Vận Dụng Các Chuẩn Mực Kế Toán Quốc Tế Để Hoàn Thiện Hệ Thống Kế

MlC DICH NGHIEN CUU CUA LUA,.N AN: nghi~m cua hai trttong phai ke' toan chfnh tren the' gioi la tru'ong phai Chau tru'ong, nhu' Trung quo'c... Nho phudng phap nay, c6 thS nghien cuu h~ t

rBQ ~0 rJX/1-~ ('{}of (j)of() Q"d)O

T6i xin cam cloan day ld c6ng trinh nghiln cuu

Md d~u 1

CHUOHG 1

,,,? ~ A , ! ,, , ' , '?

TONG QUAN V6 t-lc;: Tt-lONC\ K6 TO.AN1 VA Ct-ll.i\.AN M0C K6TOAN :' " "' :' K " ~ "'" , 1.1 KE TOAN, HI;: THONG KE TOAN, CHUAN MVC KE TOAN 7

1.1.1 Dinh nghia v€ ke' tmin : 7

1.1.2 8.jnh nghia vS h~ th6ng ke' toan 11

1.1.3 Djnh ngh1a v€ chu§n mlfc ke' toan 12

"' K ,:J , , "' ? , K K 1.2 H~ THONG CHUAN MVC KE TOAN CUA MOT SO QUOC GIA TREN THE GIOI , : 13

1.2.1 Tntong phai ke' toan Anglo- Saxon 15

1.2.2 Tn.tong phai Ke' toan Chau Au l1:1c dja 21

A , : ' ~ , , K ~ , , "

1.3 HI;: THONG CHUAN MVC QUOC TE VE KE TOAN 39

1.3.1 Cd quan ban hanh cac chu§n ml;t'c qu6c te' vs ke' toan 40

1.3.2 N<)i dung cua h~ th6ng chu§n ml,l'c qu6c te' v€ ke' toan 42

1.3.3 Thu We so~n thao cac chu§n ml;t'c qu6c te' v€ ke' toan 49

1.3 PHUdNG HUONG HOA H(JP SAU KHI c6 H~ THONG /! ,.:' K ~ , _, " CHUAN MVC QUOC TE VE KE TOAN 49

CHO'OttG Z

? """" , / A I .I i A

Tt-10C TRA,NC\ CU.A t-Ic;: Tt-IONC\ KE TO.AN DO.AN+-1 NC\t-IJc;:P

VJ~T N.AM ~ 55

2.1 LliQC sli' v€ qua trlnh phat trien cua h<% thO'ng ke" toan doanh nghi<%p Vi<%t Nam til nam 1954 ae"n nay 55

2.1.1 Giai OO(;ln tU nam 1954 ae"n nam 1986 55

2.1.2 Giai Oo(;ln til nam 1986 ae"n 1995 64

2.1.3 Giai OO(;ln tU nam 1995 cho ae"n nay 69

2.2 Thlfc tr(;lng h<% thO'ng ke' toan doanh nghi<%p hi<%n hanh 76

2.2.1 Moi truong phap ly 79

2 2 2 • • I:'\-u(;l.C ;t•A' u1em cua ? h" h"" v t ong e toan It(n an k"" , h'" h' h 81

2.2.3 Vu aiem cua h<% thO'ng ke" toan hi<%n hanh 87

2 2 4 Nh • • l1<;5c u1em cua ;t•A' ? h" h"" y t ong e toan It(n a k"" , h'" h'nh 88

CHC10ttG 3 "" , , ? , , , , ~ , ~ ,

VA,N Dl.(\NC\ C.AC.Ct-IU.AN M0C QUOC T6 V6 K6 TO.AN A? ' A A A 1 , ! , A BE +-lOAN Tt-IJc;:N t-1~ Tt-10 NC\ K6 TO .AN VJ~T N.AM 96 3.1 Phudng hlidng hoan thi<%n h<% thO'ng ke" toan Vi<%t Nam 96

3.1.1 E>O'i tl1<;5ng sli' d\}ng thong tin 97

3.1.2 v€ phlidng di<%n phap ly 98

3.2.1 Cac giai phap tru'dc m~t 101

3.2.2 Giai phap 1au dai 115

3.3 Cac kie'n nghi Cl} th€' v€ vi<%c v~n dl}ng cac lAS de oan t Ivn v t ong e toan Ivt am A! h ' h"" h" h"" k"" / y·" N 123 3.3.1 Tai san c6 djnh huu h1nh 124

332 Ch h/ 1 p 1 ng 1en cuu va p at tnen h"" / ' h/ ·A! 128 3.3.3 Tai san c6 djnh thue Tai chinh 129

3.3 4 Hang t6n kho 135

3.3.5 Chenh I<%ch ty gia 139

3.3.6 Chi phi Hii ti€n vay 143

3.3.7 Cac khoan dffu tu' chunr; khoan 144

3.3.8 Cac quy djnh lien quan de'n bao cao h<;Jp nha"t, ' ' h b' h " ;:; b" h·"> 151 va trm ay t ong tm ve en uu quan

3.3.9 Hoan thi<%n cac quy djnh v€ ghi nh~n doanh thu l54 3.3.10 SU'a chua eac I6i cd ban trong khi l~p bao cao tai chinh cua ky tru'dc .159

