Những giải pháp để hoàn thiện cơ chế quản lý kinh tế đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của các công ty điện lực Việt nam

CHUONG 3: NHUNG GIAI PHAP DE HOAN THIF,;N co CHE QUAN LY KINH TE DOl VOl HO.!}T DQNG SAN XUAT KINH DOANH CUA CAC CONG TY DitN Ll'C VltT NAM.. C6 nhieu nguyen nhan lam cho sue mC;tnh cua

BQ GIAO Dl)C VA DAO T~O

TRUONG f)~l HQC KINH TE THANH PHO HO CHi MINH

NGUYEN HUU QUYEN

DONG SAN XUAT KINHDOANH CUA CAC

,, , ? ,

Chuyen nganh: KINH TE, QUAN LY

& KE HO~CH HOA KINH TE QUOC DAN

Ma s6 : 5 02 05

LU~N AN TIEN si KINH TE

NGUOI Hu'ONG DAN KHOA HQC:

1 TS LETHE GIOI

2 TS vo XUAN TIEN

BO GIAO Dl)C VA 8AO TP,O \' TRLJdNG f)H KINH TE TP.HCM THUVI~N

t:; I 16f~L J

LOICAMDOAN

Toi xin cam doari day la cong trlnh nghien cuu cua

trung thljc va chU'a tung dU'QC ai cong bQ' trong bfft ky cong trlnh nghien cuu ca'p quo'c gia nao khac

TAC GIA

NGUYEN HUU QUYEN

1.2 Cd che" quan ly kinh te' d6i voi ho<;tt d()ng san xua't kinh doanh cua cac

d oan ng h h 1~p a • V'" wt nam

1.2.1 Cac m6 hlnh co che' quan ly kinh te' da va dang di€n ra

1.2.2 Nhung chuc nang co ban cua nha nude 'trong co che' quan ly kinh te'

12

12

1.2.4 Nhung n9i dung co ban trong cd che' quan ly kinh te' d6i voi ho<;tt

J -1.3 Cd che" quan ly kinh te' d6i voi ho<;tt d()ng san xu~t kinh doanh cua C5

1.3.1.Doanh nghi~p d<)c quy~n va d?c diSm ho<:tt d<)ng san xuat kinh doanh 22

CHUONG.2: THljC TR~NG co CHE QUAN LY KINH TE DOl VOl

HO~ T DQNG SAN XUAT KINH DOANH CUA CAC CONG TY DfflN

san xuat kinh doanh di~n / 50

lf::\56 /

G!Jt.a che' qm\n lji kinh te' d6i vdi ho~t d(\ng s:ln xuilt kinh doanh ella de

2.3.2.§ h~~lquan lji h~eh toan trong ngilnh di~n va nhi!ng m~t t6n t~i 74

2.3.4 Dh ttt va phat tri€n ehi~u siiu eae ngu~rong ngilnh di~n Vi~t

nam thai gian qua 94

CHUONG 3: NHUNG GIAI PHAP DE HOAN THIF,;N co CHE QUAN

LY KINH TE DOl VOl HO.!}T DQNG SAN XUAT KINH DOANH

CUA CAC CONG TY DitN Ll)'C VltT NAM 102 3.1 Dlf bao nhu c~u va cac chuang trlnh ngu6n, lu'oi di~n de'n nam 2010 102 3.1.1 Dv b.ao nhu c~u tieu tht;t di~n 102 3.1.2 Cac chuang trlnh phat tri~n ngu6n va luoi di~n 103 3.2 Nhung gicH phap d~ hoan thi~n co che' quan ly kinh, te' do'i voi ho~t

d<)ng san xua't kinh doanh cua cac Cong ty Di~n llfc Vi~t nam 107 3.2.1 Giai phap v~ t6 chuc quan ly san xua't kinh doanh trong nganh di~n 107 3.2.2 Giai phap v~ quan ly gia trong nganh di~n 128 3.2.3 Giai phap d~u tu' phat tri~n Ghi~u sau cac ngu6n llfc trong nganh

? ~

Tr~mg Ban d~ cu'ong bao cao sach lu'<;Jc cua Bang C()ng san Nga, trlnh bay t(;l.i B(;l.i h()i l~n thu III cua Qu6c te' C()ng san, (J ml,lc "Co sd v~t chfft cua chu

"Mqt n~n dqi coni ngh1?p thfchh(!p' wJitrinh dq kY thuqt hifn dqi va c6 khd nang cdi tqo du(fc nong nghifp, d6la ~ifc difn khf h6a toan nwJc Nga"r 51 •

nghi~p xay dlfng va bao v~ dfft nu'oc la ra't IOn, vl di~n lien quan de'n IDQi ho(;l.t

80-HDBTngay 1910711983 cua H()i d6ng B() tru'dng (nay la Chinh Phil) c6 neu:

