Những vấn đề quan hệ kinh tế - tổ chức trong nền kinh tế theo cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay

v ., hqp tac xa mua ban, cll'a hang thu'dng nghi�p qu6c doanh du'qc hinh thanh mt each theo y mu6n chu quan, vu'qt qua trinh d xa h... Chttdng 2: Cac hinh thuc t5 chuc san xua't kinh doa

BO GIAO DUC VA DAO TAO TRVONG DAI HOC KINH TE THANH PH'O He'> CHI MINH

NGUYEN vAN BANG

NGUYEN vAN BANG

Ma s6 : 5 02.0 J

LUAN AN PHO TIEN SY KHOA HOC KINI-1 TE

Xi nghi�p lien doanh

Xi nghi�p qudc doanh

Xi nghi�p san xua"t

Xi nghi�p Doanh nghi�p · Trung tfdng Mi�n nam San xua't kinh doanh

Sd huu H<;1p tac xa Quan h� san xufft Llfc ltt<;1ng san xufft

., �

J\tl (j D A U ··· � ··· 1

NAY 7

1.1 Nlu1ng each tlucc tie'p cqn quail /rf kinlr tt - tfJ clucc trong /rf

ltlOilg qtlllll lf sail xrmt qrm cac t lili y

h� kinh te'- t6 chuc crla C Mdc va V.I LeNin 16

1.1.3.Cdch tie'p cgn quan h� kinh te'- t6 chuc sau LeNin 25

killll tt ... . . 32 1.2.l.Kinh te'- t6 chile trong t6ng thi crla h� thong quan h� san xuii.l I I I I I I ttl II tit It It I I It It It It It I I I I I I I I I I Itt I Itt It I I I I I I I I I I It It I Itt tIt Itt II t tIt t II 11 tIt t t 1 t t t t �2 1.2.2.Kinh te'- ttl chuc trong chlnh th! phuang thuc san xua't 33

hf)i 38

clucc thich lr(fp trong nln kinh te" theo cd cht thi tntilng co st! quail ly

ciia nha nrtUc theo djllh lutUng XIICN lJ 1utflc ta • • • •.• • • 43 1.3.l.Cdc log,i hinh doanh nghi�p trong nin kinhte' thj truiJng 43

qudn ly crla nha nude thea dinh hudng XHCN iJ nude ta 46

KINH TE' VIItT NAM QUA CA c THOI KY ••.••• •.•.• •• •• ••• • • •.• • 54

trong fin/r VI/C cong ng/rifp Vtl tlllidllg tn(li cua nln kinh tl thifi ky trrt{/c 1989 .• 54

2.1.1 Cac hinh thac san xuat kinh daanh Cf!, thi thiJi kY trudc nam

1989 "" " " " " """""" """""""""" " " " " " "." " 55 2.1.2.Danh gia th7!c trgng cua cac hinh thac sdn xuat kinh

de'n nam 1989" """ " " "" ""."" 66

kY tu niim 1989 delr nay - 70

2 2.1 Cac lagi hinh sdn xuat kinh daanh tit sau nam 1989 de'n nay 70

2.2.2 ThT!c trgng va cac van di rut ra crla cac hinh thac td chac

TRONG NEN KINH TE' NI-IlEU THANH PHAN THEO CO CHIT: THl TRUONG CO S{j

3.2 Plutmrg lut{/ng Cling cff va phat triill cac lrinh thuc kinh tt- to"

lrifn nay � !' ••••••••••••••••••• 121

dQ sd huu v� tu' li�u san xufft va coi d6 la ngufin g6c d� phat tri�n cac quan h� con ngt1C1i trong san xufft, trong quan ly, trong phan ph6i, trong tieu dung C on m<?t phan h� khac cua quan h� san xufft tuc quan h� kinh te'- t6 chuc, thl it

V�y quan ht% kinh te'- tcS chuc la gl ? f)6 la quan ht% giua ngu'oi va ngu'oi du'QC hlnh thanh trong qua trlnh tcS chuc Va phan cong lao d(}ng Xa hQi

Ba s6 cac nha kinh te" chinh trj cho r�ng n(}i dung cua quan ht% kinh te' - tcS chuc gfim c6:

Cac hlnh thuc tcS chuc san xua"t kinh doanh phu h<;Jp voi ltfc lu'<;Jng san xua't trong n�n kinh te' tung thoi ky ; cac m6i lien ke"t, lien doanh trong san xua't kinh doanh; cac hlnh thuc phan cong lao d(}ng trong n�n kinh te" va cac

v'e kinh te"

Tru'oc nam 1 989, n�n kinh te' du'<;Jc quan tam tru'oc he"t la quan ht% sd huu, nh�m giai quye't va"n d� c6t loi : tu' lit%u san xua"t thu(}c v'e sd huu toan

cai tl;lO cong thu'dng nghit%p tlf ban chu nghi'a, hQp tac hoa nong nghit%p, kS hol;lch h6a t�p trung, d'eu t�p trung cho n(}i dung c6t loi d6

Vj trf, vai tro cua quan ht% kinh te"- t6 chuc chu'a du'QC nh�n thuc d'ay du

kjp thoi nhung quan ht% kinh te'- t6 chuc thfch h<;Jp ; trong d6, tru'oc he't phai ke de'n cac hlnh thuc tcS chuc san XUfft kinh doanh Cl,I the, hay con gQi }a CclC hlnh thuc kinh te" - t6 chuc, nhd d6 xa h(}i tac d(}ng toi sl,I' phat trien cua ltfc lu'qng san xua't, bao dam nang cao hit%u qua kinh te' - xa h(}i cua san xufft kinh doanh

Trttoc day, nhung hlnh thuc tcS chuc san xua"t nhtt h<;Jp tac xa nong nghi�p, nong tru'ong qudc doanh, lam tntong qudc doanh, xi nghi�p cong

nghi�p qu6c doanh v v , hqp tac xa mua ban, cll'a hang thu'dng nghi�p qu6c doanh du'qc hinh thanh m()t each theo y mu6n chu quan, vu'qt qua trinh d() xa h<?i h6a cho phep, do d6 cac quan h� kinh te'- xa h()i khong tranh khoi mang tinh hinh thuc Vi v�y c6 m()t thai ky tru'oc dcSi moi, c6 nhung xi nghi�p qu6c doanh va t�p th� con kern the' so voi kinh te' ca th� Thl!c tr�ng, tu'dng lai va tri�n VQng CUa cac XI nghi�p quo'c doanh Va t�p th� dang la Vffn de nhuc nhd'i

do'i voi cac nha qmin ly kinh te' vi mo va vi mo

Tu nhung nam thu 80 da xua't hi�n them m()t each tie'p c�n khi phan tich h� thd'ng quan h� san xua't D6 la, h� thd'ng quan h� san xua't g8m c6 hai phan h� : quan h� kinh te' - xa h()i va quan h� kinh te' - tcS chuc E>a c6 m()t s6 cong trlnh, tac phffm nghien cuu cac va'n de quan h� kinh te' - tcS chuc cua m()t so' tac gia nhu' PGS PTS Tr'an Trung H�u, GS Tr'an Ng<;>c Hien, PTS C hll' Van Lam, PTS Le Due Thuy v.v E>a s6 cac tac gia moi chi tie'n hanh phan tich m()t each tcSng quan each phan chia h� thdng quan h� san xua't thanh hai phan h�, ca'u true ben trong cua phan h� quan h� kinh te' - tcS chuc, slf c'an thie't khach quan va tinh ca'p bach cua vi�c xay dlfng nhung quan h� kinh te' tcS chuc thich hqp

Hdn nua, trong qua trlnh dcSi moi, chung ta da cho xua't hi�n nhieu hlnh th(l'c san xua't kinh doanh moi (so voi tru'oc d6i moi) sao cho phu hqp voi cd che' thi tniong c6 slf quan ly cua nha nu'oc theo dinh huang XHC N nhu' xi

nghi�p va thudng m�i Cac hinh thuc kinh te'- tc3 chuc d6 buoc d'au c6 tac

song con nhi�u va'n d� d�t ra nhu' : hlnh thuc slm xua't kinh doanh nao la phd

nhieu la vua dS phil h<Jp vdi trlnh d9 xa h9i h6a san xua't va vai tro quan Iy ciia nha nu'dc, c'an da d�rtg h6a cac htnh thuc kinh te' - t6 chuc nhu' the' nao cho

.v.v

Xufft phat tu cac va'n d� tren dang d�t ra cho khoa hQc kinh te" chinh tri,

la ngu'oi dang giang dl;ly, nghien cuu mon kinh te' chinh tri Mac- Le Nin, tOi quye"t dinh chQn d� tai: " Nhii'ng va'n d� v� quan he$ Kinh te" - t6 chuc trong n�n kinh te" theo cd che' thi tru'ong c6 stf quan ly ciia Nha nude theo dinh

kinh te" chuyen nghanh kinh te" chinh tri XHC N, mong mu6n g6p ph'an nho vao ly lu�n va thtfc te' sinh dqng d�t ra hic$n nay

ky thu�t) tuc cac hlnh thuc kinh te' - t6 chuc "trong linh vtfc cong nghic$p va

M\]C dich cua lu�n an la khai quat mqt each c6 he$ th6ng ly lu�n kinh te' chinh tri c6 lien quan de"n quan he$ kinh te' - t6 chuc, phan tich cac hlnh thuc kinh te' - t6 chuc trong n�n kinh te' nude ta trong nhii'ng nam qua, tu d6 d� xua't phudng hudng xay dtfng va phat triSn cac hlnh thuc kinh te'- t6 chuc

trong khu vlfc c6ng nghi�p va thu'dng m�i nhAm nang cao hi�u qua ho�t d<)ng san xua't kinh doanh

de'n quan h� kinh te"- t6 cht!c

- Sii' d\lng ly lu�n d6 phan tich cac hlnh tht!c kinh te"- tcS cht!c trong n�n

- Btta ra phu'dng httdng de xay dlfng va phat trien cac hlnh tht!c kinh t€

- t6 chll'c trong khu vtfc c6ng nghi�p va thu'dng m�i nhAm lam cd sd ly lu�n cho cac nha quan ly kinh doanh

