Các nhân tố ảnh hưởng và giải pháp đẩy mạnh thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam

Hfru hSt dong dfru tu tn,rc tiSp nuac ngoai vao Ian, Singapore, H6ng Kong, Trung Qu6c va Vi~t Nam trong nhfrng nam gfrn day, va trong cac nganh cong nghi~p chs t~o, di~n tu, hoa chth va

-~lll~ -" "" "?

TRIEU HONG CAM

CHUYEN NGANH: KINH TE QUAN L Y VA

KE HO~CH HOA KINH TE QUOC DAN

MA SO: 5.02.05

7

NGu'OI Hu'ONG DAN KHOA HOC:

1 TSKH NGO CONG THANH

2 PGS TS BiJI LE HA ! s-,0-GIA-.o-ov-c -vA-8A-o-r,;o-,

TRUONG ElH KINH TE TP.HCM THUVI~N

00/f'j~

THANH PHO HO CHi MINH - NAM 2003

SO li~u, ke't qua neu trong lu~n an la trung thlfc Vel chu'a tung du'QC ai cong

bo trong ba"t ky c6ng trlnh nao khac

Tp.H'o Chi Minh, ngay 25 thdng 12 nam 2003

Lai cam doan

Mvc lvc

Danh mvc cac ky hi~u, cac chfr viSt t~t

Danh mvc cac bimg

Danh nwc cac hinh ve, d6 thi

1.2 1 Lqi ich thu duqc tu kha nang t<;1o ra lqi nhu~n cua dong FDI

1.2.2 Lqi ich do FDI mang l<;1i xet tren phuang di~n vi mo

1.2.3 Nhfrng b~t lqi rna FDI c6 the gay ra cho nu&c nh~n d~u tu

1.2.4 Vai tro cua chinh phu trong thu hut FDI

1 3.2 M<)t s6 nhan t6 quySt dinh trong thu hut FDI 21

1 3 3 Kinh nghi~m vS thu hut d~u tu tn,rc tiSp nu&c ngoai t<;1i m<)t s6 qu6c gia 3 5 KSt lu~n chuang m<)t 50

Chuang hai: Phan Tich Tinh Hinh Thu Hut Ddu Tu Trlfc Ti~p Nu6·c Ngoai Tr;d Vi?t

2 1 Khai quat vS nSn kinh tS Vi~t Nam 52 2.2 Anh huang e-Lm qua trinh phat tri~n kinh tS d6i v&i FDI 54

2.2.3 KSt qua Ctla c6ng CUQC d6i m&i a Vi~t Nam va FDI

2.2.4 Nhfrng v&n db t6n t:;ti trong qua trinh phat triSn kinh tS va FDI

63

66

2.3 Chinh sach d~u tu nu&c ngoai t:;ti Vi~t Nam 67

2.3.1 D~c diSm cua chinh sach d~u tu nu&c ngoai t:;ti Vi~t Nam 67

2.3.2 So sanh chinh sach d~u tu trgc tiSp nu&c ngoai cua Vi~t Nam v&i cue nu&c khac 71

2.4 Tinh hinh thu hut d~u tu trgc tiSp nu&c ngoai t:;ti Vi~t Nam 75

2.4.1 Khai quat vb tinh hinh thu hut d~u tu trgc ti~p nu&c ngoai cua Vi~t Nam 75 2.4.2 Tinh hinh triSn khai thgc hi~n cac dg an FDI t:;ti Vi~t Nam 79

2.4.3 Tinh hinh thu hut d~u tu trgc tiSp nu&c ngoai theo ca c&u nganh 80

2.4.4 Tinh hinh thu htlt d~u tu trgc ti~p mr&c ngoai vao Vi~t Nam tir cac qu6c gta 82

2.4.5 Tinh hinh tlm hut d~u trgc ti~p nu&c ngoai theo lo:;ti hinh d~u tu 85

2.4.6 Tinh hinh thu hut d~u tu trgc tiSp nu&c ngoai t:;ti Vi~t nam theo klm V\fC 89

2.5 Cac nhfm t6 quySt dinh dSn d~u tu twc tiSp nu&c ngoai t:;ti Vi~t nam 90

2.5.1 M6 hinh phan tich 92

2.5.2 KSt qua khao sat 94

2.6 Nhfrng lqi ich cua FDI d6i v&i nbn kinh tS Vi~t Nam 100

2.6.1 Lqi ich tlm duqc tir hi~u qua kinh doanh cua cac dg an FDI t:;ti Vi~t Nam 100 2.6.2 Nhfrng lqi ich ma dong FDI c6 thS mang l:;ti d1rng tren giac d9 qu6c gia 103 2.6.3 Nhfrng b&t lqi ma FDI c6 thS da mang l:;ti cho Vi~t Nam 110

2 7 Danh gia nhfrng t6n t:;ti chu quan va khach quan anh huang dSn tim hut FDI t:;ti Vi~tNan1 ll6 2 7 1 Cac thanh tl)'u trong tlm ht1t FDI t:;ti Vi~t Nam 117

Vi?t Na1n 124

3.1 Dinh huang phat triSn kinh t~ Vi~t Nam 124

3.1.1 Nhfrng yeu du trong phat triSn kinh t~ Vi~t Nam 124

3.1.2 Nhii'ng dinh huang mvc tieu trong phat triSn kinh t~ 125

3.2 Quan di~m vS thu hut FDI 129

3.3 Ca sa dS xay dvng giai phap 132

3 3 1 D~u tu trl)'C ti~p nuac ngoai tren th~ giai, cac CO' h9i va nguy CO' clia Vi~t Nam trong tlm hut d~u tu trvc ti~p nuac ngoai 132 ,

3.3.2 Kha nang qmh tranh clia Vi~t Nam trong thu hut d~u tu trvc ti~p nuac ngoai ··· ··· 135 (" 3.4 Dinh huang thu hut FDI 137

3.4 1 Mvc tieu dv ki~n thu hut FDI tai nam 2010 13 7 ' 3.4.2 Nhfrng dinh huang trong thu hut FDI

137-3.5 Cac giai phap dfry m~nh thu hut d~u tu trvc ti~p nuac ngoai t~i Vi~t Nam 138

3.5.1 Nh6m giai phap nh~m xay d\rng va cling c6 cac nhan t6 quy~t dinh trong tim hllt d~u tu tqrc ti~p nuac ngoai, g6m c6 3 giai phap 13 8 3.5.2 Nh6m cac giai phap vS CO' cciu cac nganh va cac vung kinh t~ 150

3.5.3 Nh6m cac giai phap cling c6 vai tro quan ly clia chinh phli 157

3.5.4 Nh6m cac giai phap b6 trq khac 162

3.6 Ki~n nghi 165

3.6.1 Ki~n nghi d6i vai lu~t d~u tu nuac ngoai 165

3.6.2 Ki~n nghi vai chinh sach ch6ng tham nhiing 166

3.6.3 Ki~n nghi d6i vai chinh sach d~u tu ngu6n nhan Ivc 166

3.6.4 Cac ki~n nghi khac 166

Tai Li~u Tham Khao

Phvlvc

Cac Nu6c Dong NamA

AID/I =(Foreign Capital Inflows as a Ratio to Domestic Capital Formation) H~ S6

Dong V6n Nu6c Ngoai Tren Dfru Tu Qu6c N<)i

AID/Y = (Foreign Capital Inflows as a Ratio to GDP) H~ S6 Dong V6n Nu6c Ngoai

Tren T6ng San Phim Qu6c N<)i

APEC =(Asia-Pacific Economic Co-operation) T6 Chuc Hqp Tac Kinh Te Chau A

- Thai Binh Duang

ASEAN = (Association of South East Asian Country) C<)ng D6ng Cac Nu6c Dong

NamA

BOP = (Balance OF Payment) Can Can Thanh Toan

BOT = (Building - Operating - Transferring) Xay Dl)'ng - Di~u Hanh - Chuyen

Giao

BT = (Building- Transfening) Xay Dl,fng- Chuyen Giao

CEPT = (The Common Effective Preferential Tariff) Chuang Trinh Vu Dai Thue

Quan C6 Hi~u Ll)'c Chung

COR =(Capital Output Ratio) H~ S6 V6n Tren San Phim

DNNN = Doanh Nghi~p Nha Nu6c

DNTN = Doanh Nghi~p Tu Nhfm

EU = (European Union) C<)ng D6ng Chau Au

FDI = (Foreign Direct Investment) Dfru Tu Trl)'c Tiep Nu6c Ngoai

FDI/1 = (FDI as a Ratio to Domestic Capital Formation) H~ S6 Dfru Tu Ttvc TiSp

Nuac Ngoai Tren Dfru Tu Qu6c N<)i

FDI/Y = (FDI as a Ratio to GDP) H~ S6 Dfru Tu TrlJc Tiep Nu6c Ngoai Tren T6ng

San Phim Qu6c N <)i

IMF = (International Monetary Fund) Qui Ti~n T~ Qu6c T~

LDCs = (Less Developing Countries) Cac Nu&c Kern Phat Tri~n

MNCs =(Multinational Corporation) Cong Ty Da Qu6c Gia

NICs =(Newly Industrialized Countries) Cac Nu&c Cong Nghi~p M&i Phat Tri~n OLI =(Ownership- Location -Internalization) Sa Hfru- Vi Tri- N9i B9 H6a PEs =(Private Enterprises) Doanh Nghi~p Tu Nhan

SOBs =(State Owned Enterprises) Doanh Nghi~p Nha Nu&c

R & D =(Research & Development) Nghien Cuu Va Phat tri~n

RER =(Real Exchange Rate) Ty Gia H6i Doai Thl,fc T~

Yr = (Real Growth Rate) Muc Tang Tru<'mg Thl,fc T~

WB =(World Bank) Ngan Hang Th~ Gi&i

WTO = (World Trade Organization) T6 Chuc Thuang M~i Th~ Gi&i

Bang 1.1: Chinh sach khuySn khich d6i vai FDI t:;ti cac mrac APEC khu Vl,IC Chau A 3 8

Bang 1.2: Chinh sach h:;tn chS d6i vai FDI t:;ti cac mrac APEC klm vvc Chau A .40

Bang 2.1: Th6ng ke dan s6 va vi~c lam, 1989 - 2001 54

Bang 2.2: Chinh sach khuySn khich dfiu tu nuac ngoai t:;ti Vi~t Nam va ASEAN 73

Bang 2.3: Dfiu tu tn;c tiSp nu&c ngoai t:;ti Vi~t Nam 1988-2001 76

Bang 2.4: Ty I~ triSn khai cac dv an FDI tinh dSn thang 5 nam 2002 80

Bang 2.5: 20 qu6c gia d~n dftu trong dftu tu vao Vi~t Nam tinh dSn thang 5/2002 84

Bang 2.6: Phan b6 dfiu tu trvc tiSp nuac ngoai gifra cac khu Vl,IC, 1988- 5/2002 89

Bang 2 7: Gia tri cua cac biSn s6 giai thich 95

Bang 2.8: KSt qua khao sat 96

Bang 2.9: Hi~u qua dong v6n FDI giai do:;tn 1988-2001 100

Bang 2.10: San phfrm cong nghi~p chu ySu trong nam 1999-2000 102

Bang 2.11: Muc d() hi~n d:;ti cua may m6c thiSt bi su dvng trong cac khu Vl)'C kinh tS u·en dia ban TP H6 Chi Minh so vai tieu chufrn thS giai 105

Bang 2.12: S6 luqng vi~c lam do khu vl)'c FDI t:;to ra 107

Bang 2.13: Xwit khfru cua klm V\fC FDI 109

Bang 3.1: Dv· bao tang truang kinh tS giai do:;tn 2001-2010 126

Bang 3.2: ChiSn luge tang truo·ng xu~t khfru 2001-2010 128

Bang 3.3: D\r bao can can vang lai giai do:;tn 2001-2010 129

Bang 3.4: Doanh nghi~p tu nhan vira va nh6: 1998-2000 143

So do 2.1: So sanh gia nhfm cong cua Vi~t Nam va m()t s6 nu&c tren th~ gi&i 54

So d6 2.2: Ty 1~ 1~m phat va ty 1~ tham thung ngan sach so v&i GDP 58

So d6 2.3: Ty gia h6i doai chinh thuc va cy gia tren thi trucmg 62

So d6 2.4: T6c d9 tang truang thvc t~ 65

So d6 2.5: T6c d9 tang v6n tnrang FDI t~i Vi~t Nam 1988-2001 78

So d6 2.6: D~u tu trvc ti~p nu&c ngoai theo nganh giai do~n 1988-2001 81

So d6 2.7: Ty trQng v6n d~u tu tn,rc ti~p nu&c ngoai theo lo~i hinh d~u tu 87

So d6 2.8: Dong g6p cua FDI d6i v&i tang truang kinh t~ 104

' ' , So do 2.9: Xuat khau cua khu VlJC FDI 108

MODAU

1 Y nghia cua d~ tai nghien clfu

Ufru tu nuac ngoai bao g6m dfru tu tn,rc tiSp nuac ngoai (FDI) va dfru tu gian tiSp nu6'c ngoai (FPI) Trong hai lo~i nay, cho dSn nay FDI v~n chiSm ty trQng Ian han m~c du dfru tu gian tiSp cling dang c6 xu huang tang len NSu nhu trong giai

do~n 1983-1987, dong dfru tu twc tiSp nuac ngoai vao cac nu6'c dang phat tri~n

(LDCs) trung binh trong chi c6 18 ty USD thi dSn nam 2000, con s6 nay da len dSn

240 ty USD, tang han 12 lfrn (World Investement Report, 2001) [90] f)fru tu gian tiSp nuac ngoai vac cac nuac dang phat tri~n cling tang tu vai ty USD nam 1987 len khoimg 80 ty USD nam 2000

