tokyo bõ döơi bom liïn tuơc, Ibuka

dúđi cöng ty vïì thõ tríịn nhoê Suzaka thuöơc quíơn Nagano,

nùìm caâch Tokyo 160km vïì phña tíy bùưc Tûđ ăoâ, öng

ríịt ñt trúê laơi Zushi ăïí lađm cöng taâc nghiïn cûâu cho

haêi quín, nhûng buđ laơi, Morita víîn coâ nhiïìu dõp ăïịn

thùm Ibuka úê Suzaka Möîi líìn gùơp nhau, trong khung

caênh bònh lùơng cuêa vuđng thön daô Nagano, hai ngûúđi

baơn ngađy cađng coâ nhûông möịi ăöìng caêm vïì víơn nûúâc

Khi bađn vïì diïîn tiïịn cuêa chiïịn cuöơc, hoơ cuđng nhíơn

ắnh lađ cho duđ chñnh phuê Nhíơt ăang ra sûâc tuýn

truýìn vïì ûu thïị cuêa Nhíơt trong cuöơc chiïịn thò sûơ

thíịt tríơn lađ ăiïìu khöng thïí traânh khoêi Caê hai cuđng

phaât hiïơn lađ nhíơn ắnh cuêa möîi ngûúđi ăïìu dûơa vađo

nhûông thöng tin vađ bònh luíơn mađ hoơ nghe ặúơc –

möơt caâch leân luât – tûđ caâc chûúng trònh phaât thanh

trïn lađn soâng ngùưn cuêa ăađi phaât thanh Hoa Kyđ Ibuka

chia seê vúâi Morita quan ăiïím vïì giaâ trõ taâi thiïịt cuêa

cöng nghïơ vađo thúđi bònh Hoơ heơn seô húơp taâc vúâi nhau

vïì mùơt kinh tïị sau khi chiïịn tranh chíịm dûât

Líìn gùơp gúô cuöịi cuđng trong nùm 1945 giûôa Morita

vađ Ibuka diïîn ra vađo ngađy 27.7.1945, luâc ăoâ caê hai

taơm thúđi aâp duơng ăïí nuöi dûúông Phođng thñ nghiïơmnghiïn cûâu Viïîn thöng Tokyo cuêa Ibuka, ăöìng thúđitòm möơt hûúâng ăi múâi coâ nhiïìu triïín voơng hún Saumöơt thúđi gian dađi nghiïn cûâu vađ thaêo luíơn kyô lûúông,caê hai quýịt ắnh thađnh líơp cöng ty múâi vađo thaâng3.1946 Ăiïìu khoâ khùn nhíịt vïì phña Morita lađ lađmsao thuýịt phuơc ặúơc öng böị ăöìng yâ ăïí öng ăiïìuhađnh möơt cöng ty khaâc ngoađi cöng ty cuêa gia ằnh.Theo truýìn thöịng cuêa ngûúđi Nhíơt luâc bíịy giúđ, ngûúđicon trai trûúêng phaêi lađ ngûúđi kïị thûđa cú nghiïơp cuêagia ằnh chûâ khöng phaêi ai khaâc Vađ ngûúđi con traitrûúêng khöng theo nghiïơp chñnh cuêa gia ằnh seô lađmöơt víịn ăïì hïịt sûâc nghiïm troơng.

Thaâng 4.1946, sau khi bađn baơc kyô, Morita vađ Ibukaquýịt ắnh thađnh líơp möơt “phaâi ăoađn” huđng híơuăïí viïơc thuýịt phuơc öng böị ăaơt hiïơu quaê mong muöịn.Thađnh phíìn “phaâi ăoađn” ngoađi hai öng ra, cođn coâböị vúơ Ibuka lađ öng Maeda, cûơu Böơ trûúêng Giaâo duơcNhíơt Baên Caê ba ngûúđi lïn chuýịn tađu hoêa ăïm vïìKosugaya ăïí thûơc hiïơn “sûâ maơng” thuýịt phuơc ăíìykhoâ khùn vađ tïị nhõ

Sûơ ăoân tiïịp mađ gia ằnh Morita dađnh cho hai ngûúđikhaâch thín thiïịt ăaô vûúơt quaâ mong ăúơi cuêa caê bangûúđi Moân baânh mò ríịt hiïịm vađo thúđi buöíi khoâ khùn

ùn vúâi mûât, bú vađ thíịm gioơng bùìng nûúâc trađ – möơtbûôa ùn thõnh soaơn Nhûng bíịt ngúđ vađ haơnh phuâcnhíịt, khöng chó cho riïng Morita mađ cho caê Ibukavađ öng Maeda, lađ thaâi ăöơ thín thiïơn, cúêi múê cuêa öngKyuzaemon Morita, böị cuêa Morita, khi nghe ăïì nghõ

