PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH GIÁ CẢ ĐƯỢC SỬ DỤNG TRONG VIỆC CỔ PHẦN HÓA CÁC DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC

Trong b6i canh fty, c6 ph~n hoa CPH va da d~ng hoa hinh thuc sd hiiu etta mt s6 doanh nghiep nha nude DNNN d~ dem l~i hieu qua cao cho cac doanh nghiep DN nay la m{t chu trudng ldn thu h

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINH



TRẦN ĐÌNH PHỤNG

PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH GIÁ CẢ ĐƯỢC

SỬ DỤNG TRONG VIỆC CỔ PHẦN HÓA CÁC DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ

Mã số: 5.02.05

TS Phạm Hảo Hớn

TP.HỒ CHÍ MINH – NĂM 2012

Trang phlJ bia

Ldi cam doan

MQC IQC

Danh IDlJC cac chii' vi~t t~t

Danh IDlJC cac bang, biiu va sd' d6

? ~

MdDAU 1

CHUdNG 1: T6NG QUAN VE GIA TRJ, GIA CAvA CAC PHUONG PHAP XAC DlNH GIA DN 6

1.1-cA.c KHAI Nif,M co sd 6

1.1.1- Doanh nghi~p Nha nude va c6 ph~n hoa cac DNNN ~ 6

1 1 2 G ' d nh - 1a tq oa ng Hfp h' ~ Nh' a mfdc co p an 1oa ' :t h" 1 ' 7 1.1.3- Gia d ph~n v6n Nha nude tC;ti doanh nghi~p c6 ph~n hoa 12

1 1 4 X , d'nh , d - ac 1 g1a oan ng lyp va xac h h'~ ' , d'nh , 1 g1a ca ? 12

,{ , , ? 1.2- DOl TUQ'NG XAC DlNH GIA CA 14

1.3- CAC PHUONG PHAP XAC DlNH GIA DOANH NGHitP 14

1.3 1- Phudng phap so sanh trl;{c ti~p 15

1.3.2- Phudng phap chi phi 17

1.3 3- M6 hinh tai san · 19

1.3 4- Phudng phap chi~t kh~u dong ti~n 23

1.3.5- Phudng phap so sanh tudng quan 49

1.3.6- Phudng phap xac dinh gia quy~n Iva chQn 51

'

1.4.1- Kinh nghi~m TNH, CPH 6 m¢t s6 nude tren th~ gidio ooooooooo ooooo oo

1.4.2- M¢t s6 bai h9c kinh nghi~m trong vi~c xac dinh gia DN CPH

CHUONG 2: THl/C TR~NG XAC DJNH GIA DN CPH 0 VItT NAM

TRONG GIAI DO~N HitN NAY

58

72

75

2.1- KHAI QUAT v.E NHU cAu xA.c DJNH GIA DN o VN 75

2.1.1- Xac dinh gia DN trong cd ch~ k~ ho<;tch hoa t~p trungoooooooooooooooooooooooo 75

20102- Xac dinh gia DN trong di~u ki~n n~n kinh t~ v~n hanh theo co ch~

thi trudng.ooooooooooooooooooooooooooo···oo•••oooo o.oo•o•·o···o·o····o•o···o····oo···oo··o····o·o··oooooo 76

(!}JriNH HiNH xAc DJNH ciA DN n!E CPH 0 vr~:T NAM s2

2.2.1- Xac dinh gia DN CPH trong giai do<;tn thi diim 0 0 0 0 0 o 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 82

2.2.2- Xac dinh gia DN CPH trong giai do<;tn thl;ic hi~n ND 28/CP ooooooooooooo 87

2.2.3- Xac dinh gia DN CPH theo Nghi dinh 4411998/ND-CPo.oooooo···o•oo oooo 92

2.3- KHAO SAT TINH HINH XAC DJNH GIA T~I 2 DOANH NGHI~P

TREN D!A BAN THANH PHO HO CHI MINH 105

2.3.1- Cong ty Van hoa t6ng h<;>p Qu~n ll o.o····o··oooooooo o o o.oooooo.ooooooooooo 105

2.3.2- Cong ty khach s<;tn du lich Thanh Binh 00···0000··· o.ooooo o oooo 000 000 0.0 105

2.4- KHO KHAN-TON T~I TRONG QUA TRINH XAC DJNH GIA DN

CPH 124

2.4.1- Kho khan 0 0.0 0 0 00 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 o 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 125

2.4.2- T6n t<;tiooooooooooooOooooOOooooooo oooooooooooooooooooOOoooooOoooooooo ooooooo o ooooooooo ooo 128

2.4.3- Nguyen nhano oo o oo o o.oo oooooooooo·o·o· o o o o ooooooooOooooo oooo 129

_

1!J-MVC nEu, NGUYEN TAc xAc DJNH ciA c,L 132

3 1.1- M1;1c tieu 132

3.1.2- Nguyen tic 133

3.2- NH~N DJNH VE CAC PHUONG PHAP XAC DJNH GIA HitN HANH 135

3.2.1- Phuong phap chinh th6ng do Nha nude quy dinh 135

3.2.2- Cac phuong phap da du<;jc d~ nght 135

3.3- PHUONG PHAP XAC DJNH GIA CA DO LU~N AN DE NGHJ 146

3.3.1- Mo hinh t6ng quat 146

3.3.2- Xac dinh cac y~u t6 cua mo hinh 151 3.3.3- Quy trinh thl;fc hi~n 162 3.3.4- Tinh thti gia ban ph~n v6n Nha mtdc t9.i DN 162

3.3.5- Di~u ki~n v~n d1;1ng phlfong phap 169

3.3.6- Vu di~m va kho khan khi ap d\mg phuong phap 169

3.4- CAC PHUONG THUC THljC HitN GIA 170

3 4.1- Nhan t6 anh hudng d~n gia ca DN CPH 170

3 4.2- V~n d\mg cac phuong thti:c th\fc hi~n giL 173

KIEN NGHf : 182

KET LU~N 184

" " ? , ? DANH Ml)C CONG TRINH CUA TAC GIA

' " ? DANH Ml)C T AI LI~U THAM KHAO

PHl) Ll)C

CPH c6 ph~n hoa

GDP T 6ng slm ph~m qu6e n(>i

HDQT H(>i d6ng quan tri

?

XHCN Xa h(>i ehu nghia

Bang 1.1

Bang 1.2

Bang 1.3

Bang 1.4

Bang 1.5

Bang 1.6

Bang 2.1

Bang 2.2

Bang 2.3

Bang tinh dong ti~n tt:( do d6i vdi v6n cua chu sci hvu

B ang ? 11 'nh , ,{ g1a tq von c u so u'u h ? ? h-Bang tinh dong ti~n tt:( do d6i vdi doanh nghi~p

B ? ang 11 'nh , ,{ g1a tq von c u so u'u h? ? h-Quy~n chQn mua

Quy~n chQn ban

Danh sach DNNN da hoim thanh CPH d~n cu6i 1996

, ? ' Co dlu DNNN du<;Jc co phan hoa

Cd c~u v6n di~u 1~ binh quan dm cac DNNN du<;Jc c6 ph~n Trang 32 34 35 38 52 52 87 92 hoa theo Nghi dinh 28/CP 92

Bang 2.4 Bang 2.5 Bang 2.6 Bang 2.7 Bang 2.8 Bang 2.9 Bang 2.10 Bang 2.11 Bang 2.12 Bang 2.13 s6 DNNN chuyin d6i Sd hvu d~n cu6i nam 2000

S6 DNNN du'<;)c c6 phfrn hoa phan theo nganh ngh~

S6 DNNN du'<;Jc c6 phfrn hoa phan theo c~p quan ly

S6 DNNN dtr<;)c c6 phfrn hoa pharr theo quy m6 v6n

Cac cd so lynco , ? h'A , M9t s6 chi tih1 t6ng h<;Jp 3 nam li~n k~ trudc khi CPH

Tinh hlnh tai chinh 3 nam sau khi chuyin sang CTCP

C , ac cd so lynco ? h'A ' M9t s6 chi tieu t6ng h<;Jp 3 nam li~n k~ trudc khi CPH

Tinh hlnh tai chinh 3 nam sau khi chuyin sang CTCP

101

101

102

103

107

108

108

117

118

118

Bang 3.3 Dl;f bao dong ti~n W do d6i vcii v6n cua chu s6 hilu ( 1999-·

2000-2001) 167

Bang 3.4 Dl;f bao dong ti~n tl;f do d6i vcii v6n cua chu Sd hilu (2002-2003-2004) 168

Bang 3.5 B ang ? t1 'nh ' ,{ gm tq von c u so uu h ? ? h- 168 Bi~u d6 2.1 Co cftu v6n di~u 1~ trong cac DNNN CPH giai doc;tn thi d1em ,A? 87 Bl e~u do) 2.2 Co : cau von 1eu y : d.) lAb' h m quan A 91 Bi~u d6 2.3 Co cfru hinh thuc chuy~n d6i s6 hltu cac DN d~n cu6i nam 2000 101