Ufru tu tn,rc tiSp nuac ngoai duqc d~c trung bai sv t~p trung v~ m~t vi tri, cac IInh VlJC kinh tS va cac hang dfru tu Hfru hSt dong dfru tu tn,rc tiSp nuac ngoai vao

Ian, Singapore, H6ng Kong, Trung Qu6c va Vi~t Nam trong nhfrng nam gfrn day),

va trong cac nganh cong nghi~p chs t~o, di~n tu, hoa chth va thiSt bi v~n chuy~n M<)t s6 cac cong ty Ian a cac nuac Cong nghi~p phat tri~n chi~m ty trQng cao trong

t6ng ngu'on v6n d'au tu (Bao cao phat tri~n Th~ giai 2001 u6'c tinh r~ng nam 2000, c6 tai han 60.000 cong ty da qu6c gia tu cac nuac Cong Nghi~p Phat Tri~n v6'i han

800.000 cong ty con d~t a nuac ngoai thu<)c lq~i hinh dfru tu FDI) [90]

Tfrm quan trQng ngay cang tang cua dfru tu trvc ti~p nuac ngoai phat sinh tir

nh~n thuc r~ng FDI dong g6p m~nh me cho sv tang truang kinh t~ b~ng each cung c~p v6n, cong ngh~ va ley nang quimly hi~n d~i cho cac nu6'c nh~n dfru tu FDI chiu

nhfm Ivc va tai nguyen khoang san (vi dv: dfru h6a a Indonesia ho~c lao d<)ng re ti~n

a Trung Qu6c) c6 th~ t~o ra nhfrng ldch thich m~nh me d6i vai FDI Sv t6n t~i cua nhfrng thi trucmg r<)ng Ian ho~c dang phat tri~n (vi dv: Trung Qu6c, Malaysia, va Vi~t Nam trong nhfrng nam gfrn day) la nhfrng y~u t6 mang tinh ch~t quy~t dinh, d~c bi~t khi rna a nhfrng thi truerng nay SlJ thay thS nh~p kh~u se dem l~i ca h<)i th~t

sv cho cac nha dfru tu Hun nfra d~ thu hut dfru tu, Chinh Phu c6 th~ danh nhfrng uu

dai d~c bi~t nhu giam thu~, thanh l~p cac d~c khu kinh t~, khu cong nghi~p, cac ch~ d9 uu dai xufrt khAu Ngoai nhfrng y~u t6 tren, FDI hfrp dfrn (J cac nu&c c6 moi truong chinh tri t6t

6 Vi~t Nam k~ tu khi lu~t d~u tu nu&c ngoai duqc ban hanh thang 12 nam

1987 d~n nay, d~u tu tn.rc ti~p nu6c ngoai da tang m1;tnh, n~u nhu vao nam 1988 t6ng v6n d~u tu nu&c ngoai chuy~n vao Vi~t Nam chi d1;tt khoang 60 tri~u USD, thi d~n nam 2002, t6ng s6 dlJ an d~u tu nu&c ngoai 6 Vi~t Nam la 3.900 v6i v6n dang

ky da len t6i 42 ty USD, trong d6 c6 3.200 dlJ an dang ho1;tt d<)ng (Di~n Dan Thmmg M1;ti- D~u Tu Vi~t Nam, 2002) [30] Cac dlJ an nay d~n tu cac cong ty cua tren 63 qu6c gia 6 cac klm VlJC tren th~ gi6i Nhin chung, d~u tu trvc ti~p nu6c ngoai da tang tru6ng nhanh k~ ca v~ m~t s6 Iuqng dlJ an va qui m6 cua cac dv an,

va d~u tu nuac ngoai da ph~n nao dong m9t vai tro quan trQng trong vi~c thuc dAy n~n kinh t~ Vi~t Nam tang tru6ng va giai quy~t cac vfrn d~ kinh t~ xa h<)i cfrp bach nhu v6n va cong an vi~c lam cho nguai dan Tuy nhien, n~u dem so sanh v6i d~u

Trung Qu6c ) thi d~u tu nu6c ngoai 6 Vi~t Nam con rfrt khiem t6n Cac nha d~u tu

nu6c ngoai tu cac qu6c gia nhu My ch~ng h1;tn chi m6i bit d~u thvc SlJ d~t chan len thi tmang Vi~t Nam Nguyen nhan thi c6 nhi~u, chu quan c6, khach quan cung c6 Nhung nguyen nhan chu quan, n<)i Ivc cua ban than qu6c gia la di~u c~n thi~t phai ban d~n, b6i vi kinh nghi~m thvc t~ tu nhi~u qu6c gia nhu Singapore, Malaysia,

Thai Lan, Trung Qu6c cho thfry: "se kh6ng c6 ai c6 thd lo cho minh bdng chfnh

bcm than minh" V~y thi, nhfrng nhan t6 nao mang tinh chfrt quy~t dinh d6i v6i d~u

tu nu6c ngoai? Nhan t6 nao la chu y~u, nhan t6 nao la thu y~u? Nhan t6 nao chung

ta da c6? Nhan t6 nao chung ta chua c6? Nhan t6 nao chung ta se c6 n~u bi~t each

t1;to ra? Cac nha d~u tu nu6c ngoai khac nhau thi c6 chiu tac d<)ng b6i nhfrng nhan t6 khac nhau khong? Nhfrng cau hoi nay ldch thich ni~m say me nghien dru trong toi

Tu tm6·c d~n nay, m~c du cung c6 nhi~u d~ tai, nhi~u cong trinh khoa h9c v6i qui

mo l&n nh6 v~ vfrn d~ d~u tu trgc ti~p nu6c ngoai t1;ti Vi~t Nam, cac d~ tai nay cung

da phan tich chung v~ tinh hinh d~u tu nu6c ngoai t1;ti Vi~t Nam, nhu d~ tai cua Ti~n

si Nguy~n Thi Nhu Y, nhung d~ tai nay h;ti di sfm phfm tich cite lqi ich va thi~t h~i

clia FDI; ho~c nhu d~ tai clia nghien c(ru sinh Ph~m Dinh Long l~i thien v~ phan tich co cfiu quan ly FDI; con tac gia Tr'an Nguy~n NgQc Anh Thu' l~i chu trQng de'n khia c~nh Kinh te' chinh tri cua d'au tu' FDI Trong l<hi do, d~ tai clia toi se thvc sv chu trQng d~n m()t trong nhfrng vfm d~ m~u chbt trong thu hut dfiu tu la cac

con nh~n m~nh them hai m~t clia m()t v~n d~ la lqi ich va thi~t h~i d~ b6 sung cho m9t sb d~ tai dad~ c~p d~n v~ d~ lqi ich va thi~t h~i clia FDI nhung phfin phan tich

v~ thi~t h~i chua sau Ngoai ra, hfiu h~t cac d~ tai d~u chua k~t hqp gifra vi~c phan tfch cac y~u tb anh huang v6i cac mo hinh khao Sat toan hQC d~ lam CO' sa cho vi~c

xay dvng cac giai phap thu hut dfiu tu trvc ti~p nu6c ngoai Bai v~y, nghien c(ru cac nhan tb quy~t dinh dbi v6i dfiu tu trvc ti~p nu6c ngoai t~i Vi~t N am m()t each dfiy dli, toan di~n ca (y tfim vi mo va vi mo, co xet d~n lqi ich va thi~t h~i cua dfiu tu, k~t

hqp ch~t che gifra phan tich cac nhan tb anh huang Va mo hinh l<hao sat toan hQC d~

xay dvng giai phap d~y m~nh thu hut dfiu tu trvc ti~p nuo·c ngoai la mong mubn

thl,l'C Sl,l' clia tac gia ld1i b~t tay vao thl,l'C hi~n lu~n an ti~n Sl kinh t~ clia minh

Ben c~nh do, sau khi phan tich nhfrng lqi ich va thi~t h~i do dfiu tu trvc ti~p

nu6c ngoai mang l~i cho nu6c chli nha, lam th~ nao d~ tbi da hoa nhfrng lqi ich va tbi thi~u hoa nhfrng thi~t h~i tren CO' sa dam bao quy~n lqi clia nha dfiu tU d~ tang cucmg nhfrng dong g6p cua dfiu tu nu6c ngoai la di~u qubc gia nao cfing mong

ngoai a m<)t sb nu6c chau A da cho th~y vai tro chli lvc clia chinh phli nhfrng nu6c nay Cho nen ngoai vi~c nghien c(ru nhfrng d~ xu~t cho vi~c cling cb, phat huy va

t~o cac nhan tb quy~t dinh dbi vai dfiu tu trvc ti~p nuac ngoai, vi~c dua ra nhfrng giai phap nh~m quan ly qua trinh dfiu tu trvc ti~p nu6c ngoai t~i Vi~t Nam, gop phfin cling cb vai tro clia chinh phli va hoan thi~n qua trinh thu hut dfiu tu trvc ti~p

nu6c ngoai t~i Vi~t Nam cung la m()t phfin clia lu~n an nay

Vi v~y, tac gia da chQn "Cac nhdn t6 cmh huang va gicti phap tidy mqnh thu

h~it adu tu tnrc tiip nu&c ngoat tqi Vi?t Nam" lam d~ tai cho lu~n an clia minh

2 M9c dich nghien clfu

Mvc dich nghien ctru cua lu~n an nay bao g6m nhfrng n<)i dung chinh sau:

• Nh~n m~nh nhfrng khai ni~m din bfm v~ lqi ich va thi~t h~i cua FDI

• T~p trung nghien c(ru ca sa ly lu~n v~ cac nhan t6 mang tinh ch~t quy€t dinh trong vi~c thu hut dau tu tqrc ti€p nu6'c ngoai, v~n dvng vao tinh hinh thlJc t€

t~i Vi~t Nam

• Lam ro ca sa ly lu~n v~ thu hut dau tu d€ lam ca sa cho vi~c nh~n d~ng cac nhan t6 mang tinh ch~t quy€t djnh trong thu hut dau tu trlJc ti€p nu6'c ngoai

t~i Vi~t Nam

• Xay dl,l'ng m<)t mo hinh toan hQC va dung s6 li~u thu th~p duqc d€ khao sat

muc d<) anh huang cua cac nhfm t6 quy€t dinh trong thu hut cac nha dau tu

nu6'c ngoai, rut ra nhfrng net d~c trung v~ thu hut FDI t~i Vi~t Nam

• Phan tich m<)t each c6 h~ th6ng tinh hinh dau tu trlJc ti€p nu6'c ngoai t~i Vi~t Nam thai ky 1988-2001

• DlJa tren dinh hu6·ng phat tri€n kinh t€ cua chinh phu d€ trinh bay nhfrng quan di€m ro rang trong vi~c thu hut dong v6n dau tu trl,l'c ti€p nu6'c ngoai t~i

ki€n nghi nh~m hoan thi~n cac giai phap nay

3 Ph~m vi nghien clfu

D~ tai nghien cuu se lien quan d€n r~t nhi~u linh VlJC khoa h9c xa h<)i nhu kinh t€ d6i ngo~i, tai chinh, phap lu~t, cai t6 doanh nghi~p Tuy nhien, d~ tai se chi di sau vao cac v~n d~ lien quan d€n cac nhan t6 anh huang d€n thu htlt dau tu trlJc ti€p mr6'c ngoai, cac lqi ich va thi~t h~i ma dong v6n dau tu trlJc ti€p nu6'c

ngoai c6 th€ mang l~i cho nu6'c chu nha trong thoi gian 1988 - 2002

Cac giai phap d~ xuftt chi mang tinh chftt d!nh huang va d!nh tinh duqc xay dvng tren ca sa ly lu~n v~ FDI, kinh nghi~m due k~t tu thvc ti~n va hi~n tr~ng thu hut FDI cua n~n kinh t~ Vi~t Nam d€ thu hut t6t hdn FDI t~i Vi~t Nam

