Xác lập nội dung và vận dụng kế toán quản trị vào các doanh nghiệp Việt Nam

h~ th6ng ke" toan doanh nghi~p cffn phai thoa man du'QC tftt ca cac nhu cffu nay, va theo d6 d€ dap ling yeu cffu giai quye"t cac quan h~ phap ly trong kinh doanh cua doanh nghi~p dille

BQ GIAO DlJC VA DAQ TAO TRlfONG D~I HOC KINH TE TP HO CHi MINH

Chuyen nganh: Ke' toan, tai VQ va phan tich ho~t dqng kinh te'

Ma s6 : 5.02.11

LUAN AN TIEN si KINH TE

N guoi huang d§:n khoa h9c :

f>i

1 PGS- TS DAO VAN TAl

2 TS VO VAN NHJ

I

LOI CAM DOAN

Toi xin cam doan day la cong trznh nghien cuu cua rieng t6i

Cdc s6' li¢u, ktt qud neu trong lu~n tin la trung thljc va chua tung dllq'c ai cong b6~ trong bit ky cong trznh nao khtic

Trdn Anh Hoa

Trang phv bla

Loi cam doan

Danh mvc cac bang

Danh mvc cac so d6

? ~

Ml)C Ll)C

Trang

MdBAU ··· 01

,:? ~ K _, ' K " ? CHVdNG 1 : TONG QUAN VE KE TOAN VA KE TOAN QUAN TRJ DOANH NGHI£';P 06

A ' - K ~ K ? ? 1.1 DOANH NGHIJ;:<:P VA NHO'NG VAN BE KINH TE Cd BAN CUA DOANH NGHI£';P: 06

1.1.1 Doanh nghi~p va ph an lo~i doanh nghi~p 06

1.1.2 Nhung vffn d€ kinh te' co ban cua m<)t doanh nghi~p: 07

K , ? ? " K 1.2 KE TOAN - Cd Sd QUAN TRQNG CUA CAC QUYET BJNH KINH DOANH 08

1.2.1 Binh nghTa v€ ke' tmin: 08

1.2.2 Chile nang va mvc tH~u cua ke' toan: 11

1.3 TO CHUC H£'; THONG THONG TIN KE TOAN ··· 12

1.3.1 B6i tu'cjng su dvng thong tin ke' toan :.:··· 13

1 3 2 Y eu cau A ~ d""" 01 vo1 t ong tm e toan: ~ • h" • k"" ~ 14

1 3 3 C d so to c uc ? ,:? h ~ h" h"" ¥ t ong t ong tm e to an: _ h" k"" ~ 16 1.3.4 H~ tho'ng thong tin ke' toan doanh nghi~p la h~ tho'ng bao g6m hai

1.4 VAl TRO, N(H DUNG VA cAc KY THU!T NGHieP VlJ Cd BAN

? ,.:' "" ?

CUA KE TOAN QUAN TRJ: , 39

1.4.1 Vai tro cua ke' tmin qm'ln tri: 39

1.4.2 N<)i dung cua ke' tmin quan tri: 40

1.4.3 Cac phu'ong phap ky thu~t nghic$p Vt.I co ban du'<;Jc su dl;lng trong ke'

to an quan trt: 41

1.5 CAC DIEU KI~N TIEN DE DE THl}C HI~N KE TOAN QUAN TRJ d

CAC DOANH NGHieP VIeTNAM 47

1.5.1 Sv c~n thie't phai thvc hic$n ke' toan quan tri t;;ti cac doanh nghic$p

Vic$t Nam 48

1.5.2 M<?t s6 di€u kic$n ti€n d€ d€ thvc hic$n ke' toan quan tri (J cac doanh

nghic$p Vic$t Nam 49

KET LU!N CHUdNG 1 53 ' !

CHUdNG 2 : THl}C TRANG VE VI~C THl}C HI~N KE TOAN QUAN

TRJ TRONG cAc DOANH NGHieP CJ VIeT NAM : 54

/ ' ' ' '- / , { ! ? A

2.1 Sd LU</C QUA TRINH HINH THANH VA PHAT TRIEN CUA H~

THONG KE To AN DOANH NGHieP vieTNAM: 54

2.1.1 Giai do;;tn tu nam 1995 trd v€ tru'oc: 54

2.1.2 Giai do;;tn tu nam 1996 de'n nay: ' 57

2.1.3 N<?i dung ca'u th[mh he$ th6ng ke' toan doanh nghic$p Vic$t nam hic$n

nay: 58

2.2 NQI DUNG KE TOAN QUAN TRJ TRONG H~ THONG KE TOAN

DOANH NGHieP VIeTNAM: ; ; 63

2.2.1 Giai do;;tn tu nam 1995 trd v€ tru'oc: 63

2.2.2 Giai do;;tn tu nam 1996 de'n nay: 71

2.3 KHAO sAT TINH HINH TO cHuc c6NG TAcKE TOAN TAI MOT

SO DOANH NGHieP: 73 2.4 DANH GIA CHUNG VE THljC TRANG vrec THljC HreN KE TOAN QUAN TRJ d cAc DOANH NGHieP TAl VIeTNAM HieN NAY 84

d1,mg CO ChQn lQC cac thanh tlfU cua cac nu'OC phat tri€n: 93

3.2 XAC LAP NQI DUNG KE TOAN QUAN TRJ: 95 3.2.1 H~ th6ng dlf toan ngan sach: 95 3.2.2 H~ th6ng ke' toan trach nhi~m: 107 3.2.3 H~ th6ng ke' toan chi phi va yeu c~u phan tich v~ cac sai bi~t trong

VH{c em soat c 1 p 1 san xuat n oan :

l~p

3.3 CAC GIAI PHAP BE VAN Dl,JNG KE TOAN QUAN TRJ V AO QUAN

LY CAC DOANH NGHr:eP TAl VIt:T NAM: 142 3.3.1 Xay dlfng h~ th6ng chilng tu, Uti khmln ke' toan, s6 ke' toan va bao

cao e toan quan tr~ 3.3.2 Xay dlfng mo hlnh t6 chile b<') may ke' toan qm1n tri: 163 3.3.3 Cac giai phap h8 trcj d~ t6 chile va thlfc hi~n ke' toan quan tri Ci cac

doanh nghi~p Vi~t nam: 170 KET LUAN CHUONG 3: 177 KET LUAN CHUNG 179

" ' ? "' ? DANH MlJC CONG TRINH CUA TAC GIA

DANH MlJC TAl Lieu THAM KHAO

PHlJ LlJC

DANH MVC CAC BANG

Trang

Bang 1.1: Bang so sanh cac phu'ong phap ke" toan 19

Bang 1.2: Cac d~c di~m co ban cua ke" toan tai chinh va ke" toan quan tri 28

Bang 1.3: T6m ta:t st;t khac nhau gifi'a ke" toan tai chinh va ke" toan quan tri 29

B ang : ? 1 4 s / o san h k""' e toan ta1 c m va e toan quan tq / ' h/ h ' k""' / ? • 30 Bang 1.5: St;t khac nhau gifi'a ke" toan tai chlnh va ke" toan quan tri 31

Bang 1.6: T6ng h<;1p cac di€m khac nhau co ban gifi'a ke" toan tai chinh va ke" / ? • 33 to an quan tr!

Bang 2.1: Khao sat tlnh hinh t6 chuc cong tac ke" toan tqi cac doanh nghi<$p 75

Bang 3.1: Phie"u llnh v~t tu' Vu'Qt dinh muc 144

Bang 3.2: Phie"u bao thay d6i dinh muc v~t li<$u 145

Bang 3.3: Phie"u theo doi thai gian lao d9ng trt;tc tie"p 146

Bang 3.4: Phie"u tra them Iuong 147

Bang 3.5: Danh sach trung Him trach nhi<$m theo rna s6 149

Bang 3.6: Danh m1,1c tai khm1n ke" toan quan tri 150

Bang 3 7: Bang din d6i chi tie"t chi phi san xua't kinh doanh 153

B ang : ? 3 8 s o c 1 tiet c 1 p 1 Vqt Hfu trt;(c tlep J! h" ° K h" h/ A 1" A ° K 155 B ang : ? 39 SJ! o c 1 tlet c 1 p 1 n an cong trt;(c tlep h" , ,- h" h/ hA A , ,- 155

Bang 3.10: S6 chi tie"t chi phi san xua't chung 155

Bang 3.11: Bao cao tlnh hlnh thlfc hi~n dinh muc chi phi v~ t li~u va phan tich

sai bi~t v€ chi phi v~t li~u 158

Bang 3.12: Bao cao tlnh hlnh thlfc hi~n dinh muc chi phi nhan cong 159

Bang 3.13: Bao cao tlnh hlnh thlfc hi~n dlf toan bie'n phi san xua't chung 159

Bang 3.14: Bao cao tlnh hlnh thlfc hi~n dlf toan dinh phi san xua't chung 160

Bang 3.15: Bao cao tlnh hlnh thlfc hi~n dlf toan tieu th1;1 160

Bang 3.16: Bao cao ke't qua ho;;tt d()ng cua cac trung tam doanh thu 161

Bang 3.17: Bao cao danh gia thanh qua cua trung tam chi phi 162

Bang 3.18: Bao cao ke't qua ho;;t t d()ng cua trung tam 1<;Ji nhu~n 162

DANHMl)C CAC SODO

Trang

d x 11 H"' h"" h"' · k"" ~ 16

So o : y t ong t ong tin e to an

S d o o : X 1 2 M "'-"• 01 1' 1en A h"' y g1fi'a cac p u'dng p ap e toan ~ ~ h h ~ k"" ~ 19

So db 3.2: H~ th6ng dl.f toan ng~n h~n trong doanh nghi~p thu'ong m~i 99

So db 3.4: Trinh tl.f ke' toan chi phi va tinh gia thanh theo cong vi~c 126

So db 3.5: Ke' toan chi phi va tinh gia thanh theo qua trlnh san xua't 127

ly va cung ca'p thong tin : 166

Sa db 3.7: So d6 t6 chuc b() may ke' toan doanh nghi~p 167

? ~

MODAU

f)~ t6n t(;li va phat tri~n thich ung voi m<)t n€n kinh te' thi tntong, cac doanh nghi~p luon phai tlm each do'i ph6 voi nhtl'ng C(;lnh tranh kho'c li~t tu cac doanh nghi~p khac, nha't la trong giai do(;ln khi n€n kinh te' Vi~t Nam dang trong tie'n trlnh bu'oc vao h<)i nh~p voi kinh te' the' gioi, do v~y nhu c~u thong tin cho quan ly qua trlnh kinh doanh do'i voi cac doanh nghi~p hi~n nay la m<)t di€u khong the thie'u du'<;5c