Bi~u d6 2.4 Co cfru DNNN chuy~n d6i s6 hfru phan theo nganh ngh~ 102

Bi~u d6 2.5 Co cftu DNNN chuy~n d6i s6 hfru phan theo cfrp qmin ly 102 Bi~u d6 2.6 Co cftu DNNN chuy~n d6i s6 huu phan theo gia tri doanh So d6 1.1 So d6 1.2 So d6 2.1 So d6 3.1 .1'\ 1\ : h' ' nghiyp thu9c von N a nlloc

Mo hinh tang tru6ng 3 giai doc;tn

Mo hinh dinh gia quy~n l1Ja ch9n

Quy trinh xac dinh gia doanh nghi~p

Quy trinh l~p dl;f toan trong doanh nghi~p san xuftt

103

29

53

84

155

? ' MdDAU

1- Tinh cip thiit c1Ia di tai

Nude ta dang trong qua trinh chuy~n n~n kinh t~ sang v~n d()ng theo cd che thi tnidng, s~p x~p va t6 chuc l~i khu vl;ic kinh t~ qu6c doanh, thvc hien

chinh sach kinh t~ nhi~u thanh ph~n nh~m khai thac m9i ti~m nang s{m xuftt

xa h()i, nang cao hieu qua toan b9 n~n kinh t~ qu6c dan Trong b6i canh fty, c6

ph~n hoa (CPH) va da d~ng hoa hinh thuc sd hiiu etta m()t s6 doanh nghiep nha nude (DNNN) d~ dem l~i hieu qua cao cho cac doanh nghiep (DN) nay la m{)t chu trudng ldn thu hut Va phat huy cac ngu6n ll;ic dong gop Cling vdi Sl;i tham gia quan ly cua dong dao nhan dan vao phat tri~n kinh t~

Tuy v~y "CPH cac DNNN khong d dau, khong bao gid lad~ dang bdi

vi, CPH DNNN khong phai chi la phlidng phap nghiep Vl;l ky thu~t, quan ly

thu~n ttiy rna no lien quan va rfit nh~y cam vdi chinh tri Khi quan di~m nh~n

thuc chua th6ng nhftt, ki~n thuc thi~u, kinh nghiem chua co, thi viec CPH ~t

phii g~p kho khan, trd ng~i." [52, tr.l6]

Trong do vftn d~ xac dinh gia ban ph~n v6n Nha nude t~i doanh nghiep CPH, k~ tu khi co chu trlidng thi di~m cua Nha nude d~n nay da g~n 8 nam, nhling v[n con nhi~u y ki~n khac nhau, th~m chi trai ngli<;)c nhau ca v~ m~t ly

lu~n, quan di~m ciing nhu t6 chuc thl;ic hien Day la m9t vftn d~ mftu ch6t lam

Vftn d~ d~t ra la: lam th~ nao xac djnh du<;>c gia ban doanh nghiep CPH m()t each h<;Jp ly; vua d~t du<;>c m1;~c tieu CPH, vua dam bao ti~n d¢ theo yeu

c&u, vU:a dam bao du<:Jc l<:Ji ich cua Nha nude, ngudi lao d()ng va cac c6 dong, vtia phil h<:Jp vdi hoan canh kinh t~ d~t nude trong giai do~n hi~n nay? Day la illQt V~n d~ CO y nghla quan trQng ca V~ m~t ly lu~n Va thLjC ti~n mang tinh thdi sv c~p bach trong ti~n trinh CPH noi rieng va cai each cac DNNN noi chung d nude ta hi~n nay

Trude tinh hinh tren, d~ gop ph&n nho cong stic ctla minh vao cong cu()c cai each DNNN d nude ta trong giai do~n hi~n nay Tac gia m~nh d~n

ch9n d~ tai: "Phudng phap xac dinh gia ca du<:Jc sli dl;lng trong vi~c CPH cac

DN Nha nude", lam d~ tai lu~n an ti~n sl khoa h9c kinh t~ cua minh

CPH va da d~ng hoa cac DNNN d nude ta la vi~c lam khong co ti~n I~

Xac dinh gia ban DN du<:Jc CPH la v~n d~ mdi me; nh~t la vi~c nghien cull m()t each dfi.y du cac phudng phap xac dinh gia du<:JC stl' dl;lrii trong qua trinh CPH cac DNNN ca v~ m~t ly lu~n va thl;{c ti~n phil h<:Jp vdi b6i canh kinh t~

nude ta hi~n nay Trong thdi gian qua da co m()t s6 cu6n sach, cong trinh, bai

vi~t xu~t hi~n tren cac bao, t~p chi, sach, Song vi~c nghien ctiu va cong b6 vdi kh6i lu<:Jng chua nhi~u, chua co h~ th6ng va con nhi~u y ki~n khacnhau

Do do, theo tac gia, d~ tai du<:Jc ch9n d~ nghien cuu v[n la m()t v~n d~ thdi slf

va cfi.n thi~t, rna vi~c thanh cong trong nghien ctiu la di~u khong d~ dang

Ml;lC dich cua lu~n an la lam ro cd sd ly lu~n va thvc ti~n v~ vi~c xac dinh gia tri DN d~ tti do d~ xu~t phudng phap xac dinh gia ca du<:Jc stl' dl;[ng trong qua trinh CPH cac DNNN 6 nude ta trong giai doc_!n hi~n nay

HU:dng tdi ffilJC dich tren, lu~n an co nhilng nhi~m VlJ sau:

• Trinh bay, phan tich m¢t each co h~ th6ng nhilng v~n d~ lien quan d~n gia tri, gia ca DN va cac phlidng phap xac dinh gia DN trong kinh t~ thi trudng Qua do lam ro cac khai ni~m gia tri, gia ca; cac nhan t6 anh hudng

d~n gia tri, gia ca DN cling nhu quan diim ll;{a ch9n phudng phap xac dinh gia ca DN du<;c sti dvng trong qua trinh CPH cac DNNN d nude ta trong giai do~n hi~n nay

• Phan tich danh gia tinh hinh CPH cac DNNN noi chung va cac phudng phap xac dinh gia ca DN dang du:<;c sti dvng

• D~ xu~t phudng phap xac dinh gia ca du<;c sti dvng trong vi~c CPH cac DNNN

4-IJtfi lfl.dng v:i phtJm vi nghien ctlu

D6i tu<;ng nghien cU:u cua lu~n an la phudng phap xac dinh gia ca du<;c sti dvng trong vi~c CPH cac DNNN

v~ khong gian, lu~n an nghien cU:u tren dia ban ca nude

V~ thdi gian, gidi h~n nghien cU:u tu khi co chu trudng thi diim CPH m<?t s6 DNNN d~n nay

Xac dinh gia DN noi chung va xac dinh gia ban phftn v6n Nha nude t~i

DN noi rieng la v~n d~ r9ng ldn, lu~n an gidi h~n n9i dung nghien CUll trong

trinh CPH cac DNNN Tren phudng di~n kinh t~ quan ly, lu~n an chi d~ c~p

nhilng v~n d~ cd ban, co tinh quy lu~t, nhung mo hinh va nhilng giai phap chtl

y~u co lien quan d~n mo hinh xac dinh gia ca DN du<;c CPH

5- Co~ Sd if Jui}n VB pbuo'ilg pbap IJgbieJJ CUlt

D~ dam bao tinh khach quan, khoa h<;>c trong qua tlinh nghien cuu htiong toi mlJC dfch CUa lu~ an, tac gia dl;fa vim nhifng nguyen ly cua chu ngh!a Mac-Le nin, nhifng quy lu~t co ban cua kinh t~ thi tniong, quan di~m

d6i mdi cua Dang, nhifng chu tntong cua Nha nude lien quan d~n d6i ttt<jng nghien CUu Lu~ an lfiy phuong phap phan tich-t6ng h<jp lam phuong phap chung d~ nghien CUu toan b() n<)i dung cua lu~ an Ngoai ra, d~ giai quy~t

nhifng vfin d~ ClJ th~ CUa lu~n an, tac gia se Stf d\}ng m(}t s6 phUong phap rieng nhu: cac phuong phap du<Jc dung trong phan tich kinh t~ tai chinh DN; cac phttong phap pharr tich th6ng ke, cac phtfdng phap djnh lU<jng va nhung phuong phap q.1 th~ khac

6- Dong gop mo'i ciia lui}n an

• Trinh bay m()t each co h~ th6ng cac phuong phap xac djnh gia DN trong

Ngoai phful md dftu, k~t lu~, danh ffilJC tai li~u tham khao va phlJ 11,Jc; n(li dung cua lu~ an g6m 3 chudng:

• Chudng 1: T Jng quan v~ gia tri, gia ca va cac phuong phap xac dinh gia doanh nghi~p

• Chuong 2: Thljc tr~g xac dinh gia doanh nghi~p ccS phful hoa 6 Vi~t nam trong giai doCJn hi~n nay

• Chtfdng 3: Phudng phap xac dinh gia ca du~c sti d1Jng trong ti~n trlnh ccS phfin hoa cac doanh nghi~p nha nude

Ngu6n s6 li~u trong lu~n an qua nien giam th6ng ke va qua di~u tra tll;tC

• " ? , • ?

ttep cua tac g1a

Chuong 1

~

TONGQUAN

VE GIA TRJ, GIA CAVA CAC PHU<1NG PHAP

XAC DINH GIA DOANH NGHIEP

, , " ?

