Xã hội học (XHH) là một môn khoa học thuộc các khoa học xã hội, nghiên cứu các tương tác xã hội, đặc biệt đi sâu nghiên cứu một cách hệ thống sự phát triển, cấu trúc, mối tương quan xã hội, và các hành vi hoạt động của con người trong các tổ chức, nhóm xã hội.
Trang 1PHẦN MỞ ĐẦU
Ở Việt Nam, công tác giáo dục đạo đức trong học sinh, sinh viên trong những nămvừa qua đã có những đổi mới, tiến bộ và thu được những kết quả tốt Tuy nhiên vẫn cònmột bộ phận học sinh, sinh viên chưa có ý thức tốt trong rèn luyện và xa vào các tệ nạn
xã hội Những năm trở lại đây, các tệ nạn xã hội như cờ bạc, lô đề, game online, cá độbóng đá , với những mặt trái đã dần len lỏi vào đời sống của giới sinh viên Những hành
vi vi phạm này đều có những ảnh hưởng nghiêm trọng đến xã hội Vì vậy, cần phải tìmhiểu kỹ về vấn đề nhận thức và thực hiện pháp luật trong phòng, chống tệ nạn xã hộicủa sinh viên để đưa ra phương án giáo dục phổ cập pháp luật về vấn đề này một cáchhiệu quả, đẩy lùi tệ nạn xã hội trong học sinh, sinh viên
Sự nghiệp đổi mới của đất nước ta do Đảng Cộng Sản Việt Nam khởi xướng và lãnh đạo từ năm 1986 đến nay đã giành được nhiều thắng lợi to lớn và quan trọng, đưa đất nước ta thoát khỏi tình trạng khủng hoảng về kinh tế, xã hội, từ đó tạo ra vị thế
ổn định và phát triển đi lên Tuy nhiên bên cạnh những thành tựu đạt được, nền kinh tếthị trường đã đem lại những yếu tố tiêu cực Một trong số đó là sự tha hoá trong lốisống, tệ nạn xã hội và tội phạm có điều kiện phát sinh và tồn tại, nhất là trong đời sốngsinh viên Những hành vi vi phạm này dù xảy ra cố ý hay vô ý đều có những ảnhhưởng nghiêm trọng đến xã hội, đi ngược lại với mục tiêu mà chúng ta đang tiến tới.Việc tìm hiểu nhận thức và thực hiện pháp luật ở sinh viên hiện nay trong phòng chống
tệ nạn xã hội là việc làm vô cùng cấp thiết, là nền tảng để tìm ra hướng giải quyết, khắcphục tình trạng vi phạm pháp luật trên, góp phần xây dựng một xã hội giàu đẹp màchúng ta đang tiến tới
Trang 23 Giả thiết nghiên cứu
Hiện nay tệ nạn xã hội đang ngày một xâm nhập sâu rộng vào cộng đồng sinhviên.Trong khi đó xã hội cũng chưa thực sự chú trọng trong công tác vận động và giáodục, phòng chống.Vậy nên cần có những biện pháp tìm hiểu kĩ nhận thức của sinh viêntrong vấn đề trên
- Phương pháp chung dùng trong nghiên cứu là phương pháp phân tích và tổng hợp
- Phương phápthu thập thông tin là phương pháp Ankét: Đây là phương pháp mà điềutra viên tiến hành phát bảng hỏi, hướng dẫn thống nhất cách trả lời; người được hỏi, trảlời với hình thức tự viết vào bảng hỏi đã đưa cho người đó và gửi lại cho điều
- Phương pháp chọn mẫu
- Chọn mẫu: là việc tiến hành nghiên cứu, thu thập thông tin từ một bộ phận thu nhỏ của mẫu tổng thể nghiên cứu, song lại có khả năng suy rộng ra cho tổng thể đối tượng nghiên cứu, phù hợp với các đặc trưng và cơ cấu của tổng thể
-Những người tham gia trả lời bảng hỏi: Sinh viên Trường Đại học Luật Hà Nội
- Số lượng phiếu phát ra: 110
- Số lượng phiếu thu về: 100
Trang 3PHẦN NỘI DUNG
chống tệ nạn xã hội