3.3.11 Hoan thi<%n h<% th6ng Tai khoan ke' toan th6ng nha"t 160

K"" I " et u~n ; 166

Danh ml}c tai li<%u tham khao

, " ' ~ ? ~ '

1 TINH CAP THIET CUA DE TAl:

Ngay nay, ke" tmin khong chi c6 nhi<$m Vlf bao v<$ tai san, rna con la ngu6n cung ca'p thong tin tai chinh lam nen tang cho cac quye't dinh cua m9i tac nhan kinh t€

Ho~t d()ng kinh doanh khong con chi dong khung trong tung qu6c gia, rna da

qu6c gia ph:H triSn sang cac qu6c gia dang phat triSn Vi<$c qu6c te" h6a thi tntong v6n, thi tnrong tieu th\1, thi tnrong lao d()ng la xu huang phat triSn

cho nguoi sti' dlfng d cac qu6c gia khac

Tru'oc t'inh h'inh d6, h<$ th6ng kS toan Vi<$t Nam ban hanh nam 1989 tuy

Vl v~y, vao ngay 1.11.95, B<? Tai chfnh da ban hanh H~ thO'ng che' d<? ke' toan

cua Vi~t Nam The' nhtrng, ben c:;mh u'u diSm dang kS nhu buoc dgu giup ke'

ki~m toan d6i voi cac doanh nghi~p, t6 chuc c6 v6n dgu tu' nu'oc ngoai t~i Vi~t

Tom 1~i, vi~c hoan thi~n· h~ th6ng ke' toan Vi~t Nam hi~n Ia m<?t trong

3

Vi~t Nam som h{)i nh~p vao nSn kinh te' the' gioi n6i chung va· khu V\l'C n6i rieng

2 Ml)C DICH NGHIEN CUU CUA LUA,.N AN:

nghi~m cua hai trttong phai ke' toan chfnh tren the' gioi la tru'ong phai Chau

tru'ong, nhu' Trung quo'c

3 D6I Tu'<)NG NGHIEN CUU :

,

Thu~t ngfi' h~ tho'ng ke' toan c6 ph(;lm vi ra't r{)ng, nen trong khuon kh6 cua

lu~n an, dQ'i tu'qng nghien CUu chi gioi h';lll d ph~n ke' toan tai chfnh CUa

·-tntong phai d6 Giai thfch nguyen nhan du'a de'n vi~c ra doi cua h~ th6ng

chuffn m\fc qu6c te' vS ke' toan Phudng huong hoa hqp cua cac quO'c gia sau

· khi co chuffn mvc qu6c te' vs ke' to an ra doi, va tudng lai cua chuffn m\fc ~a't

ca cac va'n dS do duqc dung lam nSn tang dS phan tfch, va dua ra cac bi~n

phap hoan thi~n h~ thO'ng ke' to an Vi~t N am

- Phan tich qua trlnh hlnh thanh va phat triSn h~ thO'ng ke' toan Vi~t

N am qua cac thoi ky, d~c diSm cua h~ thO'ng ke' to an cac doanh nghi~p hi~n h~mh, u'u va nhu'qc diSm cua chung Day chinh la cd sd cho cac kie'n nghi vS phu'dng hudng va bi~n phap nh~m hoan thi~n h~ thO'ng ke' toan Vi~t Nam

- DS xua't cac phu'dng hu'ong va bi~n phap dS hoan thi~n h~ thO'hg ke' toan Vi~t Nam, trong d6 c6 xac l~p bu'oc di thfch hqp trong tung thoi ky

4 PHUONG PHAP NGHIEN CUU :

Phu'dng phap chu ye'u du'qc sii' dvng Ia phu'dng phap bi~n chung duy v~t

Nho phudng phap nay, c6 thS nghien cuu h~ thO'ng ke' toan doanh nghi~p Vi~t

nam trong qua trlnh v~n d9ng va phat triSn

V~n dvng nguyen Hfc toan di~n dS xem xet toan b9 h~ thO'ng ke' toan cua cac tru'ong phai chinh tren the' gioi, ta't ca cac nhan tO' ca'u thanh mQt h~

thO'ng, cac nhan tO' sau xa c6 anh hu'dng de'n h~ th6ng ke' toan trong tung giai doc;m phat triSn cua lich sii'

V~n dvng nguyen t~c phan tkh h~ thO'ng dS xem xet cac nhan t6 ca'u thanh h~ th6ng ke' toan MO'i lien h~ giil'a h~ thO'ng nay voi cac nhan tO' khac nhtt kinh te', ch1nh tri, lu~t phap, xa h9i

5

V~n dvng nguyen t~c phat triSn dS xem xet qua khu, hi~n t~i tu'dng lai ctia sv phat triSn h~ thO'ng ke' toan Trong do, co chu y de'n xu huang phat triSn cua cac quO'c gia moi chuySn tu n~n kinh te' ke' ho~ch hoa sang n~n kihh te' thi tru'dng nhu' Trung QuO' c

Ngoai ra con nhi~u phu'dng phap kh::lc cling duqc sti' dvng nhu':