1.1.1 Doanh nghi~p Nha nude va cB ph§n boa cac DNNN

Doanh nghi~p Nha nude la t6 ehtie kinh t~ do Nha nude d~u tu v6n,

thanh l~p va t6 ehtie qulm ly, hol;lt d()ng kinh doanh ho~e hol;lt d()ng eong ich

nh~m thlJ'c hi~n m\lc tieu kinh t~-xa h()i do Nha nude giao DN Nha nude c6

cac d~c di€m sau:

• DNNN do cd quan Nha nude c6 thffm quy~n trlJ'c ti~p ra quy~t dinh thimh

l~p nh~m thlJ'c hi~n cac ffi\le tieu kinh t~-xa h9i do Nha nude quy dinh

• Tai san cua DNNN thu()c sd huu Nha nude, Nha nude la chit sd huu tai san

cua DN va thl;{c hi~n quy~n cua chu sd hiiu d6i vdi DN Sl;! tach bi~t giua

chu sd huu DN va chu th€ kinh doanh la d~c di€m cd b{m etta DNNN

• DNNN do Nha nude thanh l~p, t6 chtic qm\n ly do d6 DNNN la d6i tu<;5ng

chiu sl;{ quan ly trl;ic ti~p cua Nha nude Nha nude t6 chtic b9 may qu{m ly

DN, b6 nhi~m can b9 ehtl ch6t Clla DN, phe duy~t ehi~n lu<;5c, quy hOI;!Ch

ph at tri€n,

• DNNN co tu each phap nhan, co cac quy~n va ngh1a V\1 dan st)" tl;{ chiu

J

tnich nhi~m v~ toan b¢ ho"-t d(>ng kinh doanh tren cd sd s6 v6n di~u l~ dm

DN

c6 ph§.n hoa DNNN la chuy~n m(>t s6 DNNN thanh cong ty c6 ph§.n; chuy€n quy~n sd huu tai slm va linh VljC ho~t d(>ng cua Nha nude cho cac c6 dong thu(>c cac thanh phdn kinh t€ khac nhau Noi each khac c6 ph§.n hoa cac DNNN la da d~g hoa quy~n sd huu DN ThlJc ch~t do la vi~c ban m(>t phdn

giu 100% v6n Vi v~y, khi c6 phftn hoa DNNN cftn phai xac dinh gia tri phAn v6n Nha nude t~i DN

1.1.2 Ghi tr! doanh nghi~p nha nti&c eli ph§n hoa

1.1.2.1 Doanh nghifp va gia trf doanh nghifp

Doanh nghi~p vua la m(>t tai san vua la m(>t hang hoa co d~c di~m la: no

t"-o ra cua eM ho~c cung c~p dich vq; no co di~u l~ ho~t d¢ng mang tinh phap

ly va no c~u thanh m(>t dia di€m uu dai cho vi~c cq th~ hoa cac quan h~ kinh t€-xa h9i V~ m~t tai chinh, doanh nghi~p du<;5c xem la m9t v~t trao d6i giua

ngudi mua va ngudi b:in tren thi trudng chti"ng khoan, trong do gia ca ph\} thUQC vao kha nang sinh ldi Clla doanh nghi~p trong tlidng lai

Danh gia DN co th~ du<;5c thljc hi~n t"-i nhi~u thdi di€m khac nhau trong

ddi s6ng etta DN, nhu: thinh l~p, tach, nh~p, cho thue, ban, va thanh ly, giai th€ Thong thudng vi~c danh gia DN xay ra khi co slj chuy€n quyen sd huu

DN dang ho"-t d(>ng Nghi'a la DN da co m9t qua khti" du<;5c cq th~ hoa b~ng sl;i

sd huu tai san va cling bao dam dti<Jc m(>t tlldng lai

Ghi ca va ghi tr!

Theo khoa kinh t~ h9c c6 di~n, gia ti~n cua m()t DN la m()t thl!c t[.ti No

la k~t qua CUa Vi~c chuy~n dich dtiQC th\!C hi~n khi CO S\f d6i chi~U giila cung

va cdu No h()i ttJ t~t ca cac dtn nh~c khach quan va chu quando ben mua va ben ban dua ra trong qua trinh thlidng luQng No th~ hi~n m()t S\! trao d6i thl!c S\!

Gia tri DN hi~n huu ngay d khi khong co vi~c chuy~n nhliQng No dt!a tren m(}t Slf danh gia thudn tuy, din CU vao cac khai ni~m V~ tinh hiiu ich va SUC mua ban do nha ddu tli ho~c th~m dinh vien th\!C hi~n d\!a vao cac CUa cai

s~n co cua no Vi~c chuy~n d6i tu gia tri sang gia ti~n doi hoi phai co stj d6i

chi~U giila cung va cdu th\!C S\{

Trong m()t cu()c chuy~n nhliQng, nglidi ta thudng ddn gicln hoa chi~n thu~t thUdng hiQng b~ng each chf ra r~ng: n~u m()t trong hai ben mua, ban tim each nang cao gia tri DN trong tlidng lai thi ben con l[,ti se chf ra nhilng y~u

kern cua DN trong qua khu Nhli v~y, gia ti~n la k~t qua cua slf thlidng lliQng giila gia tri tai san (thanh qua cua DN trong qua khu) va gia tri th~ hi~n lQi

nhu~n ky VQng thu dtiQC trong tlidng lai (gia tri theo cac dong ti~n t~)

V oi tli each Clla ffiQt nglidi trung gian, th~m dinh Vien phai bi~n minh dliQc m()t gia tri da chfnh binh giila nhin vao tai san cai ctla DN qua s6 sach k~

toan va cai nhin vao DN g~n li~n vdi ho'}t d()ng va nang su~t cua no Do v~y,

khi danh gia DN cAn phai danh gia theo cac khai ni~m gia tri ki~m ke, gia tri tai chinh va gia tri kinh t~

Ghi trj kiim kc

Gia tri ki~m ke la gia tri toan b9 tai slm cua DN sau khi da lo~i tnl' cac khmin n<;5 Gia tr! kiem ke du<;5c xac dinh thong qua vi~c ki~m ke, danh gia l~i t~t ca cac thanh ph~n cua tai san, k~ ca tai slm c6 dinh va tai san luu d9ng Khi thanh ly DN, gia tri ki~m ke phai dl}"a tren co sd nhung gia tri bi phan tan Do la each duy nh~t c6 th~ thl}"c hi~n d~ pht;tc V\1 cho vi~c phat mai tai san va thanh toan n<;5 Trong trlidng h<;5p d~c bi~t, gia tri c6 th~ bi giam bdt

vi DN vdi tu each 1a m9t c~u true da bi phi va, gia tri cac tai san phan tan se

1~ thu9c vao vi~c ban d~u gia

Ddi vdi DN con ti~p tvc ho~t d9ng, gia tri kiem ke hi~n huu nhu la m<)t b9 ph~n cua gia tri t6ng th{ Do la gia tr! tai san thu~n da du<;5c danh gia l~i

Ghi trj hli chinh

Gia tri ki~m kechi phan anh gia tri tai san thu~n da du<;5c danh gia l~i cua

DN t~i m9t thdi di~m nh~t dinh Gia tri nay khong phan anh kha nang sinh ldi

ho~c rui ro 'thua 16 cua DN trong tuong 1ai Nhung ngudi mua ti~n hanh mua

DN vdi hy v<;mg ki~m du<;5c l<;5i nhu~n ng~n h~n dudi d~ng c6 tile va l<;5i nhu~n

trung, diti h~n dudi d~ng gia tri sieu ng~ch khi ban l~i DN Do v~y tren quan

di~m cua nglidi mua DN, gia tri DN la gia tr! tai chinh Gia tri nay du<;5c xac

dinh dt;ea vao cac tai li~u tham khao, d~c bi~t 1a tai li~u ctia cac nha quan ly chling khoan, tren sl}" dinh gia ctia thi trudng chilng khoan Vi~c mua hay ban m9t chung khoan dt;ea tren slf phan tich tai chinh DN ng~m chua vi~c d~u co tren c6 tuc va gia ban l~i Theo do, nha d~u tli ti~n hanh CUQC mua ban tren co

sd d6i chi~u vdi cac chung khoan khac hi~n co ho~c cac DN ho~c Clla vi~c b6 v6n thu~n tuy tai chinh Gia tri tai chinh thudng b~t ngu6n tu cai nhin ben