Ve m~t phudng phap lu~n, logic giai quye't va"n d'e trong lu~n an dl.fa tren

ly lu~n v'e thu hut d'au tu' cua Dunning, J.H va kinh nghi~m thu hut d'au tu' Clh cac qu6c gia trong khu vl.fc d€ danh gia tlnh hlnh thu hut FDI cua Vi~t Nam d€ xac dinh nhung lc;ii ich va nhung t'On dQng, Him cd sCi xac dinh dinh huang thu hut d'au tu' FDI va d'e ra cac giai phap nh~m dtfy m~nh thu hut d'au tu' trl.fc tie'p nuoc ngoai t~i Vi~t Nam

Cac phu'dng phap du'QC sll' dvng ke't hc;ip g'Om c6: quan sat thl.fc te', di'eu tra chQn miiu, so sanh, t6ng hc;ip, phan tich th6ng ke, phong va"n chuyen gia, phan tich h6i qui tuy~n tinh (regression) Phuang phap nay giup chung t6i xac dinh m(rc d9 fmh huang cua cac nhan t6 quy~t dinh d6i v6i FDI t~i Vi~t Nam, tu d6 c6 ca so· d~ d~ xuftt cac giai phap dAy m~nh thu hut d~u tu trvc ti~p nu6c ngoai t~i Vi~t Nam Trong lu~n an, chung t6i con coi trQng kinh nghi~m thu hut d'au ttt cua cac qu6c

gia trong khu v~tc la nhung nu'oc du'c;fc danh gia la thanh c6ng trong thu hut FDI trong nhung th~p ky qua nhu' Thailand, Trung Qu6c Tu d6, v~n d~mg cho di'eu

ki~n cua Vi~t Nam

{m da lam ro duqc nhfrng tieu chi v~ cac nhfm t6 quy~t dinh trong thu hut d~u tu tn,rc ti~p nu&c ngoai Di~u nay c6 y nghla rfrt l&n, giup cho vi~c nh?n d:;mg nhfrng thanh tgu da de;tt duqc va bi~n phap khic phvc cac t6n te;ti d~ d~y me;tnh han nfra hoe;tt d<)ng thu hut d~u tu trgc ti~p nu&c ngoai te;ti Vi~t N am

+ D~ xufrt cac giai phap kinh t~ nh~m tang cucmg thu hut FDI, giam thi~u thi~t he;ti, t6i da h6a lqi ich cua d~u tu trgc ti~p nu&c ngoai, phu hqp v&i mvc tieu phat tri~n kinh t~ va nguy~n VQng cua con ngm)'i Vi~t Nam

Tuy nhien, do nhfrng kh6 khan trong vi~c thu th?p s6 li~u va do sg khong hoan thi~n cua cac s6 li~u, lu?n an nay se c6 m<)t s6 he;tn ch~ nhfrt dinh Cv th~, cac s6 li~u duqc sir dvng d~ phan tich trong lu?n an chi thu th?p duqc tir nam 1988 d~n nam 2001 Sg gi&i he;tn cling th~ hi~n a vi~c lga chQn cac bi~n s6 kinh t~ vi mo trong vi~c xay dgng mo hinh toan hQC Ngoai cac nhan t6 v~ t6c d<) tang truang thgc t~,

d~u tu qu6c n<)i, ty gia h6i doai, lai sufrt, gia nhan cong, vi~n trq nu&c ngoai, dong

d~u tu tn,rc ti~p nu&c ngoai con chiu anh huang bai cac y~u t6 khac nhu thu~ quan, vi~c Slr dvng he;tn nge;tch nh?p kh~u, va cac rao can thuang me;ti khac Tuy nhien, vi~c u6·c luqng muc bao h<) chi mang tinh chfrt g~n dung, va cac s6 li~u cling khong d~y du, khong c6 h~ th6ng Ben ce;tnh d6, chinh sach bao h9 cua Vi~t Nam se thay dbi sau khi ra nh?p hoan toan AFTA va thl,l'c hi~n 19 trinh CEPT - AFT A trong nam

2003 Do d6, cac bi~n s6 v~ chinh sach bao h9 se khong duqc gi&i thi~u trong mo

hinh toan hQC cua lu?n an nay Ngoai ra, tai nguyen thien nhien phong phtl va ngu6n nhan Ivc d6i dao cling la nhfrng nhan t6 rfrt quan trQng c6 tinh chfrt quy~t dinh d6i v&i dong d~u tu trgc ti~p nu&c ngoai vao nu&c chu nha, va m<)t l~n nli'a, cling vi SlJ kh6 khan trong thu th?p s6 li~u th6ng ke, nhli'ng bi~n s6 nay cling khong duqc khao

sat mQt each to~m di~n (m~c dude tai da c6 g~ng dua vao mo hinh bi~n giai thich la

hqp cua Vi~t Nam) Cu6i cling, lc;tm phat cling c6 the la nhan t6 fmh hu6ng d~n FDI, nhung CO the do SlJ khong ho~m thi~n CUa s6 li~u thu th~p dUQ'C, nen khi dua them nhan t6 nay vao mo hinh de khao sat thi lc;ti xwit hi~n "tuang quan" (correlations) v&i cac bi~n khac nen nhan t6 nay cling bi loc;ti b6

5 N()i dung nghien cuu:

Chuang 1: Co sJ ly lu~n v~ cdc nhan t6 quyit dtnh trong thu hut d'au tu nuac ngoid Trang ph'an nay tac gia trlnh bay toan b9 co sd ly lu~n til mo hlnh J

Dunning de'n kinh nghi~m cua cac qu6c gia v'e thu hut d'au tu' nu'oc ngoai d~ lam n'en tang phan tich d'au tu' nu'oc ngoai (J chu'ong 2

Chuang 2: Phan tfch t'inh hinh thu hut d'au tu trz:tc tiip nuac ngoai J Vi~t Nam

Chuong nay neu ra tlnh hlnh d'au ttt tn,tc tie'p nu'oc ngoai, nhung nhan t6 tac d9ng, nhung till va nhu'<;5c di@m til d6 d'e xua't cac bi~n phap thich h<;1p (J chttang 3

Chuang 3: Cdc giai phdp thu hut d'au tu trl:fc tiip nuac ngoai J Vi~t Nam Tren n'en tang phan tich (j chu'ong 2, lu~n an d'e xua't cac giai phap thu hut d'au tu' tn,tc tie'p nu'oc ngoai nhtt duy trl t6c d9 tang tru'dng kinh te', cac chinh sach u'u dai d'au tu', cac chinh sach kinh te' khac nhtt ty gia h6i doai, co che' lai sua't h<;1p ly nh~m nay mc;tnh hon nua d'au tu' tn,tc tie'p nu'oc ngoai (J Vi~t Nam

Chrro·ng 1: co sa LY LU~N VE cAc NHAN TO QUYET I>JNH TRONG

THU UUT DAU TU TRl/C TIEP NUOC NGOAI 1.1 Khai ni~m v~ dftu trr trvc ti~p nrro·c ngoai

Dfru tu nu&c ngoai c6 hai d~ng: dfru tu gian tiSp va dfru tu tn,rc tiSp Dfru tu

tn,rc tiSp la hinh thuc dfru tu b~ng v6n ho~c tai san cua ca nhan, t6 chuc hay nha nu&c ra nu&c ngoai d~ tim kiSm lgi nhu~n ho~c vi nhfrng mvc dich kinh tS xa h<)i

khac NSu nhu d6i v&i lo~i hinh dfru tu gian tiSp, cac nha dfru tu nu&c ngoai c6 th~

mua c6 phfrn cua m<)t c6ng ty d~ huang lgi nhu~n ho~c lai tu ban thi "dfru tu nu&c ngoai dugc coi nhu tn,rc tiSp khi nha dfru tu c6 c6 phfrn trong m<)t c6ng ty nu&c ngoai du d~ hQ c6 th~ ki~m soat ho~c c6 quy~n ra quySt dinh d6i v&i c6ng ty d6" (Dunning 1994) [65] Thong thuang, d~ c6 quy~n ki~m soat ho~c gifr vai tro chu d~o trong vi~c ra quySt dinh 6' m<)t c6ng ty, m<)t nha dfrutu phai n~m khoang tren 30% s6 c6 phfrn cua c6ng ty d6

Hi~n tugng dfru tu trvc tiSp nu&c ngoai c6 th~ dugc tiSp c~n dva tren ba khia

c~nh ly thuySt (Kinh Doanh Toan Cfru, 2001) [23] M<)t nh6m ly thuySt tim each giai thich t~i sao cac qu6c gia thuang uu dai dfru tu trvc tiSp nu&c ngoai nhu la m<)t phuang ti~n d~ tham nh~p thi truang nu&c ngoai han la xuftt khftu ho~c licensing (chuy@n nhu'<Jng gia'"y phep) M<)t ly thuySt khac tim each giai thich m6 hinh dfru tu

trvc tiSp nu&c ngoai ( dva tren quan di~m v~ ly thuySt dfru tu cua giao su kinh t~

Dunning J H., tren ca s6" ph6i hgp nhfrng khia c~nh t6t nh~h cua hai nh6m ly thySt

trend~ c6 m<)t giai thich hoan thi~n v~ dfru tu trvc ti~p nu&c ngoai Vi v~y, ly thuySt

cua ong con dugc gQi la ly thuySt Iva chQn Dunning J H vase la ly thuySt d~t n~n tang cho vi~c phan tich ca s6" khoa hQc cua vi~c thu hut FDI cua m<)t qu6c gia dang phat tri~n dugc d~ c~p trong lu~n an nay

1.2 Nhu·ng IQ'i ich cua dftu trr trvc ti~p nm:Yc ngoai dBi v6'i nrr6'c nh~n dftu trr

1.2.1 L(J'i felt thu tltr(J'c tt't· khii niing t(lo ra l(J'i nhu(in cua dong FDI

Xet tren phuang di~n vi mo, d~u tu nu6c ngoai duqc xem la c6 lqi cho n~n

kinh t~ cua nu6c nh?n d~u tu khi cac dong v6n d~u tu tn,rc ti~p nu6c ngoai duqc thu hut tru6c h~t phai dt'un bao duqc kha nang sinh lCri Noi m<)t each khac di, v~ khia

-c~nh ta!chinh, cac dv an d~u tu nu6c ngoai phai thu duqc lqi nhu?n sau m<)t thai gian ho~t d<)ng nh~t dinh Va lqi nhu?n thu duqc nay se trvc ti~p dong gop m<)t

ph~n vao lqi ich cua nu6c nh?n d~u tu du6i nhfrng d~ng sau:

Dong g6p thu nh~t la lqi nhu?n se duqc chuySn sang lvc luqng nhan cong ban Xlr duo·i d~ng lTilrC luang thl,XC t~ cao han

Dong gop thu hai la nguai tieu dung se duqc su dvng nhfrng san phftm co

ch~t luqng cao v6i gia re han

Dong g6p thu ba la chinh phu co thS tang ngu6n thu thong qua thu~ doanh thu va lqi nhu?n

Cu6i cling la cac khu vvc khac cua n~n kinh t~ co thS duqc huang lqi nha anh huang cua y~u t6 "tac d<)ng trinh di~n" (demonstration effects)

Kha nang t~o ra lqi nhu?n tru6c h~t phv thu<)c chu y~u vao cac quy~t dinh cua nha d~u tu Quy~t dinh d~u tien la nen hay khong nen d~u tu vao m<)t qu6c gia nao do Quy~t dinh nay thuang dUQ'C cac nha kinh t~ nghien ClrU dl,fa tren ly thuy~t v~ d~u tu trvc ti~p nu6c ngoai trong do n6i b?t la ly thuy~t Iva chQn cua Dunning J

H Theo ly thuy~t nay, cac cong ty da quO'c gia (MNCs) dung tren giac d<) l9·i nhu?n, se chuy@n ho~t d<)ng san xu~t d~n nhfrng nai hQ cho r~ng co thS thvc hi~n

m<)t each hi~u qua nh~t Sau do, khi da quy~t dinh d~u tu, b~ng each t?n dvng nhfrng lqi th~ so sanh cua minh cac nha d~u tu nu6c ngoai se co nhfrng quy~t dinh chi~n

luqc dS t6i da hoa lqi nhu?n thu duqc tir v6n d~u tu

Ngoai ra, nhfrng di~u ki~n cv thS cua moi truang d~u tu C5 mtoc sd t<;ti anh huang d~n kha nang sinh lai cua cac dv an d~u tu nu6c ngoai Vi th~, m<)t moi truang d~u tu an toan va 6n dinh bao gia cling r~t h~p d~n d6i v6i cac nha d~u tu nu6c ngoai