Ke' toan- m<)t b<) ph~n ca'u thanh quan trQng cua h~ tho'ng cong Cl;l quan ly kinh te'- tai chinh, c6 vai tro tich clfc trong vi~c quan ly, di€u hanh va ki~m soat cac ho(;lt d<)ng kinh te' Thong tin ke' toan khong chi quan tr9ng va c~n thie't cho cac don vi t6 chuc ke' toan rna con c~n thie't cho cac do'i tu'<;5ng khac c6 quy€n 1<;5i trlfc tie'p ho~c gian tie'p do'i voi ho(;lt d<)ng cua don vi

Tuy nhien, d€ ke' toan c6 th€ phat huy m<)t each to't nha't chuc nang thong tin va ki~m tra cua mlnh thl c~n phai xay dlfng m<)t h~ tho'ng ke' toan hoan chinh, voi h~ tho'ng ke' toan nay thl thong tin du'<;jc cung ca'p khong chi hu'ong vao cac qua trlnh va cac slf ki~n kinh te' da xay ra, rna con phai hu'ong de'n nhung di€n bie'n trong tu'ong lai nhilm giup cac nha quan ly doanh nghi~p ho(;lch dinh, t6 chuc di€u hanh, ki€m soat va du'a ra du'<;5c nhung quye't dinh dung d~n, phu h<;1p voi c~c ffil;lC tieu da xac l~p M<)t h~ tho'ng ke' toan dap ung du'<;jc nhu c~u thong tin nhu' the' phai Ia m<)t h~ tho'ng bao g6m hai phan h~: k€ toan tai chinh va k€ toan quan tri

Thong tin do k€ toan quan tri cung ca'p d~t trQng tam cho tu'ong lai- d6 la nhung thong tin c~n thie't m<)t each tn,tc tie'p va thu'ong xuyen do'i voi cac nha

qmin tri - bQ nao di€u khi€n to~tn b() ho<;tt d()ng san xua't kinh doanh cua doanh nghit$p, luon c6 ga:ng dam bao cho doanh nghit$p t6n t<;ti va khong ngung phat tri€n trong m()t n€n kinh te" thi tntang mang tinh c<;tnh tranh ngay cang gay ga:t

The" nhting, C1 nlioc ta cho dSn nay, nh~n thuc va hi€u bie"t v€ ke" toan qmln

tri v§:n con nhi€u h<;tn che" va chua hoan toan th6ng nha't ca v€ ly lu~n I§:n thlfc

ti~n Khai nit$m "kS toan" d€ n6i v€ ht$ th6ng ke" toan cua doanh nghit$p tu truoc

de"n nay cling chi d€ c~p chu ye"u de"n ke" toan tai chinh, m~c dil ht$ th6ng ke" toan doanh nghit$p Vit$t Nam v§:n c6 nhung bi€u hit$n nha't dinh v€ ke" toan quan tri

Vl the", t6 chile ke" toan quan tri voi nhung n()i dung thich ling trong di€u kit$n va moi trliang ho<;tt d()ng cua cac doanh nghit$p Vit$t Nam g6p ph~n hoan thit$n tinh d6ng b() cua ht$ th6ng ke" toan Vit$t nam, d6ng thai nang cao hit$u qua quan ly doanh nghit$p nlioc ta trong giai do<;tn hit$n nay la va'n d€ c6 tinh d(p thie"t ca v€ ly lu~n I§:n thlfc ti~n ling dl;lng, ca trong ph<;tm vi doanh nghit$p cling nhti trong ph<;tm vi n€n kinh te"

21 Ml,lc tieu nghien cuu:

Ml;lc tieu nghien cuu cua lu~n an la nhAm xac l~p n()i dung kS toan quan

tri va dtia ra cac giai phap d€ t6 chile thlfc hit$n ke" toan quan tri cho phil h<Jp voi

d~c thil n€n kinh te" Vit$t Nam, d6ng thai phil h<Jp voi ht$ th6ng kS toan hit$n hanh, d€ tu n€n tang nay c6 th€ ling dl;lng chuyen nganh ke" toan quan tri vao qua trlnh quan ly nhAm nang cao hit$u qua ho<;tt d()ng san xua't kinh doanh t<;ti cac doanh nghit$p Vit$t Nam

31 Ph(Jm vi nghien cuu:

Ph<;tm vi nghien cuu cua lu~n an lake" toan quan tri ap dl;lng t<;ti cac doanh nghit$p Vit$t Nam, nhting chu ye"u la ke" toan quan tri thlfc hit$n t<;ti cac doanh

phat sinh da d~ng va mang tinh phlic t~p hdn, d6ng thai tren cd so xac l~p n()i dung va xa y dljng mo hlnh t6 chlic ke' to an qmln tri cho lo~i hlnh doanh nghi~p

sfm xua"t, c6 th~ ling dlfng d~ dang cho vi~c t6 chlic ke' toan qmln tri d6i voi cac

lo~i hlnh doanh nghi~p con l~i nhu' thu'dng m~i, dich Vlf, xay dljng Cd ban, Qua nghien cliu, lu~n an se di sau vao giai quye't ba va"n d~:

1 Phan tich thljc tr~ng cua h~ th6ng ke' toan Vi~t nam til tru'oc de'n nay nh~m chi ra nhil'ng m~t h~n che' v~ cd ca"u t6 chlic h~ th6ng da anh hu'ong de'n nh~n thlic v~ ke' toan cling nhu' tac d\}ng ling d\}ng cua n6 trong quan ly cac doanh nghi~p

2 H~ th6ng hoa m()t s6 n()i dung cd ban cua ke' toan quan tri phu hc;Jp voi

d~c di~m va yeu c~u quan ly cua cac doanh nghi~p Vi~t Nam tren cd

so dam bao m6i lien h~ phu hc;Jp voi n()i dung ke' toan tai chinh nh~m

lam cho h~ th6ng ke' to an pha t huy du'c;Jc cao nha"t tinh tich cljc trong

vi~c cung ca"p thong tin phlfc V\1 chlic nang quan ly doanh nghi~p

3 Xac dinh cac giai phap c6 tinh kha thi nh~m v~n dlfng m()t each nhanh chong va c6 hi~u qua ke' toan quan tri vao quan ly cac doanh nghi~p

Vi~tNam

41 Phlldng phap nghien cuu:

£>~ d~t du'c;Jc mlfc tieu nghien cliu, tac gia su dlfng phu'dng phap bi~n chling duy v~t d~ lam phu'dng phap chung c6 tinh cha"t chi d~o hu'ong nghien cliu cua d~ tai, d6ng thai g~n vi~c nghien cliu voi quan di~m lich su nh~m lam cho va"n d~ nghien cliu mang tinh h~ th6ng, c6 y nghia thljc ti~n va kha thi

Tren cd so v~n dlfng quan di~m toan di<%n cua phep bi<%n chling duy v~t, lu~n an da nghien cliu ta"t ca cac ye'u t6 ca"u thanh nen h~ th6ng ke' toan n6i chung va ke' toan quan tri n6i rieng, d6ng thai xem xet m6i lien h~ giil'a cac ye'u

tO' d6 d€ xac l~p n(>i dung va mo hlnh ke" toan qm1n tri phu h<;Jp voi di~u ki~n va moi tru'ong ke" toan (J Vi~t Nam

Tren co sCJ v~n dt;mg quan di€m lich su ct;t th€, lu~n an da nghien cuu tinh ta't ye"u trong slf v~n d(>ng va phat tri€n cua h~ thO'ng ke" toan doanh nghi~p Vi~t

Nam trong tung hoan canh ung voi tung giai do~n lich su Ct;l th€, nh~m v~ch ra nhung u'u, nhu'Qc di€m cilng nhu' phan tich cac nguyen nhan n(>i t~i lam cho h~

thO'ng ke" toan doanh nghi~p Vi~t Nam chu'a hoan chinh Tren co sCJ d6 xay dt;t'ng cac giai phap v~n dt;tng ke" toan quan tri trong cong tac quan ly, di~u hanh doanh

nghi~p, dam bao du'Qc tinh d6ng b(> cua h~ thO'ng ke" toan Vi~t Nam trong hi~n

t~i va tu'dng lai

Tren co sCJ v~n dt;tng quan di€m pha t tri€n d€ nghien cuu, lu~n an nh~n

dinh dng chinh slf phat tri€n khong ngung nhung yeu c~u quan ly dO'i voi thong tin ke" toan da dtln de"n khuynh huang chuyen mon h6a va phan chia trong ph~m

vi co ca'u cua h~ thO'ng ke" toan doanh nghi~p d€ hlnh thanh ke" toan tai chinh cung ca'p thong tin chu ye"u cho cac dO'i tu'<;Jng ben ngoai doanh nghi~p; va ke" toan quan tri cung ca'p thong tin chu ye"u cho cac nha quan ly doanh nghi~p M~t

khac, cling tren cd sd v~n dt;tng quan di€m nay, lu~n an da xem xet vi~c cung ca'p thong tin ke" toan nhu' m(>t qua trlnh- va da nghien cuu slf v~n d(>ng cua h~

thO'ng thong tin ke" toan trong qua khu, trong hi~n t~i va tac dt;tng cua cac thong tin nay trong Vi~C ho~ch dinh chie"n lu'QC san xu§."t kinh doanh CUa doanh nghi~p CJ tu'dng lai, d€ tha'y r~ng c6 th€ v~n dt;tng mo hlnh t6 chuc ke" toan quan tri ke"t h<;Jp voi ke" toan tai chinh trong cling m(>t h~ thO'ng ke" toan doanh nghi~p BCJi vl, cung m(>t h~ thO'ng thong tin tac nghi~p chu§:n xac - cac sO' li~u cd ban da t~p

h<;Jp phu h<;Jp voi cac nguyen t~c ke" toan, ke" toan quan tri va ke" toan tai chinh se

xu ly d€ cung ca'p thong tin cho nhung mt;tc dich su dt;tng khac nhau cua nha

quan tri Tuy ding, hai b9 ph~n nay c6 qua trlnh xU' ly thong tin khac nhau nhu'ng chung CO cung ffil;lC tieu Cd ban la phl;lC Vl;l cho yeu C~U quan ly ho<:_tt d()ng san xua"t kinh doanh cua doanh nghi~p la chu ye'u, nen giua chung c6 m6i quan h~

huu cd voi nhau- va c6 th€ n6i ke' toan quan tri va ke' toan tai chfnh la hai m~t

cua m()t quan bai quan ly

Ngoai ra, d~ nghien cuu va giai quye't cac va"n d6 Cl;l th~, lu~n an con sU' dl;lng cac phu'dng phap nhu': phu'dng phap so sanh d6i chie'u; phu'dng phap phan tich t6ng h<;5p; phu'dng phap di~n giai va quy n<:_tp; phu'dng phap h~ th6ng ca"u true

CHu'{1NG 1

TONG QUAN VE KE TOAN VA

KE TOAN QUAN TRl DOANH NGHIEP

1.1 DOANH NGHitP v A NHUNG vAN DE KINH TE co BAN CUA

DOANH NGHitP:

1.1.1 Doanh nghi~p va phan lo~i doanh nghi~p :

Doanh nghi~p la ddn vi san xua't kinh doanh hang h6a va cung ung dich Vl;l

theo nhu c~u thi tni'ong va xa h()i d€ d<;lt 1<;5i nhu~n t6i da va d<;lt hi~u qua kinh te'

xa h()i cao nha't

Theo Lu~t doanh nghi~p du'<Jc Qu6c h()i nu'oc c()ng hoa xa h()i chu nghia

Vi~t Nam kh6a X thong qua ngay 12/611999, thl: Doanh nghi~p la t6 chuc kinh te' c6 ten rieng, c6 tai san, c6 trv so giao dich 6n dinh, du'<Jc dang ky kinh doanh theo quy dinh cua phap lu~t nh~m mvc dich thtfc hi~n cac ho(;lt d()ng kinh doanh [32]

C6 th€ phan lo<;1i doanh nghi~p theo nhi€u tieu thuc khac nhau:

- Theo hlnh thuc so hfi'u va each d~u tu' v6n, c6 cac lo<;1i hlnh doanh nghi~p nhu': doanh nghi~p nha nu'oc, h<Jp tac xa, cong ty h<Jp danh, doanh nghi~p tu' nhan, cong ty c6 ph~n va cong ty trach nhi~m huu h(;ln

- Theo nganh kinh te'- ky thu~t, c6: doanh nghi~p cong nghi~p, xay dlfng, doanh

nghi~p nong nghi~p, lam nghi~p, ngu' nghi~p, thu'dng m(;li, v~n tai, kinh doanh du lich, kinh doanh ti€n t~

- Theo quy mo san xua't kinh doanh, c6: doanh nghi~p quy mo IOn, quy mo vua

va quy mo nho, trong d6 quy mo vua va nho voi ky thu~t hi~n d<;li c6 nhi€u

di€m trong di~u ki~n d6i moi kinh t€ cua Vi~t Nam hi~n nay

- Theo trlnh d() ky thu~t, c6: doanh nghi~p stl' d1,mg lao d()ng thu cong, doanh

nghi~p ntl'a cd khi, cd khi hoa va tv d()ng hoa

Cac doanh nghi~p c6 quy~n blnh d~ng tntoc phap lu~t cua Nha nuoc trong san xua't kinh doanh, du<jc quan ly theo cd che' thi truong va c6 sv quan ly cua Nha nuoc.[7, 13-14]

1.1.2 Nhii'ng va'n d~ kinh te' cd ban cua m()t doanh nghi~p:

Thvc t€ phat tri€n kinh t€ (J cac nuoc tren the' gioi va Vi~t Nam da cho tha'y: mu6n phat tri€n, mQi doanh nghi~p d~u phai giai quye't du<jc ba va'n d~ kinh t€ cd ban, d6 Ia: quye't dinh san xua't cho ai; quye't dinh san xua't cai gl; va quye't dinh san xua't nhu the' nao

• Quyit dtnh scm xudt cho ai: Quye't dinh nay doi hoi phai xac dinh r5 ai se

du<jc hudng va du<jc I<ji tu nhfi'ng hang h6a va dich Vl,l cua doanh nghi~p

• Quyit dtnh san xudt cdi gz: Vi~c Iva chQn d€ quye't dinh san xua't cai gl chinh Ia quye't dinh san xua't nhfi'ng Io~i hang h6a, dich vv nao, s6 Iu<jng bao nhieu, cha't Iu<jng nhu the' nao, khi nao c~n san xua't va cung ling Gia ca thi

truong chinh Ia ban tay vo hlnh di~u chlnh quan h~ cung c~u, d6ng thoi Ia cd sd d€ doanh nghi~p Iva chQn va quye't dinh san xua't

• Quyit dtnh san xudt nhu the' niw: Sau khi da Iva chQn du<jc Io~i san phgm, dich vv c~n san xua't, cac nha quan tri phai xem xet va Iva chQn cac phudng an san xua't d€ c~nh tranh th~ng I<;1i tren thi truong va c6 I<;1i nhu~n cao nha't

Qua trlnh phat tri€n kinh t€ cua m6i nuoc, m6i dia phudng, m6i nganh va m6i doanh nghi~p chinh Ia qua trlnh phan tich, Iva chQn nh~m quye't dinh t6i u'u

ba va'n d~ cd ban da neu tren Trong ph~m vi m()t doanh nghi~p, d€ giai quye't du<jc ba va'n d~ tren m()t each hi~u qua trong giOi h~n cho phep cua nang Ivc san

xua"t hi~n c6 thl doanh nghi~p ra"t c~n thong tin du'cjc cung ca"p tu nhi€u ngu6n khac nhau, trong d6, c6 th~ n6i ke' toan la cong Clf cung ca"p thong tin c~n thie't

va quan tn;mg nhfft

1.2 KE TOAN - CO SO QUAN TRQNG CUA CAC QUYET D:f.NH KINH DOANH :

1.2.1 Dinh ngh'ia v~ ke' tmin:

C6 nhi€u each tie'p c~n v€ ke' toan, vl v~y c6 ra"t nhi€u dinh nghia khac nhau v€ ke' toan Tuy nhien, nhii'ng dinh nghia nay d€u th6ng nhfft voi nhau d ch6: Ke' toan la m()t h~ th6ng cua nhii'ng khai ni~m va phu'ong phap, hu'ong d§:n chung ta thu th~p, do lu'ong, xu ly va truy€n d<;1t nhii'ng thong tin c~n thie't cho

vi~c ra nhii'ng quye't dinh tai chinh hcjp ly

Cling voi slf phat tri~n cua san xua"t xa h()i, ke' toan du'cjc xem nhu' m()t khoa hQC rna ffilJC dich CUa n6 Ia nh~m vao giai quye't cac quan h~ phap ly va phu'ong

di~n kinh te' cua qua trlnh san xua"t kinh doanh cua doanh nghi~p B?Ji le, trong qua trlnh tai san xua"t xa h()i, luon luon di6n ra quan h~ phap ly giii'a doanh

nghi~p voi Nha nu'oc, giii'a cac doanh nghi~p voi nhau, va giii'a doanh nghi~p voi tu' each la d<;li di~n cua ngu'oi sd hii'u voi cong nhan vien, thong qua cac quy€n lcji va trach nhi~m v€ vi~c cha"p hanh lu~t phap chinh sach thue', lu~t thu'ong m(;li, chinh sach gia ca, hcjp d6ng kinh te', lu'ong b6ng, phuc lcji,

Tuy nhien, tren phu'ong di~n phap ly, ke' toan moi chi quan tam de'n nhii'ng thong tin mang tinh t6ng quat Vi d\1, d~ thlfc hi~n cac chinh sach thu cua nha nu'oc, co quan thue' c~n cac thong tin v€ cac chi tieu t6ng doanh thu, t6ng chi phi

va t6ng s6 lcji nhu~n d<;1t du'cjc Trong khi d6, qua trlnh quan ly kinh doanh cua doanh nghi~p doi hoi phai di sau vao cac ye'u t6 ca"u thanh cua nhii'ng thong tin t6ng quat va xa hon nua la tren co sCi xu ly cac dii' li~u nay ke' toan ph•H bie't tien

qmln ly t6i u'u trong qua trlnh san xuftt kinh doanh

Nhu' v~y h~ th6ng ke" toan doanh nghi~p cffn phai thoa man du'QC tftt ca cac nhu cffu nay, va theo d6 d€ dap ling yeu cffu giai quye"t cac quan h~ phap ly trong kinh doanh cua doanh nghi~p dille bi~t la doanh nghi~p ho~t d()ng trong

m()t nSn kinh te" thi tru'ong cffn phai c6 ke" toan tai chinh Mili.t khac, d€ quan ly

qua trlnh kinh doanh cua doanh nghi~p phu h<;ip voi tinh chftt ho~t d()ng kinh

doanh, phu h<;ip voi phu'ong thuc t6 chuc quan ly kinh doanh cling nhu' trlnh de)

quan ly kinh doanh cua doanh nghi~p cffn phai c6 ke" toan cho cac nha quan ly rna chung ta gQi d6 lake" toan quan tri Day chinh Ia tiSn dS lam co so d€ tac gia phan dinh ph~m vi n()i dung phan anh cua ke" toan tai chinh va ke" toan quan tri

trong h~ th6ng ke" toan doanh nghi~p du'<;ic dS c~p de"n a chuang 3

Khi day cong nghien cuu tie"n trlnh lich sii' cua ke" toan, cac tie"n si khoa hQC

kinh te"- giao su' V.PH Pali va IA.V SocolOp tac gia cua " Nh~p mon ly lu~n

h~ch toan ke" toan" da nh~n dinh vi~c quan ly cac qua trlnh kinh doanh chu

khong phai cac sii' li~u cua n6 la ban chfft ke" toan, va ban chftt ke" toan c6 ca phu'ong di~n khoa h9c cling nhu' phu'ong di~n thlfc hanh

• VJ phuC!ng di?n khoa h9c, ke" toan Ia khoa h9c vS ban chfft cua cac slf ki~n trong ho~t d()ng kinh doanh Ml).c dich cua n6 la v~ch r6 n()i dung va m6i lien h~ giua cac ph~m tru phap ly va ph~m tru kinh te" cua cac slf ki~n kinh te", nho d6 rna nhung·Slf ki~n nay du'QC nh~n thuc

• vJ phuC!ng di?n thrjc himh, ke" toan la qua trlnh t6 chuc c6 tinh dinh huang thlfc hanh gAn voi vi~c theo doi, ghi s6, t6ng h<;ip, phan tich va truySn d~t

cac s6 li~u vS cac slf ki~n cua doi s6ng kinh te" MlJ.c dich cua n6 la thu th~p

thong tin cho cac quye"t dinh quan ly [37]

Tuy nhien, ban chftt ke" toan va ly lu~n cua n6 chiu Slf che" dinh lich sii', rna

tinh che' dinh lich sii' cua ke' toan la do hlnh thai kinh te' xa h(>i gay nen Vl v~y,

muc dich cua ke' toan c6 su' khac nhau (J cac hlnh thai kinh te' xa hoi khac nhau