ngoai DN va cac chuy~n dich chung khoan dticJc th~c hi~n, hQ khong co y d6 lam thay d6i ho~c ki~m soat DN Day chinh la quan di~m cua cac nha d~u tti

qua thi trlidng chung khmin

Gia tr! kinh t~

Gia tri tai chinh co h~n ch~ la no xem dftu tu vao DN chi thu~n tuy la

vi~c "cho vay Hly lai" va gia tri ducJc xac dinh tren cd sd phan tich thong tin tren cac bao cao tai chinh khong phai hie nao cling du d~ thoa man nhu c~u hi~u bi~t v~ cac nhan t6 phat tri~n DN cling nhli tri~n vqng Clla no D~ danh gia t6t hdn cac kha nang phat tri~n trong tlidng lai Clla DN, c~n phai co Slf

hi~u bi~t ben trong DN hay cftu true ct1a DN Tu do xuftt hi~n m(jt quan ni~m

khac v~ gia tri do la gia tri kinh t~ cua DN Gia tri kinh t~ cua DN ducJc xac dinh tren cd sd gia thi~t dta m(jt cu(jc ch~n doan t6ng th~ DN v~ cac y~u t6

th~ng dti ho~c thi~u hvt tai san; lticJng hoa cac y~u t6 rui ro ho~c thanh cong,

la nhilng y~u t6 cftn phai tinh tdi trong cac dlf toan cling nhli v6n hoa cac k~t

qua No nhin DN nhli m(jt dlf an kinh t~ d do gia trj phe chuftn m(jt slf phan

quy~t v~ vi~c di~u hanh kinh doanh va sl;i thich hcJp trong vi~c llfa chqn chi~n

hicJc phat tri~n qua cac k~t qua tai chinh

LQ'i th@ thtfo"ng m~i

Khi gia tri cu6i cling hay gia ti~n khac vdi gia tri ki~m ke thi chinh la vi con phai k~ d~n gia tri cua cac y~u t6 vo hinh, nhli: nhan hi~u thlidng m~i,

khach hang, chM lucJng quan ly, b~ng phat minh sang ch~, la m¢t t6ng th~

phuc t~p cua cac y~u t6 gop phftn vao vi~c t~o nen Slf thanh cong Clla DN Cac

y~u t6 vo hinh nay thlidng t~v trung lSti thanh khai ni~m "lcJi th~ thu:dng nwi"

L<Ji th~ thlidng m~i lam bi~n d6i n<)i dung cua gia tr! kinh t~ qua do lam thay

d6i ca phlidng phap d!nh gia

Gia tr! cac y~u t6 vo hinh khong th€ ti~n hanh ki€m ke va danh gia tung

y~u t6, cho nen thlidng dli<Jc xac d!nh thea hai phlidng phap: thu nh~t, gia tr!

cac y~u t6 vo hinh la hi~u s6 cua gia tr! ki€m ke va gia tr! tai chinh ho~c kinh

t~; thu hai la v6n hoa m¢t ph~n l<;5i nhu~n

Tom l~i, gia tr! DN la m<)t gia tr! phuc h<Jp baa g6m gia tri Clla cac y~u t6 htiu hinh va vo hinh cua DN

Tu slj phan tich tren, gia tri DN du~c khcii quat thea phliong trinh sau:

Gii tri DN = K x Gii tri kitlm ke + (1-K)x Gii tri thea c:ic dOng titn t~J

Trang do, K la m()t thua s6 mang m9i gia tr! giila 0 va 1 Thua s6 K bi€u

hi~n quy~n trQng tai cua thdm dinh vien, mang l~i slj quan binh giila de

phuong phap khac nhau, la slj phan chia l<Ji th~ thuong m~i giila nglidi mua va ngu<5i ban

1.1.2.2 GiJi tri doanh nghi~p nha ntlrJc crfphin ho:i

Trang b6i canh c6 ph~n hoa, gia tri DNNN la toan b¢ gia tr! tai slm huu hinh, vo hinh hi~n co cua DN t~i th<5i di€m c6 ph~n hoa Trang do, cac y~u t6 huu hinh phai dli<JC ki€m ke danh gia l~i va gia tri cac y~u t6 VO hinh se dti<JC xac dinh thea m<?t trong hai phlidng phap da noi tren

Do gia tr! DN dli<Jc hinh thanh tu hai ngu6n chu y~u la: ngu6n v6n cl1l1

sd huu va n<;5 phai tra cho nen khi c6 phan hmi Nha nude chi ban phan v6n thu()c sCi huu cua rninh tSli DN

1.1.3 Gia ca phftn vfin Nha nude t~i doanh nghi~p CPH

Theo ly thuy~t danh gia: II Gia ca la rn()t thu~t ngu chi s6 lu<;jng ti~n t~

chao ban, tra rnua hay du<;5c thanh toan cho rn()t hang hoa ho~c dich VlJ Do la rn()t thljc t~ lich sti, du di~u do d~ 19 ra cong khai hay giu bi rn~t cho ca nhan

Do cac kha nang tai chinh, d()ng co hay cac l<;5i ich d~c bi~t cua rn()t nguoi rnua hay rn()t nguoi ban nao do, gia ca tra cho cac hang hoa hay dich Vl} CO th~

co hay khong co b~t ky slj lien quan nao d~n gia tri, rna gia tri do co th~ du<;jc quy cho cac hang hoa ho~c dich VlJ do bdi nhling nguoi khac Tuy nhien, gia

ca noi chung la d~u hi~u th~ hi~n' cua rn()t gia tri tliong ling g~n cho nhung hang hoa ho~C dich Vl} bdi ben rnua Va ben ban C\1 th~, trong nhung hoan canh

cq th~." [64, tr 160]

Theo dinh nghia tren, gia ca co th~ du<;5c hi~u:

• La rn()t s6 ti~n rna rn()t nguoi ClJ th~ da tra cho rn()t tai slm;

• La s6 ti~n thoa thu~n giua nguoi rnua va nguoi ban

Tu do ta th~y gia ca phan v6n Nha nude tSli DN la gia ban phan v6n Nha nude tSli DN c6 ph~n hoa; gia nay co th~ thfip hon, cao hon ho~c b~ng gia tri thttc t~ phan v6n Nha nude t~i DN Gia nay du<;5c hinh thanh tren co sd d6i

chi~u giua cung va c~u, la slj h()i tt~ toan b() cac can nh~c khach quan, chtl quan do ben rnua va ben ban dua ra trong qua trinh thuong lu<;5ng

1.1.4 Xac djnh gia doanh nghi~p va xac djnh gia ca

Xac dinh gia, hi~u m<)t each ddn gian, la Sl;J' u:dc tinh gia tri ti~n t~ Clla

m<)t tai san nh~m m<)t mqc tieu C\l th{ Theo Giao sU: Lim Lan Yuan, trudng

xay dl;ing va b~t d<)ng slm, d1:,1i hQc qu6c gia Singapore: "Xac dinh gia la m<)t

ngh~ thu~t hay khoa hQc v~ u:dc tinh gia tri cho m<)t mqc dich cq th~ ella m<)t

tai slm cq th€ t1;li m<)t thdi di€m, co din nh~c d~n tftt ca nhilng d~c di€m cua tai

san cling nhu xem xet t~t ca cac y~u t6 kinh t~ can ban cua thi trUdng, bao

g6m cac lo1:,li dftu tu: ll;ia chQn" [64, tr 12]

Xac d!nh gia tai san noi chung va DN noi rieng nh~m nhi~u mqc dich

khac nhau nhu:: xac dinh gia d€ th~ ch~p b6i thudng tai san; xac dinh gia d~

h<;Jp nh~t, chia tach, giai th€ DN; xac dinh gia d~ bao hi€m, danh thu~ tai san;

xac dinh gia d€ CPH cling nhu ban, khoan, cho thue cac DNNN,

V di mqc dich c6 phftn hoa, xac dinh gia DN la sl;i udc tinh gia tri DN t1;1i

thC5i di€m c6 phan hoa lam cd sb cho vi~c hinh thanh gia ban phftn v6n Nha

nude t1;1i DN

Xac dinh gia ca la vi~c nghien CUll, tinh toan b~ng nhilng phU:dng phap

nh~t dinh nh~m du:a ra m<)t muc gia thich h<;Jp d6i vdi phftn v6n ct1a chtt sd

hilu tc:ti DN lam cd sd d~ nguC5i mua va ngu:C5i ban thudng luc;;ng muc gia cu6i

cling Khi xac dinh gia ca, ngoai vi~c xac dinh gia tri ti~n t~ ella tai san, DN,

ngU:di xac dinh gia con phai din nh~c tfit ca cac y~u t6 khac co lien quan nhU:

kha nang tai chinh, d<)ng cd hay cac lc;;i ich d~c bi~t cua ngU:di mua, ngU:di ban