a Khái niệm tệ nạn xã hội
Tệ nạn xã hội là các hiện tượng xã hội bao gồm những hành vi sai lệch với chuẩn
mực xã hội,vi phạm đạo đức và pháp luật, gây hậu quả xấu về mọi mặt đối với đời sống
xã hội
Có nhiều tệ nạn xã hội, ví dụ như: nghiện ma túy, cờ bạc, mê tín, tham nhũng, quanliêu v.v nhưng nguy hiểm nhất là các tệ nạn cờ bạc, ma túy,.Tệ nạn là một trong nhữngnguyên nhân chính phát sinh tội phạm
b Lý do đề tài lại tập trung vào đối tượng sinh viên
Khi bạn trở thành sinh viên là bạn đã đủ 18 tuổi, đã có quyền tham gia nhiều quan hệ
xã hội, quan hệ pháp luật, có những quyền năng cơ bản.Sinh viên không bị sự kèm cặpcao độ của bố mẹ, gia đình hay thầy cô, nhà trường như khi bạn còn ngồi trên ghế phổthông, cộng thêm bản tính tò mò vốn có của thanh niên mới lớn nên họ đã vô tình trởthành một con mồi ngon, một đối tượng luôn được các tệ nạn xã hội hướng tới
c Tác hại của tệ nạn xã hội
Tệ nạn xã hội trong sinh viên là một hiện tượng xã hội, có ảnh hưởng rất lớn tới thế
hệ trẻ hiện nay.Nó gây ra những tác hại trực tiếp đối với bản thân người mắc và gây ảnhhưởng đến cả gia đình và toàn xã hội
- Đối với chính bản thân người tham gia các tệ nạn xã hội đó: Các tệ nạn xã hội cóthể gây những tổn thương nghiêm trọng đối với sức khỏe của chính bản thânngười tham gia (gây các bệnh về hệ hô hấp, hệ tim mạch, hệ thần kinh đối vớingười nghiện ma túy…); làm tha hóa về nhân cách, rối loạn về hành vi, dẫn tới
Trang 4xao nhãng học tập và rơi vào lối sống buông thả, dễ vi phạm pháp luật và phạmtội.
- Đối với gia đình: các gia đình có người thân tham gia các tệ nạn xã hội sẽ có thể
bị khủng hoảng về mặt tài chính cũng như tinh thần
- Còn đối với cộng đồng xã hội: Tệ nạn xã hội ảnh hưởng tới trật tự, an toàn xã hội;gây tâm lý hoang mang, lo lắng, sợ hãi cho những người khác
d Nội dung pháp luật về phòng, chống tệ nạn xã hội
Trong quá trình đấu tranh phòng chống tệ nạn xã hội, Nhà nước ta luôn trú trọng đếnviệc nâng cao vai trò, hiệu quả của pháp luật và đã ban hành nhiều văn bản pháp luật đểđiều chỉnh công tác này, như: tội chứa mại dâm: tội môi giới mại dâm; tội mua dâmngười chưa thành niên; tội đánh bạc; tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc; các tội phạm về
ma tuý
e Khái niệm thực hiện pháp luật về phòng, chống tệ nạn xã hội
Phòng, chống tệ nạn xã hội mang tính đồng bộ, hệ thống và có sự phối kết hợp chặtchẽ giữa các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và công dân.Mục đích của công tácphòng, chông tệ nạn xã hội là khắc phục thủ tiêu các nguyên nhân điều kiện của tệ nạnnhằm ngăn chặn, hạn chế, làm giảm từng bước tiến tới loại trừ tội tệ nạn ra khỏi xã hội Phòng chống tội phạm được tiến hành theo hai hướng cơ bản sau:
- Hướng thứ nhất: Phát hiện, khắc phục, hạn chế, và đi đến thủ tiêu các hiện tượng
xã hội tiêu cực là những nguyên nhân , điều kiện phát sinh tệ nạn xã hội Đây làhướng mang tính cơ bản, chiến lược và lâu dài
- Hướng thứ hai: hạn chế đến mức thấp nhất hậu quả, tác hại khi tệ nạn xã hội xảyra
Trang 52 Thực trạng của vấn đề