1.2.2 L(fi ich do FD/ mang l(ti xet tren phU'Ung di~n quffc gia

FDI c6 the mang l?i cho nu6'c nh~n d~u tu nhi~u lqi ich Nhfrng lqi ich nay duqc chia thanh 3 nh6m (Kinh Doanh Toan C~u, 2001): lqi ich chuyen tai nguyen, tac d(>ng v~ vi~c lam va tac d(>ng len can can thanh toan

1) Lqi ich chuyen tai nguyen (Resource - transfer) la nha c6 S\1' dong g6p cua FDI vao vi~c cung c~p v6n, c6ng ngh~ va ky nang qwin ly Day h't nhfrng y~u

tb thuang khan hi~m a cac qubc gia dang phat trien va duqc bu d~p thong

qua vi~c ti~p nh~n FDI

• v~ khia C?nh cung c~p v6n, cac MNCs v6'i sue ITI?nh tai chinh va qui m6 cua minh, da tham nh~p vao ngubn tai chinh kh6ng s~n c6 ella cac nu6'c dang phat trien mu6n thu hut FDI Cac MNCs ho~c c6 the cung c~p v6n cho nu6·c chu nha bAng ngubn w co, ho~c co the su dvng uy tin va cac mbi quan h~ cua minh de vay ti~n a cac thi truang v6n d~ dang han CaC cong ty Clla nu6'c

nh~n d~u tu Chinh vi v~y ma FDI da chi~m m(>t ty tnmg dang ke trong t6ng

v6n d~u tu o· cac nu6'c dang phat trien

• V~ khia C?nh cung C~p cong ngh~ hi~n d?i va ky nang qm'm ly, ben C?nh dong v6n d~u tu, FDI con la ngubn cung c~p ky thu~t c6ng ngh~, ky nang quim ly va marketing hi~n d?i ma cac nha d~u tu trong nu6'c kh6ng c6 ho~c thi~u kinh nghi~m

+ Lqi ich tu ky thu~t c6ng ngh~ ma nu6'c chu nha c6 the nh~n bao gbm sv

hieu bi~t cua nha d~u tu v~ c6ng ngh~ va muc d(> hi~n d?i cua c6ng ngh~ M(>t trong nhfrng lqi ich 16'n nh~t ma nu6'c nh~n d~u tu thu duqc la ca h(>i ti~p c~n v6'i nhfrng ki~n thuc ma cac nha d~u tu nu6'c ngoai c6 the cung c~p Nhu nha kinh t~ Vernon Romer da nh~n dinh, dbi v6'i cac nu6'c LDCs de c6 the phat trien thl ki€n thuc v~ c6ng ngh~ cling quan tn;mg kh6ng kem cac nhan t6 d~u vao (inputs) khac Va FDI duqc vi nhu c6 may c6 kha nang

chuyen giao y tuo·ng c6ng ngh~ cho cac nu6'c nh~n d~u tu ma thi~u nhfrng c6

may nay' cac nu&c kem phat tri~n kh6 c6 th~ d?t duqc t6c d9 tang truang ben vfrng Ben C?nh d6, muc d9 hi~n d?i cua cong ngh~ cling phv thUQC vao muc d9 dong v6n dfru tu nu&c ngoai chay vao cac nu&c nh~n dfru tu, cong ngh~ m6'i luon luon di cung v6'i dong FDI va cac cong ty nu&c ngoai dong vai tro quan trQng trong vi~c thuc dAy S\f phat tri~n cong ngh~ hi~n d?i t?i cac nu6'c chu nha

+ Lqi ich do ky nang quan ly hi~n d?i mang dSn cho nu&c nh~n dfru tu thong qua FDI Ia rfrt l&n D~c bi~t, lqi ich nay se duqc nhan len nhieu lfrn khi cac nhfm vien ban dia duqc hufrn luy~n cac ky nang quan ly tai chinh, marketing

hi~n d?i va duy tri ky thu~t trong cong ty con cua MNCs va cac nhfm vien nay l?i tham gia dieu hanh cac cong ty n9i dia khac Hi~u qua tuang tv cling c6 th~ tang len nSu cac ky nang quan ly hi~n d?i cua ban quan ly cfrp cao cua cac MNCs c6 tac dvng khuySn khich cac nha cung cfrp, phan ph6i trong nu6·c, d6ng thai mang l?i nhfrng tac tl9ng trinh diin (demonstration effects) cho cac d6i thu c?nh tranh n9i dia trong vi~c cai thi~n ky nang quan ly cua minh

2) Lqi ich thu duqc ve vfrn de vi~c lamIa nha tac d9ng tich ClJC cua FDI d6i v6'i

tac d9ng trvc tiSp cua FDI Ia kha nang t?o ra cong an vi~c lam cua cac MNCs b~ng each tuy~n dvng nhan cong cua nu6'c chu nha vao lam vi~c t?i

cac CO' sa san xufrt va trv sa cua hQ Thvc tS t?i nhieu nu&c dang theo du6i chinh sach ma cua d~ thu hut FDI cho thfry cac doanh nghi¢p c6 v6n dfru tu

nu&c ngoai da trvc tiSp t?o ra m9t kh6i luqng vi~c lam dang k~ cho nu6'c

nh~n dfru tu (vi dv a Anh, hang xe hai Nissan da trvc tiSp t?o ra 4.250 vi~c

lam thong qua hinh thuc dfru tu trvc tiSp vao nu6'c nay- Kinh Doanh Toan Cfru ngay nay, 2002) [23] Ben c?nh d6, tac d9ng c6 lqi cua FDI d6i v6'i vi~c

lam t?i nu6'c nh~n dfru tu con duqc hinh thanh m9t each gian tiSp thong qua kha nang tuy~n dvng lao d9ng cua cac nha cung cfrp n9i dia cho cac MNCs

va ca.C nha kinh doanh loc;ti hinh dich Vl;t phl;tC Vl;t cho cac nhan vien CO thu nh~p cao cua cac MNCs

3) Lqi fch thu duqc nh<'r nhfrng tac d<)ng tfch eve d6i v6·i can din thanh toan: hliu h€t a cac qu6c gia theo du6i chfnh sach rna cfra d€ thu hut dfru tu nuac ngoai, fmh huang cua FDI d6i vai can din thanh toan la m<)t v~n d~ r~t duqc chu tn;mg Chinh phu cua cac qu6c gia nay mu6n can can thanh toan tich ClJC, nghia la can can thuang mc;ti th~ng du han la tham hvt Sv tham hvt nay, n€u khong c6 FDI, se chi c6 th€ duqc bu d~p b~ng each ban tai san cho nuac ngoai

Khi thu hut dfru tu nuac ngoai, n€u FDI c6 xu huang "phan d6i thuang mc;ti" (anti-trade, Kojima 1977) tuc la FDI chi t~p trung vao cac llnh VlJC san xu~t thay th~ san phAm va dich Vl;t nh~p khAu Nhu v~y, nhfrng dong FDI nay se c6 kha nang mang lc;ti lqi fch kinh t~ Ian cho n~n kinh t~ mrac

nh~n dfru tu nh<'r kha nang cai thi~n can can thuang mc;ti Ching hc;tn, a Vi~t

Nam, r~t nhi~u hang san xufit nuac ngoai dang cung c~p cac san phAm va dich Vl;t rna truac day chung ta phai nh~p khAu nhu cac san phAm cua Uniliver, Pepsi Cola, Coca Cola, xe hai Toyota, Ford va da g6p phlin lam giam nhu cliu tai trq tham hvt can can thuang mc;ti

M<)t lqi ich nfra rna FDI c6 th€ mang lc;ti cho n~n kinh t€ cac nuac

nh~n dfru tu nh<'r kha nang cai thi~n can can thanh toan thong qua cac MNCs

b~ng each sfr dvng cac tai trq nuac ngoai d€ xu~t khfru san phfrm va dich vv tai cac qu6c gia khac

Ben cc;tnh I9·i ich rna dfru tu trvc ti~p nu6·c ngoai c6 th€ mang lc;ti cho nuac

nh~n dliu tu, cling c6 nhfrng t6n th~t do nhfrng tac d<)ng b~t lqi d6i vai n~n kinh t~

Nhfrng tac d<)ng nay duqc th~ hi~n a cac khia cc;tnh sau day:

1) Cong ngh? lqc hqu hoqc kh6ng phu h9'p

Oic cong ty da qu6c gia khi quy~t dinh Slr dt,mg v6n va cong ngh~ thucmg it

quan Him d~n tinh tr~ng du thira lao d<)ng, d~c bi~t la lao d<)ng ph6 thong a cac qu6c

gia dang phat tri€n, vi th~ cho nen FDI thm)ng dfrn d~n tinh tr~ng nh~p khfru v6n

theo chi€u sau va cong ngh~ tien ti~n Di€u nay gay ra nhung bfit lqi cho cac nu6'c

dang phat tri€n khi ti~p nh~n dciu tu, bai vi h,rc luqng lao d<)ng a cac nu6'c nay v6n

di dt du thira, thi~u ky nang va trinh d<) van h6a thilp Va nhu v~y, trong m<)t chirng

mvc nhilt dinh, lqi ich v€ kha nang t~o ra nhi€u vi~c lam cua dong v6n FDI da bi

h~n ch~

M<)t kha nang khac nua la v6'i mvc dich t~n d1,1ng cac may m6c thi~t bi da

qua eli ho~c l~c h~u, cac MNCs l~i c6 xu hu6'ng chuy€n giao vao nu6'c nh~n dciu tu

nhung cong ngh~ da 16i thai, nguy ca nay cilng lam giam lqi ich cua FDI vi kha

nang gay t6n h~i 16'n cho n€n kinh t~ CUa cac nu6'c nh~n dciu tu do Slr d1,1ng cong

ngh~ qua l~c h~u

2) Si! tham gia cita cac MNCs vao vi¢c "chuyin gia"

Giao dich ngo~i thuang cua cac cong ty do nu6'c ngoai ki€m soat c6 th~ ft

chiu trach nhi~m han d6i v6'i nhfrng thay d6i trong c~nh tranh tuang d6i giua nu6'c

nh~n dciu tu v6'i cac nu6'c c6 quan h~ thuang m~i, vi hliu h~t nhung giao dich nay la

giao dich trong n<)i b<) cong ty Va cling xufit phat tir d~c di~m nay, cac giao djch

trong n<)i b<) cac cong ty Da qu6c gia da t~o di€u ki~n cho hQ c6 th~ dinh gia qua

thfip ho~c qua cao san lUQ'llg san phftm do minh san xufit ra ho~c cac ngu6n dciu vao

d€ tr6n thu~ ho~c ne tranh Sl)' ki€m soat ngo~i h6i cua chinh phu sa t~i Vi th~ cac

cong ty duqc t~o nen tir FDI cling thuang bi cho latham gia vao vi~c "chuy€n giao

gia ca", dfrn d~n thfit thu cho chinh phu chu nha va gay kh6 khan cho vi~c ki€m soat

ngo~i h6i, lam giam lqi ich cua FDI d6i v6'i nu6'c nh~n dciu tu

Tac d<)ng bfit lqi cua FDI len can can thanh toan cua nu6'c nh~n dciu tu c6 th~

dfrn d~n tir hai khia c~nh Khia c~nh th(r nhfit la vi~c chuy€n lqi nhu~n ra mr6'c

ngoai, ho~t d<)ng nay se duqc th€ hi~n la tai san nq trong tai khoan vang lai Khia

c~nh thu hai la vi~c nh~p khfru nguyen phv li~u, may m6c thi~t bi va hang ttung gian ttr nu6c ngoai cua cac MNCs cling t~o ra nq trong tai khoim vang lai Va nhfrng ho~t d<)ng nay se lam giinn nhfrng tac d<)ng tich qrc cua FDI len can din thanh toan cua nu6c chu nha

4) Tac il9ng len hoq_t d9ng kinh doanh cua cite c6ng ty n9i ilia

Ben c~nh vi~c khuy~n khich c~nh tranh thong qua hi~n tuqng "imh huang trinh di~n", FDI cling c6 th~ c6 nhfrng tac d<)ng nguqc len c~nh tranh bai vi cac MNCs thucmg c6 ti~m Ivc kinh t~ dt Ian, ky nang quan ly cao va kinh nghi~m d6i dao hem so v6i cac cong ty ban dia Sv hung m~nh cua cac cong ty nu6c ngoai c6 th~ diln d~n SlJ 11J tri~t tieu khoi thi trm'mg cua cac cong ty dfru tu trong nu6c khong

du kha nang c~nh tranh va khong du sue d~ t6n t~i trong m<)t thai gian dai d~ r6i bi

thon tinh Ngoai ra, con cfrn phai xem xet d~n mvc dich thon tinh cac cong ty cua cac d6i tac dfru tu ban dia cua cac MNCs d~ c6 th~ gianh duqc vi th~ d<)c quy~n (Monopoly), ho~c gfrn nhu d<)c quy~n (Oligopoly) Di~u nay se lam giinn lqi ich cua FDI, d~c bi~t a cac qu6c gia con theo du6i chinh sach bao h<) cac nganh cong nghi~p non tre (Infant industry), bai vi n~u cac nha dfru tu nu6c ngoai tham gia vao nhfrng nganh cong nghi~p duqc xem I a c6 ti~m nang (potential industry) nhung con non tre (infant) nay, cac cong ty ban dia se kh6 CO CO' h<)i phat tri~n