Nhu: v~y, trong khuon kh6 c6 phan hoa cac DNNN thi xac dinh gia DN

va xac dinh gia ca la hai ho~t d<)ng co cling m<)t mqc dich: xac d!nh gia ban

phftn v6n Nha nude t1;1i DN

I

1.2 DOl TUONG XAC DINH GIA CA

GQi: - P hl gia ban m()t c6 ph~n cua DN;

-v la gia ban toan b9 ph~n v6n Nha nude t~i DN;

- Q la s6 lu<;5ng c6 ph~n ctia DN

Q

N~u Q = 1, thi P = V Trang trudng h<;5p nay d6i tu<jng xac d!nh gia ca

DN la to an b<? ph~n v6n Nha nude t~i DN

N~u Q> 1, thi d6i tu<jng xac dinh gia co the la toim b() ph~n v6n Nha

nude t~i DN ho~c ttl'ng c6 ph~n Trong trudng h<jp d6i tu<jng xac dinh gia la

toan b9 ph~n v6n nha nude t~i DN thi gia ban ph~n v6n Nha nude t~i DN la

V, gia ban m6i c6 ph~n la V/Q Trudng h<jp d6i tu<jng xac d!nh gia la c6 ph~n

thi gia m6i c6 ph~n laP, gia ban ph~n v6ri Nha nude t~i DN se la P.Q

Nhu v~y, d6i tu<jng xac d!nh gia ban DN co the la to an b() ph~n v6n Nha

nude t~i DN ho~c m()t c6 ph~n Vi~c ll;(a chQn cai nito la d6i tu<)ng xac d!nh

gia tuy thu()c vito tung trudng h<jp ClJ the Vi dlJ, n~u ban DN cho m()t ngudi

mua, thi d6i tu<jng xac d!nh gia nen la toan b() DN N~u ban ph~n v6n Nha

nude t~i DN cho nhieu ngudi mua, CPH DN ch~ng h~n, thi d6i tu<;5ng xac dinh

gia nen la ttl'ng c6 ph~n

1.3 CAC PHU!lONG PHAP XAC DJNH GIA DN

Tuy thu()c vao illlJC dich Cl!a vi~c xac d!nh gia va nhilng dieu ki~n cho

phep, vi~c xac dinh gia tri DN co the du<jc thl;(c hi~n theo nhieu phtWng phap

J

khac nhau, nhli: Phlidng phap so sanh, Phlidng phap chi phi, Phlidng phap tai san, Phlidng phap chiet kh~u dong ti~n va cac phlidng phap khac

1.3~ 1 Phlfo"ng phap so sanh trlfc ti~p

Co hai phlidng phap so sanh duc;c sU: dlJng trong vi~c xac dinh gia DN la

so sanh trl;ic ti~p va so sanh tudng quan Trang ph~n nay se d~ c~p phlidng phap so sanh trl;ic ti~p

1.3.1.1 Cd sif If lu#n cua plui'o'ilg phap

Phlidng phap so sanh trl;ic ti~p dl;ia tren Cd Sd cho ding gia tri thi tru'dng CUa ffiQt tai san CO quan h~ m~t thiet vdi gia trj CUa CclC tai slm da du'QC mua ban tren thi trlidng Ml;lC tieu ella phlidng phap nay la tim kiem cac tai san da

du'<;jc giao dich tren thi trlidng hi~n hanh gi6ng vdi d6i tli<;}ng xac dinh gia va tien hanh di~u chinh nhung slj khac bi~t gil1a chting m9t each thich h<,Jp Phudng phap nay tuan thu hai nguyen t~c:

• Nguyen t~c thay the, r&ng: ;'M9t nha dftu tli co ly tri se kh6ng tra gia cho m<)t tai san nhi~u hdn chi phi d~ mua m9t tai slm khac co l<;Ji ich tu'dng tv"

• Nguyen t~c "Dong gop": "Qua trinh di~u chfnh co udc tinh sv tham gia dong gop cua cac nhan t6, bQ ph~n Clla tai san d6i vdi ttSng sd gia trj thi trlidng" [64, tr 65]

1 3.1 2 Ciin cu dl so si11h

D~ tien hanh so sanh nglidi ta phai dl;ia vao nhung di~m tudng tv nhu: Cac d~c di~m cua tai san, dia di€m Clla tai san, thdi di~m ban tai slm, cac cti~u

ki~n va cac di~u khoan giao dich

1.3.1.3 NQi dung va trinh ttf tiln hanh

Xac dinh gia tai san theo phtidng phap so sanh tr\(c ti~p dti<;5c th\(c hi~n

theo b6n btidc sau:

•!• Tim ki~m nhung tai san du<;5c ban trong thdi gian g~n nhftt rna co th~ so

sanh dti<;5c vdi d6i tti<;5ng xac dinh gia ve chung loc:ti, di~u ki~n, vi tri,

•!• Ti~n hanh khao sat d6i tU:<;5ng xac dinh gia va tai slm dU:<;5c dt1ng de so sanh

nh~m xac dinh nhung diem ttidng t\( lam cd sd cho vi~c so sanh

•!• Phan tich gia ban va dieu chfnh nhung s\( khac bi~t giua t~li san da ban vdi

d6i tti<;5ng xac d!nh gia

•!• U de lti<;jng gia tri CUa d6i tti<;jng tren Cd Sd di~U chfnh gia ban Clla tai san

dU:<;5c 1\(a chQn de so sanh

1.3.1.4 lfu, nhtlf/C dilm Va Stf V#n dlfng

• Vu diem: Phtidng phap nay co uu diem Ia khong gay kho khan ve m~t ky

• Hc:tn ch~: H~n ch~ cua phtidng phap nay Ia d ch6 c~n phai co nhung thong

tin thi trtidng dang tin c~y ve nhU.ng giao dich ttidng t\( Nhting thong tin

thi trtidng mang tinh lich sti nen d() chinh xac se khong cao va d~c bi~t la

vi~c xac d!nh gia dti<;5c th\(c hi~n trong dieu ki~n thi trtidng co nhieu bi~n

d()ng, thi gia tri tinh dti<;5c se khong phan anh dung gia th! trtidng t~i thdi

diem xac dinh gia

• S\f v~n dl}ng: Phtidng phap so sanh dti<;5c v~n d\mg trong vi~c xac dinh gia

cac tai san co tinh d6ng nh~t nhu: cac din h9 chung cu, cac day nha cling m()t ki€u thi~t k~, cac din nha rieng bi~t, cac nha kho, phan xudng ducjc xay dlJ"ng tren cling m~t b~ng, van phong, cU:a hi~u, d~t tr6ng, Day la phudng phap thuC!ng duc)c sli dvng trong vi~c xac dinh gia d€ mua, ban, th€

ch~p, danh thu~ tai san, cho thue tai slm vi no con ducjc dung nhu la m()t can cu de ki€m tra cac phudng phap khac

Khi danh gia DN dt! c6 phAn hoa, phudng phap nay duc)c sli dvng d€ xac dinh gia tri ki€m ke cua m()t s6 y~u t6 hiiu hinh ctia tai san nhu: BAt d()ng slm, phudng ti~n v~n tai, may moe thi~t bi,

1.3.2 Phlid'ng phap chi phi

La phudng phap sli dvng cac khai ni~m chi phi thay th~ va chi phi kh6i phlJC

1.3.2.1 Cd sil If lu#n

Phtidng phap chi phi dung trong xac dinh gia dlJ"a tren l~p lu~n cho dng m()t nguC!i mua ti~m nang co dAy du thong tin hc)p ly thi kh6ng bao giC! tra gia cho m()t tai san ldn hdn so vdi chi phi bo ra d€ mua dfit vi xay dlJ"ng c6ng trinh co ich lcji tudng t\J"

Phudng phap nay ducjc thlJ"c hi~n dlJ"a tren nguyen t~c thay th~ vdi gicl dinh r~ng, gia tri cua tai slm hi~n co co th€ ducjc do ludng b~ng chi phi lam ra m()t tai san tudng t\J" nhu m()t v~t thay th~

1.3.2.2 Can ctl xtic dfnh giti

Phudng phap chi phi xac dinh gia tai san dlJ"a tren nhung can cu:

-,

n1.~Nil ni6' 1-iC) cHI .!i'tl~ni

l ~' u \ii[r~-sr~u t)f:\iii(j c l

• Gia thi tn.idng cua mi~ng d~t tren do co cong trinh xay dl;{ng dang dliQC xac dinh gia;

• Chi phi xay dl;{ng hi~n t1:_ti de tai t1:_tO m()t tai slm tlidng tv;

• Gia tri con l1:_ti cua d6i tu<;5ng xac dinh gia

1.3.2.3 NQi dung va trinh ttj tiin hanh

Phudng phap chi phi du<;5c thvc hi~n theo nhung budc chinh sau day:

• Xac dinh gia mi~ng d~t theo gia thi tru6ng vdi gia dinh do la mi~ng d~t

tr6ng Va S\J' Stl dijng hi~n t1:_ti la t6i UU

• Tinh toan chi phi hi~n t1:_ti de tii t1:_tO nhiing tai san hi~n co tren mi~ng d~t