"Difn nang la dqng nang hr(fng rrJt quf, mqt loqi vqt tl! ky thuqt c6 tfnh ch{{t chien [U(!C dung lam dqng [~(C trong ta't ca CQC nganh kinh t/ qucfc dan, CO vj trf quan trc;mg trong vifc tang cuiJng quoc phong, cung co' an ninh va nang cao d(Ji

srfng cud Nhan dan

iJ nu6"c ta, difn nang la tai san xfi hqi chu nghza; mr;i nganh, mr;i nguiJi

· phdi c6 trach nhifm bdo vf va si:t d?Jng difn v6"i hifu qua kinh te' cao nhtft" r291•

nganh nay luon du'<;fc Bang, nha nude, va mQi nguoi cling quan tam

TINH TAT YEUVAY NGHIA KHOA HQC CUA LU~N AN

Trong hon 50 nam lich su hlnh th?tnh va phat tri~n, riganh di~n hfc Vit%t nam c6 nhung bu'oc tie'n va dong nhung vai tro nha't dinh trong slf nghit%p xay

dlfng, bao vt$ da't nu'oc Tuy nhien, ben cC;tnh nhung thanh qua nhu' ngay nay,

cling nen nghiem kh~c nhln nh?n m9t thlfc te' r~ng nganh dit%n hit%n v§n con nhung m?t t6n tC;ti, Va nhln chung chu'a dap ung du'QC cac yeu c§u ngay cang tang

cua xa h(>i C6 nhieu nguyen nhan lam cho sue mC;tnh cua nganh dit%n chua phat

huy he't, trong d6, quan trQng nha't la co che' quan ly trong nganh dit%n

Trong nganh dit%n, c6 th~ n6i cac C6ng ty Dit%n llfc lu6n giu vai tro ra'tquan

trQng, vl chung la nhung don vi cu6i cling thlfc hit%n trQn Vyn chu trlnh san xua't

-truyen tai - phan ph6i dit%n, mang dong dit%n de'n thoa man cac nhu c§u cua nen

kinh te' Vl the', hoan thit%n du'QC ~0 che' quan ly kinh t€ d6i voi hOC;t t d(>ng san xua't kinh doanh cua cac C6ng ty Dit%n h,tc se c6 anh hu'dng IOn den vit$c dap ung

cac nhu c§u ve dit%n cua nen kinh te' qu6c dan D6 chinh la ly do ta't ye'u d~ lu?n

an nay ra doi; voi ten: "NHUNG GIAI PHAP DE HOAN THIEN CCi CHE QUAN

CONG TY DIEN LljC VIETNAM"

Vit%c nghien cuu thlfc trC;tng co che' quan ly kinh te' d6i voi hoC;tt d(>ng san

xua't kinh doanh cua cac C6ng ty Dit%n llfc d~ de xua't du'<;Jc nhung giai phap hoan

thit%n co che' d6 se mang m9t y nghia khoa hQc ra't IOn trong thlfc ti€n, vl day

chfnh Ia vit%c tC;tO ra ffiQt quan ht% san xua't phu h<;Jp VOi tfnh cha't va trlnh dQ cua llfc lu'<;Jng san xua't cua m6i C6ng ty Dit%n llfc, thuc d~y chung phat tri~n, d§n de'n

Slf phat tri~n cua ca nganh dit%n, dap ung cac nhu c§u phat tri~n nen kinh te' qu6c

dan

PH~M VI NGHIEN CUU CUA LU!N AN

Khi n6i ve co che' qmln ly kinh te' d6i voi ho<;1 t d<)ng san xua't kinh doanh

ly nay se ra't da d<;1ng, phong phu, va t6n t<;1i tren ph<;1m vi r<)ng Vl the', lu~n an

se gioi h(;ln ph(;lm vi nghien cilu g6m nhfi'ng n9i dung c6 anh hu'dng nhieu nha't

cac n9i dung hlnh thilc t6 chile, quan ly h<;1ch toan trong n9i b9 nganh, slf phan

thi~n co che' d6

BO Cl)C CUA LU!N AN

Lu~n an g6m c6 ba chuang:

Chuang 1: Ly lu~n chung ve co che' quan ly kinh te' d6i voi ho<;1t d<)ng san

Chuang 2: Thlfc tr<:tng co che' qmln ly kinh t€ d6i vdi ho<:tt d()ng san xua't

nam

MT,JC TIEU CUA LU!N AN

(1) Vi co siJ ly lu(in, lam r5 nhung lu~n diSm khoa hQc v€ co che' quan ly

ph<:tm vi nghien cuu da xac dinh

nam tdi day

PHUONG PHAP NGHIEN CUU LU!N AN

mo hlnh, tai li~ll, va cac cong trlnh nghien CUll khac da cong b6;

& doi s6ng cU a HC)i Bi~n lJ!c Vi~t nam, cling m()t s6 bao chi k.hac Rieng cac s6

li~u nam 2000 la s61i~u udc tinh vl chua c6 s61i~u chinh thuc duc;c cong b6 va

CHUONG 1

, " ~ " ' ? , A./

CAC DOANH NGHIEP TRONG NGANH Dl:fj:N

-Di~m qua cac quan ni~m v~ qudn ly trong Jich sti', chung ta nh~n tha'y c6

nhi~u each tie'p c~n khac nhau Sau dayla mot s6 each tie'p c~n:

(1) Cach titp ctJ_n qudn ly theo kinh nghi?m Cach tie'p c~n nay da phan;_tfch

·-,-,":J:c'"'''J" • ,.•·~- , ""•,-+ 2'",;:;:, •." ~ -~·.""'" 0 , · · · • · hi~n m'Qt nhtt(!c di~m Ia duong nhit d6ng !lna'fkhoa h.9c ·quan ly voi thl,l'c hanh

tru'ong h<;ip hi~n t~li, du di~n bie'n ra't tu'ong tl,l'