4/ Phttdng phap nghien ct!u

Kinh te" chfnh tri Mac - Lenin, Kinh te" h<;>c va cac van ki�ri ciia Dang

Trang qua trlnh nghien ct!u sii' d\]ng phttdng phap phan tich - t6ng hqp,

TcSng ke't h� thO'ng h6a ly lu�n Kinh t€ chinh tri v� vffn d� quan h� kinh te" - t6 cht!c ; phan tfch cac hlnh tht!c san xua't kinh doanh, cac hlnh tht!c lien ke"t va phan c6ng lao d<)ng xa h<)i trong n�n kinh te' hi�n nay ; d� xufft phu'dng hu'dng phat trien cac hlnh tht!c kinh t€ - t6 cht!c thich hqp trong di'eu ki�n cua nude ta hi�n nay

61 Noi dung ke't ca'u luan an

ke"t lu�n, m1Jc llJc tai li�u tham khao

nay

Chttdng 2: Cac hinh thuc t5 chuc san xua't kinh doanh trong nen kinh t� Vi�t

Nam qua cac thoi ky Chttdng 3: Phttdng httong phat trien cac hinh thuc kinh t�- t5 chuc trong

nen kinh te- hang h6a nhieu thanh ph'an c6 stf quan ly cua nha

Ngu'On sff li�u duqc sii' dl;lng trong lu�n an qua Nien giam thffng ke, sach, bao va qua di'eu tra ffiQt s6 doanh nghi�p

CHUONG 1

THEO Cd CHE THJ TRtJONG fJ Nu'OC TA HitN NAY •

cHuc TRONG HE THONG QUAN Ht SAN xuAT QUA c.Ac THOI

KY

Kinh te' chinh trj Ia m()t mon khoa h<;>c ra doi ra"t sam tren the' gioi (tii' nhfi'ng nam d§u the' ky 1 7) Trong qua trlnh dai cua sf/ phat tri�n d6, cac nha khoa h<;>c dSu luon luon khgng dinh r�ng kinh te' chinh tri nghien cuu m�t xa h<)i cua san xua"t va cua doi s6'ng kinh te', tuc quan h� san xua"t, coi h� th6ng quan h� san xua"t Ia dBi ttf<;lng nghien CUll can ban nha"t cua kinh te' chinh td Tuy nhien hQ dlng xac dfnh r�ng kinh te' chinh tri khong nghien CUU quan h� san Xu§"t ffiQt each CO l�p, rna trong Sf/ tac d{)ng qua }�j

voi lf/c ltt<;Jng san xua"t, voi cd sd kie'n true thti<;Jng t§ng va cac cd sd kinh te',

xa h9i chinh trj khac d� tu d6 phat hi�n ra cac quy lu�t kinh te' dang chi ph6'i m9t nsn kinh te' va m9t phttdng thuc san xua"t, va dtta ra m9t cd sa ly lu�n giup cac nha thtfc ti€n nh�n thuc cac hi�n ttf<;lng kinh te' d� phat tri�n· n�n kinh te'

Thf/c te' hang tram nam cua Sf/ ph at tri�n khoa hQC kinh te' cho tha"y' d� d�t dti<;Jc ffi\)C tieu tren, cac nha nghien CUll do anh httdng cua the' giOi quan, nhan sinh quan va xua"t phat tii' ffi\)C tieu cua Sf/ nghien CUll da dtta ra ra"t nhi�u each thuc tie'p c�n khac nhau

1.1.1 Cach ti�p c(ln ctia cac nha kinh tl chinh trt tttidc Cac Mac

1 1 1 1 Ljch sil' cac h<;>c thu ye't kinh te' chinh trj cho thil y, trti(k Mac,

da xua"t hic$n nhi8u nha kinh te' nghien cuu m�t xa h(>i cua san xua"t va cua doi sdng kinh te' cua CNTB Ch�rtg h�ut nhti hQc thuye't cua cac nha th;mg thttong o d§u the' ky 16, rna hgucH d<;ti biStt la s Monchretien Ong da cho ding srf sung ttk ti8n tai moi tc,to nen srf giau co cua mOt nttoc, phai tich liiy ti8n bc,tc va kim loc,ti quy d� lam giau cho da"t nude, r�ng ti8n de ra ti8n Tit d6 h<;>c thuye't tr<;>ng thlidng d8 nghj cac quO'c gia phai d§'y mc,tnh phat tri�n thlidng- ml;li, t6 chuc cac doan tau thuy8n d� v�n chuy�n h ang hoa tit nttoc nay sang nude khac d� tl;lo ra ti8n, ra l<;1i nhu�n lam giau cho cac qu6c gia r6i tit do mo ra cac cong xliong san xua"t phat tri�n cac doanh nghic$p cong nghic$p, bao dam st;l th�ng l<;1i cua n8n san xu itt TBCN, va quan he$ san xu itt tli ban chu ngh1a Nhti v�y each tie'p c�n nghien cuu quan he$ san xua't tli ban chii ngh1a cua h<;>c thuye't tr<;>ng thtiong Ia tit luu thong va dua ra cac hlnh thuc kinh te' va t6 chuc kinh doanh trong ltiu thong, (r6i tit do dtta ra cac hlnh thuc kinh te' t6 chuc san xu fit trong cong nghic$p ), coi do Ia co so d� hlnh thanh va phat tri�n quan he$ san xufit tli ban chii nghia Do hl;ln che' ciia each tie'p c�n nay, nen h<;>c thuye't tr<;>ng thlidng da hi phe phan, d§'y each tie'p c�n nay di vao be' t�c khong tie'n len dti<jc

W.Petty - nglioi tieu bi�u cua h<;>c thuye't tli san c6 di�n da hac bo each tie'p c�n nghien cuu tit ltiu thong Ong cho r�ng, cac qu6c gia mu6n giau co thl phai phat tri�n san xuilt Tit dO, ong dlia ra ly lu�n gia trj - lao d(>ng d� xac djnh r�ng lao d(>ng co vai tro rift to Ion trong vic$c tc,to ra gia trj cua san phfim, va tl;lO nen st;t giatt co cda m9t qu6c gia Ong phan gia ca

hang h6a thanh hai loc;ii: gia ca t\1' nhien la gia do chinh kh6i hi<jng hao phi lao d<)ng ke"t tinh vao d� san xua"t ta san phffm d6 va gia ca chinh tri do thj tntong- quy dinh 6ng cilng minh chung nang sua"t lao d<)ng anh hudng de"n lu'<jng gia tri hang h6a W.Petty ding riha"n mc;1nh de"n vai tro ctia kinh t€­

td ch(ic va cac quan h� qm1n fy - phap ly d{)j voi S\J' phat tri�n kinh te" C�

th� la, trong m�n kinh te" ne"u nha nu'oc d� thie"u ti�n la c6 hc;1i cho thu'dng nghi�p va cong nghi�p va h� th6ng tai chanh, nhu'ng ne"u nhi�u ti�n qua ciing c6 hc;1i v'i s6 ti�n cffn thie"t trong n�n kinh te" nhu' s6 mo (lipit) cffn thie"t cho cd th� con ngu'oi Tit d6 ong du'a ra quy lu�t lu'u thong tMn t� cho m<)t n�n kinh te" Ong nghien cuu m6i quan h� giua ngu'oi voi ngu'oi thong qua ti�n lu'dng, thong qua dja tO trong nang nghi�p va thong qua l<ji nhu�n l<ji tuc Nhu'ng F.Quesnay, dc;1i bi�u cua chu nghia tn;mg nang, lc;1i tie"p c�n theo each rieng cua m'inh 6ng nghien cuu tit san xua"t trong nang nghi�p d� di de"n ke"t lu�n la cht CO san xu§"t nang nghi�p moi tc;10 ra CUa cai V�t ch§"t cho n�n kinh te" Ong cho r�ng, mu6n cho kinh te" phat tri�n phai t5 chuc lc;1i san xua"t nang nghi�p, tht!c hi�n tai san xua"t trong nang nghi�p va tai san xua"t tren quy mo xa h<)i D6ng thoi F.Quesnay ciing d� nghj trong n�n kinh te" cfin c6 cc;1nh tranh t\1' do gifi'a nhfi'ng ngu'oi san xua"t hang h6a d� kich thich san xua't phat tri�n F.Quesnay ciing chia sd huu thanh hai loc;1i:

- Sd huu d<)ng san du'<jc quy�n t\1' do sii' dl;lng, t\1' do lien ke"t

- Sd huu thu hai Ia sd hii'u ba"t d<)ng san v� ru<)ng da"t loc;1i nay khong du'<jc t\1' do sii' dl;lng vi n6 thu<)c sd hii'u chti ru<)ng da"t

VS quan h<$ qmln ly - phap ly, F.Quesnay cho ding nha mtoc khong can thi�p vao n�n kinh te" rna chi cAn dtia ra cac lu�t 1� dcg bao v<$ quy�n ttl'

huu F Quesnay chia xa ht)i thanh ba giai ca"p:

+ Giai ca"p t�o ra san ph§m thuAn tuy bao g6m nhung ngttoi ho�t dt)ng trong nong nghi<$p nhti chu d6n di8n, cong nhan non� nghi<$p

+ Giai ca"p thu san ph§m thuAn tuy tuc nhung ngttoi chu sd huu rut)ng dfft chu a phong kie'n

+ Giai cffp khong san xua"t Ia ta"t ca nhung ngtioi ho�t dt)ng trong thtidng nghi<$p, cong nghi<$p

Con Adam S mith, d�i bi�u cua kinh te" chinh trj c6 di�n Anh, c6 each tie'p c�n khac cac nha kinh te' chinh trj trtidc d6 E>� nghien cuu chu ngh1a ttl' ban, o ng nghien cuu cac hi<$n tli<jng va qua trlnh kinh te' d� tim ban cha"t stf v�t nhli qua trlnh phan cong lao dt)ng va coi d6 Ia rihan to' quye't djnh nang sua"t lao ut)ng 6ng ciing v�ch ro vai tro cua kinh te' - ky thu�t do'i voi vi<$c nang cao nang sufft lao dt)ng, dS cao cd che' tt; do c�nh tranh Ia dt)ng It;c d� thuc dffy nsn kinh te' tu ban va giu vung quan h<$ san xua"t ttt ban chu nghTa Ong cilng phan tich mo'i quan h<$ giua l<}i ich ca nhan va l<ji ich xa ht)i, trong d6 l<ji ich ca nhan la xufft phat di�m hQat dt)ng ca nhan, con ]<ji ich xa ht)i ph\} thut)c vao l<ji ich ca nhan