• Xac dinh gia tri con l1:_ti cua cong trinh xay dl;{ng tren mi~ng d~t, qua do xac dinh gia tri hao mon cua nhung tai slm nay

• v de lu<;jng gia tri cua d6i tli<;jng xac dinh gia theo mo hinh sau:

Gia tri thi tntdng cua d~t

+ Chi phi xay dung cac cong trinh theo gia hien hanh

= T 6ng g{a tri rndi cua tai san

- Gia tri hao rnon cua tai san

= Gia tri thi tn.tdng cua tai san

1.3.2.4 lfu, nhdf/C dilm VB Stj v:Jn d1Jng

H~n ch@: tuy ddn giltn nhung phudng phap nay co nhung h~n ch~ sau:

• Chi phi khong b~ng gia tri va chi phi khong t1:_to ra gia tri Do do gia tri etta tai slm dli<;jc xac dinh theo phlidng phap nay khong sat vdi gia tri thi trlidng

7 '

cua no

• Do phUdng phap nay cling su dtJ_ng nhling dil li~u thi trUdng, cho nen nhilng hc.m ch~ cua phUdng phap so sanh cling dting vdi phUdng phap chi phi

• PhUdng phap nay ti~p c~n theo each c()ng tdi, nhUng t6ng gia tri nhi~u b()

ph~n cua tai slm chua ch~c da b~ng vdi gia tri t6ng th~ cua no

hi~n

• NgUdi sli dl}-ng phUdng phap nay d~ xac djnh gia tai san cftn phai co ki~n

thuc va kinh nghi~m cftn thi~t lien quan d~n cong nghi~p xay dl;ing

Slf v~n dQng: PhUdng phap chi phi thUdng dU<;5c sli dl}-ng trong vi~c xac djnh gia cac tai san CO mt;tc dich Slt dtJ_ng d~c bi~t nhU b~nh vi~n, trUdng h9c, thU Vi~n, nha thd, nha may di~n, cac nha may hoa chdt, nha may lQC dftu, rna nhling tai san nay it co nhilng d6i tU<;5ng tUdng dUdng d~ so sanh MtJ_c dich xac dinh gia tai san theo phUdng phap nay chu y~u la d~ bao hi~m, b6i thUdng tai slm ho~c d~ ki~m dinh l~i cac phUdng phap xac dinh gia khac

TUdng tl;i nhu phUdng phap so sanh trl;ic ti~p, khi danh gia DN c6 phftn hoa, phUdng phap nay cling dU<;5c sli dtJ_ng d~ xac djnh gia tri ki~m ke ctia m()t s6 tai slm hilu hinh cua DN

1.3.3 Mo hinh tai san

Mo hinh tai san la m()t mo hinh su dl}-ng ph6i h<;5p nhi~u phUdng phap khac nhau d~ xac djnh gia cac tai san thl;ic co, khong bao g6m gia tri vo hinh

cua DN

1.3.3.1 Cd siJ If lu#n

Mo hinh tai slm dt;ia tren quan di~m cha r~ng, ngay khi thimh l~p chu DN

da phai m~a hi~m ling ra m<;>t hi<Jng v6n nh~t dinh nh~m dam baa cha st;i ha~t

d(;)ng cua DN Trang qua trinh kinh daanh, my tinh hinh, chu sd huu co th~ se dfiu tli them vaa DN Bu vaa st;i m~a hi~m do, chu DN du<_jc hlidng cac quy~n

sd hilu tai san trang DN Vi v~y, gia tri DN la gia tri cac tai san thu(;)c quy~n

sd huu cua DN

1.3.3.2 Can ctl xac dinh gia tri doanh nghi~p

Thea l~p lu~n tren, khi xac dinh gia tri 'DN c~n phai dt;ia vaa cac din eli sau:

• Can eli vaa bang din d6i k~ taan (the balance sheet) da dli<Jc ki~m taan,

ha~c danh sach ki~m ke tai slm d~ xac dinh gia tri k~ taan cua DN

• Can cu vaa thi gia d~ danh gia l~i tri tai san huu hinh cua DN thea nhung phudng phap thich h<Jp

1.3.3.3 N~i dung va trinh ttj' tiln hanh

Xac dinh gia DN thea mo hinh tai san du<_jc tht;ic hi~n thea cac buck sau: Tinh taan gia tri k~ taan cua DN; danh gia l~i tri tai san huu hinh; tinh gia tri rang cua DN

xac djnh thea gia fich sti dang phan anh trong bang din d6i k~ taan t~i thdi

di~m xac dinh gia va cac thong tin k~ taan co lien quan khac cua DN Trang

tn.r<5ng_ h<;Jp cac thong tin k~ toan khong dang tin c~y thi cAn phai ti~n hanh

.w

kiirn ke toan b¢ tai slm hi~n co cling nhu tinh hinh cong n<;5 cua DN t1;ti thdi

diirn xac d!nh gia

Gia tr! rang cua DN thea s6 sach k~ toan dU<;5c tinh thea cong thuc sau:

I O.E =Al-L Trang do: + O.E la gia tri rang thea s6 sach k~ toan;

+ A1 la t6ng gia tri tai san tinh thea gia lich sli;

+ L la n~ phlti tra

- Danh ghi l~i cac lo~i h\i san hi~n co t~i doanh nghi~p: Trude khi tinh toan gia tri tai slm dU<;Jc danh gia li;ti, ngUdi ta thu<5ng ti~n hanh phan lo1;ti tai slm cua DN thanh hai lo~i: cac tai san cAn thi~t cho kinh doanh va die tai san danh cho chuyin nhU<;5ng Sau do ti~n hanh xac dinh gia tung lo1;ti tai san

thea nhii'ng phUdng phap phu h<jp PhUdng phap so sanh tn~c ti~p, phUdng phap chi phi, phUdng phap th~ng du la nhii'ng phudng phap dU<;5c sli dlJng ph6

bi~n trong rna hinh nay

Cac tai san cAn thi~t cho kinh doanh Ia nhilng tai slm co gia tr! g~n Ii~n

vdi gia tri t6ng thi cua DN rna ta khong thi tach rdi khi xac dinh gia DN Xac dinh gia cac tai san cAn thi~t cho kinh doanh cAn phai dtja vao tinh huu ich cua tai san, nghia la phlti dlja vao l<;5i ich cua vi~c sd hfiu no rnang li;ti cho DN

t~i thdi diirn xac djnh gia, va thea gia trj thay th~ tai san N~u gia tri hilu ich cua tai san nho hdn gia tri thay the thi cfin phtH xac dinh thea gia tri huu ich Noi each khac, gia tr! hilu ich Clla tai san la gidi h~n tren Ctla khung gia tri

Cac tai san khong cftn thi~t cho kinh doanh hay cac tai san danh cho

chuyen nhli<;jng la nhung tai slm khong dung trong san xuftt kinh doanh ho~c

tihUng tai san rna vi~c chuy~n nhli<;jng no se co l<;ji hdn la du:a vao khai thac trong kinh doanh Gia cac tai san nay se du<Jc xac dinh thea gia thi tru:6ng

Ta bi~t r~ng, tai san cua DN bao g6m nhi~u lo~i khac nhau, t6n t~i dudi nhung hinh thuc khac nhau nhu:: bftt dqng slm, tai san huu hinh, v6n b~ng ti~n, v~t tli hang hoa va cac khoan d~u tu:, Do v~y, khi xac dinh gia tai san c~n

phai su dl;lng nhilng phudng phap thich h<Jp

- Tinh tmin ghi trj hH san rong

Sau khi da danh gia l~i toan bq tai san huu hinh cua DN, cong vi~c ti~p

-thea la xac dinh gia tri tai san rong thea cong thuc sau:

V =A - L 2 Trang do: + V la gia tri tai san rong da du<;jc danh gia l~i

+ A2 la gia tri tai san da danh gia l~i

+ L la n<J phai tra

1.3.3.4 Uu, nhuq·c dilm va stf v#n dtJng

Uu: Vu diem cua mo hinh tai san la ddn gian va du<Jc thea doi, kiem chling b~ng nhung b~ng chung k~ toan

H~n ch@: Mo hinh tai san co nhung h~n ch~ cht1 y~u sau day:

• Khong d~ c~p tai san VO hinh Clla DN, khong tinh d~n kha nang sinh ldi cua DN trong tu:dng lai

• Trang qua trinh xac dinh gia, kho co the phan lo~i r~ch roi tili slm nao la

c~n thi~t va tai san nao la khong c~n thi~t cho kinh doanh

• Vi~c xac djnh muc d() hao mon thl;(c t~ cua tai san c6 djnh co kh~u hao thUdng mang tinh chu quan