5) Anh huang cua FDI a6i vai vein it~ chit quy~n qu6c gia va tv trt (National sovereignty and autonomy)

Nhi~u nu6c dang theo du6i chinh sach thu hut dfru tu nu6c ngoai c6 th~ lo ng~i r~ng FDI se diln d~n sv phv thu<)c v~ kinh t~ Lo ng~i tll' nhfrng nh~n dinh r~ng

n~u cac nha dfru tu nu6c ngoai sa hfru qua nhi~u tai san cua nu6c nh~n dfru tu, hQ se

c6 khuynh huang kh6ng ch~ va mua chu<)c kinh t~ (Economic random) Tuy nhien,

nhi~u nha kinh t~ da cho r~ng nhfrng m6i quan tfnn nhu v~y khong con phu hqp

nfra, trong xu th~ toan cfru h6a, sv phv thu<)c Iiln nhau cua cac n~n kinh t~ la tfrt y~u, cho nen khong th~ c6 sv kh6ng ch~ ho~c mua chu<)c khi ma cac cong ty tll' cac qu6c gia mu6n tang dfru tu Iiln nhau d~ cling phat tri~n

6) Anh huang ain moi tru:img thien nhien

Lqi dvng vfrn d~ bao v~ moi trucmg thucmg chua duqc quan tam dung muc a

cac nu6c dang phat trien mu6n thu hut dliu tu, cac nha dliu tu nu6c ngoai kinh doanh sfm xufrt trong cac linh Vl,l'C gay nhi~u d('>c h~i cho moi tru(mg thucmg muf>n

ne tninh sv Idem soat chi;it che cua chinh phu minh b~ng each chuyen nha may san xufrt sang nhfrng qu6c gia dang thu hut dliu tu, hQ se ti~t ki~m duqc chi phi san xufrt

va nhfrng chi phi v6n di rfrt t6n kem cho vfrn d~ v~ sinh moi tru<'mg Va nhu th~, n~u chinh phu cac qu6c gia dang thu hut dliu tu khong Idem soat duqc nhfrng dv an dliu tu nay, dfrt nu6c hQ se phai ganh chiu nhfrng thi~t h~i ni;ing n~ trong vi~c giu· gin

va bao v~ moi tru<'mg sinh thai

1.2.4 Vai tro cua chfnh phil trong thu hut FDI

Hliu h~t chinh phu cac nu6c chu nha dong vai tro trvc ti~p v~ mi;it t~o ra nhfrng khuy~n khich va h~n ch~ d6i v6i thu hut dliu tu nu6c ngoai, quan ly qua trinh dliu tu nu6c ngoai va t~o ra khuon kh6 the ch~ cho ca hai

1.2.4.1 Nhfrng chinh sach khuvin khich trong thu hut FDI

Nhi~u qu6c gia tren th~ gi6i su dvng m('>t each t6ng hqp cac khuy~n khich

trvc ti~p va gian ti~p de thu hut dliu tu nu6c ngoai Phlin 16n cac khuy~n khich duqc thi~t k~ tru6c h~t nh~m tang kha nang hfrp dfrn cac nha dliu tu trvc ti~p nu6c ngoai

d6ng thai cai thi~n cac khuon kh6 the ch~ nh~m phat huy lqi ich va giam thieu t6n

h~i cua dliu tu nu6c ngoai d6i v6i n~n kinh t~ cua nu6c nh~n dliu tu Nhfrng khuy~n khich nay bao gbm chinh sach "bao h('> hang h6a" de lam thay d6i gia ca hang h6a

do cong ty c6 v6n dliu tu nu6c ngoai ban hoi;ic mua ( ch~ng h~n nhu danh thu~ nh~p

khliu va Slr dvng h~n ng~ch d6i v6i cac san phlim nh~p khAu cung lo~i va mi~n thu~

nh~p khliu d6i v6i nguyen li~u dliu vao ), hoi;ic chinh sach "bao h('> y~u t6" d~ lam thay d6i gia ca cua nguyen li~u san xufrt (inputs) cua cong ty do nu6·c ngoai dliu tu

Ngoai ra, chinh phu cac nu6c chu nha con khuy~n khich cac nha dliu tu trvc ti~p nu6c ngoai b~ng each t~o ra m('>t ca sa h~ tling ky thu~t d6ng b('>, thuo·ng gi6i lwn

trong m('>t khu ch~ xufrt hoi;ic trong m('>t di;ic khu kinh t~ "ma" M('>t s6 nu6·c chu nha

con tim each gic!nn rui ro phi kinh t~ cho cac nha d~u tu tn,rc ti~p nu6'c ngoai b~ng each thong qua cac d;;to lu~t bao h(> ch6ng l;;ti cac y~u t6 bit thucmg Ngoai ra, cac nu6'c d~u tu cling co th~ ky k~t hi~p djnh song phuang v6'i m(>t s6 nu6'c chu nha v~ bao h(> d~u tu, ho~c thi~t l~p dtc chuang trinh bao hi~m d~u tu d~ bao hi~m rui ro

v~ chinh tri, d6ng ti~n khong chuy~n d6i duqc, chi~n tranh, n(>i chi~n va cac trucmg hqp vi ph;;tm hqp d6ng

1.2.4.2 NhiJ:ng chinh sach han chi trong thu hut adu tu: true tiip nu:&c ngocli

Nhii'ng chinh sach h;;tn ch~ d~u tu tn.rc ti~p nuo·c ngoai vao m(>t s6 nganh nhit dinh, thucmg la nhii'ng nganh rna cac doanh nghi~p trong nu6'c co th~ lam duqc ho~c vao nhii'ng nganh duqc gQi la chi~n luqc, nhii'ng h;;tn ch~ v~ ty 1~ sa hii'u t6i da cua nu6'c ngoai trong m(>t doanh nghi~p, yeu c~u chuy~n l;;ti sa hii'u cho cac doanh nghi~p trong nu6'c sau m(>t s6 nam ho;;tt d(>ng nhit djnh, nhii'ng h;;tn ch~ v~ chuy~n lqi nhu~n v~ nu6'c, yeu c~u v~ k~t qua kinh doanh, nhu' phai d;;tt duqc m(>t ty 1~ ph~n tram xuit kh:iu nhit dinh, hay phai sfr dvng bao nhieu ph~n tram nguyen li~u trong

nu6'c Chinh phu cac nu6'c nh~n d~u tu cling co th~ h;;tn ch~ kha nang ti~p c~n thi

trucmg trong nu6'c cua doanh nghi~p nu6'c ngoai ho~c h;;tn ch~ vi~c b{m san ph:im cua cac doanh nghi~p nay tren thi tru<'rng trong nu6'c

1.2.4.3 Quem lyqua trinh ildu tu:

Chinh phu quan ly qua trinh d~u tu nu6'c ngoai b~ng each dong vai tro tich ClJ'C vao qua trinh thuang luqng va giam sat ho;;tt d(>ng Kinh nghi~m tu nhi~u nu6'c cho thfry vi~c sfr dvng nhii'ng d;;to lu~t chung chi ph6i cac cu(>c thuang luqng co y

nghia 16'n han cac CUQC thuang luQ·ng cho cac tru<'rng hqp C\1 th~ Tuang tv nhu v~y,

n~U chi CO m(>t CO' quan chiu trach nhi~m V~ tit Ca cac CUQC thuang luqng thi se t6t

han Chinh phu ti~p tvc dong vai tro tich eve sau khi d~u tu trvc ti~p mr6'c ngoai b~t d~u duqc thvc hi~n Di~u nay th~ hi~n du6'i hinh thuc giam sat ho;;tt d(>ng cua cac doanh nghi~p c6 d~u tu nu6'c ngoai Ho;;tt d(>ng giam sat nhu thS bao g6m cac qui dinh v~ thu~, giam sat gia chuy~n nhuqng cua cac doanh nghi~p, san luqng, thi

tru<'rng va thvc hi~n ho;;tt d(>ng dao t;;to d6i v6'i nhan vien trong nu6'c Ngoai ra, m(>t

s6 chinh phtl con tim each ki~m soat fmh huang cua dclu tu tn,rc ti~p nu6c ngoai d6i v6i can din thanh toan Kha nang bi l1;tc h~u do ti~n b9 cong ngh~, nhfrng thay d6i tren thi trucmg va d9 dai cua hqp d6ng dclu tu nu6c ngoai cling ccln duqc giam sat, tai th6a thu~n va di€u chinh

Ho1;tt d9ng quan ly qua trinh dclu tu tn,rc ti~p nu6c ngoai se c6 hi~u qua han

khi c6 cac co ch~ d6ng b9 Sv tang cm'mg th~ ch~ la ccln thi~t trong hai llnh vvc d~c

bi~t: nang Ivc chuyen mon va ra cac quy~t dinh lien quan d~n vi~c thu hut cac dong v6n dclu tu nu6·c ngoai D6i v6i phuang di~n thu nh~t, sv y~u kern trong cong tac phfm tich aclu tU CUa CaC CO' quan CO trach nhi~m v€ aclu tu tflJC ti~p nu6c ngoai

thm)'ng d~n d~n nhfrng th6a hi~p d~ ch~p nh~n khuy~n nghi dclu tu trvc ti~p nu6c ngoai aem l1;ti lqi ich rong cho a~t nu6c rna khong CO SlJ phan tich Va can nh~c C\l th~ cac dv an dclu tu c6 th~ mang l1;ti nhi€u lqi ich va it thi~t h1;ti cho n€n kinh t~ Nhi€u khi, ngay ca nhfrng nguai c6 nang Ivc chuyen mon cling khong thvc hi~n phan tich dclu tu m9t each h~ th6ng bai vi chinh phu chua c6 nhfrng th~ ch~ hfru hi~u d~ khuy~n khich hQ thvc hi~n v€ phuang di~n ra quy~t dinh lien quan d~n vi~c thu hut va quan ly dclu tu nu6c ngoai ( cac quy~t dinh nay thuang anh huang

trvc ti~p d~n kha nang sinh lai cua cac dv an dclu tu, d~n nhfrng lqi ich va thi~t h1;ti

rna dong dclu tu nu6c ngoai c6 th~ mang l1;ti cho nu6c nh~n dclu tu), SlJ ph6i hqp gifra cac ca quan c6 lien quan d6i v6i dclu tu trvc ti~p nu6c ngoai c6 y nghia r~t quan tr<;>ng Sv phan c~p quan ly d6i v6i qua trinh ra quy~t dinh thuang t1;to ra sv thi~u nh~t quan trong qua trinh v~n dl)ng chinh sach ella chinh phu Cho nen, cac qu6c gia mu6n tang cuang thu hut dclu tu tn,rc ti~p nu6c ngoai, ccln nh~n thuc duqc dng chuc nang di€u ti~t va khuy~n khich FDI phai duqc Xlr ly bai cac CO' quan GQC

l~p

1.3 Co· so· khoa hQc v~ thu hut dAu trr tn_rc ti~p nmrc ngoai

Ly thuy~t v€ thuang m1;ti giai thich c~u true cua thuang m1;ti va san xu~t dva tren CO' so· cua thuy~t "y~u t6 tham dl)ng" (factor intensit Theo d6, m9t qu6c gia

f P.Q C!AO r:.:c \';\ f""-.0 TAO

TF,U(-''G f>l 1\lr·iil-:i~ "IP.HCM

THT.! \7lEN

r

c6 xu huang xu~t khAu nhfrng m~t hang duqc sim xu~t tir nhfrng y~u t6 rna qu6c gia nay "du thira" va nh~p khau nhfrng m~t hang duqc san xu~t tir nhfrng y~u t6 qu6c gia nay bi "khan hi~m" Tuy nhien trong thlJC t~, nhfrng phan tich duqc Slr dvng d~ ki~m chung xem m(>t qu6c gia CO th!JC hi~n chuyen mon h6a trong san XU~t gi6ng nhu duqc gia dinh trong ly thuy~t v€ lqi th~ so sanh khong thi thm1ng Ia chua du, b&i vi chung thucmg bo qua y~u t6 d(> Ian cua thuang m~;ti Han nfra, 6' nhung nuac

dang phat tri~n nhu Vi~t N am ch~ng h~;tn, sv hi~n hfru cua cac cong ty da qu6c gia cling dimg duqc luu tam Sv phat tri€n m~;tnh me cua cac cong ty da qu6c gia, d~c bi~t vao nhfrng th~p nien 90 th~ hi~n ro net sv "phan b6 nhan Ivc" trong n€n kinh t~ th~ giai thong qua sv "phan b6 nhan Ivc n(>i b(>" trong ph~;tm vi cac cong ty da qu6c gta

