Các giải pháp kinh tế-tài chính để giữ vững và gia tăng khả năng xuất khẩu cá Basa Việt Nam

Thuye't nay phat trie'n qua hai giai dQan : giai dqan d~u tu the' ky XV de'n giua the' ky XVI - giin voi thoi ky Chau Au dang " khat ti€n " va giai do~n tru'ong thanh tu the' ky XVI de'n

BO GIAO DUC DAO TAO

CAC GIAI PHAP KINH TE - TAl CHINH

Chuyen nganh : Tai Chinh - Lttu Thong Ti~n T~ va Tin Dqng

LUAN VAN THAC SI KINH TE ~

Ngtiili huflng dditkhoa ~,v ii ; T~ T~.n Ngoc Thd

• BQ GIAO Dl)C \.'.-\ r · ' • TRUONG 8H KINH ·; ,; ·: ;).: ,:, ·.;~

THU' VIl;ti".J

g~-:r;q-7J~

Thanh Phff H6 Chi Minh - Nam 2003

ISO: International Organisation for Standardization = T6 chuc Tieu chu~n h6a Qu6c

te'

HACCP: Hazard Analysis and Critical Point Control= Phan tich mo'i nguy h~i va Ki€m tra toi h~n

FOB: Free on Board

CF: Cost and Freight

CIF: Cost Insurance Freight

taL

AD: Anti Dumping Duties

CVD: Countervailing Duties

= Gia giao hang len tau

= Gia va Cttoc v~n tai

= Gia, Bao hi€m va Cttoc v~n

= Thue' cho'ng pha gia

= Thue' cho'ng tr<;f ca'p

DANH Ml)C CAC BANG TRONG LU~N VAN

Bang 2.1 : GDP, gia tri san xua't c6ng n6ng nghi<$p va kim ng~ch xua't nh~p

khci u dia phuong An Giang 1999,2000,2001

Bang 2.2: So sanh GDP, gia trj san xu{t c6ng nong nghi<$p va kim ng~ch xu{t

Bang 2.3: Kim ng~ch xua't khffu ctia An Giang 1991-2002

Bang 2.4: Kim ng~ch va mc}t hang xua't khciu chti ye'u 2001,2002

Bang 2.5: Co ca'u hang xua't khiu 1991-2001 ctia An Giang

Bang 2.6: San lu<)ng m<}t hang xu{t khciu 1991-2000 ctia An Giang

Bang 2.7: Li<$t ke doanh nghi<$p xmft khciu dAn Giang

Bang 2.8 : Di~n tich va s6 be ca nuoi mlm 2001,2002

Bang 2.9: Nhi~t d¢ trung b'inh cac nam 1996-2001

Bang 2.10 : Gia thanh ca ba sa nguyen li<$u

Bang 2.11 : Qui trlnh c6ng ngh<$ che' bie'n ca ba sa dong l~nh

Bang 2.12 : Gia thanh che' bie'n ca dong l~nh

Bang 2.13 : Ljch tr1nh diSu tra theo lu~ t djnh

Bang 2.14: Tinh bien pha gia ctia US DOC cho m¢t Cong Ty Thtiy san Vi<$t Nam

Ml)CLl)C

L<timddAu

Chttdng 1: Tdng quan v~ ban pha gia trong thudng m~i quo'c te'

1.1 M9t slf ly thuye't v~ thlidng m~i qu6c te'

1.1.1 Thuye't tn;mg thudng

1.1.2 Adam Smith va 1y thuye't v~ l<Ji the' tuy~t d6i

1.1.3 David Ricardo va ly thuye't v~ l<Ji the' so sanh

1.1.4 Tinh l<Ji the' nho quy mo c~nh tr~mh khong hoan hao va kinh te'

hQc ciia vi~c ban pha gia

1.2 WTO voi cac quy djnh v~ chling ban pha gia trong thudng m~i qu6c te' 8

Chttdng 2: Thtfc tr~ng v~ nuoi, che' bie'n, xua't khdu ca ba sa (JAn Giang

2.1 Khai quat v~ tinh hlnh kinh te' va lio~t d9ng xua't kh~u ciia tinh 19 2.1.1 Nhung thong tin d~i cudng, ho~t d<)ng xua't khffu cua tinh trong thoi gian qua 19 2.1.2 Nhii'ng l<Ji the' cua An Giang so voi cac dia phudng khac trong nuoc 24

2.2 Tim hilu ngh~ nuoi, che'bie'n xua't kh~u ca ba sa ciia tinh An Giang 28

2.2.2 Nhung l<Ji the' v~ ngh~ nuoi, che' bie'n ca ba ~a cua tinh An Giang 31

2.3 Di~n tie'n chfnh ciia 'V ki~n cho'ng ban pha gia ca ba sa Vi~t Nam

vao tbf tru(ing Hoa Ky cua US.CFA

2.3.1 T6m t~t qua trinh cho'ng l~i ca ba sa nh~p khffu tU Vic$t Nam

2.3.2 Di€n tie'n chinh ciia v~ ki~n

Ke't lu~n chlidng 2

Chu'ong 3: Cac ghii phap kinh te'- tai chfnh d~ giii' vii'ng va gia tang kha

43

43

44

56

3.1 Va'n d~ kinh te' thj tru(ing hay phi thj tru(ing cua Vi~t Nam 58

3 1.1 Lu~n cu v~ n~n kinh te' thi tntong ciia Vic$t N am 58

3.1.2 Quan di€m va co sC1 ciia vic$c d~ xu!t cac giiH phap kinh te'- tai chinh

' ? ~

LOIMODAU

Kim ngf.J.ch xua't kh£u ca ba sa, ca tra ctia Vic$t Nam da co tO'c d() tang tntdng ra't ngof.J.n m~c trong vong hon ba nam g£tn day nho vao l<;1i the' Cf.J.nh tranh cua san ph£m No da dong gop dang k€' cho vic$c tang kim ngf.J.ch xua't kh£u thtiy san ctia Vic$t Nam, cling nhu' gop ph£tn tang GDP cho cac dja phu'ong d6ng b~ng song Cdu Long, nh{t Ia tinh An Giang Tuy nhien, ngay 28/6/2002 Hic$p h()i chti tqi ca nheo Hoa Ky da n()p don kic$n Vic$t Nam ban pha gia ca ba sa, ca tra fillet (sau nay gqi

t~t Ia ca basa) vao thj tru'ong Hoa Ky E>i€u nay da co tac d()ng tuc thoi, lam s~t

giam kim ngf.J.ch xua't kh£u ca ba sa Vic$t Nam vao thi tru'ong r()ng Ion nay E>€' giu vung va tie'p t~c gia tang kha nang xua't kh£u ca ba sa Vic$t Nam, va'n d€ d~t ra dO'i voi chung ta Ia: di tlm cac giai phap kinh te'- tai chfnh thfch h<;1p trong di€u kic$n

co tac d()ng ctia vt;~ kic$n, va cac giai phap d€ xua't phai khai thac tO'i u'u cac l<;1i the' ti€m nang v€ kinh te', ky thu~t da chua du'<;fc khai thac he't trong thoi quan qua

Vdi d~ tai du'ctc h.fa chQn, n6 c6 cac y nghia sau:

- Tfnh thoi slf ctia d€ tai:

+ v~ kic$n ban pha gia ca ba sa co tfnh thoi slf, bC1i vl qui mo kim ngf.J.ch xua't kh£u san ph£m vao Hoa Ky Ion hon nhi€u so voi kim ng~ch xua't kh£u cac san ph£m khac ctia nhung v~ kic$n Vic$t Nam ban pha gia tru'oc do

+ Slf quan tam ctia cac co quan Chfnh Phd, ctia cac kinh te' gia , ctia cac cong ty che' bie'n xua't kh£u thtiy san, ctia ngu' dan d6ng b~ng song Cdu Long, d~c

bic$t tf.J.i An Giang

+ Vic$t Nam v~n dang trong 1() trlnh gia nh~p t6' chuc WTO, trong do chung

ta dang nh~n thuc d£tn v€ cac qui djnh chO'ng ban pha gia ctia WTO trong thu'ong mf.J.i quO'c te'

- Tfnh moi me ctia no:

+ ChO'ng ban pha gia dO'i voi Vic$t Nam chung ta la m()t va'n d€ moi v€ kinh te'- tai chfnh va ca phap ly

+ G<;1i md cho chung ta nhung suy nghi v€ vic$c xay dlfng hoan chinh lu~t

chO'ng pha gia ctia Vic$t Nam

- Xac l<jp thttc cha't kinh te' tai chinh tu phia Vi~t Nam- c6 hay khong c6

ban pha gia - ct.ia cac nha che' bie'n xua't khcfu Vi~t Nam ciing nhu' n()i dung kinh te' va phap ly ct.ia vq ki~n ct.ia cac nha nucH, che' bie'n phia Hoa Ky

- Phan tich cac ti€m nang, lQi the' kinh te' ky thu<jt ct.ia vi~c nuoi, che' bie'n san phcfm trong hoan canh c6 anh hudng tu vq ki~n tu d6 tlm ra cac giai phap kinh te'- tai chinh nh~m gill vung va gia tang kha nang xua't khcfu m~t hang nay

- Lien quan de'n n()i dung:

+ V a'n d€ h()i nh<jp kinh te' qu6c te': chi ban de'n m()t vai khia c~nh lien quan de'n d€ tai nhu': khong ban de'n vi~c h()i nh<jp khu vttc rna cht.i ye'u chi neu vi~c h()i nh<jp trong qua trlnh gia nh<jp WTO; nhu' chi ban trqng tam cac quy dinh v€ cho'ng ban pha gia ct.ia WTO, khong ban r()ng de'n va'n d€ khac.Phai tlm hiiu WTO va cac quy dinh v€ cho'ng pha gia ct.ia WTO boi vl hai Ie: thu nha't, md r()ng dinh huang tu'ong lai ct.ia va'n d€ nghien cuu c6 lien quan de'n cac quy dinh ct.ia WTO vl

Vi~t Nam dang trong 1() trlnh gia nh<jp t6 chuc nay,lu<jt thu'ong m~i ct.ia Vi~t Nam dang md r()ng di€u chinh cho phu hQp voi cac quy dinh ct.ia WTO; thu hai,Hoa Ky

la quO'c gia chi pho'i m~nh cac quy dinh ct.ia WTO ,nen lu<jt thu'ong m~i n6i chung, lu<jt cho'ng pha gia n6i rieng ct.ia Hoa Ky c6 nhung diim tu'ong d6ng th<jm chi c6

anh hudng, d~n da:t cac quy dinh ct.ia WTO

+ Va'n d€ m~t hang: d€ tai chi d€ c<jp de'n m~t hang bi ki~n Ia ca tra, ca ba

sa fillet dong l~nh khong neu len cac m~t hang thdy san nu'oc ngQt khac.Trong lu<jn van, d cac do~n khong cttn phan bi~t, se gQi ta:t la ca ba sa

+ Mq.c tieu ct.ia d€ tai nhu da neu tren, khong kh!ng dinh stt tha:ng thua cda

vq ki~n vl n6 phq thu()c vao nhi€u ye'u t6 kinh te', chinh tri chi ph6i, trong d6 c6

khong it ye'u t6 kh6 dtt doan ,nhu' stt xua't hi~n quy€n lQi d()t xua't v€ kinh te' chinh tri giua cac t<jp doan, cac nh6m cung quy€n lQi voi cac chinh gioi My anh hudng

trj git1a cac t~p doan, cac nh6m cung quy~n l<;1i voi cac chinh gioi My anh httdng de'n Vl;l ki~n; cac ap d~t chu quan CO th~ d~ bao hQ nganh san xu(t trong nttoc; Slf

phat sinh cac quan h~ kinh te' nao d6 git1a hai nttoc dtta de'n srf nhtt<;1ng b(.) ho~c d1nh chi V\1 ki~n

NQi dung va ke't ca'u cda lm}n van:

Chtidng 1: Tdng quan v~ ban pha gia trong thtidng m~i quo'c te' c.6 15 trang Chtidng 2: Thtfc tr~ng v~ nuoi, che' bie'n, xua't kh«u ca basad An Giang co 39 trang

Chtidng 3: Cac ghii phap kinh te'- tai chinh di giu vung va gia tang kha nang xua't khiu san phim ca ba sa Vi~t Nam c6 38 trang

A? , ,

CHUONG 1 : TONG QUAN VE BAN PHA GIA TRONG THUONG

"' , ,

1.1 M(}t s6Iy thuye't v@ thl.idng m~i qudc te':

1.1.1 Thuye't trqng thuong

Thuye't trqng thu'ong ra doi d Chau Au vao khming the' ky XV va co anh hudng cho de'n giua the' ky XVII Thuye't nay phat trie'n qua hai giai dQan : giai dqan d~u tu the' ky XV de'n giua the' ky XVI - giin voi thoi ky Chau Au dang " khat ti€n " va giai do~n tru'ong thanh tu the' ky XVI de'n giua the' ky XVII- khi ti€n thua nhung hang boa tieu dung l~i thie'u

Quan diem co ban ciia thuye't trQng thu'ong ca hai giai do~n dlfa tren lu~n die'm cho ding : Slf gia u co ciia quO'c gia the' hi~n bdi lu'qng qui kim ( vang, b~c chau bau ) rna quO'c gia do niim giu Dieu nay co nghia la qui kim du'QC xem la thu'oc do st1 giau co ciia m<?t quO'c gia

Thuye't trQng thu'ong giai do~n d~u rna d~i bie'u la W Staffort - t~p trung vao m<?t sO'lu~n die'm sau :

(i) Khuye'n khich xua't khctu hang boa ra nude ngoai de' mang ti~n v~ cang

nhi~u cang tO't va h~n che' nh~p khctu hang boa tu nude ngoai

(ii) Phai giu ti~n l~i trong nude b~ng each nha nude ca'm xua't ti~n ra khoi Ianh thd'