• Xac dinh gia tai san cua DN theo gia tri huu ich thUdng rM kho, cho nen gia tri dU<;jc xac dinh thUdng khong khdp vdi l<;5i ich rna DN mang l~i cho

chu sd huu no

Slf v~n dl}.ng: do nhung h~n ch~ d tren nen trong thl;ic t~, mo hinh tai san

thuC;ng dU<;5c sli d1Jng nhu la m()t mo hinh tham khao, ho~c d€ kiim chung lCJ-i cac phU6ng phap, mo hinh xac dinh gia khac Tuy nhien, theo chung tOi mo hinh tai san co th€ dU<;5c sti dt~ng d€ xac djnh gia tri kiim ke cua DNNN c6

phftn hoa Tren thl;(c t~ phU6ng phap nay da dU<;5c v~n d1Jng thi hi~n trong cac thong tu hudng d~n phU6ng phap xac dinh gia tri DN c6 phftn hoa cua B() Tai Chinh

1.3.4 Phti<fng phap chi~t khdu dong ti@n

1.3.4.1 Cll sif" If lwjn

Phu6ng phap xac dinh gia DN b~ng each chi~t kh~u dong ti~n Flows method) xu~t phat tu l~p lu~n cho r~ng gia tri Clla m()t tai san nao do la gia tri hi~n t~i cua dong ti~n ky VQng trong tU6ng lai thu dU<;jc tu tai san do

(Cash-Do do: gia tri cua DN dU<;5c xac d!nh theo cong thuc sau:

- n Ia thdi gian huu d~ng cua tai slm,

- CFt Ia dong ti~n thu du<;5c 6 thdi ky t,

- r Ia ty I~ chiet kh~u, phan anh rui ro cua dong ti~n

Dong ti~n ky VQng tuy thu<)c vao tung loc,ti tai san c~ the nhti: c6 tuc d6i vdi c6 phieu; ti~n laj d6i vdi trai phieu; dong ti~n sau thue d6i vdi m<)t dl;i an, m<)t DN Ty I~ chiet kh~u Ia m<)t ham s6 cua rui ro d6i vdi dong ti~n du<;5c chiet kh~u

1.3.4.2 Can cti xac djnh gia

Can eli xac dinh gia tr! tai san theo phtidng phap chiet kh~u dong ti~n se tuy thu<)c vao mo hinh xac d!nh gia dti<;jc hja chQn

1.3.4.3 Cac mo hinh xac djnh gia

Co hai each tiep c~n xac dinh gia DN theo phlidng phap chiet kh~u dong

ti~n: xac djnh gia tr! v6n chu sd huu va xac dinh gia trj DN Khi xac dinh gia

.tri v6n cua chu sd huu, ngudi ta co the chiet kh~u dong c6 tile d~ xac dinh gia

tri m<?t c6 phftn; ho~c chiet kh~u dong ti~n d6i vdi v6n chu sd huu Tu do, xac djnh gia DN theo phlidng phap chiet kh~u dong ti~n co ba mo hinh chinh Ia:

mo hinh chiet kh~u c6 tile; mo hinh chiet kh~u dong ti~n d6i vdi v6n chu sd huu va mo hinh chiet kh~u dong ti~n d6i vdi toan b9 DN

Mo hinh nay xufit phat tu quan di~m cho r~ng, nha dftu tu mua c6 phi~u

CUa cong ty se ky VQng vao hai loc,ti thu nh~p: c6 tuc trong thdi ky n~m giu ctS

phi~u va gia ban c6 phi~u khi khong n~m giu c6 phi~u nua Vi gia ky VQng trong tlidng 1ai dli<}C tide 1li<}ng theo c6 tile ky VQng, nen gia tri cua c6 phi~U

(c6 phftn) 1a hi~n gia c6 tile nh~n du<Jc trong tlidng 1ai khong hsm dinh Do

v~y, gia tri cua m()t c6 phftn dli<Jc xac dinh theo cong thilc sau:

- r 1a ty sufit hoan v6n doi hoi

Theo mo hinh nay, gia tri cua c6 phftn ph~ thu()c vao hai nhan t6: c6 tuc

ky VQng va ty su~t hoan v6n doi hoi D~ xac dinh c6 tile ky VQng, nglidi ta dua

ra nhung gia dinh ty 1~ tang trlidng ky VQng cua ti~n 16i va ty 1~ chi c6 tile Ty

1~ hoan v6n ky VQng dli<JC do 1lidng bdi mile d(} rui fO, dli<JC XaC dinh theo nhung mo hinh khac nhau nhli mo hinh dinh gia tai san v6n (CAPM) ch~ng

Nhi~u tac gia cho r~ng, chu sd huu c6 phftn khong th~ nh~n c6 tile 6n dinh, d~u d~n vo th6i hsm, cho nen m()t s6 ki~u d~c thu ctia mo hinh chi~t

kh~u c6 tuc da dli<Jc phat tri~n dl;ia vao nhung gia dinh khac nhau v~ tang trlidng trong tlidng 1ai nhli: mo hinh tang trlidng ch~c ch~n, mo hinh tang trlidng hai giai do')-n, IDO hinh tang trlidng ba giai dOSln

Mo hinh tang tni'ifng ch~c ch~n: Mo hinh nay co the du<;5c sU: d~ng d~

xac dinh gia tri DN tang trUdng ch~c ch~n vdi ty 1~ tang c6 tuc ky VQng 6n

dinh trong dai h~n Mo hinh lien quan d~n gia tri cua c6 phftn rna c6 tuc dU:<;5c

ky V<;mg d ky k~ ti~p, ty SU~t doi hoi tren c6 phftn Va ty ~~ tang trU:dng c6 tuc dU:<;5c ky VQng Theo do, gia tr! c6 phftn du<;5c tinh nhu: sau:

v = DPSI

s

r-g

Trang do:

- DPS1 la c6 tuc ky VQng cho m(>tnam, tinh tu hie nay,

- f la ty SU~t hoan v6n doi hoi tren v6n Sd hfru CUa cac nha dftu tU:,

- g la ty 1~ tang trU:dng c6 tuc vo thCii h~n,

- r >g

Thong thu:Cing, ty 1~ tang trU:dng du<;5c u:dc lu<;5ng tU:dng dudng vdi ty I~

tang trudng danh nghia cua n6n kinh t~ Ty I~ nay dU:<;5c xac d!nh b~ng t6ng cua t6c d9 ting GDP va ty 1~ l~m phat dl;C ki~n

Mo hinh nay phu h<;5p vdi nhung DN co ty 1~ tang trU:dng x~p xi ty 1~

tang trU:dng cua n6n kinh t~ va ty I~ thanh toan c6 tuc 6n dinh, nhu: cac DN dich VLJ cong ( di~n, nude, )

Mo hinh nay co u:u di~m Ia ddn gian, ti~n l<;5i; nhung khi ty I~ tang

trU:dng gftn b~ng vdi ty 1~ chi~t kh~u thi gia tri cua DN trd thanh vo cl;(c

Mo hinh chit~t khfiu c6 tuc hai giai do~n: Mo hinh nay xac dinh gia tri

c6 phftn theo hai giai do~n Giai do~n dftu co ty 1~ tang trU:dng cao; giai do~n k~ ti~p tang trudng 6n dinh va keo dai mai mai Co nghia la gia tr! c6 phftn Ia t6ng cua hi~n gia c6 tuc giai do~n tang trudng cao va hi~n gia cua gia cu6i

'

cung

p = ~ DPSI + pn vdi p = DPS n+l

o 1=1 o + rY (1 + rf ' n rn - g n

Trong do:

- DPS1: c6 tli:c ky V<;mg cua nam t;

- r: ty suit doi hoi trong thdi ky tang tntdng cao;

- p n: gia c6 phi~u vao cu6i nam thu n;

- g: ty 1~ tang tntdng trong n nam dfiu;

- gn: ty 1~ tang tntdng sau nam thu n;

- rn: ty su~t doi hoi trong giai doc,tn tang trlidng 6n dinh

Tinh gia sau cung cua c6 phfin (P n): Tlidng tlj nhli mo hinh tang trlidng

ch~c ch~n, ty 1~ tang trlidng cua DN du<jc ap d~t bdi ty 1~ tang trlidng danh ' nghia cua n~n kinh t~ Trong trlidng h<;Jp tinh gia sau cung, ty 1~ tang trlidng giai doc,tn cu6i (gn) se tinh theo ty 1~ tang trlidng binh quan cua n~n kinh t~

Hdn m1a ty 1~ chi c6 tuc phai nh~t quan vdi ty 1~ tang trlidng dli<;Jc udc lli<;Jng N~u ty 1~ tang trlidng giam xu6ng dang ke so vdi giai doc,tn dfiu, ty 1~ chi c6

ttic phai tang len Trong tntdng h<;Jp nay, khi udc lli<;Jng ty 1~ chi c6 tuc, co th~

dlja vao mo hinh tang trlidng cd sd sau day:

g = b {ROA + D/E [ROA-i(l-t)]}

Trong do:

- b: ty 1~ 1ai 1uu giil (b = 1- ty 1~ chia c6 tuc)