Trong những năm gần đây tình hình các tệ nạn xã hội trong sinh viên đang có xuhướng gia tăng.Theo số liệu thống kê chính thức của Cục phòng chống tệ nạn xã hội, sốngười mắc các tệ nạn xã hội chiếm khoảng 70% Trong đó, theo thống kê của vụ côngtác Học sinh- Sinh viên ( Bộ giáo dục và đào tạo) số sinh viên mắc tệ nạn xã hội ở HàNội chiếm khoảng 0,01% trong tổng số sinh viên cả nước mỗi năm Song điều đáng longại nhất là sinh viên Hà Nội có mặt trong hầu hết các loại tệ nạn xã hội
a Thực trạng nhận thức về pháp luật trong phòng chống tệ nạn xã hội của sinh viên Trường Đại học Luật Hà Nội
Để tìm hiểu về mức độ quan tâm của các bạn sinh viên về tệ nạn xã hội nhóm chúngtôi đã đưa ra câu hỏi:“ Anh (chị) có quan tâm các thông tin về tệ nạn xã hội không?” vàkết quả thu về được là:
có những biện pháp tuyên truyền, phổ biến tích cực, thiết thực và hiệu quả hơn nữa Cũng theo thông tin thống kê điều tra thu được thì các bạn sinh viên Trường Đại họcLuật Hà Nội chúng ta chủ yếu tiếp nhận thông tin pháp luật về tệ nạn xã hội qua các
Trang 6phương tiện thông tin đại chúng như báo, đài phát thanh, ti vi, mạng xã hội,… Theo đó,khi được hỏi về việc các bạn sinh viên thường tiếp xúc với thông tin pháp luật trongphòng chống tệ nạn xã hội ở đâu thì đã thu được kết quả là
b Nội dung học tập tại trường Đại Học Luật Hà
Nội
d Tự nghiên cứu, tìm hiểu từ các văn bản quy
Về nhận thức của sinh viên về tệ nạn xã hội, Mê tín dị đoan là một phần của tệ nạn xã
hội, nhưng khi được hỏi về việc mê tín dị đoan có phải là tệ nạn xã hội không thì chỉ có 34% số người được hỏi trả lời là có còn 66% còn lại cho rằng đây không phải tệ nạn xã
hội Điều đó có nghĩa là trên thực tế, sinh viên trường ta đã có tìm hiểu và có một kiếnthức pháp luật khá trong vấn đề tệ nạn xã hội nhưng không phải ai cũng hiểu một cáchđầy đủ về các mặt của tệ nạn xã hội Vì tệ nạn xã hội rất muôn màu muôn vẻ và ngày
Trang 7càng biến hóa tinh vi, khó nắm bắt và len lỏi vào cuộc sống sinh viên một cách âm thầmkhiến cho đôi khi chúng ta lầm tưởng bản chất của nó.
Liên quan đến vấn đề tệ nạn xã hội thường gặp trong sinh viên, nhóm chúng em đã
đưa ra câu hỏi: “ Theo anh (chị), sinh viên thường dễ bị lôi kéo vào tệ nạn xã hội nào”
Bên cạnh đó, một số bạn đã đưa ra ý kiến khác là biến tướng của bán hàng đa cấp.Đây là một vấn đề khá mới hiện nay và là mần mống tệ nạn xã hội Trong khi doanhnghiệp bán hàng đa cấp chân chính luôn có những những quy định “hà khắc” cho nhàphân phối như: Nghiêm cấm trẻ em dưới 18 tuổi và sinh viên chính quy tham gia, thì
Trang 8những công ty đa cấp bất chính lại cố tình mọc lên ngay bên cạnh các trường học đểnhắm đến các bạn sinh viên Lợi dụng sự nhẹ dạ, cả tin của các bạn trẻ, nhất là các bạnsinh viên có ý chí, đầy sự quyết tâm, đang muốn thay đổi vận mệnh, tương lai… các cò
đa cấp đã mời chào tham gia các công ty đa cấp bất chính Đây cũng là một trongnhững nguyên nhân nhiều sinh viên “sập bẫy” tại chỗ khi nghe những con số lợi nhuậnkhổng lồ làm choáng ngợp của nó Khi các bạn sinh viên đã bước chân vào con đường