Trong n~n kinh te' v~n hanh theo ccJ che' ke' ho;;tch h6a t~p trung, Nha nu'oc lam chu ta"t dt cac ngu6n hjc san xua"t va cung ca"p ta"t ca nhu cgu v6n, cac xi

nghi~p qu6c doanh ho;;tt d(>ng theo phu'cJng thuc" ca"p phat v~t tu' va giao n(>p san phftm" theo ke' ho;;tch ca"p tren giao M~t khac, cac xi nghi~p l;;ti hi gioi h;;tn v~ quy~n quye't dinh nen nhu cgu thong tin n(>i b(> hgu nhu' khong phai la va"n d~

thie't ye'u Do v~y ' ffil;lC dich cua ke' toan trong ccJ che' kinh te' nay la nh~m cung ca"p thong tin cho Nha nu'oc d€ ki€m tra tlnh hlnh thlfc hi~n ke' ho;;tch Chuc nang cua ke' toan la phan anh va giam d6c tai san xa h(>i chu nghia va cac ho;;tt d(>ng kinh te' Vl the', trong ccJ che' kinh te' ke' ho;;tch h6a t~p trung, ban cha"t cua ke' toan du'<Jc nh~n dinh: " Ke' toan xa h(>i chu nghia la cong vi~c tinh toan, ghi chep, phan anh b~ng con s6 ffiQt each lien tl;lC, toan di~n Va h~ th6ng cac lo;;ti

v~t tu', ti~n v6n va ffiQi ho;;tt d(>ng kinh te', qua d6 rna giam d6c tlnh hlnh thlfc

hi~n ke' ho;;tch Nha nu'oc; tlnh hlnh bao v~ tai san xa h(>i chu nghia "[8, 18] Bi~u 1~ t6 chuc ke' toan Nha nu'oc da ghi ro: "Ke' toan Ia cong vi~c ghi chep, tinh toan

b~ng con s6 du'oi hlnh thuc gia tri, hi~n v~t va thoi gian lao d(>ng, chu ye'u du'oi hlnh thuc gia tri d€ phan anh, ki€m tra tlnh hlnh v~n d(>ng cua cac lo;;ti tai san, qua trlnh va ke't qua ho;;tt d(>ng san xua"t kinh doanh, sii' dl;lng v6n va kinh phi cua Nha nu'oc cling nhu' cua tung t6 chuc xi nghi~p "[13]

Trong n~n kinh te' v~n hanh theo ccJ che' thi tru'ong, cac doanh nghi~p d~u

blnh d~ng trong qua trlnh kinh doanh, m6i quan h~ kinh te' tai chinh cua cac doanh nghi~p du'QC md r(>ng M~t khac, voi slf phat tri€n da d;;tng cua cac ngu6n t;;to v6n tu ben ngoai da lam cho d6i tu'<Jng sii' dl;lng thong tin cua ke' toan trd nen

da d;;tng hcJn Ml;lc dich cua ke' toan khong chi cung ca"p thong tin chu ye'u cho

ban than doanh nghi~p, cho Nha mtoc, rna con cung ca'p thong tin cho cac d6i tu'<;Jng nhu' Ngan hang, cac nha dffu tu' tu'dng lai, nha cung ca'p, khach hang vl

v~y, dinh ngh1a ke' toan nha'n m~nh de'n chuc nang cung ca'p thong tin- va chuc nang nay du'QC coila chuc nang Cd ban nha't cua ke' toan Ch£ng h~n, Hi~p h<)i ke' toan My, trong thong bao ve ly thuye't ke' toan can ban da dinh ngh1a: " Ke' toan Ia qua tdnh ghi nh~n, do lu'ong, va cong b6 cac thong tin kinh te', giup ngu'oi sii' dl;lng pharr doan va ra quye't dinh dlfa tren thong tin nay."[ 52, 22]

Ho~c, Uy ban nguyen tcic ke' toan cua My (APB), trong thong bao sO' 4, da dinh ngh1a: " Ke' toan Ia m<)t ho~t d<)ng dich Vl;l Chuc nang cua n6 Ia cung ca'p thong tin dinh lu'Qng du'QC CUa cac t6 chuc kinh te', chu ye'u la thong tin tai chfnh giup ngu'oi sii' d1.;1ng d~ ra cac quye't dinh kinh te' "[52, 23]

Hay nhu' Uy ban thu~t ngfi' cua HQc vi~n ke' toan vien cong chung cua My

(AICPA) da dinh ngh1a: " Ke' toan la m<)t ngh~ thu~t dung de ghi chep, phan

lo~i, va t6ng h<;Jp theo m<)t phu'dng phap rieng c6 du'oi hlnh thuc tien t~ ve cac

nghi~p Vl;l, cac S\1' ki~n kinh te' va tdnh bay ke't qua cua no cho ngu'oi sfr d1.;1ng ra quye't dinh"

Nhu' v~y, de dinh ngh1a ve ke' toan cffn phai dlfa vao ban cha't cua ke' rna ban cha't nay l~i tuy thu<)c vao hlnh thai kinh te' xa hQi- ndi ho~t d<)ng ke' toan di6n ra Vl v~y, theo quan diem cua chung toi, trong dieu ki~n n~n kinh te'

toan-v~n hanh theo cd che' thi tru'ong, ke' toan c6 the du'Qc dinh ngh1a nhu' sau: Ke'

toan la illQt khoa hQC lien quan de'n Vi~c thu th~p, do lu'ong, xfr ly va truyen d~t

cac thong tin tai chfnh va phi tai chfnh hfi'u fch cua m<)t t6 chuc de'n cac d6i tu'<;Jng sii' d1.;1ng de tren cd sd d6 de ra cac quye't dinh h<;Jp ly

1.2.2 Chti'c nang va IDl}C tieu cua ke' tm1n:

1.2.2.1 Cac chuc niing cua kt toan:

Ho;;tt d<)ng ke" tmin c6 hai chile nang co ban, d6 la: chile nang thong tin va chile nang ki€m tra

- V6'i chac nang thong tin: Ke" tmin se cung ca'p cac thong tin hfi'u ich cho

vi~c ra cac quye"t djnh kinh te", xa h<)i va di€n d;;tt dUQC kha nang, trach nhi~m va cuong vi quan ly B6ng thoi, cung ca'p cac thong tin hfi'u ich cho vi~c danh gia

hi~u qua t6 chile va lanh d;;to

- V6'i chac nang kifm tra: Ke" toan thl;l'c hi~n vi~c giam sat ki€m tra cac ho;;tt d<)ng kinh te" tai chinh, tlnh hlnh su dl)ng va bao quan tai san trong doanh nghi~p, dam bao cho cac ho;;tt d<)ng cua doanh nghi~p c6 hi~u qua thie"t thl;l'c, d;;tt du<;jc cac ml)C tieu da d8 ra, d6ng thoi tuan thu lu~t phap cua Nha nude

1.2.2.2 Ml;IC tieu cd ban cua kt' toan:

Ke" toan khong thuffn tuy la cong vi~c gifi' s6 hay ghi chep va htu trfi' cac dfi'

li~u, rna quan trQng han Ia thie"t l~p m<)t h~ th6ng thong tin cho cong tac quan ly, cho ngu'oi ra quye"t djnh Nhfi'ng thong tin do ke" toan cung ca' p cho phep cac nha kinh te" c6 du<;1c nhfi'ng Iva chQn h<;1p ly d€ djnh huang ho;;t t d<)ng kinh doanh [3, 177]

Vl v~y, ml)c tieu co ban cua ke" tmin hi~n d;;ti la cung ca'p thong tin tai chinh

va phi tai chinh v8 m<)t thl;l'c th€ kinh te" d€ nguoi su dl)ng c6 du<;1c m<)t quye"t djnh sang su6t v8 vi~c su dl)ng m<)t each hfi'u hi~u ngu6n tai nguyen v6n c6 giOi h;;tn Thong tin ke" toan khong nhfi'ng cffn thie"t cho cac nha quan tri di8u hanh doanh nghi~p trong vi~c l~p ke" ho;;tch, ki€m tra va danh gia tlnh hlnh thl;l'c hi~n

ke" ho;;tch, rna con cffn cho ca nhfi'ng nguoi (j ben ngoai doanh nghi~p nhu: cac chu sd hfi'u, cac nha cung ca'p tin dl)ng, cac nha dffu tu ti8m nang,

1.3 TO CHUC H~ THONG THONG TIN KE TOAN:

1.3.1 DO'i ttiqng sd' dt.Ing thong tin ke' tmin:

DO'i tu'<;jng su dvng thong tin ke' tmin ra't da d(;lng va rong rai Tuy nhien, c6 th€ chia nhung d6i tu'<;jng su dvng thong tin ke' tmin ra liim hai lo(;li chu ye'u, d6 la: nhung nha quan ly' di~u hanh noi bo cua t6 chile va nhil'ng ngu'oi ben ngoai t6 chile

1 Nhilng nha qudn ly, di~u hanh doanh nghifp:

Cac nha quan ly va di~u hanh doanh nghi~p luon luon dung tru'oc cac quye't dinh phai lam gl, lam nhu' the' nao Va li~u fAng ke't qua d<;lt du'QC CO dung VOi ke' ho(;lch hay khong Nhung nha quan ly thanh cong luon c6 nhung quye't dinh dung da:n tren cd sd thong tin c6 gia tri va kip thoi Ph~n IOn nhung quye't dinh nay dlfa tren s61i~u thong tin ke' toan va slf phan tich cac s61i~u d6 Do d6, ban lanh d<;lO va quan ly doanh nghi~p Ia mot trong nhil'ng thanh ph~n SU dl;lng thong tin ke' tmin quan trQng nha't

2 Nhilng nguiYi ben ngoai doanh nghifp:

-Cdc nha cung cdp tin dl:fng va hang hod: Cac Ngan hang, t6 chile tin dvng, cac cong ty tai chinh, ciing nhu' cac nha cung ca'p hang h6a tru'oc khi cho doanh

nghi~p vay ti~n hay cung ca'p hang hoa, hQ c~n phai bie't du'Qc kha nang tai chinh cua doanh nghi~p nhu' the' nao? Doanh nghi~p c6 du kha nang d€ tra n9

khi de'n h(;ln hay khong? Ta't ca nghi va'n nay d~u c~n thong tin ke' toan d€ giii dap

- Nhilng nha ddu tu hifn tt;ti va trong tuang lai: Day la nhung nha cung ca' p v6n cho t6 chile ho(;lt dong voi hy vQng thu du'<;jc lai v~ cao hdn lai ti~n gui Ngan hang, va cang cao cang t6t Do v~y, tru'oc khi d~u tu' hQ c~n bie't v~ tri€n VQng tai chinh cua doanh nghi~p dlfa vao tlnh hlnh ho(;lt dong trong qua khu, qua d6 se quye't dinh hlnh thuc, muc do d~u tu' ciing nhu' thoi gian d~u tu' Va

sau khi da d~u tu' vao m<)t doanh nghi~p, h9 cling c~n thea d6i lien tvc vi~c d~u tu' nay