VS quan h<$ quan ly - phap Jy, Adam Smith coi che' dt) tli huu Ia quy lu� t tt! nhien, do d6 quan h<$ san xufft tli ban chu nghia Ia khong thay d6i, coi vi�c in tiSn giffy thay tiSn due ttl' kim lo�i la du�g d�n vi n6 chi Ia phttdng ti<$n ky thu�t trao d6i va Iu<;1ng gia ca quye't djnh so' Itt<;1ng tiSn

t�.v� quan h<$ kinh te' - xa ht)i, 6ng nhffn m�nh vai tro cua lao dt)ng t�o

nen gia td hang h6a, quan h� cung cftu anh hu'dng de"n gia trj thj tru'ong, coi ti€n ludng ta thu nh�p cua nguoi lao d9ng g�n voi qua trinh lao d()ng, muc Iudng con ph1.,1 thu9c vao muc tang cua v�t cha't cua da't nuoc, 6ng ung h9 tra lu'dng cao coi d6 Ia slf kich thich d6i voi ngu'oi lao d()ng Adam Smith cilng tha'y ro vai tro cua kinh te' td chuc trong vi�c t�o ra l<;1i nhu�n, l<;1i tuc, d1a tO va m6i quan h� gifia l<;fi nhu�n va dja to va chia tu' ban thanh tu' ban c6 djnh va tu' ban lu'u d()ng va hi€u ro vai tro cua tai san xua't d6i voi slf phat tri€n nSn kinh te' tu' ban chu nghia Tuy nhien each tie'p c�n di tu cac hi�n tu'<;fng d€ tlm ban cha't kinh te" cua Ada m Smith moi chi du'a ra du'<;fc m()t s6 nh�n xet dung d�n chu chu'a dfin de'n du'<;fc nhung ke't lu�n khoa hQc

Tie"p sau d6 Ia each tie'p c�n quan h� san xua't cua David Ricardo D€ hi€u quan h� san xua't tu ban chu nghia va tlm each bao v� nSn san xua't tu han chu nghia, David Ricardo da sti' dt,mg each tie'p c�n di tu hi�n tu'<;fng de'n ban cha't, xem xet slf v�t dlfa tren slf nghien cuu tdng th€ nhiSu m�t cl:J th€ d€ hi€u nh6m kinh te" - xa h()i

Ong da b�t dftu nghien cuu tu hang h6a d€ kh�ng djnh gia tri hang h6a do lao d()ng t�o ra, slf trao ddi hang h6a Ia dlfa tren cd sd scf lu'<;fng lao d()ng tu'dng d6i cftn thie't d€ san xua't hang h6a d6, gia ca hang h6a tren thj tntong do chi phi san xua't quye"t djnh Gia trj hang h6a se bj anh hu'dng bdi nang sua't, chi phi lao d()ng sdng va lao d()ng qua khu, lao d()ng gian ddn va lao d()ng phuc t�p Ong cfing nha'n m�nh vai tro lu'u thong tiSn t� d6i voi pha t tri€n kinh te', m6i quan h� giua ti€n vang va tiSn gia'y s6 Iu<;1ng tiSn cftn thie't cho lu'u thong

David Ricardo nghien cuu quan h<$ san xua't hi ban chu nghia thong qua cac htnh thuc phan phdi VOi mt,JC dich bao V($ J<;Ji ich cho cac nha ttf ban b�ng each chung minh r�ng, khong th� nang cao gh1 tri cua lao d<)ng rna khong lam gia m l<;li nhu�n mt)t each ttfdng ung, ne'u tien cong h� xu6ng thi l<;li nhu�n tang len Con tien cong cua giai ca'p cong nhan thi ong cho r�ng tie n cong Ia gia ca lao d<)ng, rna gia ca lao d<)ng thi c6 hai lo�i: gia ca thj tniong va gia ca tt,i nhien M�t khac ong cilng n6i de'n tien cong danh nghia

va tien cong tht,ic te' va st,i tac dt)ng cua tien cong d6i voi san xua't, st,i tac d<)ng cua may m6c d6i voi vi<$c lam E>ung tren giac d<) kinh te' xa h<)i, David Ricardo con xac djnh l<;:H nhu�n thu<)c sd huu cua ngttoi chu sd hfi'u ttt li<$u san xuii'"t Song l<;li nhu�n Ia ke't qua cua lao d<)ng lam thue do c6ng nhan t�o ra rna nha ttf ban chie'm do�t E>ieu thanh c6ng cu6i ci1ng cua David Ricardo tha'y dtt<;lc m6i lien ke't kinh te' thong qua phat tri�n cac hlnh thuc pha n cong lao dt)ng qu6c te', phat tri�n ngo�i thttdng giua cac qu6c gia d� t�o dieu ki<$n cho cac qu6c gia hoa nh�p vao thi trttong the' gioi nghia Ia d�t m6i quan h<$ ph\1 thu<)c gifi'a nen kinh te' m<)t ntfoc trong b6i canh n€n kinh te" the' gioi

Tom l�i cac nha kinh te' chinh trj c6 di�n tu W Petty de'n David Ricardo d€u sli' dl)ng m<)t phttdng phap tie'p c�n g§n gi6ng nhau £>6 Ia nghien cuu lttu thong, nghien CUll cac hi<$n ttf<;lng ben ngoai cua doi s6ng kinh te' d€ hi�u ban cha't ben trong ; d6 la m<)t xa h<)i san xua't bao g6m cac quan h<$ kinh te' - xa h<)i nhtt: sd huu, gia trj hang h6a, gia ca hang h6a cac hlnh thuc phan ph6i va cac quan h<$ quan ly - phap ly nhtf cd che" c�nh tranh, phan chia giai ca'p, lttu thong ti€n t<$ Song do chi dung l�i cac hi<$n

tlf<;1ng ben ngoai, nen cac ong da hi�u khong d�y du cac m�t cua quan h� san xua'"t tlf ban Vl v�y da khong phat hi�n dtf<;lc quy lu�t chi pho'i quan h� san xua'"t va slf v�n d()ng quan ht$ san xufft rna chi thffy quan h� san xufft tlf ban chu nghia d trc,tng thai tinh vdi slf t6n tc,ti tuy�t do'i Chinh cac hc,tn che' d6 da bj cac nha kinh te' chinh tri ke' tie'p l<;li dvng d� xem xet quan h� san xua'"t tti ban chu nghia m()t each sai lt$ch

xa h(li cua dili sffng kinh tl (QHSX)

xua'"t hi� n h<;>c thuye't kinh te' cua J.B Say, Malthus vdi each tie'p c�n tu cac hi�n tti<;lng ben ngoai cua doi so'ng kinh te' H<;> da phan chia d6i tlf<;lng nghien cuu cua kinh te' chinh trj thanh b6n nh6m tach roi nhau : san xua't, phan ph6i, trao d6i va tieu dung Khi nghien cuu quan h� san xua'"t, h<;> chi nghien cuu vai tro cua cac ye'u t6 ky thu�t, may m6c d� ke't lu�n quy lu�t san xua't la vinh cii'u H<;> khong dS c�p de'n quan h� nglfoi vdi nglfoi, quan ht$ kinh te' - t6 chuc, nha'"t la mo'i quan ht% qua lc,ti giua san xua'"t - phan ph6i

- trao d6i va tieu dung Khi nghien cuu vs trao d6i thl chi nghien cuu cac hit%n ttt<;lng ben ngoai gia tri nhtt gia ca, tiSn tt%, chu khong dS c�p de'n moi quan ht% nglfoi vdi nglfoi trong trao d6i E>o'i voi cac quan ht% kinh te' - xa h()i nhti ngu6n go'c gia tri, l<ji nhu�n, l<ji tuc, dia to, th'i ly thuye't nay cho r�ng: lao d()ng cua cong nhan tc,to ra tiSn cong, tu ban tc,to ra l<Ji nhu�n, ru()ng da'"t tc,to ra dja to chu khong thffy dti<;lc l<;li nhu�n, dia to la m()t ph�n gia trj lao d()ng cua giai cffp cong nhan bj nha tlf ban, va chu ru()ng dfft

chie"m do�t Ly thuye't nay con dtia ra thuye't nhan khfi'u v a cua cai d� cho r�ng nha n khfi'u tang dtp s6 nhan con cua cai tang dtp s6 c()ng nh�m benh vlfc cho quan h� san xua't ttf ban chu nghia va sf! c�n thie"t phai phan chia cua cai thong qua chie'n tranh

cac nha kinh te' ch1nh trj hQC ti�u ttf san HQ da tie"p c�n theo phlidng phap trlfc tie'p cac sef li�u hi�n hfi'u, thong qua cac h i�n ttf<;lng dang dien ra trong n�n kinh te' ttf ban chu nghia va dung tren the' gioi quan cua nglfoi sd huu nho v� ttf Ii�u san xua't d� xem xet quan h� san xua't ttl' ban chu nghia tren cac m�t so hfi'u, san xua't, phan ph6i, trao ddi va cd che" can thi�p cua nha ntfoc vao n�n kinh te' CQ th� Ia� ly thuye't nay phe phan quan h� san xua't ttf ban chu nghia lam nfi'y sinh cac mau thuftn v� l<;Ji ich v�t cha't, l<;Ji ich v� chlnh trj gifi'a giai d(p ti�u ttf san va giai ca"p ttf san, phe phan n�n pha san xua"t, n�n tha"t nghi�p, ti�n ltidng tha"p, muc s6ng giam SU! cua ngtfoi ti�u ttl' san til' d6 hQ mu6n thay ddi quan h� san xua"t ttf ban chu nghia b�ng m()t quan h� san xua't dlfa tren nguyen Hie b1nh d�ng cong b�ng thong qua vai tro cua d�o due chu khong phai thong qua con dtiong thay dcSi che' d9 ttl' huu tu' ban chu nghia, td chuc l�i san xua"t va thay dcSi cac m6i lien h�, cac quan h� quan ly phap ly khac , vi dQ nhtt : nha nude phai bao v� ngttoi ngheo, nha nude phai bao v� san xua't nho nghia Ia mu6n nha'n m�nh vai tro di�u tie't cua nha ntfoc d6i voi n�n kinh te' thay ban tay vo h1nh b�ng ban tay h fi'u hlnh Ly thuye't cua cac nha kinh te' chinh trj ti�u ttf san cling nha"n m�nh de'n vai tro cua lien ke't kinh te', vai tro cua phan cong lao d()ng d6i voi vi�c nang cao nang sua"t lao d()ng, vai tro cua sue m�nh t�p thci

Nhu' v�y, ly thuye't nay da nha'n m:;tnh de'n cac hinh thuc kinh te' - t6 chu'c, quan h� qmin ly - phap ly cua nh6m kinh te' t6 chuc