(2) Cach titp cqn theo tinh huang Cach tie'p c~n nay mong mu6n cac nha

yeu cdu: vt{n di la bitt lam the' nao di lCJi d?tng chLtng, ma ddu d6 la mr)t ngh? thuqt kh6, doi hoi Sl! thong minh, kinh nghi¢m, tfnh kien quy(t viz Sl! can xung "141•

(3) Cach tifp c(in theo vai 'tro cua nguai quan ly Cach tie'p c~n nay (do

xet hanh vi cua mlnh so voi cac vai tro da dUQC mota Tuy nhien, nguoi ta cling

(4) Cach tifp c(in theo himh vi ca nhan (tam ly ca nhan) Cach tie'p c~n nay

thuc hoim thimh m~c tieu bdng, va thong qua nhilng nguai khac 131 • Frederic

bift dU(JC chfnh xac di~u b(ln muon ngUCJi khac lam, va sau do hiiu d~((JC -rdng h9 dii hoan thimh cong VifC m9t each to't nha't va re nhdt" 1341• Cach tie'p c~n nay giai

thfch dUQC Slj hoan thanh m1,1c tieu CUa quan ly Va vai tro CUa COn nguoi, g6m:

-ngUCJi bift each s~{' d{tng COn ngUCJi, Se di~U khiin cong VifC ho(ic Ca nhan ho(ic tgp thi m9t each sang sucft, trong khi nhilng nguai khong bift lam nhu vgy, se mdc sai [J.m trong VifC ddu hanh ca hai cong VifC nay" 1341• Cach giai thich thoi SCi khai nay cfing tlteing tlj nhu tren, tUC la da chi giai thich dUQC vai tro cua COn

qmln ly rna chu'a giai thich du'QC ban cha't cua cd eli€ quan I§ la gi

cling chua phai la ta't ca nhfi'ng cai din c6 trong quan ly

ti~n d~ cho vi~c ra quye't dinh trong quan ly Chinh VI the', vi~c ra quye't dinh c6

ki~n thie'u cac ti~n d~ c§n thie't

hQc trong mQi llnh vl;l'c dai s6ng xa hoi, trong d6 c6 quan ly Nhu'ng quan ly rna

thu~t cua n6 VI the', c6 le chi nen xem toan hQC la nhfi'ng cong cv phvc vv cho

(8) Cdch tie'p cqn h¢ thong Cach tie'p c~n nay t~p trung vao vai tro cua cac

ben ngoai, v6n kh6 tinh toan he't va chinh xac du'Qc cac bie'n s6 Vl the', each tie'p

(9) Cach tie'p c(in theo h¢ th6ng h(fp tac xii hqi Day Ia ke't qua cua sv rnong

th6ng h<!p tac xa h<)i Nhung chung ta l~i kh6 hlnh dung du'Qc t~p h<;1p nhii'ng

trong quan ly

Cach tie'p c@n nay hi~n nay au'(/c xem la d~ hi~u cho cac nha qm1n ly trong thttc

cdc doanh nghifp sau day

1.1.2 Khai ni~m v~ cd che' qmin ly kinh te' do'i v6'i ho~t d()ng san xua't kinh doanh cua cac doanh nghi~p:

moe, chi la phep djnh ra, r6i tu d6 giai thich tie'p ca che'la each th~~c sdp xe'p theo mf)t trznh tlf nhf{t djnh r341• v€ m~t ngon tu, chung ta c6 th~ hi~u "cache'" la m()t

D€ don gian va CI.J th€ hon trong v~c giai thich khai ni~m co che qudn ly, co

v~y, hi€u mQt each don gian, co chela che dq lam vifc cua may m6c Ne'u hi€u

Hai la, phuong phap v~n han}} h~ th6ng may, nhu dung di~n, dung sue gio,

phuong phap kinh te', phuong phap tam ly, phuong phap giao dt.Jc,

th6ng, Tuong ling trong quan ly kinh te', thl d6 Ia si.J' kich thich trong quan ly,

nhu~n, tin dt.Jng, si.J' d9ng vien tinh th~n nguoi lao d(>ng,

Trang ba thanh ph§n tren day, chung ta nh~n tha'y vai tro cua con nguoi

h~tnh t6i u'u; va con ngU'oi bie"t quan tam de"n vai tro cua chfft xuc tac trong h~

th6ng thl h~ th6ng v~n hanh cling cang t6i u'u han Trong qmln ly kinh te" cling

V~y, COn ngU'oi bie"t quye"t dinh cac cong Cl,l qwin ly, cac phU'ong phap qmln ly Va bie"t v~n d~mg cac kich thich, don b~y trong qultn ly thl h~ th6ng bi qultn ly cling

se du<Jc v~n hanh m<)t each d6ng b<) va dqt hi~u qua cao H~ th6ng bi quan ly (J

day VUa bao ham COn ngU'oi, VUa bao ham Slf V~t, rna Slf V~t cling lqi do COn

nguoi tqo ra, nen r6t cu<)c, thl cling lqi la va'n d~ con nguoi bie"t each quan ly con ngll'oi