- ROA: Ty su~t l<;Ji nhu~n tren tai san

- D/E: Ty su~t nc;; tren v6n cht1 sd huu (tinh theo s6 sach k~ toan)

- i: Ty su~t ti~n lai (chi phi 1ai/n<;J phai tra theo s6 sach k~ to an)

H~n ch~ ctra m6 hinh tang trUdng hai giai do~n:

- Trong thljc hanh, vi~c xac dinh khoang thdi gian tang trUdng d()t bi~n rftt kho khan Vi ty 1~ tang trUdng se giam xu6ng tdi muc 6n dinh sau thdi ky nay; do do gia tri cua m()t khoan dftu tU se tang len n~u thdi ky tang trUdng cao keo dai Trong khi do, d() dai thdi gian tang trUdng cua DN pht~ thu()c vao chu ky s6ng cua san ph~m va cac cd h9i kinh doanh

- Mo hinh da gia d!nh DN tang trUdng theo hai giai do~n, giai do~n tang trUdng cao va chuyen ngay xu6ng giai do~n tang trUdng 6n dinh Trong thljc t~, ty 1~ tang trUdng se giam dftn tu giai do~n dftu d~n giai do~n hai

- Nhilng y~u t6 chinh cua hi~n gia trong m6 hinh tang trUdng hai giai do~n

duc;;c tirih theo m6 hinh tang trUdng ch~c ch~n, 6n dinh; cho nen gia tri rftt

nh~y cam vdi nhilng gia dinh v~ tang trUdng 6n dinh V de lU<;Jng cao, th~p

ty 1~ tang trUdng nay d~u d~n d~n sai 1ftm

Mo hinh nay thich hcJp cho vi~c xac dinh gia nhilng DN co cd hQi tang tnidng cao trong m<?t khming thdi gian nh~it dinh; sau do cac ngu6n ll}'c d~

tang tnidng cao khong con nila, nhu: D¢c quy~n kinh doanh theo b~ng phat minh, sang ch~; DN kinh doanh trong llnh Vl}'C co sl}' h~n che cua lu~t phap

ho~c nhi1ng tieu chuftn thanh l~p rftt kh~t khe

Mo hinh tang tntifng ba giai do~n:

Mo hinh nay gia dinh r~ng, DN se phat tri~n theo ba giai do(;ln:

Tang trlidng cao Chuy~n d6i Tang trudng 6n dinh

Ty le chi c6 tile cao

Ty 1~ c6 tile thftp Ty 1~ chi c6 tile tang d~n

Sd dli 1.1: M {} hinl1 tang trddng ba giai dolJn

- Giai doC;tn d~u: tang trudng cao va 6n dinh;

- Giai doC;tn hai: tang trlidng giam d~n;

- Giai do(;ln ba: tang trlidng 6n dinh d mile thftp

Tu nhilng gia d!nh tren, mo hinh tang trlidng ba giai doC;tn duc)c trinh bay nhu sau:

p =:fEPS 0 (1+g 0 yXJra + 1f DPS 1 +EPS, 2 (1+gJx7r,

- ga: T6c d9 tang trU:dng giai doc_ln d~u (trong nl nam)

- gn: T6c d9 tang trU:dng 6n dinh

7f a : Ty 1~ chi c6 tuc trong giai doc_ln tang trU:dng cao

- r: (ROE) Lai rong tren v6n chu sd huu du(_jc yeu c~u trong giai doc_ln tang trudng cao

- rn: Lai rong tren v6n chtl sd huu dU:(_jc yeu c~u trong giai doc_ln tang trU:dng

dn dinh

- r > g

Thong thudng, ty 1~ chi c6 tuc trong giai doc_ln tang trudng cao se th~p,

tang d~n trong giai doc_ln chuy€n ddi vi cao trong giai doc_ln tang tru-dng dn dinh

Mo hinh tang tru6ng ba giai doc_ln da lo'.li bo duc,5c nhung lwn ch~ etta

cac mo hinh chi~t kh~u cd tuc Tuy nhien, no doi hoi nhi~u du 1i~u nhU:: ty 1~

chi cd tUc d nhung nam xac dinh, t6c d¢ tang trU:dng vi h~ s6 beta ( f3 ) Vi

v~y, trong m()t s6 trudng hc,5p, nhung sai sot cua nhung du li~u nay c6 th~ lam

lu md nhung u:u di~m cua rna hinh

Ma hinh nay thich h<;ip d6i vdi vi~c xac dinh gia nhung DN co t6c d<) tang trudng cao trong nhung nam dftu, sau do t6c d<) tang trlidng giam dftn d~n

m<)t ty 1~ nhftt dinh do mftt dftn l<:ji th~ kinh doanh

Tom l~i, rna hinh chi~t khftu c6 tuc Ia m<)t rna hinh ddn gian d6i vdi

vi~c xac dinh gia tri v6n chu sb huu tren cd sd cho dlng gia tri cua c6 phftn la

hi~n gia cua cac c6 tuc ky VQng M~c du co nhung h~n ch~ nhftt dinh, nhU:ng

no da dU:<:jc chung minh la dt huu ich cho nhi~u hoan canh xac dinh gia khac nhau Noi chung, rna hinh nay chi phu h<;p d6i vdi vi~c danh gia cac cang ty

c6 phftn d~i chung, kho co th~ v~n dl}ng d6i vdi cac DNNN c6 phftn hoa

1.3.4.3.2 M6 hinh chiit khdu dong tidn d6'i vdi vtfn cua chu sd lulu

Day la rna hinh xac dinh gia tri v6n chu sd hltu tlidng tl! nhli cac rna hinh

chi~t khftu c6 tuc Di~m khac chu y~u d day la thay vi dong ti~n du<;5c dinh nghl'a la c6 tuc ky VQng trong tlidng lai, rna hinh nay dinh nghl'a dong ti~n la dong ti~n d6i vdi v6n cua chu sd hQu (FCFE), la lu:u lli<;jng ti~n t~ thu vao tu cac ho~t d<)ng cua DN sau khi da bu d~p cac chi phi ho~t d<)ng, cac khoan n<;i vay va dftu tu vao tai slm Dong ti~n d6i vdi v6n cua chu sb huu dli<;5c xac dinh thea cang thuc sau:

FCFE = Pr+Dp-Cex-llWc-Rp+L

Trang do:

- FCFE: dong ti~n d6i vdi v6n cua chu sb huu

- Pr: l<;ii nhu~n rang

Ho~c:

- Dr: kh~u hao tai san c6 dinh

- cex: chi tieu v6n

f' Wc : muc tang v6n hiu d()ng

- Rp: thanh tmin n<J g6c

- L: n<J vay mdi

FCFE = Pr- (1-o)(Cex- Dp)-(1-o)f' Wc

Trang do: o la ty su~t n<J

Dong ti~n tl;i do d6i vdi v6n cua chu sd hilu trong m()t nam du<;jc tinh nhli sau:

Bang 1.1: Bang tinh dong tH~n hf do diii vdi viin ciia chii sif hiiu

1- Doanh thu thu~n

2- Chi phi hoat dong

3- Ldi nhuan tru<k thue, lai vay va kh~u hao (EBITDA) = (1)-(2)

5- Ldi nhuan tru<k thue va lai vay (EBIT) = (3)-(4)

6- Chi_2_hi Iai

7- Ldi nh~an tru<k thue = (5)-(6)

8- Thue thu nhap doanh nghiep

9- Ldi nhuan rang (Pr) = (7)-(8)

11- Dong ti6n vao tl:r hoat dong = (9)+(1 0)

12- D~u tu vao tai san cd dinh (Cex)

13- Muc tang vdn luu dong

thlfc hi~n nhu sau:

FCFE tang tnfifng d~u d~n trong ttf<fng lai

FCFE V= I

0

r-go

Trong do:

- Vo: gia tri v6n chu sd hiiu d thdi di€m hi~n t1;1i;

- r: chi phi v6n chu sd hiiu;

- go: t6c d() tang trlidng d~u d~n khong h1;1n d!nh cua FCFE

FCFE tang tnfifng theo hai giai do~n

t=n FCFE P V="\' '+ n •

0

~ (1 + r )' (1 + r r ' p n = FCFEn+l '

rn- gn

Trong do:

- Vo: Gia tri v6n chtl sd hiiu d thdi di€m hi~n t1;1i;

- FCFE1 : dong ti~n d6i v6n chu sd huu nam t;

- Pn : Gia tri ti8p tLJc sau nam thu n;

- r: chi phi su dl}ng v6n chtl sd hiiu giai do1;1n dftu;

- rn: Chi phi su dvng v6n chu sd huu 6 giai do1;1n hai;

- gn: t6c d() tang trlidng d~u d~n d giai do1;1n hai

FCFE tang trud'ng theo ba giai do~n

- Vo: Gia tri v6n chtl sd hii'u d thdi di€m hi~n t1;1i;

- FCFE dong ti~n d6i v6n chtl sd huu nam t;