- Phudng phap ljch sti' va logic,

- Phu'dng phap Cl.f thS va truu tu'cjng,

- Phudng phap di~n gi:ii va quy n~p

- Phudng phap phan tfch va tdng hqp,

- Phudng phap so sanh va dO'i chie'u v v

5 NHUNG DONG GOP CUA LU~N AN :

Nhung dong gop cua lu~n an bao g6m :

- H~ thO'ng hoa nhung khac bi~t chu ye'u cua cac tru'dng phai chfnh v~

ke' to an tren the' gioi, nhung nguyen nhan dua de'n sv khac bi~t ly do ra dC5i va

tu'dng lai cua h~ thO'ng chuffn mvc quO'c te' v~ ke' toan

H~ thO'ng hoa qua trlnh phat triSn cua h~ thO'ng ke' toan Vi~t Nam tu ngay thanh l~p nu'oc de'n nay Phan tfch nhung u'u va nhu'cjc diSm ctia h~ thO'ng· ke' tmin hi~n hanh

- Xac l~p phudng huang va bi~n phap dS hoan thi~n h~ thO'ng ke' toan

Vi~tNam

Trong giai dm~n tntoc m~t, lu~n an d~ xua"t nhung kie"n nghi de ho~m

thi~n cac· quy dinh Uti chfnh, ke" toan hi<%n h~mh, voi ffi\lC dfch te;to di~u ki<%n phat trien san xua"t, thu hut d~u tu'

V~ Hiu dai, lu~n an da d~ xua"t kie"n nghi nen xay dlfng Lu~t ke" toan, thanh l~p H9i D6ng ke" toan Qu6c Gia de tie"n hanh bien soe;tn chu~n mlfc ke' toan, va tie"n de"n thay the' cho cac quy dinh hi~n hanh

- Chuang 1 : T6ng quan v~ h<% th6ng ke" toan va chu~n mlfc ke" toan

- Chltong 2 : Thlfc tre;tng h<% th6ng ke" toan cac doanh nghi<%p hi<%n hanh

- Chuang 3 : V~n dvng cac chu~n mlfc qu6c te" v~ ke" toan de hoan thi<%n

h<% thO'ng ke' toan Vi<%t Nam

- Ke't lu~n

- Tai li<%u tham khao

- Phl,lll;lC

tqan N<?i dung va ban cha't cua ke' toan co thS tim du'<;1c thong qua qua trlnh phat triSn lich sii'

ra doi tu 3-4 ngan nam tru'oc cong nguyen

Tuy nhien, phai cho de'n the' ky thu 15, khoa ke' toan moi co nhung bu'oc

lao de'n doi s6ng kinh te' xa h9i cua loai nguoi Ngu'oi dgu tien khai sinh ra

6ng da dS ra each thuc ghi chep vao s5 cai va ky thu~t ghi s5 kep, cling nhu

•

ngu'oi vS ban cha"t va n9i dung ctia ke' toan cling c6 nhung thay d6i Va do

v~y dinh nghia vS ke' toan trong tung thoi ky cling khong giO'ng nhau

Trong thoi ky so khai, ngu'oi ta quan nit%m ke' toan chi la m9t phu'ong

va theo doi cac diSn bie'n ctia cac nghit%p Vl;l kinh te' phat sinh

phu'ong phap va chuc nang ctia ke' toan ngay cang hoan thit%n hon

Ngay nay, ke' toan dttqc xem la phu'ong thuc do lttong, xti' ly thong tin nh~m dap ling nhu c§u thong tin kinh te' cho ngu'oi sti' dl;lng ra quye't dinh Cac

trang 21]

9

nghi~p V\1) Trong h~ thO'ng thong tin d6, ke" tmin la m9t trong nhung ngu6n cung ca"p cac thong tin chu ye"u dS ngttoi sti' dl;lng ra quye't dinh

-Tinh hlnh va sv bie"n d9ng cua vO'n kinh doanh thu9c quySn sa hcru hay

- Kit qua kinh doanh cua doanh nghi~p trong m8i thoi kh6a ke" toan

day la giai doC;ln thu th?p thong tin

- Giai doC;ln truySn dC;lt thong tin cho ngu'oi sti' dl;lng c6 lien quan ra quye"t dinh

Nhu' v?y, dinh nghia ke' to an phai chua d\fng hai va"n dS chinh :

truySn dC;lt thong tin ke" toan

- Hai Et, gioi h~n m\}c dkh, chuc nang cua ke' tmin la nham cung cft'p

'

vi~n ke' to an vi en cong chung cua My (AICP A) da djnh nghia :" Ke' to an la

nh~t dinh du'oi hlnh thuc ti~n t~ V~ CaC nghi~p V\}, CaC Slf ki~n Va trlnh bay ke't qua cua n6 cho ngu'oi sti' d\}ng ra quye't dinh." [42, trang 4]

thong tin nay" [37, trang 22]

thu'ong" [3 7, trang 23]

tri~n cua n~n kinh te' N~n kinh te" nu'oc ta da trai qua hai giai do~n chfnh, d6

hu'ong cua nha nu'oc

11

Trong n~n kinh te' v~n h~mh theo co che' ke' hot;tch h6a t~p trung, ml}c dfch cua ke' toan la cung ca'p thong tin cho Nha nude d~ ki~m tra tlnh hlnh thljc hi~n ke' hot;tch Chinh vl v~y, E>i~u 1~ T6 chile ke' to an nha nude da neu.ro:

" Ke' toan la cong vi~c ghi chep tinh toan b~ng con s6 dudi hlnh thilc gia tri,

hi~n v~t va thoi gian lao d{)ng, nhung chu ye'u la dudi hlnh thai gia tq d~ phan anh va ki~m tra tlnh hlnh v~n d{)ng cua cac lot;ti tai san, qua trlnh va ke't qua hot;tt d{)ng kinh doanh, tlnh hlnh sll' dl}ng v6n cua ngan sach nha nude, cfing nhu cua tung t6 chile, xi nghi~p " <

Trong n~n kinh te' v~n hanh theo co che' thi truong c6 slj quan ly cua Nha nude Xa h9i chu nghia, ml}c tieu ke' toan khong chi cling ca'p thong tin cho nha nude, rna con cung ca'p thong tin cho cac d6i tuqng khac nhu ngan

hang, cac nha dgu tu ti~m nang~ nha cung ca'p, khach hang

Chinh vl v~y dinh nghia cua ke' toan cfing phai thay d6i Chung toi cho ding, trong di~u ki~n hi~n nay, c6 th~ duqc dinh nghia : Ke' toan la m9t khoa hQc v~ thu th~p ghi chep, xU' ly va truy~n dt;tt nhung thong tin tai chinh dudi hlnh thilc ti~n t~ d~ nguoi sll' dl}ng c6 th~ dl}'a vao d6 rna ra cac quye't dinh

- • ~· A " ' " ' -'

1.1.2 BlNH NGHIA VE H~ THONG KE TOAN :

Theo nghia r{)ng, h~ th6ng ke' to an la m9t t~p hqp · bao g6m ra't nhi~u

· quy pht;tm c6 lien quan nhu : H~ th6ng lu~t 1~ chi ph6i de'n ke' tm1n (Lu~t thuong mt;ti, Lu~t cong ty, Lu~t dan slj, Lu~t hlnh sl}', Lu~t thue' ), cac quy dinh v~ tai chinh-ke' toan, h~ th6ng chilng tu ke' toan, s6 sach ke' toan, bao cao tai chinh va h~ th6ng tai khoan ke' toan

Xet theo nghia hyp, ht$ tha"ng kS toan thuong du<Jc hi€u la ht$ tho'ng rna

kSt qua N6i each khac, no bao g6m cac cong vit$c ke" tiSp nhau trong quy

bao cao tai chfnh

1.1.3 I>lNH NGHIA VE CHUAN Ml}C KE TOAN:

dinh mlfc thu'oc c6 th€ dinh ltt<;1ng dtr<Jc d€ do lu'ong cha't ltt<;1ng m<?t cong vit$c

Ho~t d<?ng kS toan cling tu'dng tlf nhu' cac ho~t d<?ng khac chi c6 th€

ho~t d9ng m<?t each huu hit$u khi c6 nhung chuffn mlfc rieng cho minh Th~t

v~y, chuc nang cua kS to an la cung ca'p cac thong tin d€ ~guoi sll' dl;tng co th€

nh~n, phan tich, trlnh bay va truySn d~t cac thong tin tai chfnh BC1i le, thlfc te"

da chung minh rang cling m<?t so'lit$u kS toan nhung nSu ap dvng phudng phap ·

thong tin tai chfnh ; va d6 chfnh la nhung chuffn ni\l'c kS to an [ 44, trang 385]

13

Do· v~y, c6 thS dinh nghia m<?t each t6ng quat : Chu~n mlfc ke' to an la nhung quy uoc, nguyen H{c, thu tt;Ic duqc cong nh~n nhu' nhung hu'ong d~n cho ngh€ nghi~p ke' toan ·trong vi~c chqn 1-ga cac phu'dng phap dS ghi chep, phu'dng phap danh gia cac ye'u t6, trong vi~c so~n thao bao cao tai chinh, va la

cd sd danh gia cha't luqng cong vi~c ke' toan

1.2 Ht THONG CHUAN MtjC KE TOAN CUA MQT so QUOC GIA TREN THE GIOI :

Ngay nay, chu~n m-gc ke' toan da hi~n huu trong hffu he't cac qu6c gia

Tuy m6i qu6c gia c6 thS sti' d\}ng nhung each thuc khac nhau dS tdnh bay

chu~n mlfc, nhu'ng nhln chung hQ d~u du'a ra nhung quy u'oc, nguyen t~c dS huang d~n cho cac ke' toan vien thlfc hi~n

Thea Michel Capron [28, trang 17-23], chu~n mlfc ke' toan ra doi vao khoang nhung nam d~u cua the' ky 20

Vao nam 1925, Nga c6 thS xem nhu' 1a qu6c gia d~u tien da ban hanh m()t h~ th6ng tai kholm ke' toan th6ng nha't, trong d6 da th6ng nha't v€ tai