và phát hiện ra mình bị lừa thì đã qua muộn khiến nhiều sinh viên vì bản thân mà đã lừagạt bạn bè, người quen tham gia bán hàng đa cấp để hy vọng lấy lại được chút vốn…Hậu quả để lại là tiền mất, uy tín cũng không còn
Không chỉ nhận biết và có cảnh giác với tệ nạn xã hội, các bạn sinh viên trường tacũng nắm khá chắc về trách nhiệm pháp lý phải gánh chịu khi tham gia tệ nạn xã hội
Khi được hỏi về Trách nhiệm pháp lý mà người có hành vi vi phạm pháp luật về ma túy chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự phải gánh chịu là như thế nào, đã có số lượng người trả lời đúng là khá cao %: “ Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự và an toàn xã hội; theo đó, mức phạt tiền cao nhất đến 30 triệu đồng; ngoài ra, còn có thể bị áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung như: tịch thu tang vật và phương tiện vi phạm, đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc từ 1 đến 2 năm ”
a Nhắc nhở cảnh cáo đối với vi phạm lần đầu
Trang 9an ninh, trật tự và an toàn xã hội; theo đó, mức phạt tiền cao nhất đến 30 triệu đồng;
ngoài ra, còn có thể bị áp dụng các hình thức
xử phạt bổ sung như: tịch thu tang vật và phương tiện vi phạm, đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc từ 1 đến 2 năm
d Tịch thu tang vật và phương tiện vi phạm,
đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc từ 1 đến 2 năm
Theo đó có 76% số sinh viên được hỏi đã trả lời đúng, cũng có nghĩa là số lượng người
có hiểu biết pháp luật trong phòng chống tệ nạn xã hội ở trường ta là tương đối nhiều Còn về vấn đề nhận thức về tác hại của tệ nạn xã hôị, chúng tôi đã đưa ra câu hỏi:
“Theo anh (chị), tệ nạn xã hội trong sinh viên sẽ để lại hậu quả như thế nào?” và kết
quả thu về được là:
Trang 10Tóm lại,nhìn chung các sinh viên có một cái nhìn khá toàn diện và đúng đắn về ảnh
hưởng tiêu cực của tệ nạn xã hội trong sinh viên nói riêng và toàn xã hội nói chung Cóđược điều này là do ở độ tuổi của các bạn cũng có sự cọ xát nhất định với cuộc sống,cũng tiếp xúc với nhiều đối tượng và tìm hiểu nhiều về tệ nạn xã hội; nhận thức tốtđược những điều này thì mới có thái độ đúng đắn trước vấn đề tệ nạn xã hội nói chung
và đối với việc tham gia phòng chống tệ nạn xã hội nói riêng
b Thực trạng thực hiện pháp luật trong phòng chống tệ nạn xã hội của sinh viên Trường Đại học Luật Hà Nội
Nhận thức của các bạn sinh viên về pháp luật trong phòng chống tệ nạn xã hội là khátốt Tuy nhiên, vấn đề thực hiện pháp luật trong phòng chống tệ nạn xã hội lại khônghẳn cao như nhận thức Dù là các bạn sinh viên đã tích cực trong việc tham gia ký kếtcác cam kết liên quan đến việc phồng chống tệ nạn xã hội như: Cam kết không tham gia
tệ nạn xã hội, Cam kết đẩy lùi tệ nạn xã hội… nhưng đó chỉ là về phần giấy tờ, còn việcthực hiện thực tế thì như thế nào???
Khi được hỏi về thái độ của bạn khi phát hiện ra người thân bạn bè của bạn mắc tệ
nạn xã hội là như thế nào những người được hỏi đã có những câu trả lời rất khác nhau.