Tuy nhien, hQ chu'a tha'y du'qc vai tro cua nh6m quan h� kinh te' - xa h(>i va quan h� kinh te' - t6 chuc dGi Voi Stf tie'n b{) kinh te' Va S\1' tie'n b{) Xa h{)i

* Torn l�i, ta't ca cac nha kinh te'- chinh trj tru'oc C.Mac tuy c6 nhi�u each tie'p c�n khac nhau ddi vdi h� thdng quan h� san xua't, nhting gifi'a hQ c6 diSm chung Ia thong qua cac hi� n tu'<;1ng C\1 thS dS di tim ban cha't cua quan h� san xua't ttt ban chu nghia HQ d�u dung tren l�p trttong cua che" d{) ttt huu de xem xet sa huu, san xua't, phan ph6i, trao d6i, tieu dung va d�u

di de"n cac ke't lu�n coi che' d{) ttf hfi'u Ia vinh h�ng, coi st,t t6n tl;li quan h� san xua'"t ttf ban chu nghia J a ta't ye'u, kh�ng djnh cac hinh thuc lqi nhu�n dja to Ia do ttt ban t:;to ra ; coi ti�n cong Ia cua cong nhan ; con l<;1i nhu�n, dja to Ia cua ngttoi chu ttf li�u san xua't Thii'a nh�n cac mau thu§n cua n�n kinh te' ttt ban chu nghia, xac djnh cac quan h� quan ly - phap ly nhtt diSu tie't Iuu thong tiSn t�, diSu tie't gia, di�u tie't san xua't, di�u tie't thu nh�p d€ phat triSn kinh te'

Tuy nhien cac ly thuye't kinh te'- chinh td tru'oc C.Mac c6 nhtt<;1c diSm la khong ttm du<;:�c ban cha't ben trong cua quan h� san xua't, vai tro cua nh6m d{)ng lt,tc (lqi ich) nha't Ia vai tro cua nh6m kinh te' - t6 chuc ddi voi tie'n d{) xa h{)i N6i each khac hQ chi moi nghien cuu quan h� san xua't d hinh thuc b� ngoai dS dtta ra cac ph:;tm tru sa huu, san xua't, tiSn lttdng, I<;1i nhu�n, di:;t to, tha't nghi�p, tiSn t�, gia ca

1.1.2 Cach tilp c�n h� thffng quail h� san xuA't va nhon1 cac quart h� kinh t�- t6 chuc cua C.Mac va V.I L@ Nin

1.1 2.1 Cach tie'p c�n h� thO'ng quan h� san xua"t va nh6rn kinh te'­ t5 chuc cua C.Mac

f)� kh�c phl;IC cac he;tn ch€ ve each tie'p C�n quan h� san XUfft CUa CaC nha kinh t€ chinh tri tu' san, ti�u tu' san,C Mac da nghien cuu quan h� san xua"t b�t d§u tit te' bao kinh te' ctia chti nghia tu' ban d� tim ra ngu6n gO'c ctia

thong qua cac quan h� sd huu, Cl;l th� Ia nha tu' ban Ia ngu'oi sd hfi'u ve tu'

trj, gia-trj th�ng du', nhu'ng khong sd hfi'u san phiim vi hQ Ia ngu'oi lam thue Trong nong nghi�p tu' ban chti nghia ci)ng v�y, rut)ng da"t la ctia dja chti vi v�y nha tu' ban kinh doanh trong nong nghi�p phai tra mt)t ph§n lc:Ji nhu�n

Lc:Ji tuc cua tu' ban cho vay cling Ia mt)t bt) ph�n ctia gia trj th�ng du' rna nha tu' ban kinh doanh tra cho ngu'oi chu sd huu tien t� sau mt)t thoi gian nha"t djnh Tit do� Mac ke't lu�n ch€ dt) sd hfi'u la cd sd hinh thanh nen h� th6ng quan h� san xua"t, n6 quye't djnh tinh chit cua quan h� quan ly va phan phO'i Mac cling lam ro vi sao giai ca"p ctia cac nha tu' ban le;ti c6 he't sue d� bao v� ch€ dt) chie'm hfi'u tu' nhan tu' ban chti nghia ve tu' li�u san xua"t nhu' v�y[ 8 j

Vdi each tie"p c�n do, Mac da V(,!Ch ro dia vi lam thue cua giai ca'p cong nhan, slf hoc l(Jt cua nha tti ban, m6i quan h� nay chi thay d6i khi che" d() tu huu tu ban hi xoa bo, khi giai cffp cong nhan co tu li�u san xua't Day

Ia each tie'p c�n rna cac nha kinh te" chinh tri trtidc Mac khong vti<;Jt qua du<;Jc[7] Trong qua trlnh tie"p c�h v� sd hftu; Mac con v(,lch ro stf v�n d(Jng cua sd huu, tit sd huu tti nhan tfft ye'u se mly sinh sd huu xa h(Ji cung vdi st! hinh thanh phtidng thuc san xua't c(Jng san chu nghia[3l Sd huu co vai tro quye't djnh trong h� thdng quan h� san xua't, vi v�y mu6n thay d6i quan h� san xua't thi trtidc he't phai thay d6i che' d(J sd huu[7]

� V€ quan h� phan phdi, Mac kh�ng djnh r�ng trong xa h(Ji dt!a tren che' d(J chie'm huu tti nhan tti ban chii nghia v€ tti li�u san xua't, thi phan phdi hoan toan co l<;Ji cho giai ca'p tti ban, con cong nhan chi dti<;Jc tra cong m(Jt ph§n ngay lao d(Jqg dudi hinh thuc ti€n cong, ti€n cong Ia biSu hi�n b�ng ti€n ciia gia trj hang hoa - sue lao d(Jng[6] Vi v�y l<;Ji ich kinh te' trong n€n kinh te' tti ban ch·J nghia"; tnidc he"t va hang d§u la l<;Ji ich cua nha tti ban, cho nen gia trj Va khdi }ti<;Jng gia tfi th�ng dti la ffil,IC dich CUa n€n san xua't tti ban chii nghia Tit do, C Mac xac djnh r�ng, chi trong phu'?ng thuc san xufft c(Jng san chii nghia thi mdi co slf phan phdi h<;Jp ly ; ngu'oi lao d(Jng dti<;Jc hudng thu nh�p theo hai ngu6n : m(Jt la phan ph6i theo lao d(Jng va hai la phan phdi ngoai thu lao lao d(Jng thong qua phuc l<;Ji

xa h(Ji, phuc l<;Ji ciia cac doanh nghi�p[3]

- v€ cac quan h � kinh te' - t6 chuc, tuy khong chi ra thanh ph(,lm tru nhu' hi�n nay, nhung Mac l;;ti rfft quan tam de"n cac quan h� nay C.Mac da

aS c�p ae'n cac hlnh thuc kinh te'- t5 chuc trong cong nghi�p, trong nong nghi�p trong h.tu thong hang hoa va htu thong ti€n t�r 91 6ng cho rhng giua cac nha ttt ban ho�t dOng trong cac IInh vlfc nay tuy b€ ngoai co ve d<)c l�p nhu'ng l�i c6 ctic m6i lien ke't kinh te' ch�t che, phv thu<)c nhau

Nho stf lien minh, lien ke't d6 rna qua trlnh tai san xua't thtfc hi�n du'<;lc qui mo mo r<)ng, quan h� san xua't tu' ban chu nghia du'<;lc cung c6,

ph at tri�n va th6ng tri trong toan bO n€n kinh te' qu6c dan.·

Nhung hlnh thuc kinh te' : t5 chuc trong xa h<)i ttl' ban chu nghia du'<;fc C.Mac lam ro : nha't la khi nghien cuu ba giai do�n phat tri�n cua chu nghia ttl' ban trong cong nghi�p, hi�p tac h6a gian ddn, phan cong trong cong trtfong thu cong va d�i cong nghi�p cd khi may moe Khi trlnh d<) phat tri�n cua ltfc lu'<;lng san xua't con tha'p kern, thl xua't hi�n cac hlnh thuc lien ke't, hi�p tac theo 16i gian ddn, o d6 nha tu' ban t�p h<;lp nhi€u ngttoi lao d<)ng ci1ng lam m()t cong vi�c gi6ng nhau d� t�o thanh sue m�nh t&ng hqp giai quye't m()t va'n dS d�t ra trong n€n kinh te' tu' ban chu nghia Hlnh thuc san xua't luc ba'y gio la cac d()i cilng lam m()t vi�c, hlnh thuc hi�p tac d6 la dung lao d()ng th� ltfc d� giai quye't m()t cong vi�c, t�o ra sue san xua't cua lao d()ng t�p th� cao hdn Do d6 t�o l<;1i nhu�n nhi€u hdn 'cho nha tu' ban d� tich tv, t�p trung ttl' ban, d�y n€n san xua't tu' ban len m()t hlnh thuc t5 chuc cao hdn : d6 la cong tnfong thu cong Cong tntong thu cong TBCN Ia m()t hlnh thuc t6 chuc lao d()ng t�p th� c6 slf phan cong cong vi�c cho tUng nh6m ngttoi ; san ph§m cu6i cung t�o ra Ia S\i ke't h<;lp huu cd cua cac cong vi�c d6 Nho hlnh thuc kinh te' - t5 chuc hi�p tac c6 phan cong dlfa tren hai ye'u t6 cho nen ngudi cong nhan tich lfiy dttcjc kinh nghi�m t�o ra ky nang

lam vi�c, nghien cuu cili tie"n cac thao tac lao d9ng, dfi'y nang sua't lao d9ng tang len, nang cao dtt<jc hi�u qua quan trj lam cho quan h� san xua't tlf ban chu nghia dtt<jc tie"p hJc cling c6, dffy cac quan h� kinh te' ky thu�t phat tri�n nhanh hdn, te;to ra nhung dicSu ki�t1 ticSn deS dtta chu nghia ttt ban phat tri�n len giai do�n cao hcin : giai do�h d�i c8ng nghi�p cd khi may m6c[5]

