Tư vấn trước sinh các trường hợp nguy cơ cao. TS. BS. NGUYỄN KHẮC HÂN HOAN

Tư vấn trước sinh các trường hợp nguy cơ cao TS.. Tư vấn trước sinh – di truyền Thai phụ và gia đình tham vấn bác sĩ  Bác sĩ tư vấn cho thai phụ và gia đình: Cung cấp thông tin, giải t

Tư vấn trước sinh các trường hợp nguy cơ cao

TS BS NGUYỄN KHẮC HÂN HOAN Trưởng khoa XN Di truyền Y học

Bệnh viện Từ Dũ

Khi nào cần tư vấn

2

Biến động, thay đổi

Khó khăn trong cuộc sống

Khủng hoảng cảm xúc

Cách giải quyết khủng hoảng

Tự thân: dung nạp, uyển chuyển

Bạn bè, gia đình, vợ chồng

Chuyên gia tư vấn

Nhu cầu của đối tượng

được quan tâm, được chia sẻ

Tư vấn trước sinh – di truyền

 Thai phụ và gia đình tham vấn bác sĩ

 Bác sĩ tư vấn cho thai phụ và gia đình: Cung cấp thông tin, giải thích hiện tượng  BN tự đưa ra quyết định

Tư vấn di truyền

Cung cấp thông tin Khuyến khích thay đổi

 Chẩn đoán, ý nghĩa tiên

lượng, và khả năng điều trị

 Kiểu di truyền, nguy cơ

phát bệnh và khả năng

truyền cho thế hệ sau

 Các lựa chọn để giải

quyết vấn đề

 đối tượng tự quyết định với đầy đủ thông tin mà không bị lo âu, khủng hoảng, không cảm thấy TỘI LỖI

5

Nguy cơ bao nhiêu Không quên mặt tích cực

 25% bệnh

 1/4 bệnh

 1 chọi 3

 Nguy cơ HC Down 1/250

 Nguy cơ sứt môi 4/100

Định lượng nguy cơ

Định tính nguy cơ

 Bản chất nguy cơ ?

 Hậu quả, gánh nặng lâu dài của bất thường ?

 Có thể chẩn đoán trước sinh ?

 Có thể chữa khỏi ?

•Kém thẩm mỹ

•Phẫu thuật được

•Truyền máu suốt đời

1/4

Hội chứngDown1/200

Nguy cơ không có trí nhớ

 Nguy cơ con bệnh β thalassemia nặng 25%

 Chẩn đoán trước sinh?

 Điều trị khỏi sau sinh?

 Chấm dứt thai kỳ?

 Xin trứng / tinh trùng?

Cung cấp đủ thông tin để đối tượng TỰ QUYẾT ĐỊNH

Thảo luận các lựa chọn

Cơ chế di truyền một số bệnh di truyền

Đục thủy tinh thể bẩm sinh AD,AR, XR

Điếc bấm sinh AD,AR, XR, M

Hội chứng Ehlers-Danlos AD,AR, XR

U sắc tố võng mạc AD,AR, XR, M

AD: dt trội, AR: dt lặn, XR: liên kết X, M: dt ti thể

Chương trình sàng lọc trước sinh

Nguyên nhân gây dị tật bẩm sinh

Nhiều gen 50%

Nhiễm sắc thể 15%

Yếu tố gây quái 16%

 Khó tìm nguyên nhân nếu chỉ có 1 bất thường

Karyotype bình thường

ở thai có nguy cơ HC Down cao

 Thai phụ 37 tuổi, para 1001

 NT 6,3mm lúc thai 12 tuần 2 ngày

 Combined test

• Nguy cơ Hc Down 1/3

• Nguy cơ Hc Edwards 1/20

 Chọc ối thai 16 tuần, dịch ối nâu sậm

 Karyotype & QF-PCR bình thường

 Thai 20 tuần siêu âm hình thái học bình thường

Karyotype bình thường

ở thai có nguy cơ HC Down cao

 40 tuần, sinh thường

 Tử vong sau 6 tuần vì viêm

phổi, nghi ngờ do rối loạn

chuyển hóa

Karyotype bình thường

ở thai có NT 7mm

Karyotype bình thường ở thai có NT tăng

Đánh giá kết quả xét nghiệm

 Tuổi thai lúc XN, kỹ thuật XN, cơ sở XN

 Các hệ thống XN sàng lọc và software tính nguy cơ

 AutoDELFIA (Perkin Elmer) + phần mềm LifeCycles

 Kryptor (Brahms) (TRACE)