Cụ thể là như sau:
C Thương cảm, cố gắng giúp đỡ người đó
tránh xa tệ nạn vá hòa nhập cuộc sống bìnhthường
Theo số liệu thu được chỉ có 53% người được hỏi đồng cảm và có ý định giúp đỡ
những người nỡ xa vào tệ nạn xã hội, 19% xa lánh, tẩy chay và 28% coi như không biết
Trang 11Đây là một con số đáng báo động Nó thể hiện sự thờ ơ, vô cảm của giới trẻ ngày naytrong những vấn đề xã hội, điều đó sẽ tạo điều kiện tốt cho tệ nạn xã hội len lỏi vàocuộc sống sinh viên nói riêng và cuộc sống cộng đồng nói chung Chúng ta không nênchỉ bảo vệ mình tránh xa tệ nạn mà còn phải chung tay chống lại tệ nạn, bảo vệ cảngười những khác cũng tránh xa tệ nạn Mà muốn hành động tích cực được thì chúng tacần có một cái nhìn cởi mở hơn với cả những người mắc tệ nạn xã hội Hãy kéo họ rakhỏi tệ nạn và cùng nhau chiến đấu với nó bằng cách thực hiện, tuyên truyền pháp luậttrong phòng chống tệ nạn xã hội cho mọi người xung quanh.
Cũng về vấn đề thực hiện pháp luật trong phòng chống tệ nạn xã hội, nhóm chúng em
đã đưa ra câu hỏi: Nếu anh (chị) phát hiện ra người thân, bạn bè của mình rơi vào tệ
nạn xã hội (buôn bán và vận chuyển ma túy, mại dâm, cá độ, cờ bạc…) bạn sẽ giải quyết như thế nào? Và thu về được kết quả như trong bảng sau:
a Khuyên giải người đó đi đầu thú, nếu không được
thì coi như không biết
b Khuyên giải người đó đi đầu thú, nếu không được
thì báo cơ quan chức năng có thẩm quyền
c Báo thẳng cơ quan chức năng có thẩm quyền 17 17,00
e Đáp án khác (Vui lòng ghi rõ đáp án trả lời) 0 0,00
Từ bảng trên có thể thấy thái độ của sinh viên trong tình huống này rất khác nhau ởtừng nhóm đối tượng Trong đó có 58% đã thực hiện tốt pháp luật trong phòng chống tệ
nạn xã hội ( 41% chọn đáp án Khuyên giải người đó đi đầu thú, nếu không được thì báo
cơ quan chức năng có thẩm quyền và 17% chọn đáp án Báo thẳng cơ quan chức năng
có thẩm quyền ), nhưng cũng có tới 42% đã tỏ ra thờ ơ trong vấn đề này ( 26% chọn đáp
Trang 12án Khuyên giải người đó đi đầu thú, nếu không được thì coi như không biết và có tới 16% chọn đáp án Không quan tâm ).
Không những thế, một số sinh viên dù đã nhận thức được hậu quả của tệ nạn xã hội
và có hiểu biết pháp luật về phòng chống tệ nạn xã hội rồi nhưng cũng không kiềm chếđược bản thân mà lao vào vòng tệ nạn
Tóm lại, tuy vẫn còn những đối tượng thờ ơ, chưa tích cực trong thực hiện pháp luật
về phòng chống tệ nạn xã hội, nhưng không thể phủ nhận được số sinh viên tích cựcthực hiện pháp luật trong vấn đề này của trường ta là khá cao Hy vọng con số đáng
mừng này còn tăng trong những năm sau nữa
3 Nguyên nhân của thực trạng trên
Khi được hỏi về việc: Theo anh (chị), việc sinh viên xa vào tệ nạn xã hội thường donguyên nhân nào, các sinh viên đã trả lời như sau:
Trang 13dù là không hiểu biết pháp luật hay là cò hiểu biết pháp luật rất đa dạng và do sự kếthợp của nhiều yếu tố Sau đây là một số nguyên nhân cơ bản:
- Ảnh hưởng từ việc giáo dục của gia đình
- Bên cạnh đó, về mặt tâm lý sinh viên là lứa tuổi hình thành và phát triển mạnh mẽnhững phẩm chất, nhân cách bậc cao có ý nghĩa rất lớn đối với sự tự giáo dục và hoànthiện bản thân
