khoa học tự nhiên của phương đông cổ đại

 Bốn – năm nghìn năm trước đây, khi mà khắp châu Âu còn bị những cánh rừng rậm bao phủ.Dân cư rất thưa thớt và còn đang sống trong tình trạng thị tộc bộ lạc, thì ở phương Đông cổ đại đã

 Bốn – năm nghìn năm trước đây, khi mà khắp châu Âu còn bị những cánh rừng rậm bao phủ.Dân cư rất thưa thớt và còn đang sống trong tình trạng thị tộc bộ lạc, thì ở phương Đông cổ đại đã ra đời và phát triển những nền văn minh phong phú đa dạng trên những mảnh đất phì nhiêu ven các sông Tigrơ, Ơphrát ở vùng Trung Cận Đông, và dọc theo thung lũng sông Nin

ở Ai Cập, sông Hoàng Hà và sông Trường Giang ở Trung Quốc, sông Ấn

và sông Hằng ở Ân Độ, ở đó con người đã bước ra khỏi tình trạng nguyên thuỷ và xây đắp nên những nền văn minh đầu tiên ở vùng Bắc Phi, Tây Á, Nam Á, Đông Á góp phần mở đầu và làm tiền đề đầu tiên trong lịch sử nhân loại

 Trong các thành tựu mà nền văm minh Phương Đông cổ đại gắn liền với diều kiện tự nhiên và yêu cầu sản xuất, yêu cầu xã hội,lĩnh vực khoa học

tự nhiên đã đạt được những thành tựu toàn diện, rực rỡ trên tất cả các lĩnh vực về thiên văn học, lịch pháp, toán học, vật lí, y học…

II.Nội dung

 1 Điều kiện ra đời một nền văn minh sớm, phát triển toàn diện ở

Phương Đông

 1.1 Điều kiện tự nhiên

 - Đất đai màu mỡ , phì nhiêu, bằng phẳng.

 - Gần các sông lớn,hầu hết giáp biển thuận lợi cho đi lại, giao lưu văn hoá.

 - Động thực vật phong phú, đa dạng

 - Hầu hết các nền văn minh gần như bị khép kín nên mang đậm bản sắc văn hóa riêng.

 1.2 Điều kiện kinh tế, xã hội, dân cư

 - Sản xuất nông nghiệp: trồng lúa nước,chăn nuôi cần sự tính toán thời vụ,

đo đạc ruộng đất sau mỗi mùa nước lũ.

 - Thủ công nghiệp, xây dựng các công trình kiến trúc.

 - Nhiều thành phần dân tộc,phong phú về bản sắc văn hoá.

 1.3 Yếu tố con người

 - Cư dân cần cù, tích luỹ nhiều kinh nghiệm qua việc đấu tranh với thiên nhiên khắc nghiệt.

 - Con người năng động, ham học hỏi, khát khao chinh phục tự nhiên

2.Đặc điểm

 2.1 Cùng với sự ra đời của nền văn minh phương

Đông, những thành tựu về KHTN của phương Đông Cổ đại cũng xuất hiện từ rất sớm

 - Từ TN kỉ IV TCN nhà nước Ai Cập cổ đại ra đời, đánh dấu con người chuyển từ thời “mông muội” đến thời đại “văn minh” Tiếp

đó là các nhà nước Lưỡng Hà (TNK IV TCN), Trung Quốc (TK XXI TCN), Ấn Độ (TK III TCN) cũng lần lượt ra đời Lúc bấy giờ

ở phương Tây đang là những vùng đất hoang sơ, mới chỉ có một số

bộ tộc chăn nuôi lạc hậu.

2.2 Các thành tựu khoa học tự nhiên của phương Đông cổ đại ra đời dựa trên sự đòi hỏi bức thiết của cuộc sống lao động và sản xuất; dựa trên các hình thức tín ngưỡng,tôn giáo

-Do hoạt động kinh tế chủ yếu là sản xuất nông nghiệp, mặc dù điều kiện tự nhiên có thuận lợi nhưng

nó cũng gây ra không ít khó khăn cho cư dân phương Đông Sau mỗi trận lũ lụt thì bờ ruộng lại bị lấp, diện tích ruộng lại thay đổi.