T6ng h<Jp cac giai thich tren day v~ qudn ly va c(J che: c6 th€ hi€u c(J ch~'

qudn ly kinh tt d6i wJi ho(lt dqng san xuat kinh doanh cua cdc doanh nghi¢p la

t~p h<Jp n~ (th€ ch€, lu~t 1~ chu truong, chinh sach, hln.b

ha chung va rien d€ tac don mot each c6 he

th6ng de"n cac doanh nghiep bu<)c chung hoqt d<)ng theo nhung m1,1c tieu da dinh

truoc, nh~m mang lqi nhung l<Ji ich nhu mong mu6n Trong qua trlnh tac d<)ng d6, ngll'oi quan ly con sl't d~mg cac bi~n phap kich thich va don b~y kinh t€ nh~m

mang lqi hi~u qua cao han tu qua trlnhquan ly d6

1.2 Co che' qmln Iy kinh te' dO'i voi ho~t dqng san xua't kinh doanh ciia cac doanh nghi¢p d Vi¢t nam:

1.2.1 Cac mo hinh co che' quan ly kinh te da va dang di~n ra:

1.2.1.1 Mo hinh cd che' qudnly kinh te' ti)p trung:

Co ch€ nay ra doi tu Dqi h<)i Dang toan qu6c I§n thu III nam 1960 va de"n

Dqi h<)i Dang toan qu6c I§n thu VI nam 1986 thl ke"t thuc Trong co ch€ nay, nha

nU'oc n~m gill cac ngu6n llfc chu ye"u va di~u khign trlfc tie"p b~ng cac m~nh l~nh

do"! voi cac ha~t d<)ng san xua't-kinh daanh ella cac don vi co sCJ Mo hlnh nay c6

each phu h<;1p trang tung thoi ky xay dl,l'ng va phat tri6n da't nu'oc Tuy nhien, nhu'QC di6m CUa CO che' nay la:

Th(t nhc{t, h~n che' tinh nang d<)ng sang t~a cua don vi kinh te" co sCJ, vl h~u

nghi~p h~u nhu' ch~ng g?p phai m<)t ba't tdc naa cua moi tru'ong, nen thie'u kinh

nghi~m va nh~y ben trong co che' thi tru'ong rna sau nay hQ thu'ong bj lung tung

Thu hai, chi quan tam de'n kinh te' nha mtoc va m<)t s6 san phffm then ch6t

ch~m va kern phang phu;

ThLt ba, gia ca cling nh3:c va dL(QC xac dinh thea nguyen ta:c chi phi, khie'n

nhi~u daanh nghi~p khong quan tam den yeu t6 nay, du'a gia thanh san phffm len caa;

ThLt tu, phan ph6i ~a cung ling thea dinh muc cha nhung d6i tu'<;ing u'u tien,

Th(t nam, c6 qua nhi~u m~nh l~nh hanh chanh trang quan ly san xua't kinh

l~nh, lam cha bQ may nha nu'oc c6ng k~nh va quan lieu

1.2.1.2 Mo hinh cd cht quan ly kinh tt theo thi trztung, dinh hztfJng xii hl)i chi't

ngh'ia, co slj quanly ciia nha mtfJc:

.Di~u d6 dU'<;fc danh da'u b~ng m6c lich sfr quan tr9ng: D;;ti h()i Dang toan qu6c

quan trQng va cd ban v~ kinh te", xa h<)i, tu m<)t n~n kinh te" bao ca"p sang n€n

.Di~u nay du'a de'n nhung thay d6i ra't nhi~u trong m6i tntong kinh te' voi nhung

Hai la, thua nh~n cac hlnh thuc kinh te" h6n h<;fp, trong d6 kinh te" tU' ban nha nu'oc se c6 ty trQng ngay cang tang va cling voi kinh te" tu' nhan se la ll,l'c lU'<;fng

ban ho;;tt d()ng

Bon la, cac hlnh thuc cua h;(c lu'<;Jng san xua't du'<;Jc nh~n thuc dmg lt!c dmg

d~y du hon, trong d6 c6 ye'u t6 khoa hQc-ky thu~t-cong ngh~ Cac th€ che' a6i voi khoa hQc-cong ngh~ da c6 nhil'ng a6i moi din ban so voi thai ky tnl'oc nam

1986 Cl} th€ la: (1) cac lo~li thi truang hlnh thanh da tc;to d<)ng llfc mc;tnh me

trong vit$c a6i moi cong ngh~ CUa doanh nghi~p; (2) khoa hQC cong ngh~ da trd

thanh ha:ng h6a, kich thich nghien cuu khoa hQc, phat minh, sang che' a€ tc;to ra nhil'ng ky thu~t moi, ap dl}ng trong san xua't kinh doanh cua cac doanh nghi~p;

(3) doanh nghi~p da thlfc slf trd thanh cac chu th€' tich clfc trong n€n kinh te', tlf quye't dinh nhung va'n a€ quan trQng lien quan de'n khoa hQc-ky thu~t-cong

nght$, nhu: d~u ttl' ky thu~t cong ngh~ moi, a6i moi cong ngh~, tuy€'n dl}ng va huffn luy~n-dao tc;to lao d<)ng ky thu~t cao

1.2.2 Nhii'ng chuc nang co' ban cua nha mioc trong co' che' quan ly kinh te' d6i

voi ho~t d()ng san xua't kinh doanh cua cac doanh nghi¢p:

Trong tac phffm "D6i mC!i hor;zt dt)ng cua Chfnh phil", F.X Xavat vie't: "Tit

(Nha m(C!c) la ccim ltii, chu khong phdi bdi cheo" 18 l •

Nhung chuc nang c~m lai dta nha mtoc thl c6 ra't nhi€u tren cac llnh v~tc

khac nhau va cac d6i tu'<;Jng khac nhau Rieng d6i voi cac nganh, doanh nghi~p,

nha nuoc c6 cac chuc nang h6 tr<;J, chi ph6i dn thie't, va tc;to di€u ki~n cho chung phat tri€n theo dung qui dc;to chung cua co che' v~n hanh m~n kinh te'

Vi~t nam dang trong ch~ng duang d~u tien cua thai ky qua d9 len chu nghia xa h<)i, la thai ky ra't kh6 khan cho vit$c chQn llfa du'<;Jc co che' quan ly kinh

te' d6i voi hoc;tt d<)ng san xua't kinh doanh dung d~n, phu h<;Jp voi tung giai doc;tn ClJ th€' trong chie'n ltt<;Jc phat tri€'n kinh te'-xa h<)i E>c;ti h9i E>c;ti bi€'u Dang toan

"Tiip lf!-C x6a bo ca chi tqp trung quan lieu, bao cdp, chuye'n sang ca chi thj

"Thea huang d6, khu vl{c qwJ'c doanh phdi du(!c sdp xip l(li, ddi moi cong ngh¢ va td ch(tc qudn ly, kinh doanh c6 hi?u qua, lien kit va hb tr(! cdc· thanh

can thi~p sau vao qua trlnh ho<;tt dQng cua n6, nha't la nhfi'ng doanh nghi~p mili

trong tung thai ky xay dlfng da't nu'oc

tac, CStnh tranh thea lu~t phap, qua d6 d<;tt du<;1c hi~u qua cao nha't

- Sfr dl;lng nhung phuong phap quan ly phil hQp, di€u tie't linh ho<;tt qua cac

BQ GIAO DI,JC VA 8AO TAO TRUONG 8H KINH TE TP.HCM

1.2.3 Nhz1ng nguyen tiic cd blm ci'ta cd che' qzilm ly ·kinh te' doz vfli ho{lt d{)ng

san xui{t kinh doanh czia cac doanh nghifp II Vift nam:

cho vi~c hlnh thanh va v~n hanh co che' qwln ly kinh te' d6i voi ho~t d(>ng san

Vi~c thl,l'c hi~n nguyen ta:c t~p trung dan chu d6i voi cac doanh nghi~p la

trung hay dan chu, quan ly th6ng nha't hay phat huy tl,l' chu d6i voi cac doanh

nghi~p, d~u Ia nhung sai l~m va c6 nguy co se d~n de'n nhung quan lieu t~p

cua nha nu'oc ta

d~y du) va tinh song song (tie'n hanh a6ng thoi cac cong vi~c) trong qua trlnh qulm Iy C1;1 th€ Ia:

Mqt la, ktt h<;p m()t each d6ng b9 gifi'a hai m~t qmln ly nha mtoc va qmln

quy~n dia phttong, d€ t6 chuc h<;p ly b9 may nha nuoc cac cffp, quan ly nha nuoc

quy~n dia phu'ong; vua quan ly theo nganh, vua theo quan ly theo Hinh th6 (song

khong tach roi nhau, khong phai cac B9 chi quan ly theo nganh rna khong c6

quy6n dia phu'ongchi quan ly theo Hinh th6 tach roi khoi quan ly theo nganh

- Tfnh din d(J'i giila nqi dung va khffi htr;mg qudn ly v6'i qui mo cua vi¢c qudn ly N9i dung nay c6 lien quan ch~t che voi nguyen t~c t~p trung dan chu

cua hfc lil'<;ing san xua't

· tu co che" quan ly cac doanh nghi~p la 6n dinh m9t each thuong xuyen Tuc la,

nghi~p doi hoi phai dC;lt du'<JC mQt Slf lien k{t giua cac khatl trong quaill}', Va Slf

nghi~p doi hoi k€t qua cua qua trlnh quan ly tru'oc se h6 tr<J va tac d9ng de"n qua trlnh quan ly di~n ra sau Ne"u khong, ta't da c6 slf du' thua nao d6 trong co che"

se th€ hi~n nguyen Vyn trong qua trJ.nh quan ly sau, rna qua trJ.nh quan ly sau Se

kh~ng dinh ke't qua CUa qua trJ.nh quan ly tntoc mQt each CO ChQn lQC, a6ng thdi

1.2.4 Nhii'ng n()i dung co ban trong co che' quan ly kinh te' d6i voi ho~t d{)ng san xua't kinh doanh ctia cac doanh nghi~p (J Vi~t nam:

nghi~p thu<)c cac thanh ph§n kinh te' khac nhau

(4) Dinh httong va ki€m soat cac cac chttong trlnh, cac dtf an cua nganh d€

toan nganh, phan cong· san xua't giua cac thanh ph§n kinh te' trong m<)t nganh (6) T~o di~u ki~n d€ cac nganh thtfc hi~n dung dtt<Jng 16i, chinh sach th6ng