· khmin sli' d1fng, v~ nguyen de va phudng phap ke' to an cho cac doanh nghi~p

Sau d6, ciing tu'dng t-g, Due ban hanh h~ th6ng tai khoan ke' toan thO'ng nha't vao nam 1937

d My, nguoi ta ciing quan tam ra't sam de'n sl;f c~n thie't vi~c chu~n mlfc h6a cong tac ke' toan The' nhu'ng, phai de'n CUQC khung hoang kinh te' nam 1929' cac kinh te' gia moi nh~n thuc d~y du v~ t~m quan trqng cua thong tin tai chinh Do d6, de'n nam 1939, h~ thO'ng chu~n ml;fc ke' toan moira doi

Con d Phap, T6ng ho?ch d6 ke' toan dgu tien du'qc thie't l?p vao nam

1947, sau do duqc hit%u dinh vao cac nam 1957 va 1971, va d6Ia tiSn than cua ht% tho'ng hit%n hanh ban hanh nam 1982

NSu yeu cgu chung do'i voi kS toan la phcli cung cffp thong tin kinh te dS

giua cac quo'c gia co cac khac bit%t dang kS

quySn, va phai duqc chfnh phu thong qua

ht% tho'ng ke' toan cgn dap ling IDlfC tieu chu ye'u la theo doi va kiSm soat vit%c thvc hit%n ke' ho?ch, giup bao vt% tai san nha nuoc cling nhu' cung cffp so' lit%u cho tho'ng ke nSn kinh te' ; nen cac co quan chuc nang nha nuoc ban hanh cac

chu~n mlfc Vit%c chu~n mlfc h6a ke' toan trong cac quo'c gia nay tie'n hanh thong qua vit%c ban hanh ht% tho'ng tai khoan ke' toan tho'ng nhfft va cac quy dinh tai chinh, ke" toan

ke' toan cho minh Tuy nhien, n<?i dung, phuong phap va co quan thie"t l?p

chu~n ~lfc cua hQl?i khong gio'ng nhau

bao g6m hai nh6m truong phai ke' toan tieu biSu, d6 la truong phai Chau Au

15

Trung qu6c v v

1.2.1 TRUONG PHAI KE TOAN ANGLO- SAXON

Christopher Nobes [43, trang 99], cho ding:

Tru'ac he"t, do cac quO'c gia nay khong chi cling sll' dl;lng Anh ngu, rna hQ

Ho~c c6 thoi ky, cac nha kinh te' Canada da tha thie't d€ nghi la H<?i

'

n6i tie'ng Arih

Tuy v~y, gifi'a cac qu6c gia nay cling c6 m<?t seS khac bit$t nhung khong trQng ye'u Vi dv, Canada va My cung c6 nhii'ng diSm gieSng nhau v€ ke' toan, nhttng ht$ theSng kS toan Canada dlf'a tren ke' toan cua Anh, chu khong phai

de'n cong bfing xa h<?i

BS minh hQa cho tru'ong phai Anglo-Saxon, chung toi chQn qua trlnh

v€ ke' toan va kiSm tm!n Chi de'n khi Uy ban giao dich chung khoan (SEC) ra

phie'u tren thi truong chung khoan d€u phai thlf'c hit$n ke' toan va kiSm toan

chu~n mvc ke' to an t~i My

17

1.2.1.1 CAC C(j QUAN CUA MY CO LIEN QUAN DEN VI:ec

BAN HANH CHUAN Ml)'C KE TOAN :

1.2.1.1.1 Uy ban Tieu chuffn ke' tmin tai chinh

uy ban Tieu chuffn ke' toan tai chfnh (FASB) hit%n chiu trach nhit%m trvc tie'p vS vit%c ban hanh cac chuffn mvc ke' to an Ahmed Riahi Belkaoui [37,

'

da phat hanh du'<;JC 51 cac cong trlnh nghien CUu lien quan de'n thong tin va

thvc hanh ke' toan Vao thai gian nay' c6ng trlnh nghien cuu du'<;Jc Uy ban giao

nh~n r<?ng rai C1 My

nhit%m vt;t chu ye'u la :

-Ban hanh cac huang dftn lien quan de'n cac va'n dS ke' toan hit%n hanh

- Do thie"u s\f tham gia cua cac td chile khac ben ngoai AICP A, nen cac chu~n m\fc thie"u khach quan

•

nh~n rQng dii

Do v~y, vao nam 1973, AICPA da thanh l~p ra ba Uy bandS duy~t xet

ngay nay

nhi~m duy~t xet cac chu~n m\fc cil va xay d~tng them cac chuffn m\fc moi, cilng nhu' khuon mfiu ke" toan [47, trang 3]

1.2.1.1.2 HQc vi~n ke' tmin vien cong chung :

HQc vi~n ke" to an vi en cong chung (AICP A) la t6 chttc quO'c gia cua cac

nhu cffu dao t?o cac ke" toan vien cong chung (CPA) VS sau, AICPA la co

chu~n m\fc ke" toan

1.2.1.1.3 Uy ban Giao dfch chung khmin:

cac chu~n m\fc ke" toan [50, trang 10k6,7] Nguyen t3:c chung la cac cong ty

19

muO'n ban cac c6 phie'u tren thi tntong chung khoan, phai n(>p m(>t bao cao cho

cong chung (CPA) [37, trang 81,82]