-trong đời sống xã hội, tùy vào điều kiện tự nhiên ,kinh tế của từng nơi, từng khu vực, từng quốc gia mà phát sinh từng căn bệnh khác nhau.Do đó y học được chú trọng phát triển.

.2.3 Khoa học tự nhiên phương Đông Cổ đại đã đạt được nhiều thành tựu rực rỡ trong một số lĩnh vực quan trọng:

+ Trên cơ sở quan sát thiên văn, cư dân phương Đông đã sớm làm ra lịch Lịch của Ai Cập dựa vào sự xuất hiện của sao Lang (sirius), cứ 2 lần sao Lang xuất hiện là một năm, tương đương với 365 ngày, được chia làm 3 mùa, mỗi mùa 4 tháng Lịch Lưỡng Hà tính theo chu kỳ quay của mặt trăng, một năm có 354 ngày, chia thành 12 tháng Cư dân Ấn Độ cũng tính lịch theo chu kỳ mặt Trăng, họ chia mỗi năm thành 12 tháng, mỗi tháng có

30 ngày, mỗi ngày có 30 giờ, cứ 5 năm thì thêm một tháng nhuận Lịch Trung Quốc cũng xuất hiện từ rất sớm, đến đời Thương, người Trung Quốc đã kết hợp vòng quay của mặt trăng xung quanh trái đất và trái đất xung quanh mặt trời để làm ra lịch, gọi là lịch Âm Dương

+ Những thành tựu về thiên văn và lịch pháp đã mở đường cho cư dân phương Đông chế tạo ra đồng hồ đo thời gian Lúc đầu họ làm đồng hồ đo bằng bóng mặt trời, nhưnắng Về sau họ đã biết chế tạo ra đồng hồ nước Ở

Ai Cập người ta đã biết sử dụng đồng hồ nước vào thế kỷ XV TCN, ở Trung Quốc vào thế kỉ XII TCNng loại đồng hồ này có hạn chế là chỉ xem được giờ vào ban ngày và lúc trời

-Về thiên văn học và lịch pháp: Cư dân phương Đông đã sớm quan sát thiên văn và có nhiều hiểu biết nhất định

-+ Trong lĩnh vực thiên văn, người Ai Cập đã phát hiện ra 12 cung hoàng đạo, biết được các hành tinh Kim - Mộc - Thuỷ - Hoả - Thổ;

có một số kiến thức về hiện tượng Nhật Thực, Nguyệt Thực, sao chổi, sao băng…Người Lưỡng Hà đã phát hiện được 7 hành tinh trong vũ trụ là mặt trời, mặt trăng và 5 hành tinh khác là Kim,Mộc Thủy ,Hỏa,Thổ…Còn người Trung Quốc, những hiểu biết về Nhật thực, Nguyệt thực đã được ghi trong sách “Xuân Thu”

- Trên cơ sở quan sát thiên văn, cư dân phương Đông đã sớm làm ra lịch.Lịch của họ gần giống với ngày nay.Chia 1 năm làm 365 ngày,

có tháng đủ,tháng thiếu, có năm nhuận…

TRƯƠNG HOÀNH

TƯ MÃ THIÊN KHÔNG CHỈ LÀ SỬ GIA MÀ CÒN

LÀ MỘT NHÀTHIÊN VĂN, NHÀ ĐỊA LÍ KÌ TÀI THỜI

HÁN VŨ ĐẾ.ÔNG ĐÃ LiỆT KÊ HƠN 1000 NGÔI SAO

VÀ HiỆN TƯỢNG TỰ NHIÊN THIÊN QUAN THƯ LÀ TÁC PHẨM SÓM NHẤT VÀ CÒN ĐẾN NAY CỦA ÔNG NHỮNG QUAN SÁT ĐÓ CHO THẤY NHỮNG GÌ

ĐÃ XẢY RA HƠN 2000 NĂM TRƯỚC

2.4 KHTN phương Đông ra đời trong nền văn hoá chung của các quốc gia phương Đông cổ đại, nó phát triển một cách tương đối độc lập và ngày càng trở nên hoàn thiện