Ke't qua ciia chii nghia trQng thu'ong giai dQan d~u la lam cho n~n kinh te' trong nude co slf ma't can dO'i Ion : ti~n thua nhu'ng hang hoa l~i thie'u H~ qua la thuye't trQng thu'ong phai thay d6'i m<?t sO'lu~n diem· , phai chuyin sang giai do~n

moi, giai do~n tru'dng thanh rna d~i bie'u Ia T Mum, no t~p trung vao m<?t sO'lu~n

die'm cd ban nhu' :

(i) " Bang can dO'i thu'ong m~i " duqc xem trQng, dlfa tren nguyen tiic thu'ong

m~i la xua't sieu, ban nhi~u - mua it De' xua't sieu, hQ tan thanh pha t trie'n cong

nghi~p nha't la cong nghi~p che' bie'n Nh~p nguyen li~u v~ che' bie'n va xua't khctu

se thu duqc gia tri nhi~u bon

(ii) Khong ca'm xua't ti~n ra khoi nu'oc C~n mang ti~n ra nude ngoai mua hang re de' ban sang nu'oc thu ba voi gia diit bon

De'n cuO'i the' ky XVII, khi trlnh d<? san xua't tren the' gioi phat trie'n, trqng tam lqi ich kinh te' da chuye'n tu linh vlfc luu thong sang linh vt1c san xua't , thl

nhi~u nha kinh te' da d~ cao tu tudng ttl do m~u djch, cho ding nh~p sieu cfing c6

the' c6 lqi nhu xua't sieu Di~u d6 cfing nghia la: chti nghia trqng thudng da d~n

khong con t6n t(J.l m1a

1.1.2 Adam Smith va ly thuye't v~ lqi the' tuy~t dol

Thudng meJ.i qu6c te' con chju anh hudng ctia ly thuye't v~ lqi the' tuy~t d6i,

do Adam Smith ( 1723 - 1790 ) khdi xudng trong hie ph§'m " Slf giau c6 ctia cac

qu6c gia " ( xua't ban nam 1760 ) Theo ong, lqi the' tuy~t d6i ctia m()t qu6c gia la lqi the' chi phi - chi phi lao d()ng - tha'p hdn de' san xua't ra cling m()t lqai san ph§'m Cung theo A Smith, slf gia u c6 ctia qu6c gia khong the' hi~n qua s6 qui kim nifm giu, rna duqc phan anh qua nang llfc san xua't Ong cho ding, chinh lqi fch ca nhan ctia cac nha san xua't d~n de'n chuyen mon h6a san xua't, dua de'n ke't qua tang nang sua't lao d()ng, dCJ.t duqc lqi the' tuy~t d6i

Quan die'm cd ban ctia ly thuye't nay t~p trung vao m()t s6lu~n die'm sau: (i) Lqi the' tuy~t d6i la cd sd t6n t(J.i ctia thudng m(J.i qu6c te' Ngu6n g6c ctia lqi the' tuy~t d6i la h~ th6ng tai nguyen mang nhung dc}c trung ctia tung qu6c gia

(ii) M6i qu6c gia chi xua't kh§'u nhung hang h6a c6 lqi the' tuy~t d6i va nh~p

kh§'u nhung hang h6a khong c6 lqi the' tuy~t d6i

1.1.3 David Ricardo va ly thuye't v~ lqi the' so sanh

Trong thlfc ti~n thudng m(J.i qu6c te' v~n di~n ra vi~c mua ban giua hai qu6c

gia d€u khong c6 lqi the' tuy~t d6i nao ca v~ san ph§'m Ly thuye't v~ lqi the' tuy~t

d6i ctia A Smith khong ly giai duqc thlfc ti~n nay, n6 doi hoi m()t ly thuye't thudng meJ.i qu6c te' phu hqp vdi cu()c s6ng thudng meJ.i hdn D6 la, ly thuye't v~ lqi the' so sanh ctia Dayid Ricardo ( 1772 - 1823 ) duqc de c~p trong tac ph§'m "

Nhung nguyen ly ve kinh te' chinh tri va thue' " nam 1817

Ricardo cho ding: " Cac qu6c gia c6 the' chuyen mon h6a san xua't va xua't

kh§'u san ph§'m rna hQ khong c6 lqi the' tuy~t d6i so vdi nude khac, nhung l(J.i c6

lqi the' tuy~t d6i ldn hon giua hai san ph§'m trong nude, tuc la san ph§'m c6 lqi the'

tuong d6i (hay lqi the' so sanh) va nh~p kh§'u san ph§'m rna lqi the' tuy~t d6i nho bon giua hai san ph§'m trong nude ( san ph§'m khong c6 lqi the' so sanh )"

Lqi the' so sanh ctia m()t san ph§'m, vi d~ san ph§'m X, duqc the' hi~n qua chi tieu h~ s6lqi the' so sanh RCA va duqc tlnh nhu ~au :

RCA= E1/ Ec: E2/ Ew Vdi:

E1 : Kim ng~ch xua't kh§u san ph§m x cua qudc gia ( 1 nam )

E2: Kim ng~ch xua't kh§u san ph§m X cua the' gioi ( 1 nam )

Ec : Tdng kim ng~ch xua't kh§u cua quO'c gia ( 1 nam )

Ew : Tdng kim ng~ch xua't kh§u cua the' gioi ( 1 nam )

Ne'u : RCA< ho~c = 1 thl san ph§m khong co lqi the' so sanh

1 < RCA < 2,5 thl san ph§m co lqi the' so sanh RCA> ho~c = 2,5 thl san ph§m co lqi the' so sanh ra't cao

V oi ly thuye't lqi the' so sanh cua Ricardo, da md ra m()t trang moi trong thu'dng m~i quO'c te' No cho phep cac quO'c gia du khong co lqi the' tuyt$t dO'i ciing

co th€' tham gia vao thu'ong m~i the' gioi ne'u bie't hfa chQn m~t hang mlnh co lqi the' so sanh

1.1.4 Tinh lcji the' nh~ qui mo c~nh tranh khong hoan hao va kinh te' hQC cda

vi~c ban pha gia :

a Tinh lcji the' nh~ qui mo c~nh tranh khong hoan hao:

Thlfc ti€n thu'ong m~i qu6c te' khong chi nay sinh tu lqi the' so sanh, rna n6

co the' phat sinh tu lqi the' kinh te' nho qui mo ( hay lqi tuc tang d~n ), nghia la xu the' san luqng cang Ion thl chi phi cang tha'p

Be' xem xet tac d()ng tu'ong hd giua lqi the' kinh te' nho qui mo va lqi the' so sanh nhilm xac djnh mo thuc thu'ong m~i quO'c te', chung ta gia sii' m()t the' gioi gdm

co hai nuoc - n()i dja va nuoc ngoai M6i nu'oc deu co hai nganh san xua't hang cong nghit$p va san xua't thlfc ph§m va co hai yeu t6 san xua't : v6n va lao d()ng Gia thie't them rilng n()i dja co ty It$ vO'n - lao d()ng cao hon nu'oc ngoai va hang cong nghit$p c~n t~p truilg nhi€u vO'n

Khi tie'n hanh thu'ong m~i trong di€u kit$n ·c~nh tranh khong hoan hao, chung

ta se co hai tru'ong hqp : m~u djch trong n()i b() m()t nganh va m~u djch giua cac nganh Thu'dng m~i the' gioi trong di€u kit$n nay c6 d~c di€'m:

(i) M~u djch giua cac nganh phan anh lqi the' so sanh Vi dl;l trong m~u djch the' giOi, n()i dja se xua't kh§u hang che' t~o va nh~p kh§u hang th'Q'c ph§m Lqi the'

so sanh cua n()i dja dO'i voi hang che' t~o giu vai tro chu ye'u trong thu'ong m~i

(ii) M~u djch trong n()i b() nganh khong chi phan anh lqi the' so sanh N()i dja c6 lqi the' so sanh hang che' t~o so voi hang thlfc ph§m, N()i dja se xua't kh§u rong hang che' t~o va nh~p kh§u hang thlfc ph§m Tuy nhien, hang nuoc ngoai trong nganh che' t~o se dua ra nhung san ph§m khac voi san ph§m cua N()i dja Do

m<)t s6 ngll'oi tieu dung N<)i dja thich Srf da dqng cua hang h6a nu'oc ngoai, cho nen N<)i dja mcjc du c6 thcjng dU' m~u djch hang che' tqo, v~n se nh~p cling nhU' xua't trong n<)i b<) nganh Ro rang, nu'oc ngoai khong c6 lql the' so sanh hang che' tqo nhU'ng v~n tie'n hanh thu'dng ffiqi, di€u nay chinh do lqi the' kinh te' nho qui mo Cac nl.l'oc san xua't duqc nhi€u lQai hang che' tqo khac nhau, da thuc d£y thu'dng mqi qu6c te'

Xem xet thrfc tien, m~u djch n<)i b<) nganh dong m<)t vai tro dcjc bi~t trong quan h~ thU'dng mqi v€ hang che' tqo giua cac nu'oc cong nghi~p phat trie'n -nhung nu'oc chie'm h~u he't m~u djch the' gioi Cung voi thoi gian, cac nu'oc cong

nghi~p phat trie'n ngay cang trd nen gi6ng nhau d trlnh d<) cong ngh~ va c6 s«n v6n lao d<)ng tay ngh€ cao Do cac qu6c gia thu'dng ~qi chu ye'u da trd nen gi6ng nhau ve cong ngh~ va cac ngudn lrfc, lqi the' so sanh trong m<)t nganh cong nghi~p

thu'ong khong ro Vl the', h~u he't thu'dng mqi qu6c te' du'qc tie'n hanh du'oi dqng trao d6i hai chi€u trong n<)i b<) cac nganh du'qc thuc d§y chu ye'u bdi lqi the' kinh te' nho qui ffiO, hdn la chuyen mon h6a giifa cac nganh cong nghi~p dU'QC thuc d§y bdi lqi the' so sanh

b Kinh te' hqc cU a vi~c ban pha gia

Qua ph~n trlnh bay tren, ta tha'y ke't qua ta't ye'u cua lqi the' kinh te' nho qui

mo la tlnh trqng Cqnh tranh khong hoan hao Trong thrfc te', tlnh hlnh Cqnh tranh nay gay ra m<)t s6 h~ qua cho thu'dng rnqi qu6c te' M<)t h~ qua trong s6 do la: cac hang khong nha't thie't djnh ra cung m<)t muc gia cho hang h6a dung xua't kh£u va ban cho nguoi tieu dung n<)i dja N6i chung, vi~c djnh ra cac muc gia khac nhau d6i voi cac khach hang kli~c nha~ dU'QC gQi Ia srf ph~~ bi~t v€ gia ca Hlnh thuc thong d{Jng nh(t cua Srf phan bi~t v€ gia ca trong thu'dng mqi qu6c te' la Vi~c ban pha gia Nhu v~y, ban pha gia la m<)t each thuc theo d6 m<)t hang dcjt ra m<)t muc gia cho hang xua't kh£u tha'p hdn so voi cung loqi hang d6 ban d trong nuoc

Hai di€u ki~n de' ban pha gia c6 the' xay ra la:

Thu nha't, nganh cong nghi~p phai la cqnh tranh khong hoan hao Do v~y,

cac hang ttf djnh gia thay vl xem muc gia thj tru'ong la muc gia cua mlnh

Thu hai, cac thi truong phai bj chia c<ft Do d6, ngu'oi tieu dung trong nuoc khong the' de dang mua du'qc nhung hang h6a ch~ djnh danh cho xua't kh£u

Ngoai g6c d<) xem xet ban pha gia la m<)t h~ qua cua lqi the' kinh te' nho qui

mo q.nh tranh khong hoan hao vua trlnh bay, chung ta xem xet va'n de tie'p theo

cua tinh kinh te' cua vit$c ban pha gia tc:].i m<?t cong ty c~ the' b~ng vit$c tlm ly do xem tc:].i sao cac cong ty ban pha ghi?