(7) L~p quy ho~ch va chi d~o vi~c t6 chuc thtfc hi~n dao t~o can bQ quan

ly, can b() khoa hQc-ky thu?t va cong nhan ky thu?t trong nganh

(1) Ho~ch dinh nhfi'ng chie'n ltt<;Jc san xua't kinh doanh cua doanh nghi~p,

ml,lc tieu d6 thanh nhung ml,lc tieu ca'p tha'p hon cho cac don vi san sutit kinh

m~1c tieu chung cua doanh nghi~p Mu6n v?y, tu chie'n lu'<;Jc chung, sau khi tri€n

k€ ho~ch tac nghi~p t~i cac don vi co so, thl;t'c hi~n tung ch~ng ml,lc tieu, tie'n de'n

m~lC tieu xa bon thong qua Vi~c h;t'a ChQn nhung phu'ong an san XUfft kinh doanh

d€ trong nhfi'ng tlnh hu6ng Cl,l th€

kinh doanh nh~m huang d~n cac don vi nay phat tri§n dung phuong huang chie'n

khong; danh gia lqi qua trlnh thie't ke' b() may t6 chile c6 phu h<;ip, linh hoqt va

th~m vi~c ap dvng cac co che' ki§m tra, ki§m soat c6 dam bao cho m()t qua trlnh

'

l

co che' quan ly kinh te' d6i vai hoqt d()ng san xua't kinh doanh cua cac doanh

nghi~p trong nganh di~n

ho~c ph§n IOn san pMim cua nganh St;t hlnh thanh cac doanh nglli~p d()c quy€n

tien phong buoc vao m9t nganh ngh€ moi, cling ra't thuong hlnh thanh nhung

nghi~p nho hon va cling nganh ngh€ thanh m9t doanh nghi~p Ion hon

nhung l<Ji the' d()c quy€n, vl n6 c6 th€ quye't djnh s6 lu'<Jng va gia ca hang h6a

cac quy d!nh khac cua chinh phu a cac qu6c gia Chinh vl the', sv d()c quy€n

djnh tntoc khi chju nhung chi ph6i cua chinh phu Xua't phat tu d6, a cac doanh

•

nghi~p ho~t d()ng trong m9t nganh d()c quy€n thu'ong xay ra lt;tc can tra d6i voi Slf phat tri€n cua lt;(c }lt<Jng san xua't, do kern thu hut St;t' d§u tlt d€ tlm kie'm l<Ji

nghi~p trong nganh d()c quy€n c6 du<Jc nhung h6 tr<J nha't dinh cua chinh phu a

ti~n ich cua Xa hQi, a nhi€u qu6c gia, nha nltOC d€u dQC quy€n (ho~C dQC quy€n ph§n IOn va chu ye'u) kinh doanh d€ c6 th€ chi ph6i hoqt d()ng va ffil;IC tieu kinh

So voi cac doanh nghi~p c~mh tranh hoan hao, cac doanh nghi~p d<)c quy~n

g~n li~n voi mvc tieu ho?t d<)ng cua doanh nghi~p Tuy nhien, d€ hoan thanh

nhung ly do sau day:

nao d6, khach hang khong chi' tl;l' mlnh gay ap ll;l'c, rna con dl;l'a vao cac ye'u t6

ThL~ ba, doanh nghi~p d<)c quy~n khong th€ vl mot ly do hi~m khich voi

mu6n t6i da h6a lc;5i nhu~n b~ng each hfa chQn muc san luc;5ng rna t:;ti d6 doanh thu bien b~ng chi phi bien Tuy nhien, khong m9t nha mtoc o ba't ky qu6c gia

quy~n ltfc cua mlnh dS kiSm soat stf d9c quy~n d6 Trong thtfc ti&n cua cac

b~ng chinh sach gia ca sau day (ho~c ke't h<;ip nhi€u phuong phap):

thuong du<;ic tha'y trong cac co che' quan ly kinh t€ theo mo hlnh bao ca'p Nha

nghi~p Vl v~y, cac doanh nghi~p hay nganh d9c quy~n nay phai thu9c so huu nha mtoc

pha'm, muc gia nay moi thlfc stf phan anh chi phi bien cho qua trlnh san xufft Vi

sang phat ra di<$n cho muc cong sua't khach hang d6 dang ky mua); va (2) m9t khmln ti~n tra cho san htcjng di<$n tieu thl.;l thl;t'c te' (slt dl.;lng bao nhieu tra ba'y

phdn la d~'tng so' tdn co' dfnh di tra cho chi phi co' djnh va sau d6 thu m~i:c gia bien

di bu lc;zi chi phi bien Gia hai thanh phdn du(/C sa d~!-ng nhu la m9t loc;zi thue' gqp danh WlO ngu(Ji sa d~tng h~ thong djch Vlf

cua xa h9i Giai phap nay thu'ang du'cJc cac quO'c gia ap dl.;lng cho cac doanh nghi<$p nganh di<$n ll;t'c, bu'u di<$n, thong tin Vi dl.;l, m9t doanh nghi<$p san xua't

dQ phan bi<$t dO'i Xlt gia ca, theo d6 nhung ngu'ai Slt dl.;lng trong thai gian cao di€'m phai tra muc gia cao hon d€' phan anh dung chi phi bien cao hon trong vi<$c cung ung cho hQ

1.3.2 Cd che' quan ly kinh te' dol voi ho~t dQng san xua't kinh ~oanh cua cac

-·

doanh nghi~p trong nganh di~n:

la san xua't di<$n (do cac nha may di<$n thl;t'c hi<$n), truy~n tai di<$n (do cac don vi

truy~n tai di<$n thtfc hi<$n, d~n truy~n dong di<$n tu nha may di<$n de'n cac don vi phan phO'i di<$n), va phan phO'i di<$n (do cac ddn vi phan phO'i di<$n thl;t'c hi<$n, d~n

truy~n dong di<$n nh~n tu cac nha may ho~c tu cac don vi truy~n tai di<$n, de'n tung khach hang sli dl.;lng di<$n)