Chinh ncSn san xua't d�i cong nghi�p da tac d9ng m�nh me de"n stf bie"n d5i ciia cac h'inh thuc san xua't, t�o ra nhicSu hinh thuc san xua't khac- nhau trong cong nghi�p nong nghi�p va thlfdng nghi�p t�o nen stf phan cong lao d9ng xa hQi sau s�c hdn, lam cho m6i lien ke"t giua cac xi nghi�p cac nghanh, cac vung v.v cang ch�t che ' lam cho che" dQ sd huu tlf nhan tti ban chii nghia dtt<jc thtfc hi�n v€ m�t kinh te" Khi ncSn san xua't dtfa tren cai c6t v�t cha't la ncSn d�i cong nghi�p cd khi th'i CNTB len ngoi th6ng trj Mac ct1ng nha'n m�nh r�ng, stf xua't hi�n cac hlnh thuc kinh te"- t5 chuc moi d6 da tac d9ng <;te"n cac quan h� phan ph6i, t�o ra khO'i ltt<jng l<ji nhu�n cua nha tlf ban tang nhanh, con ticSn cong tang ch�m so voi cua cai lam ra, t�o

ra stf phan h6a v€ thu nh�p muc s6ng trong xa h9i tlf ban, vi v�y lam cho mau thuftn giai ca'p tang len[6]

C.Mac con deS c�p de'n che" d9 cong xtidng, lu�t cong xttdng tuc nh6m quan h� quan ly - phap ly trong phan h� quan h� kinh te" - t5 chuc Nha ntioc tlf san da ban h�tnh cac van ban lu�t phap nhlf lu�t cong xlfdng ,lao d9ng, lu�t th_tidng m�i de bao v� che" dQ tlf huu va dia vi cua nha tlf ban, bao v� hlnh thuc phan ph6i c6 l<;1i cho nha ttt ban, bao v� stf tt! do c�nh tranh Trong b9 "Ttt Ban ", C.Mac ciing ph an tich m6i tac d9ng qua l�i giua kinh te'- ky thu�t va kinh te" - t5 chuc, tit d6 lam ro vai tro quye"t djnh cua

kinh te'- ky thu�t ddi Voi kinh te'- t<'J chuc Va tcic d<}ng ngu'cjc l�i cua kinh ti

- td chuc d6i voi kinh te' - Xa h<}i va kinh te' - ky thu�t E>i theo voi sl,l' phcit tri�n ciia kinh te' tu' ban chii nghia; cac hlnh thuc kinh te' - t6 chuc cling di tit hlnh thuc gian ddn de'n hlnh tlittc phuc t�p; tit quy tno nho cie'rt quy mo IOn Khi ky thu�t san xufft con th6 Sdj trlnh d¢ phan cong lao d<]ng con tha'p kern thl hlnh thanh cac hlnh thuc san xua"t gian ddn dl,l'a tren sl,l' hi�p tac gian ddn, d6 la cac phan xu'dng gia dlnh Khi ky thu�t san xua"t cd khi, hlnh thuc san xua't cac xi nghi�p vu'cjt khoi ph�m vi gia dlnh mang tinh xa h()i vdi qui mo Ion hdn Khi nen cong nghi�p d�t trlnh d¢ cao thl cac hlnh thuc tti chuc san xua't c6 qui mo toan qu6c va qu6c te' Khi nghien cuu quan h� san xua't tu' ban chii nghia, C.Mac con lam ro m6i tac d()ng ciia cac ye'u t6 v6n, sue ]ao d<]ng d6i voi quy mo cac hlnh thuc san xua't Quy mo ciia cac hJ.nh thuc san xufft do �� thUQC vao quy illO Vdn Vt le do nen kioh te' tu' ban chu nghia phai hlnh thanh tru'oc he't trong linh vl,l'c cong nghi�p nht;, trong cac nganh doi hoi v6n it nhu' d�t, tr6ng bong, may, che' bie'n E>i theo voi qua trlnh tich tv va t�p trung tu' ban, nen kinh te' tu' ban chii nghia mdi phat tri�n cac nganh doi hoi v6n Ion, ky thu�t cao nhu' cong nghi�p cd khi, nganh -san xufft may m6c, nho v�y quan h� san xua't tu' ban chu nghia moi du'cjc xac l�p va phat tri�n tren chinh cac quan h� kinh te' - t6 chuc d6 Quan h� kinh te' - t6 chuc con phv thu<]c va c6 tac d<]ng qua l�i voi tinh cha't va trlnh d¢ phat tri�n cua ll,l'c lu'cjng san xua't Tinh cha't, trlnh d¢ phat tri�n ciia ll,l'c lu'cjng san xua't quy djnh quy mo va cac hlnh thuc san xua't, quy djnh muc d() lien ke't va phan cong lao d()ng trong n()i b¢ m()t xi nghi�p

va tren quy mo xa h<}i Vl v�y quan h� kinh te' - td chuc cfihg di tu gian d(1n

de'n phuc t�p Quan h� san xua"t ttt ban chu nghia bie'n d6i keo theo cac quan h� quan ly - phap ly trong n�n kinh te' tlf ban chu nghia bie'n d6i theo Cfing tu d6 C.Mac dlf bao tfft ye'u se ra doi m<)t quan h� san xufft moi tren

cd sd cac quan h� kinh te' xa h9i ttidng ung� quan h� kinh te' t6 chuc phil h<;1p[7]

* Tom l�i : Mac da tie'"p c�n nghien CUll quan h� san xufft tlf ban chu nghia b�t d�u tu h�mg h6a, tu san xua"t, nho di tu truu ttt<;1ng de'n qt thS, C.Mac da neu len qua trlnh hinh thanh h� th6ng quan h� san xufft ttt ban chu nghia va slf bie'"n d6i ciia no tren cac m�t : quan h� sd huu, quan ly, phan ph6i va quan h� tieu dung, trong d6 sd huu la quan h� san xufft cd ban, n6 quy dinh m<;>i ye'u t6 khac cua quan h� san xufft, con cac quan h� kinh te' - t6 chuc la hinh thuc b� n6i phan anh slf phil h<jp hay khong phil h<:jp giua quan h� san xua"t voi lt!c ltt<jng san xua"t va kie'n true thlf<jng t�ng

1.1.2.2 V.I Le-Nin la ngttOi ke'" tl,tc slf nghi�p nghien cuu cua Mac trong diSu ki�n co slf bie'n d6i m�nh me cua llfc ltt<;1ng san xua"t va quan h<%: san xua"t ttt ban chu nghia£22] 6ng da v�ch ro m6i quan h� nhan qua trong slf hie'n d6i quan h<%: san xufft TB nhlf cd che' t�f do c�nh tranh trong nSn kinh te'" tti han chu nghia tfft ye'u dfin de'"n d<)c quySn lam xua"t hi�n cac quan h� kinh te'- t6 chuc r<)ng IOn hdn ve quy mo va muc d9, nhtt cacten, tarot, xanh-di-ca, cong xooc xi om Slf ra doi cua nhung hinh thuc t6 chuc san xufft kinh doanh moi d6 la cai m6c danh dffu slf chuy�n bie'n cua sd huu tti nhan tlf ban ca th� sang sd huu t�p th� cua cac nha tlf ban, t�o ra slf lien ke't nhiSu nganh, nhiSu nghS, vlf<jt ra khoi ph�m vi dja phttdng, ra ph�m vi ca nude, ph�m vi khu vtfc va ph�m vi the' gioi [20]

v I Le-Nin cilng ph an tfch cd che' hlnh thftnh sd huu nha nu'dc va stf d()c quy€n nha nu'dc trong nen kinh te' tu' ban chu nghia da t�o cho quan h� san xua't TB xua't hi�n m()t lo�i sd huu mdi d6 la sd huu nha nu'dc tu' ban chii nghia D6 la stf xua't h i�n cac lo�i hlrth san xua"t kinh doarth ciia nha nu'dc tu' ban chii nghia trong hhieu rtganh, nho v�y rna nha nu'dc tu' bart chii nghia mdi c6 du'<;lc cd sd kinh te' nhu' hang h6a, v6n, thie't hi ky thu�t, ltfc lu'<;lng lao d()ng nh�m dam bao stf d()c quy€n cao cho tu' ban d()c quy€n, kh�c pht,�c nhil'ng kh6 khan to IOn trong doi s6ng kinh te-'.[22]

V l Le Nin ciing da phan tich cac quan h� quan ly - phap ly trong n€n kinh te' tu' ban chu nghia, CNTB hi�n d�i da va dang thtfc hi�n slf di€u chinh va kiSm soat n€n kinh te' b�ng cong ct,� Iu�t phap, cac bi�n phap hanh chinh kinh te', chinh sach tai chinh ti€n t�, chinh sach kinh te' d6i ngo�i M�it khac, d6 l�i la cong C\) dS bao v� che" d() sd huu tu' nhan tu' ban ca thS, tu' ban t�p thS va tu' ban nha ntidc Nha nu'dc tu' ban da sii' dt,�ng llfc lu'<;lng kinh te' d6 dS tht!c hi�n vai tro d()c quy€n ciia mlnh v€ m()t s6 m�t d6i vdi n€n kinh te", nh� m klm ham d()c quy€n t�p thS tu' nhan, thlfc hi�n qua trlnh di€u tie't n€n kinh te-'.[20]

V.I Le Nin con tie'p t\)c nghien cuu quan h� san xua"t XHCN trong di€u ki�n co chu nghia xa h9i hi�n thlfc 6ng cho r�ng, quan h� san xu fit mdi c6 d�c tru'ng cd ban la che" d() cong hfiu vdi ba hlnh thuc sd hfiu XHCN bao g6m qu6c doanh, t�p the va sd hfiu cua ngu'oi san xua"t nho va hlnh thuc sd hfiu lien doanh (chu nghia tu' ban nha nu'dc) Ben c�nh che" d() cong hfiu, quan h� san xua't mdi con c6 cac quan h� kinh te' - t6 chuc, nhu'ng khac v� ban cha't so vdi quan h� san xua't tti ban chii nghia.[ 1 9]

Khi nghien cuu v� quan h� san xufft XHCN, V.l Le-Nin d�c bi�t quan Him dC'n nh6m kinh tC' - t6 chile va la nguai d�u tien dua ra ph�m tru kinh te' - t6 chile V�y kinh tC' -t6 c.hilc la gl ? D6 la nhii'ng vffn d� kinh tC' c6 tinh td chile thong qua cac chu th� kinh tC'; tile nhii'ng tn6i quan h� giii'a nguOi vdi nguoi dtt<;fc hlnh thanh trong qua trlnh t6 chrl'c va phan corig lao d<)ng xa h<)i.[23 ]