Những thành tựu của nó đã chứng minh sự phát triển độc

lập về các lĩnh vực thiên văn, toán học, y học, lý, hoá…ở

các quốc gia phương Đông Bên cạnh đó vẫn còn có một số

sự giao lưu nhất định (ví như hệ đếm cơ số 10 của Ai Cập - Lưỡng Hà; cách tính diện tích một số hình ở các nước; cách làm âm lịch dương lịch; các thành tựu trong y học…), chính bởi sự giao lưu đó sẽ góp phần làm cho KHTN ở các quốc

gia phương Đông hoàn thiện hơn

Toán học

 + Về số học: Cư dân phương Đông đã có nhiều hiểu biết sâu sắc, nhiều phát minh quan trọng Người Ai Cập biết đặt ra hệ đếm cơ số

10 (thập tiến vị), biết làm phép tính cộng trừ Còn nhân và chia thì

họ lại cộng hoặc trừ nhiều lần, họ còn biết đặt ra ẩn số “x” và giải phương trình dạng “ax + by + cz = d” Người Lưỡng Hà phát minh

ra hệ đếm sơ số 60 Họ còn biết cộng - trừ - nhân – chia đến 1 triệu Một phát minh tưởng chừng như đơn giản của cư dân Ấn Độ mà lại

vô cùng có ý nghĩa, đó là chữ số “0”, góp phần hoàn thiện hệ thống chữ số “0 – 9”

 Về hình học:tìm ra số pi.dù mỗi nước khác nhau nhưng gần giống với số pi ngày nay

TOÁN TRÊN GiẤY CỌ RHIND

+ Ở Ai Cập, những tri thức về vật lý đã bắt đầu hình thành, người Ai Cập cổ đại đã biết tới rất nhiều về “lực học” Theo nhiều tài liệu đã

chứng minh rằng trong việc xây dựng Kim Tự Tháp, cư dân Ai Cập đã

sử dụng rất nhiều ròng rọc, đòn bẩy, con lăn để kéo đá lên Họ còn biết đắp đất cho đá trượt lên mặt phẳng nghiêng, biết kéo những khối đá nặng hàng tấn trong nước để nó trở nên nhẹ hơn

+ Các nhà khoa học kiêm triết học Ấn Độ đã nêu ra “thuyết nguyên tử”, dựa vào cấu tạo nguyên tử hoặc sự sắp xếp cấu trúc nguyên tử

trong vật thể mà người Ấn Độ có sự giải thích về thế giới vật chất khác nhau Ngoài ra họ còn viết vào thế kỉ V TCN đã ghi rằng: “ Quả đất, do trọng lực của nó, hút tất cả mọi vật về phía nó”

+ Từ thế kỉ III TCN, người Trung Quốc đã biết đến từ tính và tính chỉ hướng của nam châm Trên cơ sở đó, họ chế tạo ra vật dụng chỉ hướng đầu tiên gọi là “Tư Nam” để phục vụ cho việc đi biển

Công trình kiến trúc

kì vĩ của người Ai cập được làm ra

bằng hiểu biết về toán học và vật lí- một bí ẩn đối với những nhà khoa

học ngày nay.

 TOÁN HỌC TRÊN ĐẤT SÉT.

- Hoá học cũng là những sự hiểu biết cơ bản đầu tiên của cư dân phương Đông cổ đại trong lĩnh vực khoa học tự nhiên.

+ Do tục ướp xác, chế tạo dược phẩm và đồ dùng kim loại, ngành hoá học ở Ai Cập đã xuất hiện Người Ấn Độ đã tìm ra chất xút tốt

để thuộc da thú vừa bền, vừa đẹp Ngay từ sớm họ đã biết dùng xà phòng, thuỷ tinh, ủ men và chưng cất rượu…

+ Trong lĩnh vực hoá học, cư dân phương Đông cổ đại còn biết đến một số tri thức hoá học mà đã xuất hiện ở cả 4 quốc gia cổ đại (Ai Cập - Lưỡng Hà – Trung Quốc - Ấn Độ) như: thuật luyện kim, chế tạo ra các hợp kim, bào chế các loại thuốc (gây mê, gây tê,…), chế tạo thuốc nhuộm quần áo, vải vóc… Ngoài ra họ còn nghĩ tới việc biến các kim loại khác thành vàng…