Ttr d6 dfrn d~n SlJ khac nhau v€ muc d(> phat tri~n cong nghi~p gifra cac khu vvc Di€u nay c6 nghia la cong ty c6 qui molan, chu y~u la cac cong ty da qu6c gia (MNCs) se c6 xu huang xu~t khau nhfrng m~t hang su dvng nhi€u nhan cong, v6n

di la y~u t6 lilian hi~m a qu6c gia minh, trong khi nhfrng cong ty c6 qui mo nh6 se c6 xu huang chuyen mon h6a san xu~t nhfrng m~t hang su dvng it nhan Ivc Vi th~,

vi~c v~n dvng ly thuy~t thuang m~;ti qu6c t~ cho trm'mg hqp Vi~t Nam c~n phai

duqc di€u chinh Truac h~t, gia thuy~t v€ "c~;tnh tranh hoan hao" khong duqc su

dvng tn.rc ti~p trong thvc t~ Ngoai ra, Vernon (1974) cling da chi ra nhfrng giai Iwn

cua vi~c v~n dvng ly thuy~t thuang m~;ti d6i vai cac cong ty da qu6c gia tren ba khia c~;tnh: gia thuy~t v€ cac y~u t6 "l<hong di chuy~n duqc" trong san xu~t (m~c di1 gia thuy~t nay da duqc tac gia khac di€u chinh); thi~u nhfrng thong tin duqc xem nhu Ia cong Cl,l d~ }ffiam pha cac CO' hQi trong thuang ffi(;li qu6c t~, Va ffiQt thi truang c(rng nh~c vai gia thi~t r~ng m6i dan vi kinh t~ d€u c6 th€ phan ung l~;ti nhung bi~n d(>ng cua thi truang rna khong c~n xem xet d~n anh huang cua nhli·ng phan ung cua cac

dan vi khac

8~ tranh duqc nhfrng h~;tn chS tren day cua ly thuy~t thuang m~;ti, Dunning

(1977) da dua ra ly thuySt v~ thu hut d~u tu tn.rc tiSp nu6'c ngoai v6i c6 g~ng t~p

hqp va di~u chinh ly thuySt thuang m~;ti 0, L, va I la ba ySu t6 quySt dinh m(>t cong

ty, m<)t nganh c6ng nghi~p hay m<)t qu6c gia c6 th~ tra thanh ngu6n d~u tu c6 hi~u

qua hay tra thanh nuac chu nha cua d~u tu tn,rc ti~p nuac ngoai hay khong Ba y~u

t6 nay la: i) quy~n sa hfru (ownership- 0), ii) vi tri (location- L) va iii) n<)i b<) h6a

(internalization- I);

Theo ly thuy~t nay, m<)t qu6c gia c6 th~ thu hut d~u tu tn,rc ti~p nuac ngoai khi:

1) Cac c6ng ty nuac ngoai c6 th~ c6 m<)t lqi th~ v~ quy~n sa hfru so vai cac

d6i thu qmh tranh cua nuac chu nha d~ c6 th~ bu d~p li;ti y~u t6 b~t lqi

minh la ngw)'i nuac ngoai Lqi th~ v~ quy~n sa hfru c6 th~ c6 duqc tir

nhfrng lqi th~ v~ cong ngh~, v~ ky nang t6 chuc va quan ly V a con nhfrng

y~u t6 khac nhu qui m6, va kha nang da dl;lng h6a, kha nang khai thac va

ki~m soat nguyen v~t li~u, kha nang thuang thuy~t d~ c6 duqc nhfrng ung

h9 v~ m~t chinh tri tu phia chinh phu, kha nang ti~p c~n cac di~u ki~n

thu~n lqi v~ tai chinh tren ca thi trw'mg nuac ngoai va thi trucmg cua

mrac chu nha, va kha nang d~ dang dich chuy~n san xu~t gifra cac qu6c

gia So v6·i ly thuy~t d~u tu nuac ngoai cua Kojima, lqi th~ nay cling phil

hqp vai d<)ng h,rc cua nhfrng dong d~u tu tn,rc ti~p nuac ngoai c6 xu th~

"huang v~ thuang ml;li" Nhfrng dong d~u tu huang v~ thuang ml;li

thucmg c6 lqi th~ v~ c6ng ngh~ hi~n dl;li va ky nang quan ly trong khi

nhfrng dong d~u tu tn.rc ti~p nuac ngoai "phan d6i thuang ml;li" ll;li

ngh~ san xu~t thi thuang d~ dang han so vai vi~c chuy~n giao ky nang

marketing, nen nhfrng nha d~u tu theo xu th~ "phan d6i thuang ml;li"

thuo·ng cho phep cac d6i tac mtoc chu nha chia se quy~n ld~m soat qua

trinh hol;lt d<)ng cua h<;>, d~n d~n tinh trl;lng la cac nha d~u tu nay thich lol;li

hinh d~u tu lien doanh han, va chi c6 ty tr<;>ng nh6 la hinh thuc d~u tu

100% v6n nu6·c ngoai Nguqc ll;li, nhfrng nha d~u tu theo xu th~ "huang

v~ thuang ml;li" thuang h~p d~n han bai hinh thuc d~u tu ma ty 1~ s6' hfru

t6i da thu{)c v~ cac nha dfru tu nu6'c ngoai ( 1 00 % v6n nu6'c ngoai ch~ng h~n)

V 6'i nhfrng lqi th~ v~ quy~n sa hfru nay c{)ng v6'i nhfrng chinh sach uu dai ella chinh phll cac nu6'c chll nha trong thu hut dfru tu, cac nha dfru tu c6

th~ thvc hi~n cac dv an dfru tu ella minh m{)t each c6 hi~u qua nh~t, t6i da h6a lqi nhu~n cho chinh ban than hQ va gop phfrn mang l~i nhi~u lqi ich cho n~n kinh t~ ella nu6'c nh~n dfru tu

2) Cac nu6'c chll nha nh~t dinh phai c6 lqi th~ v~ vi tri, ho~c la nha vao d9 16'n va t6c d9 tang truang ella thi truang n{)i dia, ho~c la nha vao kha nang c6 th~ phvc vv cho xu~t khftu N~u khong c6 lqi th~ v~ vi tri, cac nha dfru tu nu6'c ngoai se chi chQn FDI nhu la m9t phuang ti~n d~ t~n

d1,mg lqi th~ v~ quy~n sa hfru ella hQ tren thi truang nu6'c ngoai rna thoi Lqi th~ v~ vi tri c6 th~ c6 duqc nha nhfrng lqi th~ so sanh v~ chi phi v~n chuy~n re, S\f du thira nhan cong, nhfrng lqi th~ nay sinh tir Vi~C ap dl)ng nhfrng bi~n phap rao can thuang m~i, bao h9 lao d{)ng, va cac chinh sach

khuy~n khich cling nhu h~n ch~ thuang m~i khac Lqi th~ nay kha phu hQ-p v6'i cac nha dfru tu c6 xu th~ "pharr d6i thuang m~i" duqc d~ c~p

trong ly thuy~t ella Kojima, hQ thuang la cac nha dfru tu huang v~ thi

truang c6 gia nhan cong re, ho~c thi truang c6 bao h9 m~u dich

Nhfrng lqi th~ v~ m~t vi tri, c6 th~ xu~t hi~n m{)t each tv nhien (nha Iilli

h~u thai ti~t thu~n lqi, tai nguyen thien nhien phong phu ) ho~c duqc

t~o ra bai chinh phll cac nu6'c chll nha bao gia cling dong vai tro quan trQng, mang tinh ch~t quy~t dinh trong thu hut dfru tu trvc nu6'c ngoai,

d~c bi~t t~i nhfrng nu6'c dang phat tri~n

3) Cac doanh nghi~p nu6'c ngoai thuang sa hfru nhfrng tai san duqc xem nhu se c6 lqi nhu~n han khi duqc giao dich trong ph~m vi n9i b9 doanh

nghi~p thay vi ban cho cac doanh nghi~p khac Di~u nay duqc xem nhu la lqi th~ v~ n9i b9 h6a va n6 h~p dfrn cac nha dfru tu nu6'c ngoai Iva chQn

FDI d~ dAu tu han la ban ban quy~n san xuftt Lqi th~ nay c6 th~ nay sinh

tu xu th~ mu6n tranh nhfrng sv khong hoan hao cua thi trucmg qmh tranh ( sv bftt 6n, qui mo kinh t~, c6 vfrn d~ trong ki~m so at, thong tin khong duqc cung cftp dAy du ) Sv hi~n hfru cua lqi th~ v~ n<)i b9 h6a, trong m<)t chirng mvc nhftt dinh, phv thu<)c vao lqi th~ v~ quy~n s<'r hfru

(Sodersten va Red, 1994) [87] Lqi th~ nay phu hqp v6i cac nha dAu tu

trvc ti~p nu6c ngoai theo xu th~ "phan d6i thuang m?i", bi hftp dan b<'ri y~u t6 tai nguyen thien nhien d6i dao cua nu6c chu nha, ho~c thi trucmg ban dia r<)ng 16n

Ly thuy~t OLI cua Dunning (1977) da tung duqc sang lQc lien tvc, tr<'r nen r5 rang va d€ hi~u han nher cac dan chung thvc t~ (1980a, 1980b, va 1981 ) Dva tren nguyen t~c cua ly thuy~t nay, cac y~u t6 quy~t dinh d6i vai dAu tu trvc ti~p nuac

ngoai se duqc phan tich b~ng each t6ng hqp cac y~u t6 hftp dan FDI trong phfrn ti~p

theo cua lu:;in an nay d~ lam CO' SCr cho vi~c xay dvng mo hinh cac nhfm t6 quy~t dinh trong thu hut dfru tu trvc ti~p nu6c ngoai

Trong phAn nay, ly thuy~t v~ dAu tu trvc ti~p nu6c ngoai se duqc s~p x~p l?i tren CO' SO cac nhan t6 quy~t dinh trong thu hut dfru ttr tr\}'C ti~p nu6c ngoai theo ba

y~u t6 lqi th~ Thu nhftt, lQ·i th~ v~ vi tri c6 ngu6n g6c tu ly thuy~t v~ lqi th~ va ly thuy~t v~ tai chinh; theo nhfrng ly thuy~t nay, chung ta se phan tich nam nhfm t6 quy~t dinh d6i v6i dAu tu trvc ti~p nu6c ngoai Thu hai, lqi th~ v~ quy~n so· hfru c6 ngu6n g6c tu ly thuy~t v~ d<)c quy~n va ly thuy~t v~ t6 ch(rc cong nghi~p, rna theo d6 se c6 hai nhan t6, nhan t6 v~ c?nh tranh d<)c quy~n va nhan t6 v~ vong deri cua san phfun Cu6i cling, lqi th~ v~ n<)i b9 h6a duqc b~t ngu6n tu ly thuy~t v~ doanh nghi~p, ly thuy~t v~ chi phi giao dich va thong tin rna theo d6, cllling ta se ki~m dinh nhan t6 n<)i b<) h6a

1.3.2.1 Cac nhan t6 thu hut FDI c6 lien quan din IO'i thi v~ vi tr£

Ly thuye't v'e l<;5i the' vi tri d'e c:;ip de'n cac va"n d'e sau:

(1) D9!6n va SJ! tang truimg cua thj truimg trong thu hut FDI

Gia thuy~t v~ d<) Ian cua thi trucmg nhfin m;;mh t:im quan trQng cua m<)t thi

trucmg du Ian d~ t~n d1,mg m9t each hi~u qua ngu6n nguyen Ii~u va v~n hanh h~t cong sufit cua cong ty Khi d9 Ian cua thi trucmg tang len, ma thuang tang theo t6c d<) tang tru&ng cua t6ng san phAm qu6c dan (GDP), cac nha dfru tu nuac ngoai c6

th~ b~t dfru dfru tu va tang them v6n dfru tu cling vai S\1' m& r<)ng cua thi truang Nhu

v~y, gia thuy~t v~ d9 Ian cua thi truang dv doan m<)t m6i quan h~ ty 1~ thu~n gifra

FDI, d<) Ian cua thi truang va t6c d<) tang tru&ng cua n6 Gia thuy~t v~ d<) Ian cua thi trucmg duqc k~t hqp vai gia thuy~t v~ sv tang tru&ng d~ giai thich hi~n tuqng

tang len cua FDI 6' cac nuac dang phat tri~n Gia thuy~t v~ t6c d9 tang tru&ng cua thi truang cling dv doan m<)t m6i quan h~ ty 1~ thu~n gifra t6c d9 tang tru&ng hang nam cua GDP va t6c d<) tang tru&ng hang nam cua dong dfru tu trvc ti~p nuac ngoai