V I Le-Nin d a thffy ro du<;fc sai l�m cua chlnh sach c<)ng san thai chiC'n la d ch6 : cac hlnh thilc kinh tC' - t6 chile dua ra hit bffy giO khong phu h<;fp vdi trlnh d<) phat tri�n cua h,tc lu<;fng san xufft hi�n c6, khong dam bao cho quan h� sd hii'u du<;fc thtfc hi�n v� kinh tC', vi v�y quan h� san xufft mdi ch�ng nhii'ng khong du<;fc cung c6 rna con c6 nguy cd bj biC'n d�ng Cac quan h� quan ly - phap ly rna nha nude dua ra hie �ffy gia la phi kinh tC' nhti cffm ltiu thong hang hoa, xoa bo quan h� hang - ti�n de cao vi�c trao d6i trtfc tie"p san ph�m Iffy san ph�m, xem nht; vai tro, chile nang cua ti�n t� trong vi�c thuc d�y san xufft phat tri�n Chinh sach c<)ng san thai chiC'n da xem nht; hlnh thilc t6 chile kinh doanh trong thttdng nghi�p, cac t6 chile kinh doanh xufft nh�p kh�u da ddn dC'n nha nude khong quan ly du<;fc IInh vtfc phan ph6i luu thong Chinh sach c<)ng san thai chiC'n d� cao m<)t s6 hlnh thilc t6 chile san xufft san xufft trong cong nghi�p, nong nghi�p vu<;ft qua trlnh d<) cua ltfc lu<;fng san xufft cho phep, cho nen cac hlnh thilc t6 chile san xufft d6 ho�c khong ho(;lt d<)ng du<;fc, ho�c ho�t d<)ng khong hi�u qua Xufft phat tu vai tro quan tn;mg cua nh6m cac quan h� kinh te" - t6 chile, trong chinh sach kinh ·te" mdi (NEP), Le-Nin da danh stf quan tam d�c bi�t cho vi�c xay dtfng va phat tri�n cac hlnh thilc t6 chile san xufft trong

cong nghi�p nhtt xi nghi�p, h<jp tac xa tieu thu cong nghi�p voi nhi€u quy

mo khac nhau c6 nhi€u chu sd hfi'u khac nhau tham gia : qu6c doanh, t�p th€, ca th€, sd hfi'u lien doanh tren cd sd phil h<jp voi trlnh d() phat tri€n cua hjc ltt<jng san xufft (1 tung vilng, tung hghanh ; xay dlfng cac hlnh thuc h<;1p tac san xufft, duy trl san xufft ca the trong nong nghi�p \!a xay dlfng cat

hlnh thuc kinh doanh trong thttdng m(;li nhtt h<;1p tac xa ptua ban, thttdng ngh i�p qu6c doanh, thttdng nghi�p ca the t(;lo cd sd cho vi�c giai ph6ng m<:,>i ltfc ltt<;1ng san xufft bj tr6i bu()c trttoc day Trong d6 V.I Le -nin d�c bi�t nhffn m(;lnh de"n CNTB nha nttoc, coi d6 la m()t hlnh thuc san xua"t kinh doanh qua d() c6 nhi€u l<;1i the' de di len CNXH [ 1 8]

V I Le-nin cling d�c bi�t quan tam de"nvi�c sil' d1:1ng cac quan h� hang - tien, cilng voi cac chinh sach tai chinh tien t� cua nha nttoc de kich thich n€n kinh te" phat trien.[I 9]

V I Le-nin cfing xac djnh ro m6i quan h� gifi'a sd hfi'u tuc quan h� kinh te' - xa h()i voi quan h� kinh te' - t6 chuc va quan h� kinh te' - ky thu�t sa hfi'u quye't djnh ban chfft h� tho'ng cua quan h� san xua"t, song nhfi'ng hlnh thuc sd hfi'u IC;li phai phil h<;1p vdi trlnh d() kinh te" ky thu�t, voi tinh chfft va trlnh d() cua ltfc ltt<jng san xufft cho phep N6i each khac, xufft phat tu tlnh hlnh nttoc Nga thoi d6 Le-Nin da de ra mo hlnh kinh te" da sd hfi'u, da thanh ph�n va da l<;1i ich [23]

* Tom h,li : Le-Nin Ia ngttoi d�u tien khdi xttong tie"p c�n quan h� kinh te' - t6 chuc, coi d6 Ia m()t b() ph�n quan trqng cua quan h� san xua"t

va Ia b() ph�n bi€u hi�n b€ n6i cua quan h� san xufft

1.1.3 Cach tie'p c(ln quan h� kinh te'- tS chuc sau V.I.L�nin

1 1 3 1 Sau khi V.I Le-Nin ma"t, vi�c nguyen cuu quan h� san xua"t

va cac b9 ph� n d(u thanh ctia no thS hi�n nhi�u muc d9 khac nhau Stalin

da tie'p c�n quan h� san xufft XHCN b�t d�u tu sd huu va xac djnh n()i dung cua quan h� san xufft bao gdm ha tn�t : quan h� san xufft, quan h� quan ly,

ph an ph6i Che' d() sd huu nhtt the' nao thl quan h� quan ly, quan h� ph an ph6i nhli the' ffy

_ Ydi each tie'p c�n do, Stalin cho ding cd sd cua quan h� san xufft XHCN chi la che' d() cang huu va che' d() cang huu chi tdn t�i gian ddn dttdi hai hlnh thuc sd huu toan dan va sd huu t�p ths, no khang dung n�p cac hinh thuc sd huu khac Cang co nhi�u cang huu thl cang co quan h� san xufft XHCN Ong da tie'n hanh si't dvng cac bi�n phap hanh chinh phi kinh te' dS nhanh chong thie't l�p sd huu nha nude trong cang nghi�p, sd huu t�p thS trong nang nghi�p, tiSu thu cang nghi�p Hang chvc ngan xi nghi�p qu6c doanh ra doi trong cang nghi�p voi quy rna Ion, hang chvc ngan nang trttong qu6c doanh va nang trang t�p ths ra doi trong nong nghi�p, hang ngan h<;Jp tac xa ra doi trong tiSu thu cang nghi�p

Cac hlnh thuc t6 chuc kinh doanh ra doi ch�m hdn va chi dong khung trong cac lo�i hlnh thuc thlidng nghi�p quO'c doanh va thlidng nghi�p h<jp tac xa, con thttdng nghi�p ttt nhan ca thS thl hi h�n che' Quan h� hang hoa

- ti�n t� trong giai do�n nay hi thu hyp va mang tinh hlnh thuc Nhung tli li�u san xufft cd ban thtfc hi�n trao dcSi trtfc tie'p trong nude khang c§n h�ch toan 16 lai, khang c�n tinh tmin d§y -dti ghi tri, thtfc hi�n ke' ho�ch hoa trtfc tie'p, m�nh l�nh t�p trung, nha nlfoc_ can thi�p tnfc tie'p vao quan h� hang

tien thong qua quy djnh gia ca, each phan ph6i va chinh sach tin dl:lng h�n -

che' Nhfi'ng quan h� quan ly d6 dttc:;lc nha ntioc XHCN ap d1:1ng cho de-': 1 nhfi'ng narn 1 980 Thtfc te' da cho tha'y each tie'p c�n d6 da d6ng nha't CNXH voi che' d(} cong hfi'u, sd hftu toan dan voi kinh te' rtha nude, sd hfi'ti

t�p th� voi kinh te' t�p th�, xern nhy cac quan h� kinh te' - t6 chuc n6i chung va quan h� quan ly - phap ly n6i rieng H�u qua Ia d(}ng ltfc phat tri�n kinh te' bi suy ye'u, che' dt) cong huu bi bie'n d(;lng, ttf li�u san xua't ciia toan dan bj tha boa khong CO nglfoi chu quan Jy Cl:l th�, san xufi't kinh doanh kern hi�u qua, sd huu khong dttc:;lc thtfc hi�n ve kinh te"

1.1.3.2 Nhfi'ng narn cu6i cua th�p nien 80 cac nha kinh te' da tie'p c�n quan h� san xua't dlfa tren ly thuye't h� th6ng, phan tich t6ng hc:;lp d� phan tich m(}t each sau s�c quan h� san xua't XHCN va, cac b(} ph�n ca'u thanh ciia n6 Tu d6 da di de'n ke't lu�n r�ng quan h� san xua't XHCN khong the chi hi�u gian ddn g6m c6 cac ye"u t6 sd huu, quan ly' ph an ph6i, trao dcSi, tieu dung rna phai xem xet ky lttong n(}i dung cac ye'u t6 d6 va nha't Ia m6i quan h� bi�n chung gifi'a cac ye'u t6 d6 voi llfc:;lng san xua't va kie'n true thtt<jng tftng Voi each tie"p c�n d6 thl h� th6ng quan h� san xua't XHCN bao g6m hai phan h� quan h� kinh te' - xa h(}i va quan h� kinh te' - t6 chuc, trong d6 quan h� kinh te' - xa hQi Ia quan h� san xua't cd ban

Nhieu nha kinh te" cho r�ng nh6m cac quan h� kinh - te' t6 chuc dtt<jc diu thanh bdi nhieu ye'u t6 sau day : cac hlnh thuc t6 chuc san xua't kinh doanh c1:1 th€ cho tung thoi ky, tung khu vtfc kinh te' Vi d1:1 nhtt trong dieu ki�n nen kinh te' hi�n nay d Vi�t narn, cac doanh nghi�p nha nude dang phai chuy€n httong h<;lp thuc sang d�ng cong ty ho�t d(}ng theo lu�t cong ty

cho phil h<Jp voi trinh dQ phclt trien cua lt!c h.t<jng san xua't va kinh t� thj tn.tong [61 ]

+ Nh6m quan h«$ kinh te' - t6 chuc con tha'y d m6i lien ke't kinh te' giii'a cac hinh thuc t8 chuc san xua't kinh doanh voi t8ng the h�n kinh te' M6i quan h«$ nay khong dung IC;ti d cac quan h«$ phan cong lao d{)ng, h<Jp tac dttoi khia CC;tnh xa h{)i rna Ia d khia CC;tnh kinh te', khia CC;tnh gia tri, coi d6 Hi tieu chuffn de ltfa ch<;m hlnh thuc lien ke't nay va hlnh thuc lien ke't khac trong nen kinh te' hang h6a

+ N{)i dung cua nh6m quan h«$ kinh te' t8 chile con bieu hi«$n d nh6m quan ly - phap ly nhti ke' hoC;tch h6a vi mo, cac don bffy kinh te' dti<Jc chu the quan Jy C\1 the hoa b�ng cac Van ban phap ly ·de di�u tie't nen kinh t� tC;tO d{)ng ]tfc n{)i tC;ti cho nen kinh te', tC;tO stf th6ng nha't lien ke't hfi'u Cd lam

' cho nen kinh te' phat trien c6 hi«$u qua [48]