 Roche Cobas E + phần mềm FMF (điện hóa phát quang)

Đánh giá kết quả siêu âm khoảng mờ gáy

(n = 1.063)

NST bất thường

Ayras (2013) Prenat Diag, 33:856-862

Dị tật bẩm sinh - Hội chứng di truyền

ở thai có NT tăng + NST bình thường

Tỉ lệ thực tế có thể cao hơn vì được chấm dứt thai kỳ trước khi sẩy thai hoặc chết lưu

Rối loạn phát triển TKVĐ và HC di truyền

ở thai có NT tăng + NST bình thường

 Không đặc hiệu cho một rối loạn cụ thể

 Chậm phát triển TK-VĐ: 8,7%

(thai có NST bình thường, hình thái học bình thường, NT tăng)

 Các hội chứng di truyền hiếm, tỉ lệ 1/10.000

• Hội chứng DiGeorge (del 22q11.2)

• Hội chứng Noonan (PTPN11, SOS1, RAF1, KRAS, NRAS, BRAF)

• Hội chứng Smith-Lemli-Opitz (DHCR7)

• Bệnh teo cơ tủy

• Rối loạn phát triển cơ xương

• Và nhiều rối loạn, bệnh di truyền khác

Ayras (2013) Prenat Diag, 33:856-862 Bilardo (2010) Prenat Diag, 30:93-102

Rối loạn phát triển TKVĐ và HC di truyền

ở thai có NT tăng + NST bình thường

phát triển

Thai nguy cơ cao vì DTBS

có Karyotype bình thường

 Thai phụ 45 tuổi, para 1001, sinh thường, con khỏe

 Triple test nguy cơ trisomy 21 là 1/200

 Siêu âm 18 tuần: sứt môi, chẻ hàm, chi khoèo

 Chọc ối, xét nghiệm QF-PCR bình thường

 Tư vấn thế nào ?

 Thai lần sau có sứt môi nữa không ?

Nguyên nhân sứt môi – chẻ hàm

 Tiền sử gia đình

• Cha mẹ bệnh

• Anh, chị bệnh

 Giới tính Nam : Nữ = 1,5 - 2 : 1

 Phơi nhiễm yếu tố gây DTBS trong thai kỳ

 Bệnh đơn gen: 487 gen

(Winter and Baraitser (2001) London

Nguy cơ tái mắc một số dị tật bẩm sinh

1:2 2:3

4-5 4-5

4 Hẹp môn vị Nam

-Nữ

2,5 0,5

-

-2 10

4 17

Khiếm khuyết ống thần kinh

Tại sao

Kết quả Nhiễm sắc thể > < Kiểu hình lâm sàng

 Hầu hết chỉ định chọc ối vì NC bất thường số lượng NST

• Bất thường cấu trúc NST không phải là đích của SLTS hiện nay

 Karyotype không phát hiện được bất thường cấu trúc

NST < 4Mb

 Bất tương hợp nhiễm sắc thể ối & nhau

• Khảm thật sự

• Khảm khu trú ở bánh nhau, ối

• Khảm giả (phát sinh trong nuôi cấy tế bào)

 Nhiễm tế bào mẹ

Kết luận

 Xét nghiệm NST và xét nghiệm trước sinh

• không thể khảo sát hết các nguyên nhân gây bất thường di truyền và DTBS

 Cần tư vấn toàn diện

• các kết cục có thể xảy ra

• khả năng tái mắc

Cám ơn