1.2.1.1.4 Hi~p H()i ke' toan My :

Ban d~u, Hi<$p h(>i chi t~p h<;1p nhii'ng ngttoi giang dC;ly vS ke' toan ; sau d6, thanh vien con gdm ca nhii'ng ke' toan vien ho(;lt d(>ng trong cac· doanh

thi<$n giao dl;lc vS ke' to an Hi<$p h(>i xua"t ban cac t(;lp chi ke' to an Hi<$p h(>i h<;1p tac voi F ASB trong nghien cuu giai quye't cac v(n dS vS ke' to an, giao dl;lc va thong tin [ 46, trang 9]

1.2.1.1.5 Qu6c h()i :

Qu6c h(>i My thu'ong khong c6 anh hu'dng tnfc tie'p de'n cac va"n dS vS ke' toan, rna chi dlfa tren SEC dS can thi<$p vao cac va"n dS vS ke' toan

1.2.1.2 NQI DUNG CAC CHUAN Ml)'C :

E>e'n nay, FASB da ban hanh caclo(;li cong b6 nhu' sau [49, trang iii] :

- Khuon mfiu ke' toan tai chfnh : ml;lc dfch la dtta ra khung ly thuye't lam nSn tang cho vi<$c xay dlfng chuffn mvc ke' toan

vS ke' toan (du'<Jc SO(;ln thao bdi cac nhan vien cua FASB)

- Chugn m\fc ke' tmin : giai quye't cac va'n dS c1,1 thS vS ke' toan nhu'

'h~mg t5n kho, tai san c6 dinh

- Cac huang dfin chi tie't vS cac chugn ml.)'c

- Thu~t ngu ke' toan : m1,1c dfch t~o nen sv th6ng nhfft vS thu~t ngu 1.2.1.3 PHu'<1NG PHAP LAM VlEC :

F ASB g5m 7 thanh vi en do AICP A b5 nhi~m va lam vi~c to an thai gian, nhu'ng h9 khong chiu sv kiSm tra trgc tie'p cua AICPA Phudng phap lam

vi~c eli a F ASB la c6 g~ng thu th~p t6i da y kie'n dong gop cua cac ca nhan, va

t5 chuc co lien quan

Trlnh tg thie't l~p chugn mgc thuang g5m cac bttoc sau :

- Chi dinh m9t nguai d~i di~n dS so~n thao huang giai quye't ·

- Chugn bi cac va'n dS c~n tranh lu~n va phan ph6i cho cac ben co lien quan voi lai mai phat biSu

- E>inh ra thai gian biSu cho vi~c cho y kie'n, va tbu'ang la 3 thang sau khi phat hanh cong b6

- So~n bang phan tfch vS cac y kie'n dong gop

21

co lien quan, kern theo loi moi gop y

1.2.2 TRUONG PHAI KE TOAN cHAu Au LlJC DJA:

d6ng nha't gay ra [43, trang 223]

chu~n mlfc nay

, ? , "" , " '

1.2.2.1 CAC CO QUAN CUA PHAP CO LIEN QUAN DEN

, ' " " " , ? " ' "

VI~C B~N HANH H~ THONG CHUAN Ml)'C KE TOAN :

1.2.2.1.1 U y ban quO'c gia v~ ke' tmin :

h6a ke' toan, ke' tie'p la Uy ban T6i cao vS ke' toan, va nay la CNC

[43, trang 235] :

- Cac t6 chuc tu nhan va nha nuoc : Uy ban giao dich chung khoan,

Vi~n Th6ng ke, Thanh tra tai chinh, Thanh tra nha nuoc, Uy ban

chinh

to an

23

lam vi~c· d<?c l~p khi xay dlfng cac chu~n mlfc kS toan, va luon nh~n cac

voi nhi~m ky 3 nam Toan bQ cong vi~c cila CNC chil ye'u du'gc thlfc hi~n t~i

?

?

xet duy~t tinh co thS chffp nh~n dugc cila bao cao hang nam cila Phap dO'i voi

237, 238]

1.2.2.2 NQI DUNG CUA CHUAN MT,J'C:

sau [43, trang 224-243] :

ten Schmalenbach de xu·ong vao nam 1932, va ap dl;lng d Buc vao nam 1937

qu6c gia, the' nhung, dlf dinh nay chua thanh hi<%n thvc do chinh quySn Vichy

•

Cho de'n sau d<% II the' chie'n, tu vi<%c qu6c hfi'u h6a phffn IOn cac doanh nghi<%p cung cffp nhfi'ng dich Vlf cong c9ng chinh ye'u, Chinh phil Phap mu6n quan ly nSn kinh te' theo chu§:n chung nen da thie't l?p Uy ban dS tie'n hanh

qu6c gia Luc dffu, T6ng ho?ch dd chi ap dt;mg bat bu9c d6i voi cac doanh

1957 Cling vo:l ·sv thay d6i kinh te', T6ng ho?ch dd ke" toan 1957 da b9c 19 nhiSu nhuqc diSm, nhu chua dS c?p de'n bao cao hqp nha't, hay phudng phap danh gia trong nSn kinh te' l?m phat Do v?y, Uy banda xet duy<%t cac va'n dS