Xác ướp Ai

Cập là một

trong những thành tựu tiêu biểu đại diện cho nền hóa học cổ đại

CỬU CHƯƠNG TOÁN THUẬT

chứa đựng các nội dung như

4 phép tính ,phương pháp

khai căn bậc hai,bậc

ba,phương trình bậc một,số

âm ,số dương,cách tính tể

tích các hình,diện tích xung

quanh,thể tích hình cầu,uan

hệ giữa 3 cạnh của tam giác

vuông…

NHỮNG THÀNH TỰU QUAN TRỌNG

+ Mặc dù bị tư tưởng tôn giáo chi phối, nhưng y học phương Đông đã phát triển theo một hướng tiến bộ, khoa học, chữa được nhiều căn

bệnh nguy hiểm Người Ai Cập đã biết rõ về cấu tạo cơ thể, biết được tầm quan trọng của tim - mạch, biết chữa đau răng, dạ dày, mắt, các bệnh phụ nữ… Cư dân Lưỡng Hà Cư dân Lưỡng Hà biết chữa bệnh về tiêu hoá, hô hấp, mắt, tai, thần kinh; ngành y học đã chia thành Nội

khoa, Ngoại khoa, khoa Mắt,… Từ thế kỉ VI – V TCN, người Ấn Độ

đã biết chắp xương sọ, cắt màng mắt, mổ bụng lấy thai nhi, lấy sỏi

thận

Các tác phẩm “y học toát yêu”, “luận khảo về trị liệu” là những tác phẩm

có giá trị lớn về y học

Phương đông cũng là nơi sinh ra của nhiều thầy thuốc nổi tiếng:Biển

Thước,Hoa Đà,Lý Thời Trân(Trung Quốc).Đặc biệt là kĩ thuật ướp

xác của người Ai Cập cổ đại đến nay vẩn là điều kì diệu và bí ẩn đối với y học thế giới

XÁC ƯỚP AI CẬP

Y HỌC CỦA LƯỠNG

HÀ CỔ ĐẠI CÓ NHIỀU YẾU TỐ MÊ TÍN

NHƯNG NÓ CŨNG ĐỂ LẠI NHIỀU KINH

NGHIỆM CHO ĐỜI SAU ĐẠC BIỆT BIỂU TƯỢNG

Y HỌC CỦA NGƯỜI

LƯỠNG HÀ ĐÃ TRỞ

THÀNH BIỂU TƯỢNG CỦA Y HỌC THẾ GiỚI NGÀY NAY

HOÀNG ĐẾ NỘI KINH

 -Nêu những vấn đề về

sinh lý,bệnh lí,và

nguyên tắc chữa bệnh

như “chữa bệnh phải

tìm tận gốc”, và phải

tìm mần mống ,phát

sinh của bệnh

BÀI THỂ DỤC “NGŨ CẦM HÝ”

 -Bắt chước các

động tác của năm

loài động vật là

hổ,hươu

,gấu,vượn và

chim.

 LÀ THẦY THUỐC NỔI TIẾNG SỚM NHẤT CỦA TRUNG QUỐC, SỐNG VÀO THỜI CHIẾN QUỐC ÔNG BIẾT CHỮA NHIỀU BỆNH,

ĐI NHIỀU NƠI ĐỂ HÀNH NGHỀ

Y Ở NƯỚC TRIỆU LÀM THẦY THUỐC PHỤ KHOA, ĐẾN NƯỚC CHU THÌ CHỮA MẮT, MŨI, ĐẾN TẦN THÌ CHỮA BỆNH CHO TRẺ EM Ở TẦN ÔNG BỊ THÁI Y

NƯỚC TẦN GHEN GHÉT NÊN BỊ GIẾT CHẾT.VỀ SAU ÔNG ĐƯỢC TÔN SÙNG LÀ NGƯỜI KHỞI

XƯỚNG CỦA NGÀNH MẠCH HỌC TRUNG QUỐC

2.5 Những thành tựu của KHTN phương Đông cổ đại đã có ảnh hưởng sâu sắc tới các thành tựu KHTN phương Tây thời cổ đại, và đồng thời một

số hiểu biết còn được ứng dụng rộng rãi trong thời đại ngày nay:

Qua nhiều chuyến du lịch ở nhiều nước phương Đông, Talet – nhà triết học, toán học nổi tiếng của Hi Lạp cổ đại đã tiếp thu những thành tựu về KHTN của các quốc gia phương Đông nổi bật nhất là tiếp thu được tri

thức về mối quan hệ của 3 cạnh trong tam giác vuông, sau đó phát triển

thành định lí mang tên ông: “Định lí Talet Trên cơ sở những tri thức về thiên văn học của phương Đông cổ đại (Ai Cập, Lưỡng Hà ), Clốt Ptôlêmê – nhà thiên văn học, toán học, địa lí học người Hi Lạp đã soạn bộ sách

“Tổng hợp - kết cấu toán học” và bộ “Địa lí học” hoá học, lí học phương Đông cũng có rất nhiều thành tựu được truyền sang phương Tây Đó là

cách phẫu thuật; cách ủ men, thuốc nhuộm; hay lực từ của nam châm,

nguyên lý đòn bẩy…

- Đối với ngày nay: Những gì thuộc về khoa học tự nhiên mà người

phương Đông cổ đại biết đến, trải ng sâu sắc đối với xã hội hiện đại

+ Lịch pháp ở phương Đông là nơi đặt cơ sở, đặt nền tảng cho việc tính toán lịch hiện đại (lịch dương, lịch âm, lịch âm-dương) Những hiểu biết của họ về các hành tinh, thiên thể đến nay vẫn còn đang được nghiên cứu, phát triển để phục vụ cho cuộc sống

- Còn có nhiều tư tưởng sai lầm như cho rằng trái đất nổi trên mặt

nước, cho rằng ma quỷ gây bệnh cho con người nên chữa bệnh bằng

ma thuật làm ảnh hưởng đến thành tựu y học; tư tưởng tôn giáo còn chi phối mạnh mẽ đến lĩnh vực khoa học tự nhiên

- Thành tựu KHTN của phương Đông cổ đại chưa đạt đến mức khái quát hoá, trừu tượng hoá, tức là chưa đạt đến trình độ “khoa học”…

- Nó xuất phát từ rất nhiều nguyên nhân, trong đó có sự chi phối mạnh

mẽ của tôm giáo; chế độ chính trị không phù hợp và tạo điều kiện cho

sự phát triển tri thức KH (chiếm hữu nô lệ không điển hình, giai cấp thống trị bảo thủ, tầng lớp dưới thì nghèo khổ và không có tự do dân chủ…); điều kiện kinh tế còn nhiều hạn chế ( nông nghiệp kém phát triển, đời sống cư dân chưa cao…); và đồng thời nó cũng xuất phát từ nhận thức non yếu của thời đại Tuy nhiên chúng ta cũng phải thừa nhận ý nghĩa to lớn của thành tựu về KHTN mà cư dân phương Đông

đã đat được

 -Các quốc gia cổ đại Phương đông với điều kiện tự nhiên hầu như bị khép kín đã hình thành nên những nền văn minh sớm và mang đậm màu sắc Phương đông Các quốc gia cổ đại Phương đông đã đạt được những thành tựu to lớn, toàn diện trên nhiều lĩnh vực mà tiêu biểu là lĩnh vực khoa học tự nhiên.

đông thời cổ đại đã có một trình độ hiểu biết cao Những tri

thức họ đạt được không chỉ được ứng dụng trong đời sống mà còn là cơ sở, là nền móng cho nền văn minh nhân loại Đặc biệt những tri thức khoa học tư nhiên này được các quốc gia cổ đại phương tây phát triển lên một tầm cao mới Nhưng những giá trị của nó cho đến hiện nay vẫn sử dụng rộng rãi mà không thể thay thế.

NHỮNG NGƯỜI THỰC HiỆN:

*HỒ THỊ MỸ LỆ *PHẠM VĂN BẰNG.

*NGUYỄN THỊ THẢO *LÊ THỊ HẰNG.

*NGUYỄN HỒ MINH DƯƠNG *VÕ THỊ HỒNG DUYÊN

*LÊ VĂN HỮU *NGUYỄN ĐÌNH QuỐC

*HOÀNG THỊ HÀ *NGUYỄN THỊ NGA (89).

*PHẠM THỊ ANH *NGUYỄN VĂN LINH.