Thl!c th~n thu'ang mc:].i cho tha'y c6 nhung ly do t6i da h6a lqi nhu<}n khie'n m<?t cong ty mu6n thl!c hit$n djnh gia phan bit$t Vi d~, m<?t cong ty san xua't m<?t trit$u b<}t lua 1 nam b~ng m<?t nha may duy nha't voi chi lam ca ban ngay Gia su n6 dinh ra gia b<}t lua nay trong thi tru'ong n<?i dia 1 ddng m<?t chie'c va la:i duqc 0,1 ddng/ chie'c Cac bie'n phi ( bao gdm nguyen v<}t lit$u, luang cong nhan ) la 0, 7 ddng/ chie'c va cac dinh phi ( kha'u hao nha may, trang thie't bt ) la 0,2 ddng/ chie'c Ne'u nha may ban he't m<?t trit$u b<}t lua mdi nam, Hii 0,1 ddng/ chie'c thi r6 rang da bu del p xong mQi dinh phi til' doanh thu ban hang tc:].i thi tru'ong n<?i dia Bay gio, Cong ty nay ra y tu'dng c6 the' ban them b<}t lua sang thi tru'ong nu'oc lang gi6ng voi ba't cu gia nao cao han bie'n pbi 0,7 ddng/ chie'c va tha'p han 1 ddng/ chie'c d€' kie'm them ti6n loi

Bay gio, nha may c6 the' lam them ca dem va san xua't 0,5 trit$u b<}t lua nua Cac dinh phi, theo gia dinh, da du'qc trang trai xong til' vit$c ban 1 trit$u b<}t lua

d~u tien Ne'u ban 0,5 trit$u b<}t lua nay sang thi tru'ong nu'oc lang gi6ng voi gia 0,9 ddng/chie'c thi cling lam tang lqi nhu<}n cua cong ty them 100.000$ DI nhien, vit$c ban san phtfm ca dem khong du'qc anh hu'dng toi gia ban cua 1 trit$u b<}t h1'a ban

d~u Dieu nay it nhi6u d~n de'n vit$c phan khuc thi tru'ong, nghia la phai tim kie'm m<?t thi tru'ong khac h~n voi thi tru'ong ca ngay M~t khac, Cong ty phai bao dam

r~ng nguoi mua d thi tru'ong moi khong d€ gi chuye'n hang ngu'qc lc:].i thi truong thu nha't ( vi d~ djnh gia d thi tru'ong moi sao cho chenh lt$ch gia khong du bu del p chi phi v<}n chuye'n thea chi6u nguqc lc:].i ) N€u khong, gia· ban ·cua thi tru'ong thu nha't

se bi anh hu'dng theo chi6u hu'ong giam gia

qu6c te':

1.2.1 WTO vO'i thtidng m~i quo'c te'

a Vai net v~ srf ra d()i td chuc WTO

Khi chie'n tranh the' gioi l~n thu hai selp ke't thuc, cac cu'ong qu6c da nghi de'n vit$c thie't l<}p cac dinh che' chung v€ kinh te' d€' h6 tra cong cu<?c tai thie't sau chie'n tranh H<?i nghi Bretton Woods trit$u t<}p tc:].'i bang New Hamsphire ( Hoa Ky ) vao nam 1944 la h<)i nghi ph~c v~ cho m~c tieu nay Ke't qua cua h<)i nghi Bretton Woods la sl! ra doi cua 2 t6 chuc tai chinh : Ngan hang Tai thie't va Phat trie'n

qu6c te' (nay gQi la Ngan hang the' gioi- World Bank- WB ) va Quy Ti~n tt$ qu6c te' ( International monetary Fund - IMF ) M()t t6 chuc chung de' thuc d£y thu'c1ng

m~i ciing duqc d~ xua't thanh l~p voi ten gQi T6 chuc Thu'c1ng m~i qu6c te' ( International Trade organisation- ITO )

Boi vl ph~m vi d~ ra cho ITO la kha r()ng, bao tr-um nhi~u linh v-qc, k€' ca nhung linh vlfc vit$c lam, lao d()ng, d~u tu', c~nh tranh, dich VlJ; cho nen, vit$c dam phan hie'n chuc1ng ITO dien ra kha lau Ma:i de'n thang 311948, hie'n chu'c1ng ITO moi du'qc thong qua t~i Cuba, nhung vit$c Qu6c h()i Hoa Ky trl hoan khong phe chuin hie'n chu'c1ng, lam cho m()t s6 nu'oc khac khong phe chu£n, dua de'n ITO khong thanh hit$n thlfc Cling trong thoi gian do, vl mong mu6n som c~t giam thue' quan d€ d£y m~nh cong CUQC giao thu'c1ng, tai thie't sau chie'n tranh, nen m()t nhom

23 nuoc da dam phan rieng re va d~t duqc m()t so 11u dai thue' quan nha't dinh vao nam 1946 Be' rang bu()c nhung uu da:i da d~t duqc, nhom 23 nuoc mly quye't dinh la'y m()t ph~n chinh sach thu'c1ng m~i trong dlf thao hie'n chu'c1ng ITO, bie'n no thanh Hit$p dinh chung v~ thue' quan va thu'c1ng m~i ( General agreement of Trade and Tariffs -GATT), co hit$u llfc tu 0110111948 Sau khi ra doi, GATT da trai qua nhi~u

vong dam phan va ke't qua ciia cac vong dam phan nay dong vai tro vo cling quan trQng trong vit$c thuc d£y thu'c1ng m~i the' gioi B~c bit$t, d vong dam phan thu tam ( 1986- 1993 ) khai m~c t~i Uruguay, da d~n de'n slf ra doi ciia T6 chuc thu'c1ng

m~i the' gioi ( WTO )

b Tac dQng cua WTO do'i voi thu'dng mQ.i quo'c te'

The' hit$n qua mlJc tieu, nguyen t~c ho~t d()ng va cac chuc nang cua WTO C1J the', WTO thua ~h~n cac· m1Jc tieu cua GATT, do la: nang cao muc so'ng, dam bao vit$c lam, tang thu nh~p v~ nhu c~u thlfc t€ b~n yung; sii' dtJng hit$u qua nha't

cac ngu6n llfc the' gioi ; md r()ng san xua't va trao d6i hang hoa Be' dam bao cac mlJc tieu do, ho~t d()ng ciia WTO dlfa tren 5 nguyen t3:c cc1 ban:

(i) Thu'c1ng m~i khong co s-q phan bit$t d6i xii' : Nguyen t3:c nay du'qc the' hit$n trong cac qui dinh v~ che' d() dai ng() t6i hut$ qu6c (Most Favoured Nation- MFN ) va dai ng() qu6c gia (National Treatment-NT)

- Theo nguyen Hie MFN, cac nude thanh vien WTO khong du'<,jc phep phan bi<$t dQ'i XU dQ'i vdi hang h6a dich VUJ quy~n SCf huu tri tu<$, d~U tu' giua CaC nu'dc thanh vien dO'i tac khac nhau

- Theo nguyen Hie NT, cac nude thanh vien khong du'<,jc phep phan bi<$t dO'i xu dO'i vdi hang boa dich VlJ quy~n SCf huu tri tu<$, d~U tu' CUa nu'dc ngoai thanh vien vdi cac dO'i tu'<,jng trong nude

(ii) T~o dlfng mQt n~n tang 6n dinh va c6 th€' dlf bao du'<,jc trong thu'ong m~i

D€' dam bao nguyen Hie nay, cac nude thanh vien WTO phai minh b~ch h6a cac qui dinh thu'ong m~i cda mlnh, phai thong bao mqi bi<$n phap dang ap d]Jng va rang bu¢c chung, nghia la cam ke't se khong thay d6i theo chi~u hu'dng ba't l<,ji cho thu'ong m~i, ne'u thay d6i phai thong bao, tham va'n va c6 bi<$n ph a p bu tru h<Jp ly (iii) Thuong m~i ngay cang ttr do bon thong qua dam p~an:

D€' dam bao nguyen Hie nay, WTO luon dam nh~n chile nang la di€n dan dam phan thuong m~i da phu'ong d€' cac nude c6 th€' lien t]Jc thao lu~n v~ va'n d~

ttr do h6a thuong m~i

(iiii) T~o ra m¢t moi tru'ong c~nh tranh ngay cang blnh d~ng: WTO doi khi du'<,jc

mo ta la t6 chile " thuong m~i ttr do " nhu'ng do trlnh dQ phat tri€'n khong d6ng d~u

cua cac nude thanh vien, d€' dam bao CUQC dua c~nh tranh blnh d~ng, WTO tren thlfc te' v~n cho phep ap d]Jng thue' quan va mQt sO' hlnh thilc bao hQ khac

(iiiii) Di~u ki<$n d~c bi<$t danh cho cac nude dang phat tri€'n : Vdi ba ph~n tu thanh vien la cac nude dang phat tri€'n va cac n~n kinh te' chuy€'n d6i, WTO khuye'n khich phat tri€'n va cai each kinh te', danh nhung dO'i xu d~c bi<$t va khac bi<$t cho cac qu6c gia nay, vdi mlJC tieu dam bao cho ca~ thanh vien nay tbam gia SaU fQng bon vao he$ thO'ng thuong m~i da phuong

Cung nh~m thtrc hi<$n m1Jc tieu da neu, WTO c6 cac chile nang sau:

T~o thu~n l<,1i cho vi<$c thtrc thi, quan ly, v~n hanh cac hi<$p dinh va tho a

thu~n thuong m~i da phuong va cac ben, k€' ca tr<,j giup ky thu~t cho cac nu'dc thanh Vien th\fc hi<$n ngbia VlJ thuong m~i qu6c te' CUa hQ

La di€n dan dam phan thuong m~i giua cac nude thanh vien, t~o khuon kh6 thlfc thi ke't qua cac CUQC dam phan do

Giai quye't tranh cha'p giua cac nude than~ vien tren co sd Qui dinh va Thu t]Jc giai quye't tranh cha'p

Thl)'c hi~n ra soat Chinh sach thttong m~i thong qua Co che' Ra soat Chinh sach thu'ong m~i

Hqp tac voi cac t6 chuc kinh te' quo'c te' k:hac nhtt IMF, WB trong vic$c ho~ch

dinh chinh sach va dlf bao xu httong phat tri€n tttong lai ciia n~n kinh te' toan cciu

c Thoi cd va thach thuc khi gia nh4p WTO cua cac nude dang phat triin, trong do co Vi~t Nam

D€ d~y nhanh tie'n trlnh tl)' do h6a thttong m~i toan cciu, thuc diy tang trttong kinh te' b~n vung, H<)i nghi B<) trttong Thttong m~i WTO Icin thu ttt t~i Doha ( Qatar, 11/2001 ) da quye't dinh phat d<)ng m<)t chttong trlnh dam phan moi v~ he$ thO'ng thttong m~i da bien Voi n<)i dung bao quat cac va'n d~ va m<)t 1<) trlnh ch~t

che, dl)' kie'n bit dciu tu 2003, vake't thuc ch~m nha't vao ngay 01 thang 01 nam

2005 Chttong trlnh nghi srf daJ?- phan moi ciia WTO d~t ra nhung thoi co va thach thuc ra't Ion ddi voi cac n~n kinh te' dang phat trie'n va d~c bi~t voi cac nttoc dang trong qua trinh dam phan gia nh~p nhtt Vi~t Nam Nhung thoi co do Ia :

(i) V€ thi trttong: Nhung m~t hang tham d~ng lao d<)ng va nong san vo'n Ia the'

m~nh ciia nhung nttoc dang phat trie'n, c6 lqi the' so sanh sip toi se c6 thoi co hon nua de' mo r<)ng xua't kh~u sang thi trttong gcin 150 quo'c gia thanh vien ciia WTO

Vi d~ v~ m~t hang nong san, c6 the' tha'y dng vong dam phan nong nghi~p trong tttong lai ( 2003- 2005) se ph~ thu<)c ra't nhi~u vao ap ll)'c ciia cac nttoc dang phat trie'n, cac nttoc thu<)c nh6m 15 nttoc xua't kh~u nong san ( nh6m Cairns ) va Sl)' nhttqng b<) ciia EU, Nh~t Ban, Han Qu6c v€ cit giam trq ca'p, nha't Ia tr<J ca'p trong nttoc dttoi nhung hinh thuc khac nhau Xin dtt<Jc n6i them, cac nttoc phat trie'n da sii' d~ng nhi~u bi~n phap tr<J ca'p Vi d~ trong nam 1998, ·t6ng muc h6 tr<J cho nhung ngttoi san xua't nong nghi~p trong cac nttoc OECD len toi 273,6 ty USD trong d6 rieng cac nude EU 128,9 ty, Nh~t Ban 49 ty, My 50 ty ( So' lic$u tu bao cao phan tich chttong trinh nghi sl)' dam phan moi ciia WTO ciia Uy Ban Quo'c gia v~ h<Jp tac kinh te', Ha n<)i 112002) Day Ia nhung con so' kh6ng 16 do'i voi cac nuoc dang phat tri€n, do h~n che' v~ ngan sach nen hQ khong th€ tr<J ca'p trong nttoc d€ bao h<) SX nong· nghi~p nghia Ia SX nong nghi~p cac nttoc dang pha t tri€n hi do'i xii' khong blnh d£ng v€ kha nang c~nh tranh xua't kh~u Ne'u vong dam phan nong nghi~p sip toi d~t du'\fc thoa thu~n cit giam tr9 ca'p, se la thoi co md r<)ng xua't

Tac d9ng md cii'a t_hi tn.tong nong san d nhi€u mtoc phat tri€'n, thong qua cAt giam thue' nh~p khffu, md r9ng h~n ng~ch thue' quan, giam dcin thue' l~o thang danh vao nong s~n che' bie'n, ciing se t~o di€u ki~n cd ban cho cac nti'oc dang phat tri€'n va nha't hl nh6m Cairns tang lu'c;fng hang nong san xua't khffu

(ii)V€ di€n dan tham gia y kie'n da'u tranh thu'dng m~i: Cac nu'oc dang phat tri€'n voi s6luc;fng ap dao trong WTO se c6 di€n dan du'a y kie'n cling nhu da'u tranh voi slf ap dijt thu'dng m~i cda cac nu'oc phat tri€'n Di€u nay se hi~u qua hdn so voi Slf da'u tranh rieng le d6i voi slf ap dijt thu'ong m~i cda m9t nu'oc Ion len m9t nu'oc nho

(iii)V€ ph~c v~ cong CUQC cong nghi~p h6a: Hciu he't cac nu'oc dang phat tri€'n d€u dang tie'n hanh cong nghi~p h6a Do d6, day la co hQi d€ chQn llfa nh~p khffu thie't

bi, may m6c cong ngh~ tu cac nu'oc phat tri€'n Cong CUQC cong nghi~·p h6a cfing doi hoi cac nu'oc phai phat tri€'n ngu6n nhan llfc, nang cao kie'n thuc quan ly, tie'p

c~n khoa hQc ky thu~t h.i~n d~i tie'p c~n du'Qc cac ngu6n v6n t6i u'u tu cac nu'oc phat tri€'n Va ta't ca cac yeu ccYu nay se du'QC dap ling dt§ dang hdn khi qu6c gia dang phat trie'n trd thanh thanh vien cda WTO

MQt yeu cciu cda cong nghi~p h6a la xay dlfng mQt cd ca'u kinh te' hc;fp ly theo hu'ong phat huy cac lQi the' va ti€m nang qu6c gia La thanh vien WTO, cac nu'oc dang phat tri€'n se c6.cd may hon trong vi~c cd ca'u n€n kinh te' qu6c gia giln 1i€n voi nhu cciu thi tru'ong r9ng Ion ctla the' gioi, g6p phcin nang cao hi~u qua sii'

dQng thu'dng m~i qu6c te'