-Nha mtac va cac C(/ quan nha mtac: c~n cac s61i~u ke" toan d~ t6ng h<;5p thong tin theo nganh, theo n~n kinh te" va tren co sd d6 nhilm di~u chinh cac ho~t

d<)ng cua doanh nghi~p, d6ng thoi ban hanh cac chinh sach kinh te" phu h<;5p thuc

d~y san xufft kinh doanh phat tri~n

- Nguai lao dl}ng va cac nh6m dt;ti di~n cila hq trong doanh nghi~p: Nhilm thljc hi~n dung d~n quy~n h~n, nghia vv va trach nhi~m cua mlnh trong vi~c

thljc hi~n dan chu C1 doanh nghi~p, thljc hanh tie"t ki~m ch6ng lang phi, ch6ng tham nhling, nang cao hi~u qua ho~t d<)ng san xufft kinh doanh thl ngu'oi lao d<)ng cling nhu' cac doan th~, va cac t6 chuc d~i di~n cua h9 phai du'<;5c H<)i d6ng quan tri ho~c Giam d6c doanh nghi~p cong khai m<)t s6 tlnh hlnh tai chinh va

vi~c giai quye"t quy~n 1<;5i cua hQ nhu' tlnh hlnh tai san, cong n<;5 phai tra, t6ng

doanh thu, t6ng chi phi, l<;5i nhu~n, cac khoan thue" n<)p ngan sach Nha nu'oc va tlnh hlnh n<)p cac khoan bao hi~m xa h<)i, bao hi~m y te", kinh phi cong doan, cac quy khen thu'dng, phuc 1<;5i,

1.3.2 Yeo cdu do'i voi thong tin ke' tmin:

D~ th~t sv la thong tin hil'u ich cho nhil'ng ngu'oi sll' dvng, cac thong tin doh~

th6ng ke" toan cung cffp phai dam bao du'<;5c cac yeu c~u sau day:

- Tfnh chfnh xac : c6 th~ n6i slj chinh xac cua thong tin ke" toan ne"u hi~u theo nghia tuy~t d6i la m<)t di~u khong th~ c6, -di~u nay c6 th~ du'<;5c ly giai tu nhil'ng

h~n che" nhfft dinh cua cac phu'dng phap danh gia hang t6n kho, phu'dng phap khffu hao va phu'dng phap phan b6 chi phi Vl v~y, voi yeu c~u nay doi hoi ke" toan phai trlnh bay trung thvc va h<;1p ly v~ tlnh hlnh tai chinh cling nhu' ke"t qua ho~t d<)ng kinh doanh cua doanh nghi~p, nghia la thong tin ke" toan phai phan

anh dung bi'tn cha't, n<)i dung cua cac nghi~p vv kinh te", nh~m dam bao cho nhung ngu'ai sil' dvng thong tin ke" toan c6 th~ du'a ra cac quy€t dinh dung d~n

- Tinh kjp thai: Yeu cffu nay doi hoi thong tin k€ toan phili dtt<;c cung ca'p dung luc, dung thai di~m theo yeu cffu cua cac nha quan tri, nh~m giup cac nha quan tri n~m du'QC tlnh hlnh Va k€t qua hO(;lt d<)ng san XUfft kinh doanh nhanh chong, tren CO sd d6 CO th~ phat huy du'QC u'u di~m Va kh~c phl;IC du'QC cac khuy€t di~m m<)t each kiP thai, qua d6 h(;ln ch€ du'<;c thi~t h(;li xay ra d6i voi doanh nghi~p B6ng thai, c6 th~ quy€t dinh dung luc cac va'n d~ thai co c6 th~

mang d€n l<;i ich kinh t€ cho doanh nghi~p

- Tinh ddy du va h~ thffng:Yeu cffu nay doi hoi h~ th6ng thong tin k€ toan dtt<;c thi€t l~p phai phan anh dffy du cac m<}t ho(;lt d<)ng cling nhu' mQi khia C(;lnh cua toan b<) cac slj vi~c kinh t€ tai chinh phat sinh, nh~m giup ngu'ai sil' dvng c6

th~ nhln nh~n va danh gia va'n d~ m<)t each toan di~n va h~ th6ng

- Tinh thich h(Jp: f)~ huu dvng, thong tin k€ toan khong chi mang tinh chinh xac, kiP thai va dffy du rna doi hoi con phai c6 tinh thich h<;p voi nhung nhu cffu

ra quy€t dinh kinh t€ cua ngu'ai sil' dvng Thong tin chi c6 tinh thich h<;p khi n6 c6 th~ giup cho ngu'ai sil' dvng c6 th~ danh gia cac slj ki~n di~n ra trong qua khu,

hi~n t(;li va tu'ong lai; hay d~ xac nh~n, di~u chinh vi~c danh gia trong qua khu

- Tinh c6 thi so sdnh du(Jc: Nhung ngu'ai sil' dvng c6 th~ cffn phai so sanh thong tin tren cac bao cao k€ toan cua ky nay voi ky tru'oc d€ xac dinh xu hu'ong bi€n d<)ng v~ tlnh hlnh tai chinh va kinh doanh cua doanh nghi~p Ho<}c ngu'ai sil' dvng cling c6 th~ so sanh cac bao cao tai chinh cua doanh nghi~p voi cac doanh

nghi~p khac d~ danh gia m6i tu'ong quan v~ tlnh hlnh tai chinh, kinh doanh va nhung thay d6i v~ tlnh hlnh tai chinh giua cac doanh nghi~p Vl v~y, vi~c xac dinh, tinh toan va trlnh bay cac anh hu'dng tai chinh cua cac giao dich va cac slj ki~n phai du'<;c ti€n hanh m<)t each nha't quan giua ky nay voi ky khac trong

ph(;lm vi m()t doanh nghi~p va gifi'a cac doanh nghi~p voi nhau giup cho ngu'oi sll' dt;mg c6 kha nang so sanh cac bao cao ke' toan

- Tfnh bao m(it: la tinh cha't quan tn;mg cua h~ th6ng thong tin ke' toan, bdi

n6 anh hu'dng tn;t'c tie'p de'n ti~m nang kinh te', tinh d()c l~p ctlng nhu' kha nang Cqnh tranh cua doanh nghi~p Do v~y, thong tin ke' toan n6i chung va thong tin ke' toan quan tri n6i rieng du'<Jc cung c!p cho cac b() ph~n hfi'u quan phai phu h<Jp voi cac nguyen tiic quan ly va quy dinh cua phap lu~t

1.3.3 Cd sd t6 chti'c h~ thO'ng thong tin kC' tmin:

SddfJ 1.1: H~ thdng thong tin ki toan

_t

H~THONG

THONG TIN KETOAN

Theo scJ d6 1.1 , chung ta tha'y r~ng h~ th6ng thong tin ke' toan se bi

chi ph6i tn;t'c tie'p bdi nhu c~u cua ngu'oi sll' dl;lng thong tin, va thong tin ke' toan chi hlnh thanh thong qua vi~c sll' d1;1ng h~ th6ng cac phu'cJng phap ke' toan Vl

v~y, d€ t6 chuc h~ th6ng thong tin ke' toan, doi hoi phai xua't phat tu vi~c nghien cuu nhu c~u sll' d1;1ng thong tin va t6 chuc thl;t'c hi~n h~ th6ng phu'cJng phap ke' toan Mi;ic du, trong qua trlnh xU' ly, truy~n dqt thong tin r{t c~n cong ClJ h6 tr<J la

h~ th6ng may tinh, nha't la trong thai d~i ky thu~t tin h9c h6a nhu' hi~n nay The' nhu'ng, cho du la h~ th6ng ke' toan du'<Jc thl;t'c hi~n thu cong hay b~ng h~ th6ng may tinh thl hai va'n d~ da neu ra van Ia ccJ sd quan trQng nha't d€ t6 chuc, cung ca'p h~ th6ng thong tin ke' toan

1.3.3.1 Nhu cii'u sii dtjng thong tin:

Qua trlnh hoc;tt d<)ng san xua"t kinh doanh cua doanh nghi~p la qua trlnh phat sinh thu'ong xuyen va da dc;tng cac slj ki~n kinh te" rna ke" toan phai llja chQn, thu

th~p va xu ly d€ cung ca"p cho cac d6i tu'<;5ng su dvng c6 lien quan Vl the", tru'dc he"t ke" toan phai nghien cilu d~y du toan b<) cac thong tin phvc vv cho qua trlnh nay Tuy theo rnvc dich su dvng rna toan b<) thong tin cho quan ly qua trlnh san xua"t kinh doanh c6 th€ phan loc;ti nhu' sau:

- Thong tin cung ctfp cho vi?c l(ip kt hoqch: Nhung thong tin nay se du'<;5c cung ca"p cho cac nha quan tri di~u hanh doanh nghi~p nhftrn giup h9 c6 co sd

l~p cac ke" hoc;tch ngiin hc;tn, dai hc;tn Phuong ti~n rna cac ke" toan vien su dvng giup ban quan tri trong qua trlnh l~p ke" hoc;tch la cac dlj toan ngan sach Cac dlf tmin nay du'<;5c l~p nhftrn rnvc dich hu'dng d~n cho vi~c l~p ke" hoc;tch, ki€rn soat tlnh hlnh thljc hi~n ke" hoc;tch d6ng thoi ph6i h<;jp cac hoc;tt d<)ng d€ thljc hi~n ke" hoc;tch rn<)t each hi~u qua

- Thong tin cung ctfp cho vi?c danh gia tznh hznh thlfc hi?n kt hoqch: d€ giup cac nha quan tri thljc hi~n chile nang ki€rn soat tlnh hlnh thljc te" xern c6 phu h<;5p vdi ke" hoc;tch hay khong, ke" toan vien phai cung ca"p thong tin thong qua cac bao cao thljc hi~n Trong d6, so sanh nhung ke"t qua thljc te" dc;tt du'<;5c vdi dlj toan ngan sach, li~t ke ta"t ca nhung slj khac bi~t va danh gia tlnh hlnh thljc hi~n

Nhung thong tin v~ tlnh hlnh thljc hi~n ke" hoc;tch la rn<)t cong cv d€ hoan

thi~n hon vi~c t6 chile qua trlnh hc;tch toan

- Thong tin hb tr(l cho vi?c chang minh cdc quytt djnh di;ic bi?t trong qua trznh hoqt dqng cua doanh nghi?p.: Cac quye"t dinh cua nha quan tri se anh hu'dng de"n ke"t qua va hi~u qua hoc;tt d<)ng cua rn<)t t6 chile khong chi trong hi~n

f;·~~~t\QlD~M~~~-~nfrfla .Vl v~y, thong tin thich h<;5p cho vi~c ra quye"t dinh phai

'I TI-.LJONG DH KtNti"'(E TP.A'C'~

dap ling du'cjc hai tieu chu~n:

• Thong tin phai lien quan de'n tu'dng lai, va

• Cac thong tin nay phai c6 slf khac bi~t giua cac phu'dng an du'cjc dern ra so sanh ( ch~ng h;;tn chenh l~ch v6 chi phi ho~c doanh thu giua cac phu'dng an du'cjc xern xet)

- Thong tin ph~;tc Vl;t cho h~ thong tfnh gia thanh cua doanh nghi~p: £>6i voi cac doanh nghi~p san xufi't- dich Vl,l, thong tin v6 gia thanh san ph~rn, dich Vl,l du'cjc cac nha quan tri cffn de'n khong chi d€ pht,Ic Vl,l cho vi~c ho;;tch dinh va ki€rn soat chi phi rna con phl,IC Vl,l cho Vi~c d6 ra cac quye't dinh lien quan de'n dinh gia san ph~rn; ke't ca"u va s6lu'cjng san ph~rn san xua"t ra