“ăaânh víơt” vúâi tiïịng Anh ăïí coâ thïí nùưm ặúơc nhûông

yâ tûúêng vađ kyô thuíơt hiïơn ăaơi Akira Higuchi, möơt

trong nhûông ngûúđi cöơng taâc vúâi Ibuka, tûđng coâ mùơt

trong buöíi chiïìu ngađy 15.8, ăaô ghi laơi kyâ ûâc ăoâ trong

cuöịn John Nathan – Sony: The Private Life: “Traâi

tim cuêa tíịt caê caâc kyô sû ăïìu trađn ngíơp niïìm vui vò

chiïịn tranh ăaô kïịt thuâc Chuâng töi caêm thíịy röịt cuöơc

röìi chuâng töi cuông coâ thïí lađm möơt viïơc gò ăoâ thíơt

sûơ, khöng phaêi lađ vuô khñ cho quín ăöơi, mađ lađ nhûông

víơt duơng hûôu ñch, vađ chuâng töi caêm thíịy rùìng viïơc

cho ra ăúđi nhûông saên phíím ăñch thûơc coâ thïí giuâp

chuâng töi nùưm bùưt vađ thíơm chñ coâ thïí ăi trûúâc cöng

nghïơ cuêa ngûúđi Myô”

Sau chiïịn tranh, Ibuka cuđng caâc baơn hûôu thađnh

líơp Phođng thñ nghiïơm nghiïn cûâu Viïîn thöng

To-kyo Ai cuông noâng lođng muöịn lađm möơt caâi gò ăoâ cho

ăún võ múâi vađ goâp phíìn taâi thiïịt nûúâc Nhíơt thúđi híơu

chiïịn, nhûng khöng ai biïịt phaêi bùưt ăíìu nhû thïị

nađo Tònh traơng tađi chñnh luâc bíịy giúđ ríịt khoâ khùn,

lûúng böíng traê cho caâc kyô sû vađ nhín viïn xuíịt phaât

chuê ýịu tûđ tiïìn tuâi riïng cuêa Ibuka Tònh traơng nađy

khöng thïí keâo dađi maôi ặúơc Hûúâng ăi taơm thúđi cuêa

hoơ lađ líơp phín xûúêng sûêa chûôa maây thu thanh, saên

xuíịt caâc böơ chuýín ăöíi ra soâng ngùưn

*

* *Khi gùơp laơi nhau taơi Tokyo, hiïíu ặúơc nhûông khoâ

khùn vïì mùơt tađi chñnh mađ Ibuka ăang phaêi ặúng

ăíìu, Morita bađn baơc vúâi baơn vïì nhûông giaêi phaâp

hún hai mûúi viïn chûâc quaên lyâ vađ nhín viïn ăaôtham dûơ lïî khai trûúng thûúng hiïơu Tokyo TsushinKogyo (Totsuko) tûâc Cöng ty Kyô thuíơt Viïîn thöngTokyo Öng Tamon Maeda, böị vúơ cuêa Ibuka ặúơccûê lađm chuê tõch cöng ty.

Coâ möơt sûơ cöị nhoê, ăoâ lađ Ibuka ăaô cöng phu chuíín

bõ möơt túđ quaêng caâo vïì sûơ ra ăúđi cuêa cöng ty múâi,nhûng ăïịn höm khai trûúng thò laơi ăïí qún úê nhađTachikawa Trong diïîn vùn khaânh thađnh, öng noâi:

“Chuâng ta phaêi traânh nhûông víịn ăïì ăang xaêy ravúâi nhûông tíơp ăoađn lúân Chuâng ta saâng taơo vađ giúâithiïơu nhûông cöng nghïơ mađ caâc tíơp ăoađn lúân khöngthïí saânh ặúơc Viïơc taâi thiïịt Nhíơt Baên tuđy thuöơc vađosûơ phaât triïín cuêa nhûông cöng nghïơ coâ tñnh nùng

ăöơng ”.

Cöng ty múâi cuêa Ibuka vađ Morita chó coâ möơt söịvöịn voên veơn 190.000 ýn, khöng coâ maây moâc, chócoâ möơt söị duơng cuơ khoa hoơc, thíơm chñ vúâi söị tiïìnnhû víơy khoâ coâ thïí víơn hađnh cöng ty möơt caâch suönseê Ăiïìu quan troơng lađ trong ăíìu möîi thanh niïnăíìy nhiïơt huýịt íịy lađ möơt khaât voơng lúân lao, mongmuöịn goâp sûâc vađo viïơc khöi phuơc, taâi thiïịt möơt NhíơtBaên trïn ăöịng hoang tađn Chuê tõch Maeda cuông lùơplaơi nhûông yâ chñnh trong bađi phaât biïíu cuêa Ibuka,öng noâi: “Ngađy höm nay, cöng ty nhoê beâ cuêa chuâng

ta khúêi sûơ hoaơt ăöơng Vúâi cöng nghïơ ẳnh cao vađmöơt tinh thíìn ăoađn kïịt hoađn haêo, cöng ty seô phaâttriïín Khi ăoâ, chuâng ta coâ thïí tin chùưc rùìng mònhăang goâp phíìn cho xaô höơi”