(iiii)V € tie'p nh~n slf trQ giup qu6c te' : La thanh vi en WTO, cac nu'oc dang phat tri€'n se thu~n lQi hdn trong Vi~c tie'p nh~n Slf tfQ giup CUa cac qu6c gia phat tri€'n, cac t6' chuc qu6c te' trong vi~c phat tri€'n thu'ong m~i cai each h~ tho'ng lu~t 1~

th€' che' lien quan thu'ong m~i, tu d6 t~o ra mQt san choi thu'ong m~Ltu'dng d6ng voi cac nu'oc phat tri€'n

Ben c~nh nhung thoi co nay sinh, cac nu'oc dang phat tri€'n cfing gijp nhi€u thach do':

- V € thi tru'ong: Y eu cciu cam ke't md cii'a thi tru'ong d6i voi cac mij t hang phi nong nghit%p - la cac mijt hang rna cac nu'oc dang phat trie'n thu'ong khong c6 lQi the'- se t~o ra thii' thach gay gilt cho cac doanh nghit%p nQi dia nang cao kha nang

c~nh tranh, h~ gia thanh san phim d€ da'u tranh t6n t~i ngay thi tnfong trong nude cling nhu' xua't khiu

Vi dt;t: Xet vi~c md cd'a thi tru'ong v€ m<Jt thue' quan Hi~n nay, muc thue' quan trung blnh do'i vdi hang cong nghi~p cua cac nu'dc dang phat tri€n trong WTO la 12,3% va cac nu'oc gia nhc%p WTO la 10,8% Ne'u Vi~t · Nam gia nhc%p WTO trong vong dam phan nay, chcfc chcfn se bi yeu c~u thue' quan trung blnh do'i voi hang cong nghi~p tha'p, khoang tu 10 - 15%, day la IDQt thach thuc cho Vi~t

Nam

-V€ nhan lt;t'c: Cac nuoc dang phat tri€n thuong thie'u kie'n thuc, kinh nghi~m

trong dam phan gia nhc%p, thie'u chuyen gia gioi d€ hi€u va vc%n dt;tng thanh tht;tc cac qui dinh cua WTO vao phat tri€n thu'ong m~i quo'c gia, vao cac tranh chip thu'ong m~i quo'c te' ( ne'u c6 )

-V€ luc%t 1~: H~ tho'ng luc%t va cac qui dinh lien quan de'n thu'ong m~i con thie'u va nhi€u ba't cc%p, c6 nhi€u khac bi~t so voi cac qui dinh cua WTO ciing se la trd ng~i cho cac nu'oc dang phat tri€n

1.2.2 Cac qui dinh cda WTO v~ cho'ng ban pha gia

Nhu da bie't, tai li~u co ban nha't cua WTO la " Toan tc%p cac hi~p u'oc cua vong thu'ong ht<;fng Uruguay ", g6m van ban ciia 21 hi~p dinh, 8 bi vong lt;tc, 1 hi~p

nghi thu' cling 29 quye't dinh Va tuyen ngon rna IDQi nu'OC thanh vien phai tuan theo nhu' m9t kho'i t6ng the' Trong d6, hi~p dinh thu'c thi di€u VI cua Hi~p dinh chung v€ thue' quan va thu'ong m~i nam 1994 la van ki~n chu ye'u ciia WTO qui dinh v€ cho'ng ban pha gia cho de'n nay Chung ta di€m qua hai net chinh sau day

a Xac dinh vi~c ban pha gia:

MQt san phim bi xem la ban pha gia - nghia la du'QC du'a vao lu'u thong thu'ong m~i CUa IDQt nu'OC khac th(p hon tri gia thong thu'ong CUa san ph£m d6-ne'u gia xu(t kh£u CUa san ph£m du'QC xu(t kh£u tu IDQt nu'oc nay sang IDQt nu'OC khac th(p hon IDUC gia CO th€ SO sanh du'QC CUa san ph£m tu'ong tt;t' du'QC tieu dung

t~i nu'oc xua't khiu theo cac di€u ki~n thu'ong m~i thong thu'ong N6i each khac:

Gia ban t~i thi truong trong nuoc - gia xua't khiu > 0 => Co ban pha gia

Qua d!nh nghia nay, c6 cac vein d€ d<Jt ra la :

(i) San phim tu'ong tt;t' : La san phim gio'ng h~t, tuc la san phim c6 tit ca cac d<Jc tinh gio'ng voi san phim dang du'QC xem xet Ne'u trong tru'ong h<;fp khong c6 san

ph§'m nao nhu' V~Y thlla san ph§'m khac ID~C du khong gi6ng 0 IDQi d~C tinh nhu'ng

CO nhi€u d~c di~m g~n gl6ng voi san ph§'m du'QC xem xet

(ii) Ne'u khong co cac san phim tttdng tlf dttqc ban trong nttoc xueit kh~u thl sao? Vein d€ mly dttqc qui dinh chi tie't nhu' sau:

+ Ne'u khong co cac san phim tudng tlf duqc ban o nttoc xueit kh~u

ly do di€u ki~n d~c bi~t cua thi truong do

+ Ho~c ne'u s6Ittqng ban t~i thi trttong trong nttoc cua nttoc xueit kh~u qua nho (Thong thttong, s6lttqng nay dttqc xem la du Ion, ne'u chie'm tu 5% tro h~n s6 lu'qng ban san phim dang xem xet toi nu'oc nh~p khiu ), thl gia ban t~i thi truong trong nu'oc o mt$nh d€ keo theo tren dttqc thay b~ng: thu nheit muc gia co th~ so sanh duqc cua san phim tu'dng tlf duqc xueit khiu sang nude thu ba thich hqp voi di€u kit%n la muc gia co th~ so sanh duqc nay mang tinh d~i dit$n thong qua so sanh voi chi phi SX t~i nude xueit xu hang hoa tttdng tlf; ho~c thu hai, xac dinh thong qua so sanh voi chi phi san xueit t~i nuoc xueit xu hang hoa c(>ng them m(>t khoan hqp li chi phi quan tri, ban hang, cac chi phi chung va m(>t khoan lqi nhu~n

Truong hqp nay, ta co th~ nh~n xet dng da co m(>t bttoc chuy~n tu slf " phan bi~t

d6i xll' qua gia " ( nhu' da trlnh bay tinh kinh te' cua vi~c ban pha gia trong chudng nay ) sang quye't dinh xem hang xueit kh~u co bi ban voi " gia duoi chi phi" hay khong?

Sau khi xem xet vein d€ nay, khai ni~m gia ban t~i thi truong trong nude o tren dttqc hi~u t6ng quat thanh gia tri thong thuong - Ia gia tri tuy truong hqp Ia

m(>t trong 3 lo~i muc gia tren E>o la: gia ban t~i thi truong trong nude, ho~c gia ban sang nude thu ba,ho~c "muc chi phi suy dinh "

(iii) Mt$nh d€ so sanh o tren chi dttqc xem xet trong m(>t khoang thoi gian nheit dinh- nhu' da neu thong thuong la 1 nam Nhtt v~y vein d€ d~t ra tie'p theo la cac muc gia trong ca thoi ky eiy duqc tinh toan nhu the' nao ?

Thong thuong, vit$c xac dinh co pha gia hay khong trong su6t giai do~n xem xet (hay giai do~n di€u tra ) se dlfa vao tren cd so:

+ So sanh giua gia tri thong thuong blnh quan gia quy€n voi blnh quan gia

quy€n gia xueit kh~u co th~ so sanh duqc

+ Ho~c so sanh gia tri thong thttong voi gia xueit khiu tung giao dich

+ Ho~c so sanh gia tri thong thuong blnh quan gia quy~n voi gia xua't kh:i'u tung giao dich, ne'u nhli -cac co quan co th:i'm quy~n ( cua nlioc nhc}p kh:i'u ) xac dinh r~ng co ca'u gia xua't kh:i'u ( cda nlioc xua't kh:i'u ) do'i voi nhung nguoi mua nhc}p kh:fu khac nhau, khu VrfC khac nhau va thoi die'm khac nhau CUa nlioc nhc}p kh:i'u c6 st;( chenh lt$ch dang k€' va khi c6 the' dua ra ghH thich v~ vit$c t~i sao sl;(

khac bit$t nay khong cho phep tinh toan mQt each d~y du khi so sanh b~ng phliong phap sii' dt;mg blnh quan gia quy~n so blnh quan gia quy~n ho~c giao dich so giao

kit$n la ne'u ngo~i tt$ thu du<;1c tu vit$c ban hang xua't kh:i'u dli<;lc ban tren thi truong

ky h~n thl ty gia trong vit$c ban ngo~i h6i ky h~n do se du<;1c sa d~ng Ne'u khong ban ky h~n nhung bie'n d<)ng cua ty gia ho'i doai tu hie ban hang de'n hie thu ti~n

va ban ngo~i tt$ se dliQC bo qua trong qua trlnh di~u tra

b Xac djnh tdn h~i

Khi xac dinh du<;1c hang nhc}p khiu co ban pha gia, qu6c gia nhc}p khiu

khong du<;1c quy~n phan ling ngay b~ng thuS' ch6ng ban pha gia, tru khi thl;l'c hit$n vit$c xac dinh t6n h~i T6n h~i du<;1c hie'u la thit$t h~i vc}t cha't do'i voi mQt nganh san xua't trong nlioc ho~c anh hudng vc}t cha't lam chc}m qua trlnh thanh lc}p mQt nganh san x~-a't Xac dinh t6n h~i phai dliQC tie'n-·hanh dt;t'a tren b~ng chung xac thl;(c va di~u tra khach quan ca 2 phliong dit$n:

(i) Kho'i lli<;lng san phim nhc}p khiu dliQC ban pha gia va anh hudn~ cua hang h6a ban pha gia de'n gia tren thi trliong nQi dia co san phim tliong tl;( cua nlioc nhc}p khiu, va

(ii) Hc}u qua cua hang nhc}p khiu nay de'n cac nha san xua't san phim tren cua nuoc nhc}p khiu

B6i voi kh6i lu<;1ng hang nhc}p khiu ban pha gia, co quan di~u tra phai xem xet lit$u hang nhc}p khiu ban pha gia c6 tang leri· dang k€' hay khong Vit$c tang do

c6 th€' la htqng tang tuyt%t d6i ho~c ty lt% tuong d6i so sanh voi muc san xua't ho~c nhu c§u tieu dung t~i nude nh~p khiu

B6i vdi tac d(>ng de'n gia, phai xem xet c6 phai hang ban pha gia da duqc giam gia dang k€' so vdi gia cua san phim tuong tlf t~i nude nh~p khiu, ho~c xem xet c6 dung la hang nh~p khiu d6 lam giam gia dang k€' ho~c ngan khong cho gia tang dang k€', di€u rna le ra da xay ra ne'u khong ban pha gia hang nh~p khiu d6

B6i vdi h~u qua de'n cac nha san xua't trong nude c6 lien quan phai ki€'m tra danh gia ta't ca cac nhan t6 va chi s6 c6 anh hudng de'n tlnh tr~ng cua nganh san xua't, bao gdm muc suy giam thlfc te' va ti€m in ctia doanh s6, lqi nhu~n san luqng, thi ph§n, nang sua't, ty lt% lai d6i vdi d§u tu, ty It% nang llfc duqc sd' d-qng; cac nhan t6 anh hudng de'n gia trong nude, d(> ldn ctia bien d(> pha gia; anh hudng xa'u thlfc te' ho~c ti€m cfn d6i vdi chu chuy€'n ti€n m~t luqng luu kho, cong an vit%c lam, ti€n Iuong, kha nang huy d(>ng v6n

Vit%c chung minh tac d(>ng cua hang nh~p khcfu d6i vdi san xua't trong nude d6ng nghia vdi vit%c chung minh t6n t~i m6i quan ht% nhan qua giua chung, dlfa tren ta't ca cac b~ng chung c6 lien quan

M()t ddn khdi ki~n ban pha gia se bi tu chdi va CUQC di~u tra se bi dinh chi ngay l~p tuc, ne'u nhu cac cd quan co thim quy~n tha'y rling :

Khong c6 d§y dti cac b~ng chung v€ vit%c ban pha gia

Ho~c khong d§y dti b~ng chung v€ t6n h~i ho~c t6n h~i ti€m cfn ho~c t6n h~i thlfc te' khong ldn du d€' bit%n minh cho vit%c tri€'n khai di€u tra

Ho~c bien d(> pha gia khong dang k€' Bien d(> pha gia duqc xem la khong dang k€' ne'u bien d(> d6 tha'p hon 2% vdi gia xua't khcfu

Ho~c kh6i luqng hang nh~p khcfu duqc ban pha gia khong dang k€' Kh6i luqng nh~p khcfu thong thuong se duqc xem la khong dang k€' ne'u nhu kh6i luqng hang nh~p khcfu duqc ban pha gia tu m(>t nude c-q th€' nao d6 ehie'Il1 it hon 3% t6ng nh~p khcfu cae san phcfm tuong tlf vao nude nh~p khiu, ngo~i tru truong hqp s6

luqng nh~p khcfu eda cac san phcfm tuong tlf tu m6i nude e6 kh6i luqng nh~p dudi 3% ' nhung t6ng s6 eac san phcfm tuong tlf eua nhung nuoc nay duqc nh~p vao nude nh~p khcfu chie'm tren 7% nh~p khcfu san phcfm tuong tlf vao nude thanh vien nh4p khcfu