- Do không xác định được động cơ mục đích, lý tưởng phấn đấu, sống buông thả, sốnggấp, sống thực dụng, sống không lao động và chạy theo cám dỗ đời thường
- Tổ chức và kỷ luật của Đoàn, của Đội còn lỏng lẻo
- Một nguyên nhân khác là tác động của nền kinh tế thị trường đang tồn tại ở nước ta
- Nguyên nhân nhận thức về pháp luật chưa đầy đủ và công tác tuyên truyền pháp luậtcòn chưa hiệu quả
+ Ý thức pháp luật thấp, tinh thần tự trọng về nhân cách hạn chế cho nên sa ngã vào tệnạn xã hội dễ dáng nhanh chóng Ví dụ: Thanh, thiếu niên ít hiểu biết pháp luật, kém tudưỡng rèn luyện, chạy theo lối sống buông thả, không chịu lao động, khó thoát khỏi tệnạn xã hội như trộm cắp, nghiện hút, mại dâm (Lê Văn Luyện – Bắc Giang)
+ Hệ thống pháp luật ở nước ta hiện nay chưa hoàn thiện, hoạt động bảo vệ pháp luậtchưa quyết liệt nhiều chỗ bị buông lỏng
+ Công tác tuyên truyền giáo dục nâng cao nhận thức pháp luật còn nhiều bất cập,hiệu quả chưa cao… nhiều người dân vi phạm pháp luật mà không biết Tình hình ấy làđiều kiện cho tệ nạn xã hội phát triển
Trang 144 Một số giải pháp nâng cao kiến thức pháp luật và phòng chống tệ nạn xã hội
trong nhà trường
a Trách nhiệm của nhà trường
- Thực hiện đầy đủ chương trình giáo dục phòng chống tội phạm tệ nạn xã hội trongnhà trường
- Xây dựng nhà trường trong sạch lành mạnh không có các hiện tượng tiêu cực, tệ
- Phối hợp với lực lượng công an rà soát phát hiện, cung cấp thông tin số sinh viên
có biểu hiện nghi vấn…
- Đấu tranh xoá bỏ các tụ điểm hoạt động tệ nạn xã hội ở khu vực xung quanhtrường
b Trách nhiệm của sinh viên
- Không ngừng học tập nâng cao kiến thức, ý thức pháp luật và nội dung cơ bản nhất
về phòng chống tệ nạn xã hội Tuyên truyền phổ biến phát luật cho mọi người Chấphành nghiêm chỉnh những nội qui, qui định của nhà trường
- Trực tiếp tham gia các hoạt động phòng ngừa tệ nạn xã hội, tiến hành tuần tra,kiểm soát bảo vệ an ninh trật tự trong khu vực trường, lớp; phát hiện các hiện tượngtiêu cực có thể nảy sinh trong trường, lớp; các quan hệ nam nữ không lành mạnh,các hành vi nghi vấn nghiện ma tuý, cờ bạc, lô đề, cá cược có thể dẫn đến phạm tội
Trang 15PHẦN KẾT LUẬN
Tệ nạn xã hội là một hiểm họa của xã hội của cộng đồng và của toàn nhân loại Nếuchúng ta không có biện pháp ngăn chặn thì nó sẽ lây lan nhanh chóng Đặc biệt là môitrường học tập rèn luyện của giảng đường đại học, nơi sản sinh ra nhưng con ngườinhững nhân tố giúp ích cho sự phát triển của đất nước.Vì vậy, một lối sống cao đẹp chogiới trẻ là rất cần thiết Để có được điều đó, trước hết phải xây dựng được môi trườngsống xã hội mang tính nhân văn cao-một xã hội học tập-năng động và sáng tạo.Muốnthực hiện một cách hiệu quả cần có sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình, học sinh,sinh viên động viên mọi người cùng bài trừ tệ nạn ra khỏi nhà trường và xã hội Đểcông tác đấu tranh phòng, chống tệ nạn xã hội đạt kết quả cao, thời gian tới Trường Đạihọc Luật Hà Nội nên tiếp tục xây dựng các văn bản hướng dẫn tuyên truyền phòng,chống tội phạm, tệ nạn xã hội đến sinh viên toàn trường Các câu lạc bộ trong nhàtrường tiếp tục phối hợp tập huấn kỹ năng tuyên truyền phòng chống tệ nạn xã hội chothành viên các câu lạc bộ “Thanh niên phòng, chống tệ nạn xã hội” Tiếp tục khảo sát,