& cac nuac chu nha B~ng cac thu nghi~m thvc t~, Scaperlanda va Mauer (1969), Schneider va Frey (1985), Torrisi (1985), va Pio va Vannini (1992) da tim thfiy dfiu duang ( +) cua bi~n s6 t6c d<) tang tru&ng cua GDP Tuy nhien, Reuber et al (1973)

da khong th~ nh~n duqc m6i quan h~ ro r~t theo phuang phap th6ng ke gifra dfru tu

trlJC ti~p nuac ngoai theo XU th~ "huang V~ thuang mc;ti" vao llnh VlJC cong nghi~p ch~ tc;to va S\1' thay d6i cua GDP 6' m<)t s6 qu6c gia vao thai ky 1961-I969' nhung hQ

da phat hi~n duqc h~ s6 tuang quan cho t6ng san phAm qu6c dan binh quan cho m<)t dfru ngm'ri 1a ro rang M~t khac, Lucas ( 1993) trong phan tich s6 li~u cua bay nuac

Dong A (Indonesia, Han Qu6c, Malaysia, Philippines, Singapore, Dai Loan va Thai Lan) da k~t lu~n r~ng "Dfm tu tnrc tdp nu6·c ngoai chju chi ph6i biri s~r thay a6i cua thj truong xudt khdu mc;znh han so vai thj truimg trong mrac"

Tfrm quan trQng v~ d<) Ian cua thi truang n<)i dia duqc xem nhu m<)t d<)ng Ivc cua FDI cling duqc d~ c~p d~n trong ly thuy~t cua Kojima Iilli ong phan tich v~ nhfrng khuy~n lrnich cua dfru tu trvc ti~p nuac ngoai theo xu huang "phan d6i thuang mc;ti" Theo ong, dfru tu trl,fC ti~p nuac ngoai theo dc;tng nay thuo·ng bi thu httt b&i thi truang n<)i dia cua cac nuac nh~n dfru tu Vi th~, dfru tu trvc ti~p nuac ngoai

theo xu th~ "pharr d6i thuong m~i" c6 quan h~ ty 1~ thu~n v6i d(> 16n clia thi tru·ang n(>i dia cling nhu t6c d(> tang truang clia thi truang clia nu6c nh~n d~u tu

Nhin chung, vai tro quan trQng clia y~u t6 thi truang va SlJ tang truang clia thi tmang trong thu hut FDI se dugc cling c6 b~ng cac dan chung cv th~ ma chung

ta se xem xet t6i trong ph~n thlJC t~ clia lu~n an khi ti~n hanh phfm tich va xay d1Jng

mo hinh cac nhfm t6 quy~t dinh trong thu hut d~u tu tr1Jc ti~p nu6c ngoai t~i Vi~t

1960 da anh huang d~n d~u tu tf\XC ti~p clia My Ong da k~t lu~n r~ng SlJ pha gia

dflng tibn Chau Au d6i v6i dflng do la My da hftp dan cac nha d~u tu My d~u tu vao

Chau Au nhibu han vi h9 mong dgi r~ng cac dlJ an d~u tu se mang l~i hi~u qua cao hon; cho du SlJ pha gia clia dflng tibn c6 th~ khi~n cho kha nang sinh lgi clia d~u tu tr1Jc ti~p clia My giam bai vi vi~c nh~p khAu nguyen v~t li~u va linh ki~n se d~t hon

khi tinh theo tibn Chau Au, nhung SlJ anh huang nay xem chung y~u hon

Gia thuy~t vb dibu chinh dflng tibn da dugc ling h(> vao nhfrng th~p nien 1950

va 1960 khi SlJ tang truang lien tvc clia d~u tu trlJC ti~p clia My xay ra ct\ng v6i S\X

m~nh len clia dflng do la Gia thuy~t nay cilng dugc Alexander va Murphey (1975) ling h(> H9 da k~t lu~n r~ng SlJ pha gia dflng tibn clia m(>t qu6c gia khuy~n khich

dong d~u tu tr\Jc ti~p nu6c ngoai chay vao qu6c gia d6 Nhung gia thuy~t nay khong

dugc nhftn m~nh trong ly thuy~t clia Kojima Tuy nhien, ty gia h6i doai la gia vi m6 quan trQng nha't va giup cho nha d'au tu' tha'y muc d(> 6n dinh cua kinh te' vi mo, do

v~y ty gia h6i doai la ye'u t6 g6p phan khong nho d@ tang thu hut dong d~u tu tr~rc ti~p nu6c ngoai

(3) Nhan t6liii sudt trong thu hut FDI

Theo ly thuy~t v~ d~u tu, Uii swit la tac d()ng IOn de'n dau tu' M?c du nhfm t6 H'ii su~t khong duqc Dunning J H nh~n m(;lnh, nhung theo Robert J Gordon (1994) [70], lai su~t tang thucmg keo theo SlJ svt giam cua d~u tu va nguqc lC;ti Vi v~y, lai

su~t luon duqc xem nhu mQt trong nhung cong cv kinh t~ r~t quan trQng trong vi~c hoC;tch dinh cac chinh sach kinh t~ d~ khuy~n khich d~u tu Tuy nhien lai sua't tac d()ng de'n dau tu' gian tie'p nhi'eu han dau tu' tn,tc tie'p Lai sua't tha'p kich thich kinh te' phat tri@n, lai sua't cao h~n che' dt dau tu' trong va ngoai ml'oc, d~c bi~t la h~n che' dong v6n dau tu' gian tie'p

(4) Cac nhan t6 Cl:l thi tqi m9t qu6c gia trong thu hut FDI

Nhung nhan t6 khac c6 th~ anh hucmg d~n vi~c ra quy~t dinh d6i v6i FDI cua cac cong ty nuac ngoai la nhung nhan t6 v~ qu6c gia bao g6m ba y~u t6: cac nhan t6 lien quan d~n cac chinh sach khuy~n khich d~u tu tn,rc ti~p nuac ngoai; cac nhfm t6 c6 th~ dftn d~n rui ro cho cac nha d~u tu tC;ti mot qu6c gia va y~u t6 nhan cong re

• Nhan t6 lien quan ttin cite chinh sach khuyin khich ttdu tu

Cac nhan t6 khuy~n khich do nu6c chu nha tC;to ra duqc chia thanh ba nh6m: h6 tw va ch~ d() khuy~n khich v~ thu~ tqrc ti~p d6i v6i cac nha d~u tu nuac ngoai; h6 tw va ch~ d() khuy~n khich v~ thu~ gian ti~p d6i v6i cac nha d~u tu nuac ngoai;

va cac chinh sach anh huang tai n~n kinh t~ Gia thuy~t nay do Reuber et al ( 1970) thlJC hi~n b~ng each Slr d1,1ng cac ham h6i qui tuy~n tinh d6i vai sau qu6c gia (Argentina, Brazil, An d(), Indonesia, Mexico, va Philippines) Trong nghien ctm nay, d~u tu trvc ti~p cua My duqc chia thanh ba nh6m: nhung dv an theo huang

xu~t khAu, nhfrng dv an thay th~ nh~p khAu, va nhfrng dv an chinh phu thi~t l~p HQ

da nh~n dinh r~ng vi~c su dvng hC;tn ngC;tch nh~p khAu anh huang d~n nhung dv an

cua chinh phu va dv an thay th~ nh~p khAu, nhung nhung dv an theo huang xu~t

khAu khong bi fmh huang Nhfrng phfm tich cho th~y r~ng cac khuy~n khich d~ thu hut d.iu tu nu6'c ngoai d~ thvc hi~n d6i v6'i cac dl)' an theo huang xuAt khAu va chinh phu thi~t l~p, trong khi d6i v6'i nhfrng dl)' an thay th~ nh~p khftu, chinh phu mtoc nh~n d'au tu se a th~ chu dong han trong thuang lm;mg v6'i cac nha d.iu tu nu6'c ngoai bi h~p dfin bai thi trucmg trong nu6'c

• Nhlin t6 c6 thd ddn din rui ro cho nha adu tu tqi m(Jt quJc gia

M~c du gia thuy~t v~ nhan t6 rui ro qu6c gia khong duqc d~ c~p d~n trong ly

thuy~t cua Kojima, nhung theo Dunning va cac ly thuy~t v~ FDI, gia thuy~t nay r~t quan trQng d6i v6'i cac nu6'c chu nha N6 duqc quy~t dinh bai cac nhan t6 duqc chia thanh ba nh6m: nhfrng nhan t6 chinh tri, nhan t6 kinh t~, va nhan t6 mang tinh dan toe Nhfrng nhan t6 v~ chinh tri bao gbm chi~n tranh, each m~ng, tich thu tai san cua doanh nghi~p Cac nhan t6 v~ kinh t~ bao gbm: l~m phat, pha gia dbng ti~n ho~c dbng ti~n khong th~ chuy~n d6i Cac nhan t6 mang tinh dan toe c6 th~ duqc xem xet du6'i khia C~nh nhu Sl)' m~t dfin quy~n quan ly do CaC chinh sach cua qu6c gia nhu nhfrng h?n ch~ v~ xu~t nh~p khftu, S\f ki~m soat v~ gia, nhfrng h?n ch~ v€ nhan

cong, nhfrng chinh sach phan bi~t d6i xu v€ thu~,

Basi (1963) va Aharoni (1966, 1967) da nh~n dinh r~ng, dong d.iu tu trl)'c ti€p nu6'c ngoai la mot ham ty 1~ nghich v6'i nhan t6 rui fO qu6c gia bai Vi Sl)' b~t 6n

se khong dam bao cho tinh hi~u qua cua cac dl)' an d.iu tu nu6'c ngoai, vi th€ cling khong th~ dam bao mang l?i lqi ich cho nu6'c nh~n d.iu tu trong thu hut d.iu tu

• Gid nhlin c6ng re

C6 r~t nhi€u nghien c{ru ch~ng h?n nhu Agarwal (1980) [38] va Goldbrough

da chi ra r~ng Sl)' tang len cua gia nhan cong t?i nu6'c chu nha SO v6'i cac nuo·c khac tren th€ gi6'i se dfin d~n sv giam di cua dong d.iu tu trl)'c ti€p nu6'c ngoai vao nu6'c nay Nhan t6 gia nhan cong re cling duqc ly thuy~t cua Kojima xem nhu mot d(>ng

Ivc quan trQng thu hut d.iu tu tqrc ti~p nu6'c ngoai Muc d(> anh huang cua gia nhan cong re d6i v6'i hi~u qua cua FDI tuy thu(>c vao nganh cong nghi~p ma cac nha d.iu

tu nu&c ngoai db v6n vao dfru tu c6 sir dvng nhi~u nhan cong hay khong Vi th€,

vi~c sir dvng cac s6 li~u kinh t€ vi mo tbng hqp khong th~ quy€t dinh m9t each

chinh xac tfim quan tn;mg cua y€u t6 nhan cong re d6i v&i FDI Tuy nhien, y€u t6 nhan cong re van la m9t nhan t6 trong thu hut dfru tu tn,rc ti€p nu&c ngoai, di~u nay

da duqc chung minh b~ng nhfrng dan chung thvc t€ la dong dfru tu trvc ti€p mr&c ngoai da chay m9t each dang k~ vao nhfrng qu6c gia c6 gia nhan cong re

Trong ly thuy€t v~ dfru tu trvc ti€p nu&c ngoai cua Dunning va Kojima, rao can thuong m~i duqc xem nhu la m9t d()ng lvc quan trQng d6i v&i FDI, d~c bi~t d6i

v&i nhfrng dong dfru tu huang vao thi trucmg ban dia Sv ban hanh nhfrng chinh sach v~ h~n ch€ nh~p khAu nhu thu€, h~n ng~ch nh~p khAu, thucmg keo theo sv tang len cua dong dfru tu trvc ti€p nu&c ngoai M9t cau hoi da duqc d~t ra la c6 th~ sir dvng chinh sach bao h9 d~ thu hut dong dfru tu trvc ti€p nu&c ngoai duqc khong?