- Thong tin phan anh t1nh h1nh tai chfnh cua doanh nghi~p : Day la nhung thong tin c6 ich cho di~n r()ng nhung ngu'oi sil' dt,Ing trong vi~c d6 ra cac quye't dinh kinh te', rna chu ye'u la nhung ngu'oi C5 ben ngoai doanh nghi~p £>€ cung ca"p cac thong tin v6 tlnh hlnh tai chinh va ke't qua kinh doanh cua doanh nghi~p, ke' toan se l~p cac bao cao tai chinh Cac bao cao nay se t6ng hcjp va trlnh bay rn()t each t6ng quat, toan di~n tlnh hlnh tai san, cong ncj, ngu6n v6n, tlnh hlnh va ke't qua ho;;tt d()ng san xua"t kinh doanh cua doanh nghi~p trong rn()t ky h;;tch toan Qua d6, cung ca"p cac thong tin kinh te', tai chinh chu ye'u cho vi~c danh gia tlnh hlnh va ke't qua ho;;tt d()ng cua doanh nghi~p, danh gia thljc tr;;tng tai chinh cua doanh nghi~p trong ky da qua va nhung dlj doan trong tu'dng lai

1.3.3.2 Vqn dZJng cac phlldng phap kt' toan:

£>€ thu th~p thong tin rn9t each thu'ong xuyen, lien tt,Ic va c6 h~ th6ng, ke' toan sil' dt,Ing cac phu'dng phap rieng c6 cua rnlnh, cac phu'dng phap nay c6 rn6i lien h~ ch~t cbe voi nhau va hlnh thanh nen rnQt h~ th6ng hoan chinh cac phu'dng ph a p ke' to an

V~ phu'ong di~n thong tin, m6i phu'ong phap c6 d~c di€m khac nhau trong qua trlnh ghi nh~n cac nghi~p V\1 kinh tS Va t?O ti~n d~ c~n thiSt d€ tiSp t\IC thlfc

hi~n cac phu'ong phap sau

C6 th€ mo ta m6i lien h~ giua cac phu'ong phap ke' toan v~ phu'ong di~n

thong tin b~ng so d6 sau:

Sd dtJ 1.2: Mffi lien hf giila cdc phu:®g phdp kt todn

TINH GIA v~ phu'ong di~n ki€m tra, m6i phu'ong phap dap ung m9t yeu c~u khac nhau trong vi~c quan ly cac d6i tu'<;jng kS toan va d6ng thoi chung t?O thanh ffiQt t6ng th€ hoan chtnh CaC cong C\1 d€ ki€m tra, giam sat

C6 th€ so sanh ba phu'ong phap ke' toan sau day d€ tha"y ro m6i lien h~ nay:

Bang 1.1: So sanh cdc phU:®g phap chang tic; dffi ling tili khodn va t6ng h(fp

DOIUNG

TAIKHOAN Tung lo?i hi~n tu'<;5ng

kinh te' Tinh h~ th6ng Trong qua trlnh thl;l'c

hi~n ke' ho?ch

M6i lien h~ giil'a cac lo?i hi~n tu'<;jng kinh te' Tinh t6ng h<;5p Sau qua trlnh thl;l'c hi~n

ke'ho?ch

Nh~n thuc m6i quan h~ nay c6 y nghia thl;l'c ti6n quan trQng khi v~n dvng cac phu'ong phap ke' toan Trong so d6 bi€u hi~n m6i quan h~ giua cac phu'ong phap ke' toan v~ phu'ong di~n thong tin cho tha"y nhung thong tin t6ng quat du'<;jc trlnh bay trong h~ th6ng bao cao ke' toan (hlnh thuc bi€u hi~n cua phu'ong phap t6ng

hQp can d6i) da quy dinh m{)t mo hinh thong tin phai du'QC ho~ch dinh tru'oc tren

h~ th6ng Uti khoan (hinh thuc bi6u hi~n cua phu'ong phap d6i ung Uti khoan) Cac Uti khoan du'Qc md ra, n{)i dung va phu'ong phap quy n~p vao chung phai phu hQp voi cac ch! tieu quy dinh tren cac bao cao M~t khac, di~u d6 l~i chi ph6i vi~c tinh gia cac d6i tu'Qng ke" toan va nhung thong tin ban dffu cffn thie"t cho

vi~c dinh hinh, h~ th6ng hoa tren tai khoan [44]

Di€u nay m{)t lffn nua l~i cho tha'y r~ng vi~c t6 chuc h~ th6ng thong tin ke" toan (J cac doanh nghi~p phai b:it dffu tu khau cu6i cling cua tie"n trinh ke" toan, d6 la vi~c nghien cuu nhu cffu sli' d1;1ng thong tin ph1;1c Vl;l cho cac d6i tu'Qng sli' d1;1ng

Tuy nhien, va'n d€ tie"p theo la vi~c v~n d1;1ng tung phu'ong phap ke" toan se du'QC t6 chuc nhu' the" nao

TnMc hft, ddi vai phu:ang phdp chang tit:

T6 chuc chung tu ke" toan cffn dlfa tren co sd sau day:

• Can cu vao quy mo san xua't, trinh d{) t6 chuc quan ly d6 xac dinh s6

lu'Qng, chung lo~i chung tu thich h<;Jp

• Can cu vao yeu cffu qulm ly v€ tai san, ngu&n v6n va die thong tin v€ tinh hinh bie"n d{)ng cua chung trong qua trinh san xua't kinh doanh d6 t6 chile chung tu thich hQp va luan chuy6n giua cac b{) ph~n c6 lien quan

• Can cu vao n{)i dung va d~c di6m cua tung lo~i chung tu, cling nhu' yeu cffu phai quan ly cua tung d6i tu'Qng ke" toan rna xay dlfng quy trinh luan chuy6n chung tu khac nhau

• Can cu vao cac che" d{) do Nha nu'oc ban hanh d6 tang cu'ong tinh pha p

ly cua chung tu, bao dam cho chung tu la can cu phap ly d6 ghi s6 ke" toan va thong tin kinh te"

Thri hai, do'i wJi phuang phap ddi ring tai khodn:

Slj pharr anh cac thong tin ke' toan thong qua phu'ong phap d6i ling Uti khoan thljc cha't la slj xac l~p mo hlnh thong tin ke' toan phu h<;1p voi nhu cffu quan Iy nha't dinh Do v~y, t6 chuc h~ th6ng tai khoan thljc cha't la xay dljng m9t

mo hlnh thong tin nh~m cung ca'p cac thong tin t6ng quat ve qua trlnh tai san xua't di€n ra CJ m6i doanh nghi~p va cac thong tin chi tie't ph1:1c V\1 yeu c~u quan

tri n()i b9 doanh nghi~p H~ th6ng thong tin nay du'<;1c xay dljng tren co sd nhfi'ng yeu cffu cua thong tin ke't qua du'<Jc pharr anh trong h~ th6ng bao cao ke' toan Do

v~y, vi~c t6 chuc h~ th6ng tai khoan, n9i dung va phu'ong phap quy ne;tp vao cac tai khoan d6 phai phu h<;1p voi cac chi tieu tren bao bi6u ke' toan

Thri ba, do'i vai phuang phap tinh gia:

D6 c6 du'<Jc nhfi'ng chi tieu xac thljc, vi~c tinh gia phai du'<Jc thljc hi~n b~ng

ke' toan chi phi- va trong vi~c tinh gia, t6 chuc ke' toan chi phi la khau trQng ye'u

Vi~c tinh gia phai bao dam nhfi'ng yeu cffu co ban sau day:

• Tinh xac thlfc: gia tinh cho cac loe;ti tai san phai phu h<;1p voi gia ca du'ong

thai, phu h<;1p voi s6lu'<;1ng, cha't lu'<;1ng va hi~n tre;tng tai san

• Tinh thdng nhdt: vi~c ap d\lng cac phu'ong phap tinh gia cho cac d6i tu'<;1ng ke' toan phai tuan theo nguyen t~c danh gia tai san ap d\lng cho cac doanh nghi~p va phai th6ng nha't tu ky nay sang ky khac Yeu cffu nay

nh~m dam bao cho s6 li~u ke' toan khong bi b6p meo bCJi cac ke' toan vien Tuy v~y, yeu cffu nay khong c6 nghia lake' toan vien khong bao giO du'<Jc thay d6i phu'ong phap tinh toan Khi hQ tha'y r~ng vi~c thay d6i phu'ong phap tinh nh~m d6 te;to nen m9t ke't qua trung thljc va h<;1p ly hon thl hQ c6 th6 thljc hi~n voi dieu ki~n phai thuye't minh trong bao cao tai chinh ve ly do thay d6i phu'ong phap tinh toan va do c6 slj thay d6i

phu'ong phap tinh toan da dftn de'n ke't qua kinh doanh thay d6i nhu' the'

n~w.[39]

Cutfi cung , dtfi vtfi vi~c td chuc h~ thtfng bao cao kt toan:

Trong nen kinh te' v~n h~tnh theo co che' thi tru'ong, bao cao ke' toan c6 th~ du'Qc dinh nghia nhu' m9t h~ th6ng thong tin da du'Qc xU' ly b6i h~ th6ng ke' toan

nh~m cung ca"p thong tin ati chinh c6 ich cho nhfi'ng ngu'oi slt dt,mg de ra cac quye't dinh kinh te'

Tuy theo d6i tu'Qng slt dvng thong tin ke' toan rna h~ th6ng bao cao ke' toan du'Qc chia thanh h~ th6ng bao cao tai chinh- chu ye'u cung ca"p cho cac d6i tu'(_jng sil' dvng ben ngoai doanh nghi~p, va h~ th6ng bao cao quan tri- chu ye'u cung ca"p cho cac d6i tu'(_jng sil' dvng trong n{)i b9 doanh nghi~p

Nhu' v~y, t6 chuc h~ th6ng bao cao ke' toan bao g6m:

- Td chuc WJn dT;tng cac bao cao tid chfnh trong h~ th6ng bao cao t~ti chinh th6ng nha"t do B9 tai chinh ban hanh Cac bao cao tai chinh phai duc;c trlnh bay

va tie'n d{) huang de'n cac mvc tieu cua n6 Cac bao cao nay cung ca"p cho ngu'oi sil' dvng IOi giai dap cho ba diu hoi chinh ve m9t thl,l'c th~ kinh doanh:

1 Tinh hlnh tai chinh cua doanh nghi~p?

2 Hi~u qua hoc;tt d{)ng cua doanh nghi~p?

3 Tinh hlnh htu chuy~n va slt dvng v6n cua doanh nghi~p?

- Xay df!ng h~ thf/ng bao cao kt toan qudn trt phvc vv cho cong tac dieu hanh quan ly doanh nghi~p: tuy theo yeu c~u va kha nang quan ly trong tung nganh, tung doanh nghi~p, h~ th6ng bao cao ke' toan quan tri c6 th~ khac nhau

ve s6lu'(_jng, n{)i dung cilng nhu' ke't ca"u f)~ dap ung nhu c~u thong tin cho quan

bao cao nh~m cung cffp thong tin cho vi~c l~p ke" ho~ch; phan h~ bao cao cung d(p thong tin cho vi~c danh gia tlnh hlnh thlfc hi~n ke" ho~ch; phan h~ bao cao cung cffp thong tin cho vi~c ra quye"t dinh; va d6i voi cac doanh nghi~p dich VJ;t,, san xufft con c6 them phan h~ bao cao nh~m cung cffp thong tin v€ gia thanh san

ph~m va dich VJ;t

1.3.4 H~ tho'ng thong tin ke' tmin doanh nghi~p Ia h~ tho'ng bao g6m hai phan h~: phan h~ thong tin ke' tmin tai chinh va phan h~ thong tin ke' tmin qmin trf

H~ th6ng ke" toan doanh nghi~p Vi~t Nam hi~n hanh la h~ th6ng h6n hc;lp giua ke" toan tai chinh va ke" toan quan tri nhu'ng n~ng v€ ke" toan tai chinh, d~c

die'm cua thong tin tu hai phanh~ nay nhu' sau:

- Phan h¢ thong tin ke' todn tai chfnh: Cac thong tin phai tuan thu cac quy dinh, che" d(), cac nguyen t~c ke" toan hi~n hanh, tuc la m9i slf ki~n c6 lien quan de'n tai chinh trong t6 chuc d€u du'c;lc xem Ia nghi~p Vl;t kinh te", chung phai du'c;lc ghi nh~n, xu ly va truy€n d~t phu hc;lp voi nhung quy dinh, che' d() tai chinh ke' toan Phan h~ thong tin ke' toan tai chinh du'c;lc cung cffp bC5i ke' toan tai chinh -m()t b() ph~n trong h~ th6ng ke" toan doanh nghi~p chiu trach nhi~m l~p cac bao cao tai chinh gui cho nhung nguoi C5 ben ngoai t6 chuc

- Phan h~ thong tin ke' todn quan tri: Cac thong tin phai theo m1,1c dich quan

tri trong n()i bQ doanh nghi~p d~ dlf bao cac S\f ki~n xay ra Va dlf toan cac anh huC5ng v€ tai chinh kinh te" cua chung d6i voi t6 chuc Cac thong tin nay khong ccin phai tuan thu cac chu~n mlfc ke' toan nhu' ke' toan tai chinh Thay vao d6, n6 du'c;lc nhffn m~nh de'n tinh thich hc;Ip- nghia la kha nang huu d1,1ng trong vi~c dlf doan tu'dng lai, va tinh linh ho~t- nghia Ia phu hc;lp voi d~c thu cua doanh nghi~p

Phan h~ thong tin ke" toan quan tri du'c;lc cung cffp bdi ke" toan quan tri- m()t b()

ph~n trong h~ th6ng ke' tmin chju tnich nhi~m cung d(p thong tin chu ye'u cho nhfi'ng ngu'oi ben trong t6 chile

1.3.4.1 Phan bi?t kttoan tid chinh va kttoan qudn tr{

1.3.4.1.1 Kt toan tai chinh :

Thljc hi~n vi~c cung d(p thong tin v~ tlnh hlnh ati san, ngu6n v6n ciing nhu' tlnh hlnh va ke't qua ho;;tt d()ng kinh doanh cua doanh nghi~p d€ phvc vv cho yeu cau cua nhi~u d6i tu'Qng khac nhau nhu'ng chu ye'u la cho cac d6i tu'Qng 0 ben ngoai doanh nghi~p

Mvc tieu cua ke' toan tai chinh Ia sAp xe'p, ghi nh~n, phan tich va di~n d;;tt cac slj ki~n kinh te', phap ly va giao dich thu'ong m;;ti b~ng don vi do lu'ong ti~n t~, cung cftp nhfi'ng dfi' ki~n can thie't cho vi~c l~p bao cao tai chinh Do thong tin chu ye'u du'Qc cung cftp cho cac d6i tu'<;Jng sii' dvng o ben ngoai doanh nghi~p nen ke' toan tai chinh phai tuan thu cac chuftn mljc ke' toan, cac nguyen tAc ke' toan du'<;ic chftp nh~n r()ng rai, phai mang tinh khach quan, th~n trQng, c6 th€ ki€m chung, c6 th€ so sanh,

Ke' toan tai chinh m~c du c6 y nghia ra't quan trQng trong vi~c giai quye't cac quan h~ phap ly trong kinh doanh, song chung chi mang tinh chftt t6ng quat, xem doanh nghi~p nhu' m()t thljc th€ duy nha't, c6 cac tlnh hlnh va d~c tinh chung

Va CaC nghi~p VV ke' toan du'QC thljc hi~n d€ giai quye't nhfi'ng Slj ki~n da xay ra thu()c v~ qua khu Voi d~c di€m nay ke' toan tai chinh nh~m dap ling nhu cau thong tin cho vi~c phan tich, danh gia tr;;tng thai tai chinh hi~n t;;ti cua doanh

nghi~p Khi so sanh thong tin ke' toan tai chinh gifi'a cac thai ky tu hi~n t;;ti tro v~

tntoc c6 th€ tha'y du'QC nhfi'ng net IOn trong slj phat tri€n cua doanh nghi~p thong qua nhfi'ng gl da d;;tt du'QC khi sii' dvng cac ngu6n lljc da du'QC huy d()ng R5 rang, thong tin ke' toan tai chinh chu ye'u d€ nh~m phvc vv cho cac d6i tu'<;ing sii' dvng

c6 lien quan (J ben ngoai doanh nghi~p Con voi cac nha quan ly ben trong doanh nghi~p thl thong tin ke' toan tai chinh chi moi c~n chil chua du, vl d6i voi

hQ, "se tie'p tl;lC lam nhu' the' nao?" Ia quan trQng hdn so voi "da lam du'QC gl" Vl

v~y, c~n phai c6 ke' toan cho cac nha quan ly, di~u hanh doanh nghi~p

1.3.4.1.2 Kt toan quan tri:

Cling voi slf phat tri~n t~p trung va chuyen mon hoa qua trlnh kinh doanh

da hlnh thanh nhi~U nganh, nhi~U d~ng t6 chile voi nhil'ng lo~i san phffm dich Vl;l phong phu c6 phu'dng thilc quan ly rieng bi~t B~c bi~t, slf tach roi quy~n sCi hil'u cua cac chu Sd hil'u doanh nghi~p va quy~n quan ly CUa cac nha quan tri doanh

nghi~p da d§:n de'n slf c~n thie't phai c6 thong tin ke' toan quan tri d~ hlnh thanh cac quye't dinh cua nhil'ng nha quan ly va di~u hanh doanh nghi~p f)~ ban quan

tri di~u hanh doanh nghi~p c6 th~ ki~m soat mot each c6 hi~u qua tlnh hlnh ho~t

dong cua doanh nghi~p mlnh, ke' toan phai bie't tien li~u ke't qua va dlf ph~n vao

vi~c quan tri doanh nghi~p

Ke' toan quan tri du'QC ap dl;lng cho mQi thanh ph~n kinh te' va mQi IInh Vlfc kinh doanh, k~ ca cac t6 chile ho~t dong khong vl ml;lC dich l<Ji nhu~n Ne'u nhu' ke' toan tai chinh da ra doi each day ra't lau, thl cho de'n cu6i the' ky 19, d~u the'

ky 20, ngu'oi ta con bie't ra't it v~ ke' toan quan tri Theo giao su' Lyle E Jacobsen vie't tren bao London Economist thang 6/1960 thl, ngu'oi d~u tien vie't v~ ke' toan quan tri la Thomas Suther Land - mot nha kinh doanh ngu'oi Anh Vao nam

1875, ong da vie't: "Cac doanh nghi~p c~n phai xac dinh du'<Jc l<Ji nhu~n cua mot nam ho~c mot khoang thoi gian ng:ln hdn nil'a Cho nen c6 mot di~u hi~n nhien

la CaC nha quan ly C~n phai n:lm du'QC cac thong tin chi tie't V~ cac ho~t dong CUa doanh nghi~p, cac thong tin nay CO th~ thu th~p du'QC ngay trong thlfc ti~n ho~t

d<)ng hang ngay CUa doanh nghi~p, no tr<J giup cho CaC nha quan ly hi~U du'QC

nhanh chong va ro rang nhfi'ng nguyen nhan co th€ anh hu'dng t6t, xa'u de'n ho<;tt d<)ng cua doanh nghi~p."

Ke' tm1n quan tri du'9c ap dvng dftu tien C1 B~c My va C1 Anh vao ml'a cu6i the' ky 19 trong cac nganh cong nghi~p d~t Iva, du'ong s~t, sau do tham nh~p vao cac nganh cong nghi~p thu6c la' luy~n kim, hoa cha't va de'n nam 1925 ke' toan quan tri da tham nh~p vao hftu he't cac nganh kinh te' Va du'QC dinh hlnh phat tri€n cho de'n nay.[21, 21-22]

Cac slj ki~n da thuc d~y slj phat tri€n cua ke' toan quan tri, do Ia: slj C<;tnh tranh trong kinh doanh tren toan c.lu; sue ep kh6c li~t cua gia thanh, slj tie'n b9 nhanh chong cua ky thu~t trong finh vljc tlj d<)ng hm1; kha nang toWn trong vi~c

thu th~p va bao cao thong tin; va Slj chuy€n d<)ng m<;tnh me theo hu'ong Vu'Qt khoi cac quy dinh cua cac nganh dich VlJ Nhfi'ng thay d6i do cac slj ki~n nay da dem de'n va lam tang them nhu c.lu v6 thong tin cua cac nha quan ly' d~c bi~t Ia cac thong tin CO lien quan de'n ho<;tt d<)ng nQi bQ rna h9 khong th€ nao CO du'QC tu bao cao thu nh~p truy6n th6ng va bang can d6i ke' toan [61, 18]

Theo dinh nghia cua Hi~p h<)i ke' toan qu6c gia (My)- National Association

of Accountants (NAA)- van ki~n s6 1A thang 311981, thl: "Ke' toan quan tri la qua trlnh cung ca'p thong tin cho nha quan ly doanh nghi~p trong vi~c l~p va thljc hi~n ke' ho<;tch, trong vi~c ki€m soat, di6u hanh cac ho<;tt d<)ng cua doanh nghi~p Quy trlnh ke' toan quan tri bao g6m cac cong vi~c xac dinh, can, do, dong, de'm, thu th~p, tich lily, phan tich, chu~n bi thong tin, giai thich va cung ca'p thong tin cho cac nha quan ly d€ cac nha quan ly xU' ly cac thong tin nay theo hu'ong co l9i nha't cho doanh nghi~p." [21, 21]