Ke't lu~n chtidng 1

1 Trong chudng 1, chung ta trlnh bay m9t sef ly thuye't v€ thudng m~i quO'c te', bcit d~u la chu nghia trQng thudng keo dai qua g~n ba the' ky vdi nhi€u giai do~n v~n d9ng va phat tri€n, trong d6, giai do~n sau khiic phq.c hoan thi<$n giai

do~n trudc Tie'p de'n, ly thuye't lcji the' tuy<$t defi da c6 anh hudng sau r<)ng de'n

thudng m~i quefc te' trong giai do~n kinh te' tu ban da hoan thanh tich liiy nguyen thuy, va trQng tam lcji ich kinh te' da chuy€n tu linh vf!c luu thong sang linh vf!c san xml't Thf!c ti~n thudng m~i sau d6 da lam cho ly thuye't lcji the' tuy<$t do'i tan ra thay vao d6 la ly thuye't lcji the' so sanh chi pho'i m~nh thudng m~i quO'c te' cho de'n t~n ngay nay Ben c~nh lcji the' so sanh , chung ta ciing da tlm hi€u m9t lo~i lcji the' khac chi pho'i thudng m~i D6 la lCJi the' nho qui mo c~nh tranh khong hoan hao, rna ly thuye't nay c6 anh hudng nhi€u trong m~u djch n(>i bQ nganh cua thuong m~i qu6c te' H<$ qua lCJi the' nho qui mo c~nh tranh khong hoan hao la sf! pharr bi<$t v€ gia ca, rna hlnh thuc thong dq.ng nha't cua n6 la vi<$c ban pha gia, ciing nhu phan tich tO'i da h6a lcji nhu~n la m(>t ly do cua ban pha gia

Ciing trong chudng nay, chung ta da tlm hi€u sd net v€ sf! hlnh thanh cua WTO ciing nhu tac dq.ng cua n6 defi vdi thudng m~i qu6c te', thong qua cac nguyen

tiic ho~t d(>ng va chuc nang cua n6 Tu d6, hinh thanh y tudng ding vi<$c tham gia

WTO la m(>t sf! c~n thie't khach quan d6i vdi cac nude, trong d6 c6 Vi<$t Nam

Chung ta cling da phan tich nhung thoi cd, ciing nhu nhung thach thuc khi tham gia t6 chuc nay do'i vdi cac nude dang phat tri€n, ciing la do'i vdi Vi<$t Nam Tren blnh di<$n h~p cua cac ho~t d(>ng cua WTO, chung ta ciing da tlm hi€u cac qui djnh v€ ban pha gia, trong d6 nude nh~p khliu khi khdi ki<$n nude xua't kh£u phai c6 nhung

ba:ng chung ClJ th€ CUa ca vi<$c : t6n t~i ban pha gia, Sf! t6n h~i theo dung vdi each di€n ghli cua Hi<$p djnh thf!c thi di€u VI hi<$p djnh GATT 1994, va sau cling la mO'i quan h<$ nhan qua giua hang nh~p khliu du(jc ban pha gia va t6n h~i dang nghi ngo xay ra

2 M(>t sef nh~n thuc rut ra qua chudng nay c6 lien quan de'n d€ tai la :

Chuyen mon h6a san xua't cua Vi<$t Nam ciing nhu cua tinh An Giang c~n t~p trung vao cac nganh c6 nhi€u lcji the' ~o sanh, md r<)ng giao thudng quO'c te' c~n xua't khliu san phlim c6 lcji the' so sanh va nh~p khliu san phlim khong c6 lcji the' so

sanh Lo~i san ph£m du(jc neu ra d day- ca ba-sa- la m9t san phlfm c6 lcji the' so

sanh nit cao cua tinh An Giang va mqt s6 tinh ddng b~ng song Cuu Long c£in t~p

trung chuyen mon h6a sin xua't va xua't kh:fu

Trong vong dam phan s·a:p toi cua WTO, se c6 chu'ong trinh nghi slf v€ rna cua thi tntong cac san ph:fm phi nong nghi~p ( Theo thong I~ ciia WTO, san ph:fm phi nong nghi~p la san ph:fm cong nghi~p va ca cung cac san ph:fm lam tu ca ) Mc}c du, hi~n nay Vi~t Nam chua Ia thanh vien cda WTO, nhung ke't qua vong dam phan nay se la co hqi rna rqng thi tru'ong xua't khiu ca, san ph:fm lam tu ca trong tu'ong lai g£in khi Vi~t Nam tra thanh vien cua WTO Mc}c du, v€ thue' quan, hi~n nay Vi~t Nam dang xua't khiu ca tra, ba-sa fillet dong l~nh vao thi tnl'ong cac nu'oc c6 thue' nh~p kh:fu 0% ( My, EU ), nhu'ng khi la thanh vien WTO, san ph:fm nay se khong gc}p nhung tra ng~i phi thue' ( nhu' hi~n nay thu'ong Ia phi Iy ) nhu' hang rao ky thu~t, v~ sinh djch tt§, bao hq b~ng ki~n ch6ng ban pha gia

Vi~c danh gia n€n kinh te' qu6c gia la thi tru'ong hay phi thi tru'ong cua Bq

Thu'ong M~i Hoa Ky(USDOC ) ( se du'<;1c trinh bay chi tie't a chu'ong 3 ) trong VlJ

ki~n ch6ng ban pha gia ca tra, ba-sa fillet tu Vi~t Nam de' phan bi~t each ap dl}ng di€u tra c6 the' se khac di ne'u Vi~t Nam la thanh vien cda WTO d day, chung ta chua n6i de'n vi~c danh gia cda US DOC la h<;1p ly hay khong h<;1p ly, nhung chung

ta c6 the' kh~ng djnh la: Ne'u Vi~t Nam da la thanh vien WTO, va nho vao dit§n dan nay thi USDOC kh6 c6 the' c6 nhung danh gia thie'u cong b~ng, thie'u khach quan d6i voi n€n kinh te' Vi~t Nam Di€u nay mqt l~n nua cho tha'y vi~c xin gia

nh~p WTO cda Vi~t Nam Ia he't sue c~n thie't, phl}c VlJ cho ml}c tieu hqi nh~p kinh te' qu6c te' de' phat trie'n b€n vung nhu' tuyen b6 cda T6ng Thu' Ky Lien Hi~p Qu6c

Kofi Annan " Cac_ nu'oc ngheo v~n ngheo khong p.hai vi tham gia qua nhi€u vao

to an c~u h6a rna vi tham gia qua it "

CHu'dNG 2: THl)'c TR~NG v:E NUOI, CHE BIEN vA xu_AT

-KHAU CA BA SA (jAN GIANG:

An Giang

2.1.1 Nhung thong tin dQ.i ctidng va hoQ.t dc)ng xua't khdu ctia tinh An Giang

An Giang lcl m<)t tinh bien gioi phia Tay Nam cua nuoc ta, nlim trong luu Vf!C song Mekong, an ngfi tren tuye'n dltong b<? va duong thuy qu6c te' quan trqng no'i Campuchia, Lao, Thai Lan voi vung Nam b<? nuoc ta va biin Dong An Giang

c6 du'ong bien gioi chung voi nuoc b~n Campuchia g6m 2 tinh Kanda! va Ta Keo d huong b~c ciia tinh, va dja gioi chung voi 3 tinh D6ng Tha p d huong dong;

-C~n Tho d nam; Kien Giang d huong tay cua tinh

An Giang c6 di<$n tich 340.600 ha, chie'm 1,03% di<$n tich tf! nhien ca nuoc, voi dan so' 2.115.000 nguoi va m~t d<? dan so' Ia 620 nguoi I km2 ( nam 2001 ), g6m cac dan t<)c nhu Cham 0,63%,Khmer 4,23%,Hoa 0,9% va Kinh 94,24% An Giang c6 1 thanh ph6 trf!c thu<?c tinh la thanh ph6 Long Xuyen, cung 10 huy<$n, thi

la : thi xa Chau D6c, huy<$n An Phu, Tan Chau, Phu Tan, Chau Phu, Tinh Bien, TriTon, Chq Moi, Chau Thanh va huy<$n Tho~i Son

Tinh hinh kinh te' t6ng quat cua tinh An Giang dltqc the' hi<$n ClJ the' qua bang sau:

Bang 2.1 : GDP, ghi tri san xua't cong nong nghi~p va kim ngQ.ch xua't nh~p khdu dfa phtidng An Giang 1999,2000,2001

1999 2000 2001 200011999 2001/2000

1 T6ng san phft'm(GDP) theo gia c6 djnh 6.367 6.762 7.067 106,2 104,51

1994 (ty d6ng)

- Nong nghi~p Him nghi~p thuy san 2.807 2.841 2.826 101,21 99,47

- Cong nghi~p xay dt,tng 877 954 1.065 108,78 111,64

2 Gia tri san xua't cong nghi~p gia c6 djnh 1.387 1.513 1.706 109,08 112,76

1994 (ty d6ng )

- Cong nghi~p che' bie'n 1.251 1.372 1.543 109,67 112,46

* Trong d6 : Che' bie'n tht,tc phft'm 670 ' 715 836 106,72 116,92

- San xua't va phan pho'i di~n, mtoc 87 93 109 106,90 117,20

3 Gia tii san xua't nong nghi~p gia c6 d!nh 5.555 5.519 '5.393 99,35 97,72

- Khac ( bap, rau qua dong lt;tnh,mi an 3 12 13 400 108,33

li~n hang theu may )

5 T6ng kim ngt;tch nh~p khffu (ngan USD) 39 45 15 115,38 33,33

6 - Dan s6 trung binh ( tri~u ngu'oi ) 2,0545 2,0836 2,1134 101,42 101,43

- Dan s6 trong d() tu6i lao d()ng (tri~u 1,0467 1,0658 1,0864 101,82 101,93

nguoi)

• Ngu6n nien gidm thong ke niim 2000- Tdng C11-c Thdng Ke va Nien Gidm Thong

Ke ndm 2001 - C11-c Thong Ke An Giang

So sanh m<?t s6 chi tieu cua tinh An Giang voi ca nu'oc nam 2000, ta nh~n

th(y ty lt$ dong gop cua dia phu'dng, chu ye'u la gia tri san xu(t nong nghit$p, th€ hit$n qua bang so sanh sau :

Bang 2.2: So sanh GDP, gia tri san xua't cong nong nghi~p va kim ng~ch

xua't nh4 p khi u cua An Giang voi ca nlioc nam 2000

1 TcSng san phffm GDP, gia C:D1994 (ty E>) 6.762 273.582 2,47

2 Gia tri SX cong nghit$p , gia CD 1994 (cy D ) 1,513 195.321 0,77

3 Gia tri SX nang nghit$p, gia CD1994 (ty D) 5.519 108.114 5,10

5 Tri gia nh~p khffu ( trit$u USD ) 45 15.200 0,30

• Ngu6n nien gidm thong ke ndm 2000- Tdng C11-c Thong Ke va Nien Gidm Thong

Bang 2.3: Kim ng~ch xua't kh~u ctia An Giang 1991-2002

Bon vi: trieu USD

Kim ng~ch va mcjt hang xu{t khcfu cua An Giang trong 2 nam g~n day du'qc

the' hi~n d bang sau

Bang 2.4 : Kim ng~ch va m~t hang xua't kh~u chti ye'u 2001,2002

? "

nam 2001 hi~n nam hi~n nam

2001(%)

XUAT KHAU: (l.OOOUSD) 118.777 144.012 121,25

T£> : - Kim ng~ch xua't khgu g~o 69.981 62.231 88,93

Trong t6ng s6:

Xu{t khci'u tr\l'c tie'p 102.495 105.392 102,83

* M~t hang chu ye'u

2002

144

105 72,9

T6c d¢ phat tri~n kim ng~ch xua't kh~u hie tang, hie giam vl ph~ thu¢c chii ye'u vao nhu cctu htdng thvc va ghi ca htdng thvc the' gioi Nam nao, vi d~ nam 1996-1997, cacnuoc xua't kh~u hocJc nh~p kh~u g~o Ion hi ma'tmua ( Cac nu'oc xua't kh~u g~o nhU' An I>Q, Pakixtan; cac nU'oc nh~p kh~u nhU' Indonesia, Trung Quo'c ) thl kim ng~ch xua't kh~u ctia dia phU'dng tang nho kim ng~ch xua't kh~u Iudng thvc tang

Tu nam 1991 de'n nam 1997, kim ng~ch xua't tang kha I>cJc bi~t trong nam

1997 d~t cao nha't tu trU'oc de'n nay Ia 168 tri~u USD, kim ng~ch xua't kh~u blnh quan dctu ngU'oi nam 1997 d An Giang d~t 81 USD/ ngU'oi, trong khi d6ng bling song Cii'u Long blnh quan 77USD I ngU'oi va blnh quan ca nU'oc Ia 120USD/ nguoi

V e Cd c(u nh6m hang xu(t kh~u d cac nam the' hi~n qua bang sau:

Bang 2.5 : Cd ca'u hang xua't kha'u 1991-2001 cda An Giang

2001, nhung trong tung nam c6 lt1c tang hie giam, thl hang thiiy san c6 ty trQng tang tung nam , dcJc bi~t trong nam 2001 d~t de'n 30% t6ng kim ng~ch xua't kh~u NgU'QC l~i hai nh6m hang nong san che' bie'n va hang cong nghi~p - tie'u thti cong nghi~p xu hU'ong giam trong cd ca'u xua't kh~u ctia dia phudng Ne'u nam 1991, hai

nh6m hang nay chie'm 33% t6ng gia tri xua't kh~u thl giai do~n 96 - 2000 chi con 5%

De' lo~i tnl' ye'u to' gia ca, ta xet so' htqng 10 m~t hang xucit khci'u chu ye'u qua cac nam nhu' sau :

Bang 2.6 :San lti(ing mijt hang xmit khiu 1991-2000 cua An Giang

Trong cac m~t hang vua neu, taco the' chia ra lam 3 nhom m~t hang :