T6ng ho?ch dd duqc hi<%u dinh dS thi hanh chi thi ctia Lien minh Chau Au, va tdn t?i cho de'n ngay nay

httdng m?nh me de'n vi<%c cong b6 thong tin, cling nhu vi<%c dao t?o ke' to an, rien cac nha ke' toan ctia Phap nh?n duqc sv hua'n luy<%n gi6ng nhau Cac doanh nghi<%p sti' dl;tng h<% · th6ng tai khoan ke' to an th6ng nha't c6 cling n9i dung kinh te', va ky hi<%u gi6ng nhau

25

Bang 1: N9i dung chinh cua tdng ho~ch dd ke' tm1n PHAN I CAC THOA u'OC CHUNG

Chudng I : Cac quy dinh chung

• Cac s6 sach ghi chep

Chudng II Thu?t ngu

Chudng III H~ thO'ng ali khoan ke' toan

A Ky hi~u

1ft:

PHAN II KE TOAN TAl CHINH

Chuong I Nguyen Hk do htong va danh gia ke't qua kinh doanh

Chuong II Chuc nang bao cao tai chinh dinh ky

PHAN III KE TOAN PHAN TICH ( PHAN NHIEM Y)

Chuong I Thoa ttoc chung

Chuong II Ph~m vi ke' toan phan tich

Chudng III Danh ml;lc cac tai khoan

Chuong IV Phttdng phap tinh toan

Chtiong V Sll' dl;lng ke' toan phan tich vao quan tri doanh nghi~p

• Giai thich cac chuc nang cua nhung tai khoan ke' toan

•

27

h~mh h~ tho'ng tai khoan ke" tmin tho'ng nha"t

toan, Bao cao ke't qua kinh doanh va bang thuye't minh b6 sung Ta"t

5 Ngoai t6ng ho<;!Ch d6, con c6 cac thong bao, g6m hai lo<;li:

ke' toan Trong chung mlfc nha"t dinh, cac thong bao c6 thS duqc

Nhuqc diSm IOn nhfft ctia T6ng hof;tch d6 ke' toc:in Phap la hl;ln che' tO'i da

quy~n tt;t.do cho cac nha ke' toan trong vi~c xay dl.;fng mQt h~ th6'ng ke' toan

1.2.2.2.2 H~ thffng Iu~t phap:

Ngoai T6ng hof;tch d6, chuffn mlfc ke' toan ctia Phap con du'qc trlnh bay

a- Lu~t thu'ong m~i va cac nghi d!nh :

[ 43, trang 239-240] da neu :

- Di~u 8 : Cac thS nhan hay phap nhan la thudng nhan d~u phc:H c6

- ~i~u 9 : Bao cao tai chinh hang nam phai hqp phap, chan th~t va

to an· khong du'a ra du'QC hlnh anh trung thlfc, cffn cong be) them nhfi'ng thong tin trong phffn ph\11\Jc

29

- Bi~u 11-15 : Binh nghia chi tie't vS cac tai khmln thu9c bao cao tai chinh, ca<; nguyen tile danh gia tai san va xac dinh ke't qua, cfing nhu' neu r5 ddng tiSn chinh thuc bilt bu9c dung dS ghi s6 ke' toan la ddng Franc

Lu~t cfing dua ra ba yeu c~u d6i vdi bao cao tai chinh : tinh hqp phap, tinh chan th~t va phan anh trung thl,l'c Tinh hqp phap du'QC dinh nghia la phai tuan theo phap lu~t, chu~n mlfc va hudng d~n.Tinh chan th~t du'qc dinh nghia

la vit$c tuan thu lu~t phap Phan anh trung th\}'c khong du'QC dinh nghia trong

lu~t, tuy nhien trong cu6n Le Memento Comptable 1996 da coi d6 la nguyen tile phcli du'qc tuan thu khi khong c6 quy dinh phap ly hay chu~n mlfc nao khac [ 4, trang 97,98]

Lu~t cfing quy dinh r~ng cac phap nhan phai chiu trach nhit$m trong vit$c trlnh bay thong tin, va tuan theo cac nguyen tile th~n tr9ng, hqp th(tc, ho?t d9ng lien t1:1c, tach bit$t thai kh6a, khong bu tru

b- Lu~ t ke' tmin :

Cac d?o lu~t lien quan de"n yeu c~u vS gifi' s6 ke' toan da c6 tu khi xua't hit$n d?o Lu~t Colbert (1673), dudi thai vua Louis 14 BSn thai ky Napoleon (1808), da phat triSn thanh Lu~t thu'ong m?i Ban d~u, B9 lu~t nay chi xoay quanh yeu c~u vs giu s6 ke' toan cho cac lo?i hlnh kinh doanh, rna khong kS dSn quy mo Qua the' ky 20, nhiSu dS nghi cho r~ng c~n c6 b9 Lu~t rieng vS

kS toan tai chinh, va tu d6 da SO?n ra dlf thao lu~t vao 1949 BSn nam 1983,

do nghi dinh s6 4 cua Lien Minh Chau Aura dai, lu~t ke" toan Phap mdi du'QC hoan thit$n [43, p238]

Lu~t ke" tmin Phap phan anh cac quan diem truyen tho'ng ve lu~t I~

Ia :