CAC KHAU CO BAN TRONG QUA TRINH SAN XUAT KINH DOANH DitN NANG

may di~n truy€n tiii di~n ~ phan ph6i di~n

?

d Vi~t narn hi~n nay, cac Cang ty Bi~n h,tc la nhung doanh nghi~p ho~t

b9 ph?n hQp thanh co che' quan ly kinh te' d6i voi ho(,l t d9ng san xua't kinh doanh

chl1 ye'u neu tren

di~n hoan toan thu{)c sd huu nha nu'oc va h(,lch toan t?p trung Ki~u rna hlnh nay

ffinh thuc 2: Nha mroc v§:n so huu va d()c quy~n quan ly cac hoc:tt d()ng

nay, c6 hai cffp de):

-.d ca'p de) thffp, c6 th~ chi cho phep cac doanh nghit$p phl;l tr<; hc:tch toan d()c l~p, nhu' xay l~p dit$n, thiit ke' cong trlnh dit$n, con lc:ti nha mtoc v§:n hc:tch

ch~t che cua nha nu'oc do nha nu'oc v§:n con quan ly khau san xua't dit$n

vt;(c rieng bit$t nao d6, lu<;ng dit$n thua ra moi ban lc:ti cho nha nu'oc

kh~u Thi tru'Cing Cqnh tranh san ph£m dit$n c6 th€ di€n ra tren cac g6c d9 sau:

-Chi q.nh tranh trong khau san xua't,

- Md r<)ng q.nh tranh, di€n ra trong khau ban buon (truy€n tai),

di~n san xua't ra cho co quan di~n ll;t'c qu6c gia ban tn,tc tie'p cho m<)t scf khach

di~n; (4) Thi truong di~n se do m<)t Ban di€u hanh di€u ph6i, g6m cac d(;li di~n

iJ cap d9 miJ r9ng cq_nh tranh trong khau truy~n tdi, thi truong c(;lnh tranh

cua co quan di~n ll,l'c qu6c gia se du<;jc md cua, va cac doanh nghi~p ho(;lt d<)ng

xet cho tham gia trong Ban di~u hanh thi tntong dit%n tuy vai tro muc d<) quan tn,mg cua m6i doanh nghit%p; (5) Nha mtoc d<)c quy€n sCi huu va quan ly khau phan ph6i dit%n; (6) Cac khac h~mg mua dit%n le viin chua du'c;Jc chQn nha cuilg ca'p vl chua th€ c6 nhung luoi dit%n phan ph6i le t6n t~i song song

a d{p ctq mrY rqng cqmh tranh trong khau ban le, thi tru'ong c~nh tranh san phffm dit%n c6 nhung d~c di€m sau day: (1) Ht% th6ng luoi dit%n phan ph6i se du'c;Jc md ci'ta; (2) Cac doanh nghit%p trong khau phan ph6i se tach thanh nhi€u

khau nho han va ho~t d<)ng voi cac chuc nang chuyen bit%t nhu: Hip d~t cong trlnh dit%n, sll'a chua cong- trlnh dit%n, ban dit%n thu~n tuy; (3) Nhii'ng khach hang mua dit%n le c6 th€ chQn cho mlnh nhii'ng nha cung ca'p khac nhau (c6 gia'y phep

ho~t d()ng hc;Jp phap tren luoi dit%n qu6c gia) vOi cac lo~i hlnh dich vv khac nhau M6 hlnh thi tru'ong c~nh tra,nh san phffm dit%n du'QC ap dl,lng voi cac ca'p d<) kh>ic nh~u, tily m(lc d(\ ph>it tri<!n ella tlfng ~

Khi n6i v€ quan ly gia trong nganh dit%n, chung ta c~n hi€u tren cac va'n d€ · sau day: (1) Sv quan ly gia trong n<)i b<) nganh dit%n; (2) Co sCi xay dl,l'ng gia ban dit%n; (3) phan lo~i cac lo~i gia ban dit%n va ll,l'a chQn co ca'u gia ban dit%n Sau day, ~hung ta di sau nghien cuu cac n<)i dung nay

Gia trong n<)i b<) nganh dit%n la lo~i gia du'c;Jc hlnh thanh trong qua trlnh mua ban dit%n Iiin nhau giil'a cac don vi, doanh nghit%p trong n<)i b<) nganh dit%n tru'oc khi dit%n du'c;Jc du'a de'n nguoi tieu dung Qua trlnh mua ban n<)i b<) d6 di&n ra xuyen suot cac khau san xua't, truy€n tai, va phan ph6i dit%n Tuy nhien, cac m6i quan ht% mua ban dit%n trong n<)i b<) l~i ph1,1 thu<)c nhi€u vao hlnh thuc t6 chuc

qmln ly san xua't kinh doanh trong ca nganh ai~n (mvc vua neu tren) Cv th€' la:

- VOi Hlnh thuc 1 (nha nu'oc quan ly t~p trung): khong c6 quan h~ mua ban trong n9i b9 nganh ai~n Tuc la, ta't ca cac chi phi trong 3 khau san xua't, truy€n tai, va phan ph6i ai~n a€u au'<Jc h~ch toan chung t~i m<)t co quan a5u nao