Rao can nh~p khAu thucmg dan d€n m9t s6 khuy€n khich d6i v&i dfru tu trvc ti€p nu6-c ngoai Thu nhfrt, rao dm nh~p khAu thm'mg lam tang gia nhfrng m~t hang trong ph~m vi thi trucmg duqc bao h9, vi th€ se lam tang lqi nhu~n cho nhfrng cong

ty dang san xufrt nhfrng m~t hang cung cfrp cho thi trucmg nay R5 rang cac chinh sach bao h9 da rfrt hfrp dan cac nha dfru tu nuD-e ngoai trong vi~c tham gia vao thi trucmg dang duqc bao h9 nay Cac nghien ClrU cua Sakurai (1975) va Pongpissanupichit (1985) da cho thfry r~ng thu€ nh~p khAu danh vao nhfrng m~t hang thanh phAm a Thailand da thu hut cac cong ty nu6-c ngoai dfru tu san xufrt ngay t~i Thailand thay vi xufrt khAu vao nu6-c nay, nhung duong nhien di~u nay chi xay

ra d6i v6-i cac nganh cong nghi~p thay th€ nh~p khAu, chu it c6 tac d()ng d€n cac nha dfru tu hu6-ng v~ xufrt khAu

Tuy nhien, cling c6 m()t s6 ly do d~ tin r~ng trong m9t vai trm'mg hqp, SlJ ban hanh cac chinh sach h~n ch€ nh~p khAu l~i c6 tac d()ng nguqc l~i d6i v&i FDI Corden (1974) da chi ra ba ly do Thu nhfrt, n€u sv bao h9 duqc ap dvng d6i v6-i nhfrng nganh cong nghi~p san xufrt linh ki~n t6-i m()t muc d9 lam giam sv bao h9

hfru hi~u cua cac nganh c6ng nghi~p san xufrt m~t hang thanh phAm, thi thucmg se

dfin den SlJ giam di cua d~U tu trlJC tiep nu6'c ngoai vao cac nganh cong nghi~p san xufrt hang thanh phAm Thu hai, m<)t s6 m~t hang nhftp khAu duqc bao h<) lc;ti la nhfrng m~t hang "b6 trq" (complementary) cua m<)t s6 dong d~u tu trlJc tiep nu6c ngoai nhfrt dinh, SlJ hc;tn che nhftp khAu nhfrng m~t hang nay se dfin den tinh trc;tng

nhfrng dong d~u tu nay se bi giam di Thfr ba, S\f bao h<) d6i v&i m('>t s6 nganh dang cc;tnh tranh v&i nhftp khAu se tc;to di~u ki~n cho nhfrng nganh nay gianh het m<)t s6 nguyen phv li~u san xufrt, khien cho cac nganh c6ng nghi~p khac cling su dvng nhfrng nguyen plw li~u nay bi giam kha nang sinh lqi, va do d6 tra nen kem hfrp dfin d6i v6'i cac nha d~u tu trlJC tiep nu6'c ngoai vao nhfrng nganh nay

Nhu vfty, rao can nhftp khAu cling la nhfrng yeu t6 quan trQng c6 th~ anh huang den vi~c thu hut d~u tu trlJc tiep nu&c ngoai Nhung do SlJ kh6 khan trong vi~c danh gia muc d<) anh huang cua rao can thuong mc;ti d6i v&i dong FDI, cho nen nhan t6 muc d<) bao h<) hfru hi~u se kh6ng duqc duqc su dvng trong m6 hinh cua luftn an nay

(6) Vi¢n tr(Y nuac ngoai va FDI

Vi~n trq nu&c ngoai bao gbm ca hai yeu t6: kinh te va chinh tri Vi~n trq kinh te CO th~ CO th~ thao gO' dUQ'C nhfrng dm tra trong tang truang kinh t~ Clh cac nu&c dang phat tri~n trong nhfrng gia doc;tn d~u cua qua trinh phat tri~n, khi ma can can thanh toan vfin con tham thung C6 quan ni~m cho r~ng, dong vi~n trq nu6·c ngoai chay vao nU6'C nhftn d~u tU dUQ'C xem nhU dfru hi~U cua S\f tin tu6'ng CUa c<)ng dbng the gi6i vao n~n kinh te cua nu&c nhftn d~u tu (Schneider, F Va Frey, B S., 1985) Ben cc;tnh d6, vi~n trQ' nu&c ngoai, neu duqc d~u tu vao cac linh VlJC phat

tri~n CO' so· hc;t t~ng ho~c phat tri~n nguf>n nhan }lJC cling se gop ph~n cai thi~n dUQ'C n~n kinh te va di~u nay c6 th~ se hfrp dfin cac nha d~u tu nu6c ngoai Bai vi FDI c6 th~ nhc;ty cam v&i can can thanh toan, dong vi~n trq nu&c ngoai cling c6 th~ duqc xem nhu cling chi~u v6'i dong chay cua FDI vao cac nu&c dang phat tri~n

Vi~c nghien dru cac nhan t6 quySt dinh trong thu hut dong FDI lien quan dSn lgi thS v~ vi tri c6 y nghia dt quan trQng, n6 la CO' sa khoa hQC cho cac nu6'c dang theo du6i chinh sach thu hut d~u tu tn,rc tiSp nu6'c ngoai trong vi~c nh~n d~ng cac nhan t6 thu hut dong chay FDI vao qu6c gia minh Cv th€ han, d6i v&i d~ tai nay, vi~c nghien ciru cac nhan t6 anh huang trong thu hut v6n FDI lien quan dSn lgi thS v~ vi trf se dUQ'C Slr dvng lam CO' sa khoa hQC d€ xay dvng mo hinh toan hQC nh~m khao sat cac nhan t6 mang tinh chfit quySt dinh trong thu hut d~u tu trvc tiSp nu6"c ngoai vao Vi~t Nam

1.3.2.2 Cite nhiin t6 quyit ainh trong thu hut FDI lien quan ain lai thi vJ quyJn sa

hti:u

Ly thuySt v~ vong dai cua san phAm cua Vernon (1966) da nhfin m~nh r~ng

trong qua trinh phat tri€n, cac cong ty c6 xu hu6"ng tra thanh cong ty da qu6c gia

vao m<)t "giai do~n" nhfit dinh Trong "giai do~n" thu nhfit, cong ty thuang tim each

rna r<)ng ra thi trucmg nu6"c ngoai b~ng each xufit khAu Bai vi cac qu6c gia thi thuang khac nhau v~ muc d9 phat tri€n kinh tS, dugc phan dinh b~ng "khoang each

cong ngh~", nen m<)t san phAm m6"i se rfit d~ ban tren thi truang nu6c ngoai

Tuy nhien, m<)t khi san phAm m6"i nay da dugc tieu chuAn h6a va nhfrng san phAm mang tinh c~nh tranh da xufit hi~n, cac cong ty c6 th€ phai tinh dSn chuy~n

tim kiSm nhung nai c6 nhan cong re va thi truang m6"i a nu6c ngoai Ngoai ly do la gia ca cac ySu t6 d~u vao se re han tren thi truang nuo-c ngoai, cac cong ty con xem

xet dSn qui mo kinh tS va mot qua trinh san xufit lau dai b~ng each phan b6 tiSn trinh san xufit linh ki~n va l~p rap thanh phAm t~i cac nha may dugc xay dvng a

nhi~u nu6"c khac nhau Xet v~ ySu t6 c~u, cac thi truang m6"i c6 th€ duqc hinh thanh b~ng each thvc hi~n cac bi~n phap giam gia ho?c cai tiSn san phAm d€ giimh dugc vi

tri d<)c quy~n tren thi truang m6"i Nhu v~y, gia thuySt ve ''vong dai cua san phAm"

c6 th€ dugc giai thich dva tren CO' sa cua ly thuySt ve vi tri va n6 nhfin m~nh dSn CO'

h9i chiSm llnh thi truang d<)c quyen cua cac cong ty da qu6c gia va mong mu6n duy

tri vi th~ d<)c quy€n tren cac thi tnrcmg hQ da chi~m llnh b~ng each xay dl,fng cac rao cim d~ d6i thli qmh tranh khong th~ d~t chan vao Nhu v~y, ly thuy~t nay giai thfch d<)ng thai clia cac nha d~u tu trong vi~c t6i da h6a lqi nhu~n b~ng each di chuy~n

"quy€n so· hfru san xufit" clia minh thong qua hinh thuc FDI d~n nhfrng qu6c gia c6 lqi th~ v€ m~t vi trf

Gia thuy~t nay cling da duqc cac nghien cuu clia nhi€u tac gia khac ling h<), ch~ng h~n nhu Gruber et al (1967), Wells ( 1968) Nhfrng nghien cuu nay cho r~ng

"vong dai san phAm" da c6 tac d<)ng m<)t each h~ th6ng len qua trinh phat tri~n clia san xu fit qu6c t~, va trong ph~m vi phat tri~n clia m9t "vong dai san ph Am", cac cong ty da qu6c gia da chi~m llnh duqc thi ph~n tren thi truang ban dia b~ng each

tri~t d~ su dvng m<)t s6 lqi th~ nhfit dinh

Trong ly thuy~t clia Kojima (1978), khi ma d~u tu trl,fc ti~p nuac ngoai duqc chia thanh hai lo~i: "d~u tu theo xu th~", "phan d6i thuang m~i" va "huang v€ thuang m~i", theo ong cac dong d~u tu trl,l'C ti~p nuac ngoai theo XU th~ "huang v€ thuong m~i" c6 th~ duqc giai thfch t~i giai do~n "tru&ng thanh" clia m<)t "vong dai san phAm" dlJa tren ca sa clia ly thuy~t v€ vi trf, trong Iilli cac dong d~u tu trlJc ti~p nu6'c ngoai theo xu th~ "phan d6i thuang m~i" l~i c6 th~ duqc giai thfch b~ng lqi th~ clia vi trf d<)c quy€n da duqc nhiin m~nh trong ly thuy~t "vong dai clia san phAm" clia Vernon

(2) Ly thuyh vJ df)c quyJn trong thu hut FDI

D<)c quy€n duqc d~c trung b&i SlJ ngan can kha nang bu6'c chan vao m<)t thi

truang nha qui mo san xufit kinh t~, cac y~u t6 "nghien c(ru va phat tri~n" (R & D), cac chuang trinh quang cao Nhfrng ngan can nay cling da giai thfch t~i sao cac cong ty da qu6c gia t6n t~i Gia thuy~t v€ d<)c quy€n cho r~ng nhfrng nganh cong nghi~p c6 muc d<) chuyen mon h6a cao se c6 lrnuynh huang d~u tu trlJc ti~p ra nu6'c ngoai cao han nhfrng nganh cong nghi~p khac Gia thuy~t nay cling duqc ly thuy~t clia Dunning (1958) va Lall (1979) ling h<) Ngoai ra, n6 cling phu hqp vai cac giai thich trong ly thuy~t clia Kojima r~ng cac dong d~u tu trl,fc ti~p nu6'c ngoai theo xu

th€ "hu6·ng v~ thuang m~i" trong cac nganh c6ng nghi~p ch€ t~o thucmg tieu bi€u cho hinh thuc dftu tu tn.rc ti€p nu&c ngoai d<)c quy~n Nhu v~y, cac nha dftu tu da tim duqc giai phap t6i da h6a hi~u qua kinh doanh du&i hinh thuc dftu tu tn;c ti€p

"quy~n sa hfru" san xufit nhfrng nganh c6ng nghi~p ma h9 c6 kha nang "d<)c quy~n"

quy~n sa hfru da giai thich d<)ng ca thuc dAy cac nha dftu tu chuy€n v6n ra nu&c ngoai d€ dftu tu tn;c ti€p nh~m mvc dich phat huy "quy~n sa hfru" ella minh d6i v&i nhfrng nganh c6ng nghi~p san xufit nhfit dinh d€ t~n dvng cac lqi th€ v~ vi tri ella cac nu&c dang thu hut dftu tu k€t hqp v&i y db duy tri vi th€ d<)c quy~n trong nhfrng IInh V\fC nay Nghien cuu nay duqc sir dvng lam CO' sa khoa hQC cho cac nha ho~ch dinh chinh sach trong vi~c xay d\fng cac giai phap thu hut dftu tU tr\fC ti€p nu6'c ngoai

Tuy v~y, vi~c nghien cuu m&i chi nhfin m~nh d€n lqi th€ ella cac nha dftu tu nha quy~n so· hfru nhfrng c6ng ngh~ san xufit mang tinh d<)c quy~n, nhung chua xet t&i nhfrng bfit lqi khi mang v6n va c6ng ngh~ d€n san xufit d€n dftu tu a nhfrng m6i trucmg m&i v6n di chua d\fng nhi~u rlli ro va bfit 6n

1.3.2.3 Nghien cuu cac nhan t6 quyit tlinh trong thu hut FDI lien quan din lai thi

Da c6 rfit nhi~u nghien cuu v~ gia thuy€t n<)i b<) h6a nhung trong s6 d6 nghien cuu ella Buckley va Casson la r5 rang va d~ hi€u han ca Trong nghien cuu ella minh, Buckley va Casson da nh~n dinh r~ng vi~c n<)i b<) h6a qua trinh san xufit cac san phAm la linh ki~n c6 th€ mang l~i b6n d~ng thi~t h~i va nam d~ng lqi ich sau

day Cac dc;mg thi¢t hqi bao g6m:

+ Thi~t h~i v~ vi~c chia nh6 thi trucmg d~n d€n tinh tr~ng giam hi~u qua ella san

xu at

+ Thi~t h~i do S\f tang them khoang each gifra cac c6ng ty m~ va c6ng ty con