- Chinh sach ke" toan sii' d\}ng, cac thu t\lc dS xac dinh t6n kho hang nam

hang t6n kho Cac s6 sach phai du9c danh so'_ trang lien t\}c tru'dc

31

3 Quy dinh cac yeu cgu d6i voi bang chung tai lit$u ke' to an

Ng~ai nhfi'ng di~u khmin tro~g Lu~t ke' toan, con c6 cac Nghi dinh do CNC ban hanh d~ ap dl;lng chi tie't lu~t, nhu Nghi dinh 83-1020 ngay 29-1'1-

1983 [31, trang 3] da neu ro 'v~:

- N()i dung va hlnh thuc ciia s6 ke' toan

- Phuong phap ke' toan

- Phuong phap danh gia khi mua tai san va khi ki~m ke

- Nguyen t~c khffu hao va dlf phong

- Nguyen t~c phan lo~i cac ye'u t6 ciia Bang can d6i ke' toan

- Nguyen t~c phan lo~i lqi tile va chi phi ciia Bao cao ke't qua kinh doanh

- Cac nguyen t~c d6i xung chi phi va doanh thu

- Cac dinh nghia vS dlf phgn, v~ v6n tlf c6, v~ die tai khoan di~u chinh

- Hlnh thuc Va llQi dung CUa phgn phi;lll;lC

c-Lu~t Cfing ty va cac Nghi dinh

Lu~t Cong ty s6 66-537 ngay 24.7.66 (hit$u dinh beti lu~t 85-11 ngay 1-85) da' d~ c~p de'n tai khoan hqp nhfft, cac phuong phap ke' toan v~ hqp nhfft

3-

/ '

Nghi dinh s6 67-236 ngay 23-3-1967 (hi<%u dinh bdi Nghi dinh s6 86-221

- Cac phu'dng phap h<Jp nha"t

kinh doanh, Phv Ivc

d- Lu~t Thue":

Lu~t thuS' cua Phap c6 anh hu'dng dang ke d6i vdi vi<%c thie"t l~p cac

chu~n ml,fc ke" toan Slf lien h<% giua lu~t thuS' va lu~t ke" toan kha ro rang Phffn

phan bi<%t kha"u hao kinh te'" (dlfa vao slf xac dinh thoi gian kha"u hao cua

33

doanh nghi<$p), va khffu hao ghi vao chi phi (theo quy dinh cua thue') Chenh

doanh nghi<$p [ 43, trang 241]

1.2.2.3 Phudng phap Iani viec:

Cac thanh vien cua CNC du'qc chfnh phil chi dinh, va c6 nhi<$m ky 3 nam Cong vi<$c cua CNC thlfc hi<$n thong qua cac nh6m lam vi<$c Trong d6,

Qua trlnh xay d\}'ng va ban hanh cac chuffn mlfc thtrong trai qua nhung giai do~n chfnh nhu' sa u :

chuyen trach)

quy~n quye't dinh cho d~i h(>i thu'ong nien

4 f)~i h(>i thu'ong nien se quye't dinh cac vffn d~ rna van phong de$ trlnh, ciing nhu' dinh hu'ong chie'n lu'qc cho CNC

5 CNC khong c6 quySn ban hanh chu~n m\fc Nhung d\f thao da duqc

E>~i H<?i thu'ong nien tho.ng qua duqc xem nhu' IOi dS nghi chfnh thuc dS Chfnh phu thong qua

th6ng qu6c gia d\fa tren diSn che' 1u?t

H~ th6ng thong lu?t xua't phat tu Anh (1066), va sau d6 Ian truy~n sang ffiQt sO' qu6c gia khac nhu' My, Ai nhi Ian, An dq, Uc Lu?t cong ty, Lu?t thu'ong m~i t~i nhung qu6c gia nay c6 ra't it cac quy dinh chi tie't va cac nguyen t~c cho ke' toan N6i each khac, ke' toan cua nh6m qu6c gia nay thu'ong ra't it bi chi phO'i bCii lu?t

Tr:ong khi d6, cac qu6c gia theo DiSn che' lu?t thl nguqc I~i Nh6m nay g6m cac qu6c gia nhu Phap, Y, Due, Tay Ban Nha, Hoa Lan, B6 Dao Nha,

Nh~t Lu~t cong ty, lu~t thu'ong m~i cua cac nude nay thuong c6 nhung quy dinh kha chi tie't d6i vdi ke" toan va bao cao tai chfnh

35

• Lu~t Thue': C6 nhi6u phuong phap nghien cliu, tuy nhien each thich

cua thuS dSn bao cao tai chinh

lu~t thuS, tuy doi khi cling c6 m()t s6 khac bi<%t nhu'ng khong tr9ng ySu

c6 thS ch9n phuong phap da duqc quy dinh trong chuffn m\fc, va chung thuong

khoan khong c6 trong ke' toan cua tru'ong phai Chau Au h,Ic dia

phffn.IOn cac cong ty c6 quy mo vua va nho Hlnh thuc phap ly chu ySu la

cong ty nay, ngu6n v6ri chu ye'u khong phai tu cac c6 dong, rna tu phia nha

ty cong d6u tu ngan hang IOn nhu' Deutsche, Dresdner va Commerrz v.v

nha nude la nguoi sli' d1,1ng chu ye'u thong tin kS toan aS ra quySt dinh Vl the',

1

Deferred income taxes