Quan h� kinh te' - t5 chile Ia nh6m be n8i cua h� th6ng quan h� san xua't Ne'u bie't xay dtfng quan h� kinh te' - t5 chile thich h<Jp, dung luc, kjp thoi thi se lam cho sd hii'u dli<Jc thtfc hi�n v� kinh t� lam cho sue lao d{)ng ke't h<jp ch�t che voi tli Ji�u san xua't, tC;tO ra gia trj gia tang lam cho tai ]tfc

- v�t llfc - tri ltfc g�n ch�t lC;ti voi nhau nh�m dem lC;ti nhi�u cua cai v�t cha't, cua cai tinh thfin cho xa h{)i

Nhti v�y til' trlioc tdi nay quan h«$ san xua't va cac n{)i dung cua no Juan luon dtiQC xac djnh la d6i tli<jng nghien CUU CUa kinh te' hQC chinh trj Tuy iihien do each ti�p c�n khac nhau nen n{)i dung ciia quan h� san xua't dti<;Jc C\1 the h6a khac nhau Til' buBi ban dfiu, nglioi ta hieu quan h� san xua't chi la quan h� ngttoi voi ngttoi trong huon ban hang h6a Ti�p d�n

hi�u quan he$ san xua't la quan he$ gitla ngtfoi voi ngttoi trong san xua"t hang hoa, trong phan ph6i gia trj do ngtfoi lao dt)ng te;to ra ( nhtf ti�n cong la cJa cong nhan, l<;li nhu�n Ia ciia nha ttf ban, dja to la ciia dja chii ) sau nua ngtfoi ta hi�u quan he$ san xufft, g�n voi trao ddi, g�n voi tai san xua't va tlm

ra nguyen nhan ciia quan he$ do la xua"t phat tit sd huu d� bao vc$ cho l�p lu�n v€ stf t6n te;ti vinh vi�n ciia quan he$ san xua't ttf ban chii nghia Chi co de'n thai ky Mac va sau Mac thl quan he$ san xufft mdi du<}c hi�u d§y dii va chan thtfc Nt)i dung quan he$ san xua't du'<}c Cl,l th� hoa thanh cac ye'u t6 sd hii'u, phan ph6i, quan ly tieu dung trao ddi Quan he$ san xua't Ia mt)t stf v�n dt)ng chu khong phai dUng yen, quan he$ san xufft phai d�t trong stf quy djnh ciia ltfc lu'<;1ng san xua't va tinh sang te;to ciia chii th� kinh te' Voi each tie'p c�n g§n day nha't, he$ th6ng quan he$ san xua't du'<;Jc hi�u g6m co :

- Nh6m cac quan he$ kinh te' - xa ht)i

- Nhom cac quan he$ kinh te' - ky thu�t

- Nhom cac quan he$ kinh te' - t6 chuc

- Nhom cac quan he$ dt)ng ltfc

1.1.3.3 Ngay nay, d� hi�u quan he$ san xua't mt)t each d§y du, tOi cho r�ng c§n phai co each tie'p c�n theo phu'dng phap he$ th6ng - ca'u true; phtfdng phap tdng h<}p - phan tich; ljch sit - }ogich Va trifu tu'<}ng hoa Cl,l

th� d� xem xet ban cha't cua stf v�t voi phtfdng phap tie'p c�n nay, thl quan he$ san xua't phai du'<;1c hi�u la mt)t he$ th6ng E>a la mt)t he$, th6ng ca'u true thl nt)i dung ciia quan he$ san xua't phai du'<}c ca'u thanh hoi mt)t he$ th6ng cac ye'u t6 va gitla cac ye'u t6 nay co m6i quan he$ nhan qua, s�p xe'p theo mt)t tr�t t\f c6 tfu tien, c6 ye'u t6 ndi len c6 y nghia quye't dinh; c6 ye'u t6 la

ngu6n go'c din ban ciia h� tho'ng, quye't djnh ban cha't ciia h� tho'ng quan h� san xua't, c6 ye'u to' Ia bi�u hi�n b� n6i ciia h� tho'ng v v

Ne'u xet h� tho'ng quan h� san xua't n6i chung va (� nude ta n6i rieng, n6 dttc;1c ca'u thanh bdi cac nh6m ye'u to' sau day:

- Nh6m kinh te' - xa hOi bao ·g6m: che' dO sd huu, cac hlnh thuc bi�u hi�n ciia sd huu, n6 n6i len hlnh thai xa hOi · ciia st;t chie'm hfi'u Bay Ia nh6m quye't djnh ban cha't ciia quan h� san xua't, di�u ki�n d� giai quye't cac quan h� kinh te' khac Tuy nhien, nh6m kinh te' - xa hOi nay khong th� ho�t dOng mOt each dOc l�p Tt;t ban than nh6m nay cilng chu'a mang l�i gl cho cac quan h� xa hOi, cho st;t phat tri�n n�n kinh te', th�m chi ne'u thie't l�p hlnh thuc sd hfi'u m{)t each duy y chi, khong xua't phat tu cac quy lu�t khach quan rna trtf(k he't Ia cac quy lu�t kinh te', khong thttong xuyen hoan thi�n n6 thl thttong n6 l�i trd thanh v�t can cho st;t phat tri�n ciia n�n kinh te' n6i rieng va cho cac quan h� xa h{)i n6i chung Bai hQC thtfc te' ciia cac nttoc xa h{)i chii nghia tru'oc day va d Vi�t nam tu 1 986 trd v� trttoc da minh chung cho di�u d6

- Nh6m kinh te' - ky thu�t Ia nhung m6i quan h� ky thu�t, cong ngh�, thiSt bj, chuyen mon nghi<$p V\J K.hi tie'n hanh du'a ky thu�t vao san xufft kinh doanh, dtta trang thie't bi cong ngh<$ trang bi cho nSn kinh te', cho cac nghanh phai tinh de'n hi�u qua kinh te" - xa hOi Bay chinh Ia phu'dng ti<$n v�t cha't ky thu�t d� sd hfi'u dttc;1c thtfc hi<$n vS m�t kinh te'

- Nh6m kinh te' - t6 chuc Ia nhfi'ng va'n dS kinh te' c6 tinh t6 chuc do chinh chii th€ san xua't kinh doanh t6 chuc ra tren cd s() nh�n thuc cac quy lu�t kfiach quan, Ia mOt bO ph�n khong th€ thie'u dttc;1c trong qua trlnh xa

h()i h6a nSn san xua't tren thlfc te' Chung H i m()t phan ht$ phai sinh cua ht$ th6ng quan ht$ san xua't, g6m c6 nhflng ye'u t6 trung gian lien ke't gifla llfc hf<;1ng san xufft va quan ht$ san xua't phat huy tac d()ng qua l�i gifla llfc h.t<;1ng san xua't va quan ht$ san xua't, dam bao cho sd huu dtt<;1c thlfc hit$n vs m�t kinh te' Ngttoi vie't lu�n van ddng tlnh voi nhiSu nha kinh te' vS cac ye'u to' cffu thanh nh6m kinh te' - t6 chuc bao g6m :

+ Cac hlnh thuc t6 chuc san xufft kinh doanh cv the cua m()t nSn kinh te' cua cac khu vlfc kinh t€, cua cac nganh san xufft kinh doanh dtt<;1c xem xet tren giac d(> kinh te' chu khong phai ky thu�t BiSu nay c6 nghia Ia cac hlnh thuc t6 chuc san xua't kinh doanh do cac chu the kinh te' t�o l�p, nho d6 t�o ra slf lien ke't huu cd gifia ngttoi lao d()ng voi ttf lit$u san xua't hay la slf g�n b6 giua nhan llfc - tai llfc - v�t llfc de t�o ra san phffm cho nhu c�u

xa h()i Muc d() va quy mo cua slf ke't h<;1p nay c6 lien quan ch�t che de'n qua trlnh tang trttdng va phat trien cua nSn kinh te'; co 9 nghia quye't dinh de'n vit$c phat huy hit$u qua sd huu nghia Ia dam bao sd huu dtt<;1c thlfc hi�n

vS kinh te' De d�t dti�k m1,1c tieu d6, cac chu the san xufft kinh doanh phai xufft phat tu cac quy lu�t kinh te' khach quan tu tinh chff� va trlnh d(> da d�t dti<;1c 'cualt,tc ltt<;1ng san xufft, Iffy hit$u qua kinh te' - xa h()i lam tieu chuffn cao nha't de xem xet thie't l�p hlnh thuc t6 chuc san xufft kinh doanh nay hay hlnh thuc khac

+ Cac mo'i lien ht$ va cac hlnh thuc lien ke't giua cac khau cua slf phan cong lao d()ng xa h()i de tie'n hanh trao d6i ho�t d()ng v�t chfft trong nen kinh te', dam bao cho qua trlnh tai san xufft khong hi gian do�n

Cac quan he$ nay ciing do cac chii thS t6 cht1c san· xufft kinh doanh thie't l�p nh�m dam bao qua trlnh chuyen mon h6a va hi<$p tac h6a lao d()ng dS nang cao nang sufft lao d()ng Ngay nay m()t san phfim djch V'I;J du<;1c t�o ra khong phai Ia ke't qua lao d()ng ciia m()t nguoi; m()t cong ty rna

la cua ca m()t he$ th6ng cac ddn vj tham gia san xufft kinh doanh VI v�y qua trlnh ph an cong lao d()ng va t�o ra cac quan he$ kinh te' Ia m()t d�c trung

cd ban trong qua trlnh t6 cht1c kinh doanh hi<$n nay

- Cac quan he$ quan ly - phap ly dti<;1c hlnh thanh trong qua trlnh chi

' huy n€n kinh t€ va sii' d'l;lng m()t he$ th6ng don hfiy ciing Ia m()t b() ph�n quan tr9ng cua nh6m kinh t€ - t6 cht1c N6 thS hi<$n d vi<$c nha nude nhti sii' d'I;Jng cac cong C'I;J quan Jy Vl mo nhtf lu�t phap, ke' ho�ch hoa, chinh sach tai chinh - ti€n t<$ dS n€n kinh te' d6 v�n hanh trong m()t thS th6ng nhfft, theo djnh htiong nhfft dinh va dam bao 1<;1i ich cho ngtioi san xufft kinh doanh.[5 1 ]

Ngoai ra, h� th6ng quan he$ san xufft con dtiQC cffu thanh bdi nhom d()ng ltfc £>6 Ia cac vffn d€ thu()c v€ I<;1i ich