Theo tu di€n thu~t ngfi' ke' toan My thl ke' toan quan tri la:"m<)t finh vljc cua ke' toan lien quan de'n vi~c dinh lu'Qng cac thong tin kinh te' va h6 tr9 nhfi'ng nha

quan tri trong vi~c du'a ra cac quye't djnh ali chinh, d~c bi~t trong vi~c ho(;lch djnh ke' ho(;lch va quan ly gia thanh." [31' 98]

Nhu' v~y, c6 ra't nhi€u quan diem va dinh nghla v€ ke' toan quan tri, nhu'ng

theo chung toi dung tren g6c d9 tie'p c~n cua lu~n an v€ vi~c su dt,mg thong tin ke' toan phl}C Vl} cho chuc nang quan ly cua cac nha quan trj doanh nghi~p, CO the djnh nghia ke' tmin quan tri nhu' sau: Ke' toan quan tri Ia rn()t chuyen nganh ke' toan thl}'c hi~n vi~c ghi chep, do lu'ong, tinh toan, thu th~p t6ng h<;Jp, xu ly va cung ca'p thong tin kinh te' c6 the djnh lu'<;Jng nh~rn phl}c Vl.J chu ye'u cho cac nha quan tri doanh nghi~p trong qua trlnh ho(;lch djnh, kiern soat va ra quye't djnh kinh doanh

1.3.4.1.3 Phiin bifl kt totin qudn tri va kt totin tai chinh:

Be hieu sau hon v€ ban cha't cua ke' toan quan trj, phu'ong each t6t nha't la nen xua't phat tu sl}' phan bi~t ke' toan quan tri voi ke' toan tai chinh Bay ciing chinh la rn()t trong cac yeu cffu cffn thie't rnang tinh thai sl}' thu hut sl}' quan tarn cua cac chuyen gia ke' toan trong vi~c xac l~p n()i dung ke' toan quan tri va du'a vao v~n dl}ng (J Vi~t Narn hi~n nay

C6 nhi€u y kie'n khac nhau khi phan bi~t ke' toan quan tri va ke' toan tai chinh:

Theo Ray H Garrison, tac gia cua Managerial Accounting: "Concepts for Planning, Control, Decision Making", c6 8 diem khac nhau co ban giii'a ke' toan

tai chinh va ke' toan quan tri:

1 Ke' toan quan trj nha'n rn(;lnh vi~c cung ca'p dii' ki~n cho cac su dl}ng cua ngu'oi quan ly

2 Ke' toan quan trj d~t trQng tarn cho tu'ong lai nhi€u hon

3 Ke' tmin qmln tri khong bi chi ph6i boi nhfi'ng nguyen ta:c ke' tmin chung du'qc thua nh~n

4 Ke' tmin quan tri nhftn m<;tnh de'n tinh thich hqp va tinh linh d()ng cua cac dfi' ki~n

5 K€ toan quan tri It chu tn;mg de'n slf chinh xac cua dfi' li~u rna chu trQng nhi€u de'n cac dfi' li~u phi ti€n t~

6 K€ toan quan tri chu trQng de'n cac b() ph~n cua m()t t6 chile hdn la chi xem xet t6 chile nhu' Ia t6ng th€

7 K€ toan quan tri xua"t phat tu nhi€u nganh khac

8 Ke' toan quan tri khong c6 tinh phap l~nh [61, 15]

Theo Anthony A Atkinson; Rajiv D Banker; Robert S Kaplan va S Mark Young d6ng tac gia cua " Management Accounting" thi c6 7 d~c di€m khac nhau Cd ban gifi'a ke' toan tai chinh va ke' toan quan tri du'QC minh hQa 0 bang duoi day:

Bang 1.2 Kf toan tai chfnh va kf toan quan trt: Cdc dijc diim C(J ban [54, 6]

Dot tli(lng si'i d(mg Ben ngoai doanh nghi~p: cac Ben trong doanh nghi~p: ngu'oi di€u

thong tin c6 dong; cac nha cung d[p tin hanh, uy vien ban qmln tri

dt,mg; cd quan thu~ VlJ

M(lcdich Bao cao ve ;, tlnh hlnh ho<;tt Cung ca' p thong tin v€ nhung quy~t

d9ng trong qua khu cho cac dinh nQi bQ Ou'QC t~O ra bdi cong nhan thanh phffn ben ngoai va ngu'oi qmln ly; thong tin phan h6i

va ki€m tra tlnh hlnh ho<;tt dQng

Tlnh chat thong tin Phan anh thong tin da qua Hi~n hanh, dinh hu'ong v€ tu'dng lai

Sl/ giUi h(Jn Cha' p hanh cac nguyen t~c k~ Khong c6 nguyen t~c; cac h~ th6ng va

toan chung Ou'QC thua nh~n Va thong tin du'<;1c thi~t l~p bdi nhu du

cac quy dinh cua Chinh phd thong tin trong vi<$c l~p ke' ho~ch chie'n

lu'QC va ho~ t d<)ng kinh doanh

D{lng thong tin Chi th~ hi<$n b~ng thu'oc do Thu'oc do b~ng ti~n, hi<$n v~t, va thong

ti~n t<$ tin v~ tlnh hlnh ho~t d<)ng san xua't, ky

thu~t, cung ca'p,

Ban chi{t cila thong Khach quan, c6 th€ ki€m N~ng tinh chu quan va c6 sv suy tinh,

tin toan, dang tin c~y, nha't quan, c6 gia tri, thich h<;1p va dung d~n

chinh xac

Ph{lm vi bao clio Ca'p t6 chuc cao nha't; bao cao Chi tie't theo tUng b<) ph~n ho~ t d<)ng

thong tin v~ mot t6 chuc th6ng nha't va ra quye't dinh

Theo Keith Ward; Sri Srikanthan; va Richard Neal thl ke' tmin qm1n tri khac voi ke' toan tai chinh qua 8 d~c di€m- du'<Jc th€ hi~n bdi bfmg tom ta:t sau day:

Bang 1.3: Tom tdt Sf! khac nhau giila kf toan tid chfnh va kf toan quan trj [59, 19]

Ke' tmin qulm tri Tieu thftc so sanh Ke' tmin tai chinh

Cung ca'p thong tin quan tri co ban te', cong b6 cac bao cao tai

chinh cho ben ngoai

Hi<$n t~i/ tu'ong lai TrQng tam vi thai Qua khu

gian cua thong tin

L~p ke' ho~ch va ki€m tra TrQng tam Giai thich

Nhanh nhu'ng chi dn mang tinh gfin Ttfc d9 sog,n thdo Ch~m nhu'ng phai chinh xac

Theo tung b<) ph~n d€ ki€m tra Hznh thU:c trznh bay Toan b<) thvc th€ kinh te' Phu h<;1p theo yeu du nha quan tri Dg,ng thong tin T6ng h<;1p, theo chuffn mt;tc Cac tac gia Belverd E Needles, Jr; Henry R Anderson va James C Cadwell, thl l:~ti phan bi~t ke' toan quan tri va ke' toan tai chinh theo 7 tieu thuc du<Jc t6m ta:t qua bang minh hQa sau day:

Bang 1.4: So sanh kf toan tai chfnh va kf toan qudn trt [55, 921]

Nhflng do'i tur;ng chu Cac ca nhan va t6 chlic Cac ca'p qmin ly khac nhau trong

ye'u sil dl;lng thong tin ben ngoai doanh nghi~p n()i b() doanh nghi~p

Cdc loc;zi h¢ thong ke' H~ th6ng ghi s6 kep Khong bi gioi h<;tn bdi h~ th6ng ghi

h~ th6ng c6 ich nao

Cdc nguyen tdc rang T6n trQng nguyen t<lc ke' Kh6ng c6 nhG'ng rang bu()c, h<;tn

bu()c to an chung Ou'QC thua che'; chi c6 nhung tieu chuifn c6 ich

nh~n

Don vj do lu&ng Gia phi lich sll' Gia tri ho?c hi~n v~t, giO lao c1()ng,

gio may Ne'u sll' dt,mg thu'oc do gia tri, thl c6 th€ la gia phi lich su ho?c tu'ong lai

Trr;mg tam phan tich X em to an b() doanh Cac b() ph~n khac nhau cua doanh

nghi~p nhu' m()t t6ng th€ nghi~p

Tinh cha't thu&ng xuyen B~u c1?n hang ky Ba't eli khi nao dn

cua vi¢c bdo cdo

M ric d() tin c(i.y Nhung yeu du mang tinh N?ng tinh chu quan vl cac ffil;IC c1ich

khach quan; c6 tinh cha't ke' ho<;tch, m?c ctu cac dG' li~u

lich sll' khach quan du'Qc sll' dl,lng khi thich

h<;ip; c6 tinh cha't tu'ong lai

Ronald W Hilton du'a ra nhung die'm khac nhau quan tr9ng nha't gifi'a k€ toan qmln tri va k€ toan tai chinh theo b6n tieu thuc du'QC the' hi~n 0 bang du'oi day:

Bang 1.5: Sf! khac nhau giila kt toan qudn trt va kt toan tai chfnh [63, 9]

EHfi tuqng su dlfng Cac nha quan ly ben trong t6 Cac thanh phffn quan Hl.m,

thong tin

Nguyen tdc tw1n thu

Ngubn dilli?u

Khong doi hoi va khong du'QC Du'QC doi hoi va phai tuan quy dinh, do n6 chi su dt;mg trong theo cac nguyen t~c ke' toan n9i bQ doanh nghi~p chung du'Qc thua nh~n Du'<;Ic

di~u chlnh bCii Uy ban chugn mvc ke' toan tai chinh; va d6i voi muc dQ nho hon' uy ban chung khoan va h6i doai

H~ th6ng ke' toan co ban cua t6 G~n nhu' du'QC nit ra duy chuc, va cac ngu6n thong tin nha't tu h~ th6ng ke' toan can khac: nhu' ty 1~ phe' phgm trong ban cua t6 chuc; h~ th6ng san xua't; s6lu'<;Ing v~t li~u va lao thu th~p thong tin tai chinh d<)ng su dt,mg trong san xua't,

Tfnh cha't cua bdo cdo Cac bao cao thu'ong t~p trung vao Cac bao cao thu'ong l~p

va cdc phuong phdp si't cac bQ ph~n ben trong t6 chuc chung cho toan bQ doanh

nhu': cac khu vvc, cac bQ ph~n, nghi~p, dlfa vao dil' li~u cua

m~t hang Ke't hQp dil' li~u lich cac nghi~p Vl;l da xay ra su; dil' li~u u'oc tinh va cac dv an trong qua khu

tu'ong lai

E>O'i voi Vi<$t nam, trong h()i thao v~ xay dljng hi$ tho"ng ke' tmin quan tri du'QC t6 chile vao thang 511996, cac chuyen gia ke' toan cling da ban bc;tc, thao lu?n xoay quanh vi<$c pharr bi<$t ke' toan tai chinh va ke' toan quan tri Ch&ng hc;tn, c6 tac gia cho dng: m()t each t6ng quat c6 5 diSm khac nhau ra't quan tn;mg gifi'a ke'