- Nhom hang thu'ong xuyen xua't kh~u trong 10 nam qua : tu'c1ng do'i 6n dinh v€ m~t s6 lu'qng va co xu hu'ong phat trie'n la 2 m~t hang g~o va thuy san dong

l~nh va day cling la 2 m~t hang chu llfc xua't khci'u cua Tinh

- Nhom hang co xua't khci'u trong giai do~n 91 - 95, nhu'ng trong giai do~n 96

- 2000 khong con : do la nhom hang nong san tho g6m b~p d?u xanh d~u nanh, d?u phQng Day la d~ng nong san xua't tho, nen cha't lu'qng khong 6n dinh, gia tri

· gia tang h~u nhu khong dang k€', nen kern c~nh tranh, thi tru'ong ma't d~n keo theo vung nguyen li~u thu h~p h~n

- Nhom m~t hang moi: Vai nam g~n day co m9t so' m~t hang xua't khci'u, do

la rau qua dong l~nh, tinh b9t khoai ml, hang may m~c , giay the' thao Day se la cac m~t hang thay the' cac m~t hang nang san tho xua't khci'u cua dia phu'c1ng

Cac doanh nghi~p Tinh An Giang co ho~t d<)ng xua't khci'u bao g6m doanh nghi~p nha nuoc, doanh nghi~p c6 ph~n, doanh nghi~p tu' nhan va doanh nghi~p

co vo'n d~u tu' nu'oc ngoai CJJ the' nhu' sau:

Bang 2.7 : Li~t ke doanh nghi~p xua't khiu dAn Giang

500

STT Ten doanh nghi~p Mij.t hang XK

I Doanh nghi~p nha m.tt'ic

1 Cong ty Xua't Nh~p Kh~u ( ANGIMEX ) Luongthvc,nongsan

2 Cty XNK Nong San Thvc Ph~m ( AFIEX ) Ludngthl,tc,nongsanthuy san,T.b()t ml

3 Cty Du Lich & Phat tri~n Mi~n Nui Luong thl,tc

5 Cty Dich Vl;l Ky thu~t A

nghic%p Rau qua dong l~nh

nong (ANTESCO)

n Doanh nghi~p C6 ph~n

1 Cty c6 ph~n XK Thiiy san ( AGIFISH ) Thiiy san

m Doanh nghi~J> tti nhan

3 Doanh nghi~p tu nhan E>U'c Mai V~t li~u xay dl,tng

4 Doanh nghi~p tu nhan Nh~t Phong V~t li~u xay dl,tng

5 HTX Theu may XK & Dichv1,1 Tie'n E>~t Hang theu may

IV Doanh nghi~p co vo'n d~u tti mit'ic ngoai

2 Cty lien doanh khai thac & che' bie'n da E>a khcSi XK

xua't kh~u Latina - An Giang

An Giang vua n~m trong vung trQng di~m san xua't h1a va nuoi trdng thiiy san nude ngQt, vua c6 cac cll'a kh~u quO'c te' tie'p giap vdi Campuchia , nen Tinh c6

nh11ng lc;Ji the' hi~n tqi cling nhu ti€m tang nhu sau :

2.1.2 Nhung lQ'i the' cua An Giang so vt'ii cac dja phu'dng khac

a Vi tri dja ly kinh te' •

Trude tien, An Giang c6 duong bien gidi g~n 100km , c6 cll'a kh~u quO'c te' vdi Campuchia, d~c bi€$t da c6 san h€$ thO'ng duong b<) nO'i Ii€n Campuchia vdi trung Him thi xa Chau E>O'c va Trung tam tinh li An Giang n~m cll'a ngo Tay nam ctia nude ta trong luu Vrf.C song Mekong, an ng11 tren tuye'n duong b() va duong thtiy quO'c te' quan trQng nO'i Campuchia, Lao, Thai Lan vdi vung Nam b<) nude ta

va biln Bong Cling vdi sr[ hlnh thanh va phat triln khu VrfC tl,t do m~u dich Asean

( AFTA ), voi slf phat tri€n nhanh hon cua Thai Lan, va slf phat tri€n tit~m tang cda Campuchia va Lao, tuye'n duoi1g nay se ngay cang trd nen nit ce:tn thie't cho

ho~t d()ng kinh te' m6i nuoc E><jc bi~t, voi slf hJ.nh thanh va phat tri€n cua hai khu kinh te' cd'a kh.fu Tinh Bien va VInh Xuong se t~o buoc d()t pha cho phat tri€n thu'ong m~i qu6c te' voi cac qu6c gia k€ tren Tu d6, An Giang se la m()t dia phu'ong ce:tu no'i quan trqng trong qua tdnh h()i nh~p n€n kinh te' nuoc ta voi khu vlfc Theo qui ho~ch tu nay de'n mlm 2010, m()t lo~t cang, ce:tu VUQt song Ti€n, song H~u ( nhu ce:tu Ce:tn Tho ), cfing nhu cac khu cong nghit%p t~p trung se du<;fc xay dlfng d h~ luu song Mekong E>dng b~ng song Cd'u Long uoc c6 khoang 21,7 trit%u dan vao nam 2010, do v~y luu lu<;fng v~n chuy€n hang h6a qua cac cd'a kh.fu

thu()c An Giang se tang ga'p doi Voi vi trf dia ly nay, An Giang hoan toan c6 th€

phat tri€n cac nganh c6 IQi the' nhu cong nghit%p che' bie'n, gia cong, thuong m~i

du lich, dich vq v~n tai, dich vq ngan hang

b Tai nguyen nong san

Nhln chung, tai nguyen da't cua An Giang la m()t the' m~nh cua Tinh Phe:tn Ion da't dai thd nhu'ong cua An Giang ra't mau md, tren 70% la da't phil sa ho<jc c6 ngudn g6c phil sa, da't b~ng ph~ng phil h<;fp voi nhi€u lo~i cay Iuong thlfc, cay a·n trai va cay cong nghit%p San lu'<;fng va nang sua't Iuong thlfc cua An Giang luon dung vao hang cao nha't nuoc Tuy nhien, dit%n tich c6 kha nang cai t~o d€ md r()ng canh tac khong con nhi€u, nen Tinh da tie'p tqc tham canh va chuy€n ddi co ca'u cay trdng, chd ye'u tang nhanh dit%n tich mau quy lua nhu' cay b~p non, na'm rom, d~u nanh rau, d~u nanh, d~u xanh

c Tai nguyen thuy san

Song Ti€n, song H~u chay qua cling cac song r~ch nho da t~o nen m()t ht% tho'ng song r~ch, he:tu nhu khong bi kho c~n quanh nam k€ ca vao mila kho nuoc kit%t la m()t di€u kit%n Ion d€ An Giang phat tri€n thdy san Nuoi trdng thdy san d

An Giang la m()t ngh€ truy€n th6ng lau doi cda nguoi dan dia phuong, g6p phe:tn ra't Ion trong vit%c nang cao muc s6ng dan cu San ph.fm nuoi trdng thuy san da t~o

ra m()t lu<;fng hang h6a d~t gia tri dung thu hai, sau xua't khcfu Iuong thlfc, da t~o cong an vit%c lam cho m()t s6 lu<;fng Ion lao d()ng dia phu'ong, g6p phe:tn cai thit%n

doi so'ng nhan dan

Trong qua trlnh chuye'n ddi co ca'u kinh te', An Giang dang t~p trung qui ho~ch d~u tu phat trie'n ngu6n tai nguyen thtiy san S6 lit$u nuoi tr6ng ca nude ngQt trong 2 nclm g~n day nha't nhU' sau :

Bang 2 8 : Di~n tich va s6 be ca nuoi mlm 2001,2002

STT Chi tieu l>dn vi tinh Nam2001

Ngu6n: SiJ Nang nghi~p va SiJ Ke' hoq.ch Ddu tu An Giang

d Tai nguyen khming san

Nam2002 1.308 1.254

54 3.692

An Giang vua co m<)t ht$ th6ng song r~ch Ion, vua co mii da t~p trung d huyt$n Tri Ton , Tinh Bien va Tho~i Son, la ngu6n nguyen lit$u khoang san cho cong nghit$p san xua't v~t lit$u xay dvng phong phu, cha't lU'Qng Giua m<)t dia ban d6ng b~ng r<)ng Ion, nhu c~u v~t lit$u xay dvng kha cao, nen day la m<)t lQi the' cua An Giang Tren co sd da lo~i tru cac vung khoanh ca'm ho~t d<)ng khai thac khoang san; theo cac tai lit$u tham do dia cha't khoang san, An Giang co cac lo~i

khoang san voi tru lU'Qng U'oc tinh nhU' sau : da xay dvng 2.100 trit$u met kh6i , da ' 6p lat 139 trit$u met kh6i, cat ke't dinh 420 trit$u met kh6i, cat xay dvng 7,5 trit$u met kh6i, cat song H~u 67 trit$u met kh6i, da't set g~ch ngoi 39,4 trit$u met kh6i, than bun 16 trit$u ta'n ( Ngu6n s6lft$u : Sd Cong ·nghit$.p An Giang )

e Ti~m nang du ljch

An Giang co nhi~u danh lam thcfng canh nhU' Mie'u Ba Chua Xu nui Sam, cac d~n, chua nui Sam; thcfng canh vung Tha't Son voi nui To, nuiCa'm Nhi~u di tich lich sti' nhU' d6i Tuc D~p, d~c bit$t cu lao ong Hd voi khu lU'u nit$m Chti Tich

Ton Due Thcfng Them vao do , voi nhi~u vU'on cay, ht$ th6ng song r~ch phong phu

co the' la nhung die'm du lich sinh thai, thu hut du khach trong va ngoai nuoc Ben

c~nh nhung lQi the' vua neu, An Giang cung co nhung ba't lQi rna chung ta se diem qua dudi day:

2.1.3 Nhung ba't lqi the' _ctia An Giang

a An Giang d vi tri tuong d6i xa voi khu tam giac phat triin phia Nam:

Vit$c each xa voi khu tam giac phat trie'n phfa Nam g6m Thanh phd' H6 Chf Minh- D6ng Nai- Ba Ria Vfing Tau la mQt ba't lqi cho An Giang v€ nhi€u m~t

ThU' nha't, v€ cu'oc phf v~n chuye'n hang hoa xua't nh~p khiu, nha't la hang dong l~nh xua't khiu b~ng container phai t~p trung v€ cang Sai Gon tru'oc khi xua't

ra cang mtoc ngoai, lam cho cac doanh nghit$p xua't khiu thuy san An Giang phai chiu chi phi v~n chuye'n cao hdn so voi cac doanh nghit$p d cac tinh b~n gcin Thanh phd' H6 Chi Minh hdn

ThU' hai, vit$c xll' ly cac trd ng~i hang hoa ( ne'u co ) t~i Cang Thanh phd' H6 Chf Minh thu'ong kho khan hdn , vf dl} hang hoa bi du' co lo~i nay ho~c thie'u co

lo~i khac d hang thuy san, ho~c mQt vai ghe g~o khong d~t cha't lu'qng khi kie'm phli'm tru'oc khi xe'p hang xu6ng tau de' xua't kh:i'u d m~t hang lu'dng thl}'c Ta't ca cac trd ng~i nay lam phat sinh phi cho cac doanh nghit$p co lien quan d An Giang nhi€u hdn cac doanh nghit$p b~n d cac tinh gcin Thanh ph6 H6 Chf Minh

ThU' ba, khoang each du'ong bQ tu Thanh phd' H6 Chf Minh v€ trung tam tinh

lY An Giang kha xa ( khoang hdn 200 km ), va hit$n t~i con phai di qua ft nha't mQt be'n pha song vi cciu Ccin Thd v§n dang trong giai do~n chuli'n bi; them vao do cha't lu'qng du'ong bQ chu'a du'QC t6t }elm, nen thai gian di du'ong bQ kha lau ( hdn 4 gio )

da lam nan long mQt sO' nha dciu tu' , cfing nhu' khach du lich nu'oc ngoai thie'u quye't tam khi mu6n de'n An Giang Ta't ca di€u nay the' hit$n d ch6 : SO' doanh

nghi~p co v6n dciu tu' nu'oc ngoai ra't tha'p ( tfnh de'n cu6i nam 2000 chi co 3 doanh nghi~p co vO'n dciu tu nuoc ngoai, voi t6'ng vO'n phap dinh la 3.416USD - Ngu6n : Ban Xay dlJ'ng d€ an xua't khiu hang hoa 2001 - 2005 cua Uy Ban Nhan Dan Tinh

An Giang ), vit$c phat trie'n khu con.g nghit$p d An Giang ch~m va g~p nhi€u kho khan, nhu' khu cong nghit$p V am CO'ng - Thanh ph6 Long Xu yen da du'qc Chfnh Phu quye't dinh du'a vao danh ml}c cac khu cong nghit$p Vit$t Nam , nhu'ng hit$n nay t6c dQ trie'n khai ra't ch~m

b Ngudn nhan lttc con hQ.n che'

D6ng b~ng song Cll'u Long da du'QC danh gia la khu VlJ'C co trinh dQ dan trf tu'dng d6i tha'p, trong do khong lo~i tru An Giang Trong tinh, sO' lao dQng trong dQ tu6'i la 1,065 trit$u nguoi Lao dQng nong nghit$p chi~m toi 80%, cong nghit$p chi 5,4% va lao dQng trong cac nganh dich Vl} thu'dng m~i la 14,6% Chi co han 100.000 lao dQng qua dao t~o ( ty It$ tren 10% trong t6'ng sO' lao dQng ), trong do 1.300 ngu'oi co trinh dQ D~i hQc,Cao d!ng (ty It$ 1,3% ), 17.000 ngu'oi co trlnh dQ

trung c(p chuyen nghit$p ( ty lt$ 1,7%) va hon 70.000 nguoi c6 trlnh dQ tuong

doung cong nhan ky thm}t ho~c cong nhan lanh ngh~ ( ty lt$ 70% ) An Giang da nhln th£ng vao v(n d~ nay va da tlm nhi~u bit$n phap xii' ly nhu: nam 2000 hoan thanh nhit$m Vl,l x6a mu chu va ph6 c~p ti€u hQC trong toan Tinh; ph(n d(u ph6

c~p trung hQC co sd d cac thi xa, thi tr(n, thanh l~p D~i hQC An Giang- la f)~i hQC dao t~o tuong do'i nhi~u nganh, ph4c V\1 yeu c~u ngu6n nhan h;t'c cua Tinh nh~m

pha t tri€n kinh te' dja phuong Tuy nhien, ngudn nhan h;t'c cua Tinh cfing trong tlnh