ăíìy tñnh “ăöơt phaâ” vïì viïơc cho Akio Morita ặúơc tûđ

boê vai trođ ngûúđi kïị thûđa cú nghiïơp cuêa dođng hoơ Morita

Sau möơt thoaâng do dûơ, öng cuơ bađy toê sûơ mong moêi

Morita thay öng ăïí lađm chuê gia ằnh, ăöìng thúđi nùưm

giûô viïơc kinh doanh do öng trao laơi Röìi öng quay

sang Maeda vađ Ibuka, noâi bùìng möơt gioơng tûđ töịn:

“Nhûng nïịu con trai töi muöịn lađm möơt viïơc gò ăoâ

khaâc hún ăïí tûơ ređn luýơn, hoùơc thi thöị khaê nùng,

noâ coâ thïí lađm nhû thïị”

Cuöịi cuđng, öng noâi vúâi Morita: “Con haôy lađm nhûông

gò con thñch”

Nhûông lúđi noâi ăoâ ặúơc caê öng Maeda líîn Ibuka

vađ Morita ăoân nhíơn bùìng tíịt caê sûơ vui sûúâng pha

líîn ngaơc nhiïn Hoơ khöng thïí ngúđ rùìng moơi viïơc ăaô

diïîn ra suön seê ăïịn nhû víơy Vïì sau, Morita ặúơc

biïịt thïm lađ quýịt ắnh cúêi múê cuêa böị öng xuíịt phaât

möơt phíìn búêi viïơc em trai öng lađ Kazuaki, luâc ăoâ

ăang lađ sinh viïn trûúđng Ăaơi hoơc Wasada, ăaô tònh

nguýơn nöịi nghiïơp saên xuíịt rûúơu sa-kï cuêa dođng

hoơ Morita, giaêi quýịt ặúơc nhûông bïị tùưc trong gia

ằnh

CÖNG NGHÏƠ – NÛÚÂC NHÍƠT CÍÌN CÖNG NGHÏƠ

Ngađy 7.5.1946 lađ thúđi ăiïím lõch sûê cuêa möơt thûúng

hiïơu, cuêa caê möơt nïìn kinh tïị Nhíơt Baên thúđi híơu chiïịn:

Trong nhûông ngađy ăíìu gíy dûơng Totsuko, Morita

giûô vai trođ möơt giaâm ăöịc, song vúâi tû caâch möơt ăöìng

saâng líơp (cuđng Ibuka), öng lađ ngûúđi coâ traâch nhiïơm

quan troơng trong viïơc ăïì ra ặúđng löịi hoaơt ăöơng,

hûúâng phaât triïín cuêa cöng ty trong tûúng lai Tûơ

trong thím tím, öng biïịt rùìng ăíy lađ bûúâc khúêi ăíìu

ăíìy thaâch thûâc, muöịn goâp phíìn cöng sûâc vađo sûơ

höìi phuơc nïìn kinh tïị cuêa ăíịt nûúâc, khöng thïí chó

bùìng lođng vúâi qui mö khiïm töịn cuêa Totsuko, mađ

phaêi tûđng bûúâc gùưn chùơt thûúng hiïơu múâi meê nađy

vađo sinh hoaơt cuêa cöơng ăöìng, taơo nhûông möịi liïn

kïịt vûông chùưc ăïí coâ thïí phaât triïín úê möơt qui mö

ngađy cađng lúân hún Morita tûơ nhuê, ăíy chñnh lađ luâc

öng cíìn phaêi víơn duơng nhûông quan ăiïím, triïịt lyâ

vïì quaên lyâ tiïịp thu tûđ ngûúđi böị nghiïm khùưc nhûng

röơng lûúơng, tûđ nhûông saâch baâo ăaô ăoơc ăïí ặa Totsuko

ăaơt nhûông thađnh quaê lúân nhíịt

Ngay sau ngađy khai trûúng, moơi ngûúđi trong cöng

ty lao vađo lađm viïơc, bíịt kïí giúđ giíịc, vúâi möơt tinh thíìn

tûơ giaâc cao ăöơ Ban ăïm, khi cûêa hađng baâch hoâa,

núi hoơ thú mûúân lađm truơ súê cöng ty, ăaô ăoâng cûêa,

hoơ tiïịp tuơc cöng viïơc bïn trong Cûêa hađng ăoâng kñn

cûêa ra vađo vađo ban ăïm, hoơ phaêi sûê duơng cöíng thoaât

hiïím trong nhûông buöíi lađm ăïm vađ coâ luâc “chaơm

traân” vúâi nhûông baâc caênh saât tuíìn tra míîn caân cûâ

tûúêng hoơ lađ luô tröơm ăuơc tûúđng khoeât vaâch nhađ ai

Chûúng 2.

R EÂT Q UAÂ –

H AÔY L AĐM G ÖỊI S ÛÚÊI ÍỊ M

Chó coâ sûơ ăöìng caêm síu sùưc nhíịt vúâi dín ngheđo, hoơ múâi coâ thïí saâng chïị ra chiïịc göịi coâ khaê nùng toêa húi íịm Töi nghô, cöng trònh nađy thíơt sûơ vô ăaơi.

Baâo ắa phûúng