Nhti v�y quan he$ san xufft Ia m()t he$ th6ng cac nh6m ye'u t6 M6i nh6rri d€u c6 vi tri, vai tro rieng cua no, ddng thai giii'a chung c6 quan he$ ch�t che , g�n b6 voi nhau Trong d6 nh6m cac quan he$ kinh te' - t6 chuc n6i nhfft, d()ng nhfft, chi cfin m()t stf tac d()ng nh<( vao n6 Ia lam n€n kinh te' bie'n d6i hOi vl n6 la m()t ph�m tru thu()c nhi€u blnh di<$n : n6 bao ham cac ye'u t6 cua quan he$ san xufft xen ke voi ltfc lti<;1ng san xufft va kie'n true thti<;1ng tffng

' ? , � � A , �

VOl Sl} IJHA T TIUEN NEN KINH TE

Nhung nam tntoc day da s6 cac nha kinh te' khi nghien cuu quan h<$ san xufft khong quan tam de'n nh6m kinh te' - t6 chuc va cho r�ng nh6m nay thu<)c khoa hQC quan ly kinh te' N6i each khac, hQ khong thffy he't vai tro cua nh6m kinh te' - t6 chuc do'i voi quan h<$ san xufft Tit d6 c6 m<)t s6 ngtfoi chi quan tam de'n quan h<$ sd hfi'u, dfin de'n khuynh huang d6ng nhfft

sd hfi'u voi quan h<$ san xufft, cong hfi'u voi chu nghia xa h<)i H�u qua la sd hfi'u khong du<;1c tht!c hi<$n v€ m�t kinh te'

Ngay nay, trong qua trinh chuy€n sang kinh te' �hi trtfong d m<)t so' ntfoc� ·vai tro cua quan h<$ kinh te' - t6 chuc cang c6 y nghia quye't djnh do'i voi phat trien kinh te' N6 da g6p phffn dua quan h<$ san xufft tit ch6 la nhung ph(;lm tru truu ttf<}ng, trd tha nh m<)t h<$ thdng chinh the thdng nhfft, tac d<)ng tich Ct/C dSn St/ phat tri€'n cua }1/C ltf<;1ng san xufft

Tuy nhien cffn c6 St/ phan bi<$t d m<)t muc d<) nao d6 nh6m cac quan h<$ kinh te' - t6 chuc, xem xet trong h<$ th6ng quan h<$ san xufft voi cac t6 chuc san xufft kinh doahh Cl;J the cua nghanh Quan tri kinh doanh S�i khac nhau d day chi Ia ranh gioi nghien _cuu duoi giac d<) kinh te' chinh trj Kinh te' - t6 chuc trong h<$ th6ng quan h<$ san xufft nhffn m(;lnh de'n xu htfong c6 tinh quy lu�t, nhfi'ng quan diem va nguyen t�c ; de cung_ cffp cho cac nha thtfc tiSn c6 phudng phap lu�n khi tie'n hanh It!a ch<,>n va quan Iy m<)t t6 chuc kinh doanh, va chi ra cac tieu chuftn de lt!a ch<,>n Duoi giac d<) Quan

trj kinh doanh, kinh te' - t6 chuc biSu hi�n d each qmin ly Cl) thS nhu' the' nao sao cho hoc,tt d<)ng san xua't kinh doanh co hi�u qua Cac phu'dng thuc

do bao g6m: hoc,tch dinh t5 chuc, chi huy di�u khiSn, kiSm tra.v.v

Tht!c ra slf phan bi�t nhu' tren cfing chi Ia tu'dng d6i Quan h� san xua't la m<)t ht; th6ng tinh vi, phuc tc,tp co nhi�u m�it nen co nhi�u mon hQc giap ranh nghien cuu tuy theo each tie'p c�n rieng ciia tung nganh Cai sai sot lau nay chinh la d ch6 cho r�ng kinh te' - t6 chuc la d6i tu'<;fng nghien cuu ciia khoa hQc quan ly, chu khong phai ciia Kinh te' chinh trj Ngay nay kinh te' chinh tri nghien cuu ca nhfi'ng ye'u t6 trung gian, lien ke't gifi'a 11)'c lu'<jng san xua't va quan h� san xua't tuc quan h� kinh te' - t6 chuc ; ne'u khong se lam cho nhfi'ng ke't lu�n ly lu�n ciia KTCT giam y nghia ciia no.[ 5 1 ]

Nhu' v�y la nh6m kinh te' - t6 chuc dam bao cho quan h� san xua't trd thanh m<)t chinh th€ : bao g6m cac quan h� kinh te' - xa h<)i, kinh te' - ky thu�t, kinh te' - t6 chuc, va nh6m d<)ng 11)'c Trong do, nhom kinh te'- t6 chuc dam bao m6i quan h� g�n b6 cac ye'u t6 d6 lc,ti thanh h� th6ng quan h� san xua't hi�n th1)'c

, ,

1.2.2 Kinh Te' - T<i Chuc trong chinh thi phtidng thuc san sud't Voi each hiSu gian ddn nha't, phlidng thuc san xua't du'<;1c ca'u thanh bdi llfc lu'<;fng san xufit va quan h� san xua't Llfc lu<;1ng san xua't Ia ye'u t6 d<)ng nha't, each mc,tng nha't, c6 y nghia quye't dinh d6i vdi s1)' phat triSn ciia phu'dng thuc san xu fit Lich sii' da minh chung vai tro ciia llfc lu'<;fng san xua't d6i voi slf phat triSn cua cac phttdng thuc san xua't Tuy nhien khi nha'n me;tnh y ngh1a quye't djnh cua llfc lti<jng san xua't, thl khong th€ khong d6

c�p de"n vai tro cua h� th6ng quan �1� san xufft Chinh quan h� san xufft c6 the t�o ra cac kha nang mdi cho hfc ht<j:tig �an xufft tie'p tt,Ic ph at triSn ho�c cung co the kim ham slf ph at triSn cua llfc lu'<;:�ng san xua't BC1i vi llfc ht<;1ng san xufft mu6n phat triSn dti<jc phai thong qua con ngttoi, chinh con ngttoi thong qua ho�t dOng san xua't rna da sang t�O ra cac cong Cl,l San xua't ngay cang tien tie"n ; chinh con ngtioi t6 chuc, s�p xe"p, ke"t h<jp cac ye'u to' cua llfc lti<;1ng san xua't de lam cho chung tit d�ng tiem nang, kha nang trd thanh hi�n thlfc, nho d6 rna thuc dfiy llfc lti<;1ng san xua't phat trien nhanh hdn Ngttoi cong nhan, ngttoi lao dOng hao giO cilng la llfc ltt<;1ng san xua't hang d�u cua lich sii' loai ngtf(Ji

Quan h� kinh te" - t6 chuc dti<jc hinh thanh trong qua trinh t6 ch(tc quan ly san xua't bao g6m cac ye'u to' cua quan h� san xufft tie"p giap vdi llfc Iu<;1ng san xua"t ; no vita hiSu hi�n quan h� ngttoi voi ngttoi trong san xua"t kinh doanh, vua bieu hi�n trong m�t tlf nhien ky thu�t cua san xua't N6 Ia khau trung gian khong thS thie"u dti<;fc trong cd che' tac d()ng qua l�i giua llfc lu<jng san xufft va quan h� san xua't Dieu nay the hi�n a ma'y nOi dung sau day :

( 1 ) Llfc ltt<jng san xufft quy djnh cac hinh thuc quan h� san xufft trong mOt phttdng thuc san xua't Llfc ltt<;1ng san xua't nhtt the" nao thi quan h� san-xufft sam hay mu()n phai bie"n d6i cho thich ung voi lti<;1ng san xua't Va'n de d�t ra Ia lam the" nao d€ ltt<jng san xua't tac d()ng dtt<jc quan h� san xufft Muo'n thlfc hi�n dtt<jc slf tac d()ng d6 phai thong qua nh6m cac quan h� kinh te" - t6 chuc C�:� thS Ia dlfa tren tinh cha't, trlnh d() cua llfc ltt<jng san xua't nhti trinh dO cong c�:� lao dOng ( trang thie't bj, cong ngh� ), phttdng ti�n

lao d(>ng, ky thu�t, trlnh d(> chuyen mon nghi�p Vl.,l , ky nang ciia con ngu'oi) cac nha quan ly phai h!a chQn du'<jc nhung hlnh thuc t6 chuc sart xua't kinh doanh c1.,1 thS thich h<jp trong tung thai ky cho tung nghanh, chi ra cac m6i lien ke't kinh te' trong mOt td chuc san xua't kinh doanh, hay tren tdng thS n�n kinh te' [5 1 ]

(2) Thong qua cac hlnh thuc t6 chuc san xua't kinh doanh C\) thS,xa hOi tac d(>ng tdi st! phat triSn ciia 1t!c ltt<;1ng san xua't, phat huy co hi�u qua ti�m nang ciia h!c ht<jng san xua't, thuc d§'y qua trlnh phan cong lao d(>ng

xa hOi theo huang t�p trung hoa , chuyen mon hoa, lien h i�p h6a va hi�p tac h6a £>6 Ia v1 thong qua san xua't kinh doanh, thong qua lao d(>ng, con ngtioi suy nghJ, sang t(;\O ra cac cong Ct,J moi tien tie"nhlnh thanh nen cac nghanh, ngh� mOi Jam cho n�n san xua't xa hOi da d<;tng boa

(3) E>i theo voi sl! phat triSn ciia It!c lu<Jng san xua't thl nhung hinh th(tc phat triSn san xua't kinh doanh se ngay cang phuc t<;tp, mang tinh cha't nhi�u ca'p C\] thS da Jam cho n�n san xua't ngay cang xa hOi h6a, biSu hi�n

<1 chd -s6 ltt<jng cac nganh cong nghi�p rieng bi�t ngay cang tang len, sO" ltt<jng cac nha ttt ban trong tung nganh cong nghi�p rieng bi�t giam xu6ng, cac hlnh thuc t6 chuc san xua't kinh doanh moi ra doi nhu' cac-ten-tO rot, cong - xi - om, cac cong ty xuyen qu6c gia va da qu6c gia v v

G�n li�n voi nhung hinh thuc t6 chuc san xua't kinh doanh C\1 th� Ia nhung m6i quan h� kinh te' nha't djnh, nho d6 bao dam cho sl,l' trao d6i v�t cha't trong n�n kinh te' nhu' lu'u thong hang boa, tai chinh, tin d\]ng do d6 qua trlnh tai san xua't xa hOi moi khong bj gian do<;ln