· tr~ng g~n gio'ng voi cac tinh Ian c~n la ye'u va thie'u V~ ca nhan h;t'c quan ly nha nUOC, quan trj kinh doanh va ca ngudn lao dQng trt;t'C tie'p CO tay ngh~ d~t yeu C~U M~c du, xu huang ch(t lu<;1ng lao dQng dang du<;1c nang d~n b~ng cac chfnh sach dao t~o nang cha't ciing nhu thu hut ngu6n nhan h;t'c nhung vit$c dap ung du, dung yeu c~u cua phat tri€n kinh te' b~n vung trong di~u kit$n hQi nh~p d~t ra nhung v(n

d~ cho dja phuong An Giang phai phat tri€n ngu6n nhan h;t'c nhanh hon

Khi t~p h<;1p cac y kie'n v~ nhung kh6 khan cua cac doanh nghit$p t~i dja phuong g~p phai, ta c6 th€ lit$t ke ra nhung di€m kh6 chu ye'u sau :

+ May moe, thie't bj, kho tang chua du(1c hit$n d~i thfch ung voi yeu c~u v~

trlnh dQ cong nght$ cua san ph£m hit$n nay

+Nguyen lit$u chua du<;1c 6n dinh va thie'u t~p trung, nha't la chua 6n djnh v~ cha't lu<Jng da anh hudng de'n thi truong va hit$u qua xua't kh£u

+ Tlnh tr~ng c~nh tranh gay glit t~i thi truong nuoc ngoai

+ Thie'u thong tin v~ san ph£m va thj truong qu6c te'

+ Thie'u nhan sl;t' c6 trlnh dQ quan ly, marketing va ban hang

De'n day ta di vao ph~m vi h~p cua san ph£m xu(t kh£u cua Tinh An Giang lien quan de'n d~ tai, d6 la :

2.2 Tim hiiu ngh~ nuoi, che' bie'n xua't khau ca tra, ca ba-sa fillet

2.2.1 Vai net v~ srf hinh thanh va phat triin ciia ngh~

Ngu<;1c dong thoi gian, each nay khoang g~n 100 nam, ngh~ nuoi ca h~m be

da du<;1c nguoi dan An Giang bie't de'n, tuy nhien chu ye'u chi nuoi ca tra voi dit$n tich ao nho, qui mo gia dlnh va dung d€ ban ch<;1 Di~u kit$n nuoi kern vt$ sinh v~

ngu6n thuc an cho ca va ca ngu6n nuoc bi ao tu,'khong thong thoang, dua de'n cha"t lu<;1ng thit khong ngon, c6 mau vang, vi bi hoi co va thuong ban ch<;1 cho dan c6 thu

nh~p tha"p, voi ten thuong gQi luc (y la ca v6 Thoi gian nay, ca song tl;t' nhien d

ddng bling song Cii'u Long co tn1 h.t<;1ng Ion, nhi~u lo~i ca ngon, de danh ba:t nen ngh~ nuoi ca tra h~m be h~u nhu' "gi~m chan t~i chd"' khong phat tri€'n

E>e'n d~u nhung nam 70, khi co bie'n d<)ng v~ chinh tri ' anh hu'ong de'n chinh sach ciia Chinh Phii Campuchia ba'y gio d6i voi Vi~t Ki~u, d~c bi~t la phong trao bai ngu'oi Vi~t, Ian song Vi~t Ki~u hdi hu'ong tu Campuchia 6 ~t tro v~ Vi~t Nam, chii ye'u t~p trung v~ Chau £>6c, H6ng NglJ', Tan Chau E>ay ciing la nhung vung da't bien gioi, thuqng ngu6n ciia dong song Mekong khi chay vao Vi~t Nam Nhom

10- 15 t(n, kfch CO thu'ong khoang fQng 6m X dai 8m X SaU 3,5m) d€' nuoi ca ban chQ Lo~i ca thu'ong nuoi gdm nhi~u lo~i ca loc bong, ca he, ca ba-sa ( hie a'y con gQi la ca bl;lng ) Rieng ca tra, thoi gian nay ph~n Ion v.~n nuoi trong ao, h~m

E>e'n cu6i nhung nam 70 xay ra chie'n tranh bien gioi Tay-Nam, ngh~ nuoi ca

be, ciing nhu ca h~m g~p ra't nhi~u kho khan Kho khan nay do nhung h~ qua ciia chinh sach kinh te' t~p trung thoi ba'y gio, thi tru'ong thlfc ph£m thu ht;p, cac be d~u du'a vao qu6c doanh ( HTX thiiy san , sau do d6i ten thanh Cong ty Thiiy san thoi

(y trlJ'C tie'p quan ly ) san xu(t C~m chung ho~C bo khong, gd be bi ml;lC nat, tre dung lam v~t do be n6i bi hu' hong, be bi chlm Ngh~ nuoi be , ao h~m chua kip

phat tri€'n da bi thoai trao

Trong nhung nam 1984-1985, xua't hi~n tin hi~u d6i moi t~i Thanh ph6 H6 Chi Minh, thi tru'ong ca tu'oi tieu th\1 t~i Thanh ph6 co da'u hi~u phl;lc hdi va phat tri€'n Ciing chinh trong nhung nam nay, cung voi SlJ' lam an hi~u qua ciia Cong ty Thiiy san tinh - rna m<)t trong nhung ho~t d<)ng ciia Cong ty la cung ca'p ca tu'oi s6ng cho thi tru'ong Thanh ph6 H6 Chi Minh - ngh~ nuoi ca be, chii ye'u I a ca loc,

ph£m ciing chi dung cho thi tru'ong n<)i dia

Moe son danh da'u slf ra doi ciia nganh che' bie'n dong l~nh thiiy san xua't kh£u ciia An Giang, do la nha may dong l~nh d§u tien trlfc thu<)c Cong ty Thiiy san tinh An Giang d~t t~i thanh ph6 Long xuyen khanh thanh va di vao ho~t d<)ng d~u nam 1987 San ph£m xua't kh£u ciia Cong ty thoi gian a'y la tom dong xua't kh£u, rna tom bi€'n chie'm ty trQng Ion Ngu6n nguyen li~u hie ba'y gio do cac thuong lai le v~n chuy€'n bling xe may ho~c xe do cung ca'p tung lu'Qng nho tom bi€'n nguyen li~u so che', u'op da tu B~c Lieu, Ca Mau, ho~c Kien Giang voi cha't luqng khong dam bao va thu'ong l~n nhi~u t~p cha't m<)t each tlf nhien ho~c co chii

y Vao cu6i nam 1988, ~ung voi Sl! hlnh thanh r!t nhanh cac nha may dong l~nh t~i cac vung nguyen Ii~u B~c Lieu, Ca Mau, Kien Giang, va sl! kern l<;fi the' v~ cl!

ly v~n chuye'n glua vung nguyen li~u toi nha may Bong l~nh An Giang, cling nhu mot s6 chinh sach gian tie'p ngan trd v~n chuye'n nguyen li~u cua Chfnh quy~n cac dja phuong tren, ngu6n tom bie'n nguyen li~u v€ nha may Bong l~nh An Giang it

thay the' mijt hang tom dong

B~u nam 1989, An Giang tie'n hanh tie'p xuc voi cac chuyen gia ky thu~t che' bitfn thuy san cua lJ C Qua Sl! hltong d~n CUa cac chuyen gia , ca ba-sa dltQC chtf bie'n duoi d~ng c!p dong fillet va dltQC xu!t kh~u qua Uc d~u tien, voi ten gQi Pacific Dory, do khach hang Independent Seafood Ltd dijt ten Co the' khclng djnh rAng, mijt hang moi nay cua An Giang xu!t qua Uc cling la mijt hang moi d~u tien

- ca Ba-sa fillet dong l~nh xmit kh~u tu Vi~t Nam ra thi trltong the' gioi San lu'<;fng xu!t kh~u tu 50- 100 t!n/ nam

Tu nam 1990, san ph~m ca'p dong fillet ca ba-sa bcit d~u du<;fc cac thj trltong Chau A ( Hongkong, Singapore ) va thi truong U c ch!p nh~n va nguai tieu dung cang quan tam de'n san ph~m nay San llt<;fng xu!t kh~u tang d~n tu 450 t!n de'n

800 t!n I nam vao nhung nam 1992- 1994 Gia tri xu!t kh~u ngay cang tang v€ sdluqng l~n gia ca, don gia xu!t kh~u bie'n dong tang tu 3,5 de'n 4,5 USD/kg FOB T/pHCM, dijc thu co luc dCJ,t de'n 5USD/kg

Qua thai gian va voi ch!t llt<;fng, gia ca c~nh tranh, da hlnh thanh mot s6 khach hang Chau A trung gian de' ban san ph~m fillet basa vao EU va vao mot s6

nu'oc Bcic My ( dijc bi~t d6i voi thj trltong My thai gian nay, Vi~t Nam phai ban qua khach hang trung gian vl chfnh sach c!m v~n cua My d6i voi Vi~t Nam )

Nha vao d~u ra cua nganh che' bie'n ngay cang md rong va co hi~u qua, ngh€ nuoi ca basa trong be phat trie'n hi~u ung theo Ngu dan tang s6lu<;fng be va cai tie'n hoan thi~n ky thu~t nuoi Nam 1995, l~n d~u tien trong ljch sit ngh€ ca B6ng b~ng song Cii'u Long, An Giang cung ph6i h<;fp voi cac chuyen gia gio'ng ca nu'oc ngQt cua Phap da cho ca basa sinh san nhan t~o thanh cong, md ra trie'n VQng ttl san xu!t gi6ng ca t~i An Giang, thay cho vi~c phai mua ca gio'ng thien nhien vot tu song Mekong d Campuchia va thlt<;fng ngu6n song Cii'u Long, tranh du<;fc tlnh trCJ,ng khung hoang ca gi6ng do san lltqng vot ca thien nhien cang giam, trong khi s6lu'<;fng be d~u tu nuoi cang tang

Nam 1996, san htqng ca basa fillet nuoi be va ca tra h~m fillet cda An Giang xua't khiu d~t tren 4.000 ta'n I nam M()t s6 tinh hin cc}n nhu' Bdng Thap, C~n Tho, Vinh Long bift d~u tham gia che' bie'n xua't khiu ca basa Gia ca basa nguyen li~u co hie len de'n 18.000 ddng/ kg Mc}c du ca gi6ng da duqc sinh san nhan t~o, nhu'ng v§n nlim trong giai do~n chuy~n giao ky thuc}t, nen s6 lu'<;fng ca basa gi6ng san xua't ra khong du dap dng thi tru'CJng cda ngu'CJi nuoi Bc}c bi~t,

trong nam nay, anh hudng tfch crfc cua chinh sach xoa bo ca'm vc}n cda My d6i vdi

tie'p tu nha xua't khiu Vi~t Nam, rna khong phai qua cac d~u m6i trung gian, da

md ra m()t thi tru'CJng trie'n vqng r()ng ldn cho cac nha xua't khiu Vi~t Nam

Nam 1997, co th~ du'<;1c xem la m6c khdi d~u cho vi~c du'a ca tra xu6ng nuoi

be, vl tru'dc thCJi gian nay, ngu' dan nuoi be chi tc}p trung nuoi ca basa, con ca tra chi du'qc nuoi h<fm, do ngu' dan ng~i moi tru'CJng nu'dc chay cua be khong phu h<;1p vdi ca tra Do do, s6 lu'qng be hang nam da tang len dang k~ , tu 2000- 2300 be cda nhung nam 95 - 96 len de'n 3.000 - 3200 be vao nhung nam 2000 - 2001 Mc}c du, ca tra nuoi be ra d(Ji mu()n hon, nhung tu nam 1999 de'n nay, ca tra da

d~n thay the' h~u nhu' toan b() ca basa, vl cha't lu'<;jng ca tra ciing khong thua kern

ca basa, hon m1a vong quay nuoi nhanh; va ngu' dan ciing nhu' nha che' bie'n co du'<;fc hi~u qua khong kern Nam 2000 - 2002, d An Giang ciing nhu' cac cac tinh Ian c~n : Bdng Thap,Vinh Long, C~n Tho da mQc len m()t s6 nha may dong l~nh

mdi, cai t~o nang cao cong sua't cda cac nha may cd d~ che' bie'n xua't khiu san phim ca fillet

Bc}c bi~t, d An Giang cong sua't che' bie'n da nang tu 6.000 ta'n/ nam vao nam 1999len hon ga'p doi vao cu6i nam 2002, do vi~c hlnh thanh 2 nha may mdi cda Cong ty C6 ph~n Nam Vi~t, Cong ty XNK Nong san Thrfc phim va vi~c nang cao cong sua't cda nha may Cong ty Cd ph~n Xua't khiu Thdy san