Doan~ thu ban ai~n cho khach hang au'QC dung a€ trang trai cho toan b9 khoan chi phi cua ca qua trlnh san xua't-truy€n tai-phan ph6i ai~n

Voi ffinh thuc 2 (nha nu'oc quan ly t~p trung m9t ph5n, ph5n con l~i cho

h~ch toan a<)c l~p): gia su khau phan ph6i la khau h~ch toan a9c l~p, nha nu'oc

se t6 chuc h~ch toan chung cac chi phi trong hai khau con l~i g6m khau san xua't

va khau truy€n tai t~i m<)t co quan d5u nao Nhu' v~y a€ c6 doanh thu trang trai cho chi phi cua hai khau nay, ta't ye'u phai hlnh thanh nen lo~i gia di~n ban di~n

cho khau con l~i la khau phan ph6i (khau nay h~ch toan a<)c l~p) Gia ban ai~n

a6 la gia ban ai~n n<)i b9 giua hai khau san xua't- truy€n tai cho khau phan ph6i ai~n Tuong tv', n€u t6 chuc them khau truy€n tai cling h~ch toan d<)c l~p se c6 hai lo~i quan h~ mna ban ai~n n9i b<), a6 Ia: (1) giua co qnan quan ly nganh ai~n

cua chinh phil (h~ch toan t~p trung ta't ca chi phi cua cac nha may ai~n trong qua trlnh san xna't ai~n) ban ai~n cho khau truy€n tai ai~n, va (2) quan h~ mua ban

ai~n giua khan truy€n tai va khan phan ph6i

- Voi Hlnh thuc 3 (h~ch toan a<)c l~p ca ba khau, c~nh tranh hoan toan), quan h~ mna ban n9i b9 se di~n ra giua cac khau san xua't, truy€n tai, phan ph6i voi muc a<) phong phu khac nhan tuy theo muc a9 mo r<)ng trongc~nh tranh cua hlnh thuc t6 chuc nay

Tren the' gioi, hi~n nay a ba't ky qu6c gia nao, nha nu'oc cling c6 can thi~p

it nhi~u de'n gia ban di~n Thong qua d6, nha mtoc c6 th~ thvc hi~n du<Jc cac m1;1c tieu khac nhau, nhu:

cho cac nganh san xufft khac; cho san xufft san ph£m thu9c cac chuang trlnh kinh

qu6c gia, khuy§n khich SU d1;1ng'cac ngu6n nang lu<jng moi, nang lu<jng tai t<;tO, nh~m bao v~ moi truang sinh thai chung, Vi d1;1 nhu d Phap, Di~n Ivc Phap dua

+ Ba ffi\lC tieu: (1) Dam bao quy~n l<ji chtl ye'u cua nguai tieu th1;1 di~n; (2)

d~c bi~t la nhu cffu trong thai ky cao di~m; (2) Phffn dffu thvc hi~n cac chi phi

can b~ng ngan sach, nhu: chi phi v~ ti~n luang va cac khoan phv cffp khac cho

nhan vien; chi phi nguyen v~t li~u, thue' va cac 1~ phi khac; tich lliy v6n voi m9t

* Cd sli djnh gia ban difn d~ta vlw chi phi dii dil.u tzt:

dinh muc gia ban Nghia 1a, din eli nhfi'ng chi phi da dgu tu' dg a'n dinh gia sao

* Cd sli djnh gia ban difn d~ta vlw chi phi bien:

di~n kigu nay, hgu he't cac nu'oc tren the' gidi da muO'n sli' dl,lng gia ca trong chile

* Cd sll dtnh gia ban d{ta viw tht trztdng f{t do:

Hi~n nay, tren the' gioi cling dang t6n t;~ti nhi~u lo~i gia di<$n khac nhau

* Phiin lo{li theo so" lzt(Jng lo{li gia trong h? tholzg gia di?n:

S6 ti~n nay la duy nha"t rna ben mua phai tra cho ben ban trong mot thoi gian nha"t djnh, ba"t k€ muc tieu thv di~n cling nhu' cong sua"t tieu thv n~m trong gioi

h~n cua h<;ip d6ng

* Phiin lo{li theo so" ytu to' tac dQng trong cd Call gia di?n:

- Gia do m(>t ye'u t6 tac d(>ng: la lo~i gia dit$n chi do m(>t ye'u t6 tac d(>ng d€

thuong la d6i tu<Jng su dvng dit$n (san xua't, dich vv, tha:p sang, )

- Gia do hai ye'u t6 tac d(>ng: la lo~i gia dit$n do hai ye'u t6 tac d(>ng d€ hlnh

qu6c gia khac nhau va ht$ th6ng htoi dit$n o nude d6 Vi dv o Vit$t nam hit$n nay, cling mQt d6i tu<;1ng dung dit$n khi mua dit$n, neu dit$n ke do de'm dit$n cua khach

truong h<;1p dit$n ke' du<Jc d~t o c-ffp dit$n ap duoi 6,6kV Truong h<;1p nay, ngoai

dit$n khach hang phai thanh toan

dit$ri quye't dinh nen muc gia dit$n khach hang phai thanh toan

- Gia do ba ye'u t6 tac d(>ng: la lo~i gia dit$n do ba ye'u t6 tac d(>ng d€ hlnh

tu<;1ng dung dit$n, hai ye'u t6 tac d(>ng thu hai va thu ba se la ye'u t6 ca'p dit$n ap