2.2.2 Nhung IQ'i the' v~ ngh~ nuoi, che' bie'n ca basa ciia An Giang

a Nhung IQ'i the' v~ ngh~ nuoi

+ Tha nha't, l<;1i the' v€ kinh nghi~m nuoi cda ngu dan : Nhu' da trlnh bay, ngh€ nuoi ca be da co g~n 100 nam·va du'qc giao thoa kinh nghi~m vdi Vi~t Ki€u

tu Campuchia trd v€ Vi~t Nam d An Giang vao.nhung nam 70 Bay la m()t ngh€ lau doi d6i vdi ngu' dan d An Giang Kinh nghi~m nuoi cda ngu' dan da du'<;fc tfch liiy theo thCJi gian rna khong d€ gl noi nao co du'<;jc ngay Bi€u nay th~ hi~n r6

trong vit$c cai tie'n tung khau nuoi cua ngu' dan: tu con gio'ng, che' bie'n thuc an cho

ca, de'n vit$c h;fa chQn ngu6n nu'oc dc}u be, cfing nhu' sa dl;lng thuo'c thu y cho vit$c tri bt$nh ca V~ con gio'ng, tu vit$c ph\1 thu<)c vao con gio'ng thien nhien, ngu' dan

da nhanh chong tie'p thu cong nght$ san xua't ca gio'ng nhan t~o tu cac nha khoa hQC thuy san trong tinh cfing nhu' cac nha khoa hQC nu'oc ngoai de'n An Giang nghien cuu va chuy€n giao cong nght$ Tu do, gia thanh con gio'ng giam chi con xa'p xi m<)t naa con gio'ng thien nhien rna cha't lu'<;fng khong thua kern Bi€u quan trQng hon la ngttoi nuoi khong con hi d<)ng v€ so' lu'<;fng con gio'ng theo nhu c~u

nuoi cang phat tri€n v~ che' bie'n thuc an cho ca, day cfing la qua trlnh tich lfiy theo kinh nghit$m trai qua m<)t thoi gian dai cua ngu' dan Vi dl;l nhu' thoi gian khdi thuy, ngu'oi nuoi chi bie't sa dl;lng cam tr<)n rau muo'ng b~m voi ca d6ng nho ( hi

d~t ra, do qua nho ho~c khong th€' ban ch<;f d€ an ) xay nhuy€n d€ so'ng lam thuc

an, no d€ gay bt$nh cho ca nuoi va ca chc}m Ion D~n theo thoi gian , hQ da bie't ke't h<;fp nhi€u thlfc lit$u h<;fp ly d€ ca Ion nhanh va it bt$nh nhu' cam, dc}u nanh h<)t xay ho~c ba d~u nanh trich ly ( tang d~m thlfc v~t ), hem ru'<;fu ( d€ tieu hoa· ), ca bi€'n lo~i nho xay nhuy€n ( d~m d<)ng v~t cao, it ngu6n bt$nh hon ca d6ng ), m<)t so' lo~i rau nhu' rau muo'ng, m~n ri, co mlfc ( d€ t~o xo thl;t'c v~t va ngua cac bt$nh v€ gan va du'ong ru<)t do anh hu'dng moi tru'ong nu'oc khi nu'oc phan d6ng - nu'oc rut tu d6ng ra song ) na'u chin, d€ nguqi, tang dq deo d€ lam thll'c an chin cho ca Ben

c~nh thuc an na'u chin gia thanh tha'p, hQ bie't ke't h<;1p cho an thuc an cong nghi~p

vao nhung thoi di€m tang tru'dng thich h<;fp cua ca nuoi v~ lq.'a chqn ngu6n m.t6'c, ban d~u ngu' dan cho r~ng chi co ngu6n nu'oc chay m~nh d~u ngu6n moi phu h<;fp cho vit$c nuoi ca basa be, nhu' vung Chau Bo'c, Tan Chau , cho nen ngh€ nuoi tru'oc nam 1996 - 1997 chi phat tri€n d cac vung nay Sau do, cung voi kinh nghit$m xa ly ngu6n nu'oc va mqt it m~o hi€'m, ngu' dan da nuoi thanh cong ca tra

be va m<)t it ca basa be d cac vung h~ lttu cua An Giang nhu' Chau Phu, Chau Thanh, Long xuyen sau do, Ian ra ca C~n Tho, Vinh Long, t~o ra m<)t vung nuoi rqng Ion B~c bit$t, d An Giang ngttoi nuoi d~t hit$u qua nha't d cac vung nuoi g~n cac nha may cua Cong ty XNK Nong san Thlfc phim ( AFIEX ), vung nuoi Chau Thanh g~n nha may II cua Cong ty C6 ph~n XK Thuy san ( AGIFISH ), vung nuoi Long xuyen g~n nha may I cua AGIFISH va nha may cua Cong ty Cd ph~n Nam Vit$t, vi ngu'oi nuoi t~n dl;lng du'<;fc cac ngu6n phl;l phim do nha may che' bie'n lo~i

ra ( da ca, xu'ong ca ) con tu'oi gia re thay the' mqt ph~n ca bi€'n, tie't kit$m du'<;fc chi

phi v~n chuy~n va d~c bit$t ghim dang k~ hao hl}t trong v~n chuy~n sau thu hoeJ.ch ( nhu' ca hi ng<)p che't, ca hi giam trqng Iu'C1ng do v~n chuy~n xa ) v € ca tra nuoi

ao h~m ( d6i voi ca basa khong nuoi h~m du'C1C ), kinh nghit$m v€ ngudn nu'OC CUa ngu<:Ji nuoi ciing Ia m<)t bai hqc qui bau d~ gia tang hit$u qua Trude day, ngu<:Ji nuoi ca tra h~m thu'ong cha'p nh~n thit ca hi vang, ban gia tha'p ( gia thu'ong chi khoang 65% ca tra be, thit trifng ) do ngudn nu'oc thu'ong hi 0 nhi€m va it thay nude h~m trong su6t chu ky nuoi Ciing tu nhung nam 1996 - 1997, cling voi vit$c phat tri~n vung nuoi be vua trlnh bay, ngu' dan da bie't chqn da't cdn ' nhung bai bdi, da't tr6ng ven song d~ dao ao h~m nuoi ca, d~t 6ng ng~m ( 6ng bqng ) cho ml}'C nu'OC tu song ra VO h~m ca thu'<:Jng xuyen, da cai t(J.O dang k~ rna U CUa thit ca.du'a gia tri ca gia tang (gia thu'<:Jng d(J.t du'QC 85 - 90% gia Ca tra be d6i voi ngu'CJi nuoi h~m tren da't cdn, da't bai C(J.nh bo song Ion, nho thit ca tning ) v~

kinh nghi~m tri b~nh, ca Ia Ioai s6ng du'oi nu'oc nen ra't kh6 tri bt$nh so voi cac Io(J.i gia sue, gia c~m nuoi tren C(J.n C6 th~ n6i ding, cling voi sl}' phat tri~n v€ s6

Iu'Qng be ca nuoi cang day va cha't Iu'qng nude ngqt tl}' nhien tren song Cuu Long

c6 xu hu'ong xa'u , ty It$ ca hi hao hl}t ( bt$nh che't ) trong qua trlnh nuoi co xu hu'ong tang thl kinh nghit$m dung thu6c thti y cua ngu'oi dan ciing da tang theo Ngu' dan dia phu'ong da bie't ke't h<:Jp nhi€u bai thu6c tu thuo'c nam ( cac IoCJ.i rau,

co b~m na'u trong th~c an ), de'n thuo'c thti y va ca thuo'c tay ( cac Io(J.i thu6c dung cho ngu'oi ) d~ tri cac bt$nh thu'ong g~ p d ca nuoi nhu' bt$nh gan, bt$nh du'ong ru<)t, bt$nh do vay do ky' bt$nh ky sinh d mang ca, bt$nh viem hqng ca, va cac bt$nh ngoai da khac E>ap ti'ng yeu c~u du' Iu'C1ng khang sinh cua san phim, ngu' dan dia phu'cJng da bie't khong su dl}ng cac khang sinh hi ca'm, va chi dung cac khang sinh phu h<:Jp du'CJc cho phep tru'oc khi thu hoqch m<)t thoi gian

+ Thti' hai, Iqi the' v€ ngudn tai nguyen nude, khi h~u va ngudn thl}'c Iit$u cho

ca tra, ca basa nuoi tqi dia phu'ong

Nhu' da trlnh bay d cac Iqi the' chung cua An Giang, tai nguyen nude Ia m<)t l<1i the' d<)c dao cua dia phu'ong Nude song H~u, song Ti€n du d mti'c cao nha't, gay Il}t I<?i hay tha'p nha't gay thie'u nude canh tac d cac ddng sau; ciing ra't it gay anh hu'dng de'n ngh€ nuoi be ca tra, ca basa vi be ca c6 th~ keo di d<)ng tu noi g~n

bo ra noi xa bo vao mua nude c(J.n; ho~c tu chd nude chay cu<)n xie't de'n chd nude chay vua phai vao mua nude Ion Cha't Iu<1ng nu'oc song ciing phu h<1p v€ d<) m~n,

d<) ki€m, k~ ca cac Ioai thuy sinh khac trong nude Do d6, Iqi the' ngudn nude nay

da giup cho ngu dan co the' nuoi quanh nam Ciing chlnh lqi the' tai nguyen nude dcjc thu v~ thiiy trieu, sue nude chay, ngu dan co the' nuoi ca co m~t dQ day, thuong d~t 100 ' 110kg ca be thanh phim cho 1m3 nude Vdi ca tra h~m sau, nude song co the' ra vo, d~t 8 - lOkg ca thanh phim cho 1m3 nude, ga'p khoang 2,5 catfish nuoi ao h~m d My Ngu dan nuoi day nhung ca khong bi thie'u duong khi, vua giam ty 1<$ hao ht;lt thuc an, vua quay nhanh vong vO'n, dua de'n giam gia thanh

va tang lqi nhu~n cho ngu dan

ve khi h~u dAn Giang ra't phu hqp vdi ca tra, ca basa nuoi be, h~m Nhit$t

dQ trung blnh cac thang trong nam nhu sau :

Bang 2.9 : Nhi~t d(} trung binh cac nam 1996-2001

V oi nhit$t dQ nong a'm quanh nam va khong duoi 25°C ra't phu hqp cho dcjc die'm sinh ly ciia ca nuoi bdi vl ne'u nhit$t dQ l~nh ( thuong vao mua dong) ca se it

an, th~m chi bo an h~n Vi dt;1 chi co mua dong nam 1999, nhit$t dQ d Nam bQ xuO'ng duoi 25 dQ C, ca nuoi bo an hang lo~t Di~u nay la mQt lqi the' Ion, ngu dan dia phuong co the' tha giO'ng va nuoi h~u nhu quanh nam ( so vdi catfish nuoi

Cac ye'u tO' khac ciia khi h~u nhu dQ im, luqng mua, sue gio cling iing hQ ngh~ nuoi ca tra, ca basa ciia An Giang

An Giang co m<)t Iqi the' Ion Ia ngu6n thuc an cho ca nuoi h~u nhtt co s~n d dia phttong La mQt tinh co san Ittqng Iua Ion nha't nttoc, ta'm, cam, tra'u co dttqc tu vit$c xay Iua, danh bong g~o Ia ra't Ion va cha't lttqng t6t Tcim, cam la thanh phim chinh chu ye'u trong cac thlfc lit$u sit dtJng ( chie'm tu 50% - 70% tuy theo giai do~n

nuoi ), no du'<Jc cac nha may xay lua, hocjc thu'ong lai nho dia phttong cung ca'p de'n t~n diim nuoi voi gia thu'ong re bon gia thi tru'ong cac noi khac vl elf ly g~n chi phi v~n chuyin thcip Trciu cfing la ngu6n nhit~n lit$u re, va co quanh nam B~u nanh hQt cfing la san phim nong nghit$p dia phttong ( co luc cfing la'y tu d~u nanh Campuchia) cfing du'qc "cung ca'p t~i chd Mcjc du, An Giang khong co biin, nhttng

nho thu~n lqi duong thuy voi tinh b~n Ian c~n la Kien Giang , nen vit$c cung ca'p

ca biin nho d~t cho dia phu'ong An Giang cling de dang hon so voi cac dia phttong khac, tu do t~o lqi the' giam gia thanh cho san phim nuoi Ngtt dan cfing co sit dtJng thuc an cong nghit$p cua cac hang Cargill, CP, Proconco, Afiex Co., nhttng ty It$ sd' dtJng so voi thuc an tl! che' bie'n con thcip Bay la ngu6n thuc an bd sung c~n thie't kip thai cho thuc an tl! che' trong nhung giai dQan nha't dinh, vi dtJ khi ngtt dan moi d6 gi6ng c~n thuc an cong nghit$p d~m cao, nhit!u khoang, hocjc khi ngu6n cung ca'p ca biin gian do~n t~m thoi, khi co biin d<)ng hocjc vao cac ngay

Ie h9i biin d Kien Giang

Tom l~i co thi noi d:ng nhung lqi the' cua An Giang cho ngh€ nuoi ca tra,

ca basa n~m d ca ba nhan t6, nhtt cha ong ta thu'ong noi: " Thien thoi, dia lqi, nhan hoa" ' ta't ca nhu' dt!u lam nen cai dcjc thu rieng bit$t cho ngh€ nuoi ca nay d

An Giang

b Nhung lqi the' ciia nganh che' bie'n dong l~nh ca basa fillet i'J An Giang

An Giang la tinh xucit khiu d~u tien san phim dong l~nh ca basa fillet ra· thi

trttong nttoc ngoai nhtt da trlnh bay B6ng thoi, An Giang cfing la dia phttong xua't khiu nhit!u nha't san phim nay tu trttoc cho de'n nay Nha che' bie'n san phim cfing

la nha xua't khiu Hit$n nay, t6ng cong sua't che' bie'n hang nam ciia dia phttong vao khoang 16.000 ta'n/ nam, bao g6m : hai nha may cua Cong ty C6 ph~n AGIFISH 8.000 ta'n/ nam, m<)t nha may cua Cong ty Cd ph~n Nam Vit$t 6.000 ta'n/ nam, va mQt nha may cua Cong ty AFIEX 2.000 ta'n/ nam Sdp toi, triin vQng cong sucit ca tinh co th€ d~t de'n 20.000 ta'n I nam Tcit ca SlJ' ti}.ng trttdng nay xua't phat tu nhung lqi the' cua no, f)o la :